Chapter 13 · Kṣetra Kṣetrajña Vibhāga Yoga

Shloka 13.22

Lesson 511 of 701 · database edition c6fce3959544

Scene and context

Field, knower, nature and consciousness. How does distinguishing the field from its knower change self-understanding?

Selected languageEnglish

Shloka · Devanagari

पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान्।कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु॥

Shloka · Roman transliteration

puruṣhaḥ prakṛiti-stho hi bhuṅkte prakṛiti-jān guṇānkāraṇaṁ guṇa-saṅgo ’sya sad-asad-yoni-janmasu

Sandhi-vicheda

puruṣhaḥ+prakṛiti-sthaḥ+hi+bhuṅkte+prakṛiti-jān+guṇān+kāraṇam+guṇa-saṅgaḥ+asya+sat-asat-yoni+janmasu

Review statusThe source token sequence is shown in Roman transliteration. A scholar-reviewed Devanagari sandhi-vicheda will replace it.

Meaning of each word

puruṣhaḥsource form

the individual soul

prakṛiti-sthaḥsource form

seated in the material energy

hisource form

indeed

bhuṅktesource form

desires to enjoy

prakṛiti-jānsource form

produced by the material energy

guṇānsource form

the three modes of nature

kāraṇamsource form

the cause

guṇa-saṅgaḥsource form

the attachment (to three guṇas)

asyasource form

of its

sat-asat-yonisource form

in superior and inferior wombs

janmasusource form

of birth

Translation

Approved English translation pending

This layer is reserved for a named translator, edition, source locator and publication approval. No unattributed translation is presented as authoritative.

Bhāṣya · Commentary

Select bhāṣyakāra or guru

Commentarial traditionĀdi ŚaṅkarācāryaAdvaita VedāntaEditionBhagavad Gītā Bhāṣya of Ādi Śaṅkarācārya — Sanskrit draft · classical-sa-draft-1

Editorial statusDraft Sanskrit text · scholarly review pending

।।13.22।। -- पुरुषः भोक्ता प्रकृतिस्थः प्रकृतौ अविद्यालक्षणायां कार्यकरणरूपेण परिणतायां स्थितः प्रकृतिस्थः? प्रकृतिमात्मत्वेन गतः इत्येतत्? हि यस्मात्? तस्मात् भुङ्क्ते उपलभते इत्यर्थः। प्रकृतिजान् प्रकृतितः जातान् सुखदुःखमोहाकाराभिव्यक्तान् गुणान् सुखी? दुःखी? मूढः? पण्डितः अहम् इत्येवम्। सत्यामपि अविद्यायां सुखदुःखमोहेषु गुणेषु भुज्यमानेषु यः सङ्गः आत्मभावः संसारस्य सः प्रधानं कारणं जन्मनः? सः यथाकामो भवति तत्क्रतुर्भवति (बृह0 उ0 4।4।5) इत्यादिश्रुतेः। तदेतत् आह -- कारणं हेतुः गुणसङ्गः गुणेषु सङ्गः अस्य पुरुषस्य भोक्तुः सदसद्योनिजन्मसु? सत्यश्च असत्यश्च योनयः सदसद्योनयः तासु सदसद्योनिषु जन्मानि सदसद्योनिजन्मानि? तेषु सदसद्योनिजन्मसु विषयभूतेषु कारणं गुणसङ्गः। अथवा? सदसद्योनिजन्मसु अस्य संसारस्य कारणं गुणसङ्गः इति संसारपदमध्याहार्यम्। सद्योनयः देवादियोनयः असद्योनयः पश्वादियोनयः। सामर्थ्यात् सदसद्योनयः मनुष्ययोनयोऽपि अविरुद्धाः द्रष्टव्याः।।एतत् उक्तं भवति -- प्रकृतिस्थत्वाख्या अविद्या? गुणेषु च सङ्गः कामः? संसारस्य कारणमिति। तच्च परिवर्जनाय उच्यते। अस्य च निवृत्तिकारणं ज्ञानवैराग्ये ससंन्यासे गीताशास्त्रे प्रसिद्धम्। तच्च ज्ञानं पुरस्तात् उपन्यस्तं क्षेत्रक्षेत्रज्ञविषयम् यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते इति। उक्तं च अन्यापोहेन अतद्धर्माध्यारोपेण च।।तस्यैव पुनः साक्षात् निर्देशः क्रियते --,

Commentary remains separate from the Sanskrit source and shows commentator, tradition, edition, rights and version details. Approved passages are stored and served by Living Bliss.

Academic recordBhagavad Gita 13.22

Course position511 / 701

Content storageLiving Bliss database

Sanskrit text, transliteration and source glosses are edition-labelled. Translation, Devanagari sandhi analysis and bhāṣya remain protected review layers.

Current lessonChapter 13 · Shloka 22

ChapterShloka

← Previous Next →