Chapter 116

गायत्र्यैव महानद्यां स्नातः सन्ध्यां समाचरेत्

gāyatryaiva mahānadyāṃ snātaḥ sandhyāṃ samācaret

गायत्र्या अग्रतः प्रातः श्राद्धं पिण्डमथाक्षयं

gāyatryā agrataḥ prātaḥ śrāddhaṃ piṇḍamathākṣayaṃ

मध्याह्ने चोद्यति स्नात्वा गीतवाद्यैर् ह्युपास्य च

madhyāhne codyati snātvā gītavādyair hyupāsya ca

सावित्रीपुरतः सन्ध्यां पिण्डदानञ्च तत्पदे

sāvitrīpurataḥ sandhyāṃ piṇḍadānañca tatpade

अगस्त्यस्य पदे कुर्याद्योनिद्वारं प्रविश्य च

agastyasya pade kuryādyonidvāraṃ praviśya ca

निर्गतो न पुनर्योनिं प्रविशेन्मुच्यते भवात्

nirgato na punaryoniṃ praviśenmucyate bhavāt

बलिं काकशिलायाञ्च कुमारञ्च नमेत्ततः

baliṃ kākaśilāyāñca kumārañca namettataḥ

स्वर्गद्वार्यां सोमकुण्डे वायुतीर्थे ऽथ पिण्डदः

svargadvāryāṃ somakuṇḍe vāyutīrthe 'tha piṇḍadaḥ

भवेदाकशगङ्गायां कपिलायाञ्च पिण्डदः

bhavedākaśagaṅgāyāṃ kapilāyāñca piṇḍadaḥ

कपिलेशं शिवं नत्वा रुक्मिकुण्डे च पिण्डदः

kapileśaṃ śivaṃ natvā rukmikuṇḍe ca piṇḍadaḥ

कोटीतीर्थे च कोटीशं नत्वामोघपदे नरः

koṭītīrthe ca koṭīśaṃ natvāmoghapade naraḥ

गदालोले वानरके गोप्रचारे च पिण्डदः

gadālole vānarake gopracāre ca piṇḍadaḥ

नत्वा गावं वैतरण्यामेकविंशकुलोद्धृतिः

natvā gāvaṃ vaitaraṇyāmekaviṃśakuloddhṛtiḥ

श्राद्धपिण्डप्रदाता स्यात् क्रौञ्चपदे च पिण्डदः

śrāddhapiṇḍapradātā syāt krauñcapade ca piṇḍadaḥ

तृतीयायां विशालायां निश्चिरायाञ्च पिण्डदः

tṛtīyāyāṃ viśālāyāṃ niścirāyāñca piṇḍadaḥ

ऋणमोक्षे पापमोक्षे भस्मकुण्डे ऽथ भस्मना

ṛṇamokṣe pāpamokṣe bhasmakuṇḍe 'tha bhasmanā

स्नानकृन् मुच्यते पापान्नमेद्देवं जनार्दनम्

snānakṛn mucyate pāpānnameddevaṃ janārdanam

एष पिण्डो मया दत्तस्तव हस्ते जनार्दन

eṣa piṇḍo mayā dattastava haste janārdana

परलोकगते मह्यमक्ष्यय्यमुपतिष्ठतां

paralokagate mahyamakṣyayyamupatiṣṭhatāṃ

गयायां पितृरूपेण स्वयमेव जनार्दनः

gayāyāṃ pitṛrūpeṇa svayameva janārdanaḥ

तं दृष्ट्वा पुण्डरीकाक्षं मुच्यते वै ऋणत्रयात्

taṃ dṛṣṭvā puṇḍarīkākṣaṃ mucyate vai ṛṇatrayāt

मार्कण्डेयेश्वरं नत्वा नमेद्गृध्रेश्वरं नरः

mārkaṇḍeyeśvaraṃ natvā namedgṛdhreśvaraṃ naraḥ

मूलक्षेत्रे महेशस्य धारायां पिण्डदो भवेत्

mūlakṣetre maheśasya dhārāyāṃ piṇḍado bhavet

गृध्रकूटे गृध्रवटे धौतपादे च पिण्डदः

gṛdhrakūṭe gṛdhravaṭe dhautapāde ca piṇḍadaḥ

पुष्करिण्यां कर्दमाले रामतीर्थे च पिण्डदः

puṣkariṇyāṃ kardamāle rāmatīrthe ca piṇḍadaḥ

प्रभासेशन्नमेत् प्रेतशिलायां पिण्डदो भवेत्

prabhāseśannamet pretaśilāyāṃ piṇḍado bhavet

दिव्यान्तरीक्षभूमिष्ठाः पितरो बान्धवादयः

divyāntarīkṣabhūmiṣṭhāḥ pitaro bāndhavādayaḥ

प्रेतादिरूपा मुक्ताः स्युः पिण्डैर् दत्तैर् मयाखिलाः

pretādirūpā muktāḥ syuḥ piṇḍair dattair mayākhilāḥ

स्थानत्रये प्रेतशिला गयाशिरसि पावनी

sthānatraye pretaśilā gayāśirasi pāvanī

प्रभासे प्रेतकुण्डे च पिण्डदस्तारयेत् कुलम्

prabhāse pretakuṇḍe ca piṇḍadastārayet kulam

वसिष्ठेशन्नमस्कृत्य तदग्रे पिण्डदो भवेत्

vasiṣṭheśannamaskṛtya tadagre piṇḍado bhavet

गयानाभौ सुषुम्णायां महाकोष्ट्याञ्च पिण्डदः

gayānābhau suṣumṇāyāṃ mahākoṣṭyāñca piṇḍadaḥ

गदाधराग्रतो मुण्डपृष्ठे देव्याश् च सन्निधौ

gadādharāgrato muṇḍapṛṣṭhe devyāś ca sannidhau

मुण्दपृष्ठं नमेदादौ क्षेत्रपालादिसंयुतम्

muṇdapṛṣṭhaṃ namedādau kṣetrapālādisaṃyutam

पूजयित्वा भयं न स्याद्विषरोगादिनाशनम्

pūjayitvā bhayaṃ na syādviṣarogādināśanam

ब्रह्माणञ्च नमस्कृत्य ब्रह्मलोकं नयेत् कुलम्

brahmāṇañca namaskṛtya brahmalokaṃ nayet kulam

सुभद्रां बलभद्रञ्च प्रपूज्य पुरुषोत्तमम्

subhadrāṃ balabhadrañca prapūjya puruṣottamam

सर्वकामसमायुक्तः कुलमुद्धृत्य नाकभाक्

sarvakāmasamāyuktaḥ kulamuddhṛtya nākabhāk

हृषीकेशं नमस्कृत्य तदग्रे पिण्डदो भवेत्

hṛṣīkeśaṃ namaskṛtya tadagre piṇḍado bhavet

माधवं पूजयित्वा च देवो वैमानिको भवेत्

mādhavaṃ pūjayitvā ca devo vaimāniko bhavet

महालक्ष्मीं प्रार्च्य गौरीं मङ्गलाञ्च सरस्वतीम्

mahālakṣmīṃ prārcya gaurīṃ maṅgalāñca sarasvatīm

पितॄनुद्धृत्य स्वर्गस्थो भुक्तभोगो ऽत्र शास्त्रधीः

pitṝnuddhṛtya svargastho bhuktabhogo 'tra śāstradhīḥ

द्वादशादित्यमभ्यर्य वह्निं रेवन्तमिन्द्रकम्

dvādaśādityamabhyarya vahniṃ revantamindrakam

रोगादिमुक्तः स्वर्गी स्याच्छ्रीकपर्दिविनायकम्

rogādimuktaḥ svargī syācchrīkapardivināyakam

प्रपूज्य कार्त्तिकेयञ्च निर्विघ्नः सिद्धिमाप्नुयात्

prapūjya kārttikeyañca nirvighnaḥ siddhimāpnuyāt

सोमनाथञ्च कालेशङ्केदारं प्रपितामहम्

somanāthañca kāleśaṅkedāraṃ prapitāmaham

सिद्धेश्वरञ्च रुद्रेशं रामेशं ब्रह्मकेश्वरम्

siddheśvarañca rudreśaṃ rāmeśaṃ brahmakeśvaram

अष्टलिङ्गानि गुह्यानि पूजयित्वा तु सर्वभाक्

aṣṭaliṅgāni guhyāni pūjayitvā tu sarvabhāk

नारायणं वराहञ्च नारसिंहं नमेच्छ्रिये

nārāyaṇaṃ varāhañca nārasiṃhaṃ namecchriye

ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यं त्रिपुरघ्नमशेषदम्

brahmaviṣṇumaheśākhyaṃ tripuraghnamaśeṣadam

सीतां रामञ्च गरुडं वामनं सम्प्रपूज्य च

sītāṃ rāmañca garuḍaṃ vāmanaṃ samprapūjya ca

सर्वकामानवाप्नोति ब्रह्मलोकं नयेत् पितॄन्

sarvakāmānavāpnoti brahmalokaṃ nayet pitṝn

देवैः सार्धं सम्प्रपूज्य देवमादिगदाधरम्

devaiḥ sārdhaṃ samprapūjya devamādigadādharam

ऋणत्रयविनिर्मुक्तस्तारयेत् सकलं कुलम्

ṛṇatrayavinirmuktastārayet sakalaṃ kulam

देवरूपा शिला पुण्या तस्माद्देवमयी शिला

devarūpā śilā puṇyā tasmāddevamayī śilā

गयायां नहि तत् स्थानं यत्र तीर्थं न विद्यते

gayāyāṃ nahi tat sthānaṃ yatra tīrthaṃ na vidyate

यन्नाम्ना पातयेत् पिण्डं तन्नयेद्ब्रह्म शाश्वतम्

yannāmnā pātayet piṇḍaṃ tannayedbrahma śāśvatam

फल्ग्वीशं फल्गुचण्डीं च प्रणम्याङ्गारकेश्वरम्

phalgvīśaṃ phalgucaṇḍīṃ ca praṇamyāṅgārakeśvaram

मतङ्गस्य पदे श्राद्धी भरताश्रमके भवेत्

mataṅgasya pade śrāddhī bharatāśramake bhavet

हंसतीर्थे कोटितीर्थे यत्र पाण्डुशिलान्नदः

haṃsatīrthe koṭitīrthe yatra pāṇḍuśilānnadaḥ

तत्र स्यादग्निधारायां मधुस्रवसि पिण्डदः

tatra syādagnidhārāyāṃ madhusravasi piṇḍadaḥ

रुद्रेशं किलिकिलेशं नमेद्वृद्धिविनायकम्

rudreśaṃ kilikileśaṃ namedvṛddhivināyakam

पिण्डदो धेनुकारण्ये पदे धेनोर् नमेच्च गाम्

piṇḍado dhenukāraṇye pade dhenor namecca gām

सर्वान् पितॄंस्तारयेच्च सरस्वत्याञ्च पिण्डदः

sarvān pitṝṃstārayecca sarasvatyāñca piṇḍadaḥ

सन्ध्यामुपास्य सायाह्ने नमेद्देवीं सरस्वतीम्

sandhyāmupāsya sāyāhne nameddevīṃ sarasvatīm

त्रिसन्ध्याकृद्भवेद्विप्रो वेदवेदाङ्गपारगः

trisandhyākṛdbhavedvipro vedavedāṅgapāragaḥ

गयां प्रदक्षिणीकृत्य गयाविप्रान् प्रपूज्य च

gayāṃ pradakṣiṇīkṛtya gayāviprān prapūjya ca

अन्नदानादिकं सर्वं कृतन्तत्राक्षयं भवेत्

annadānādikaṃ sarvaṃ kṛtantatrākṣayaṃ bhavet

स्तुत्वा सम्प्रार्थयेदेवमादिदेवं गदाधरम्

stutvā samprārthayedevamādidevaṃ gadādharam

गदाधरं गयावासं पित्रादीनां गतिप्रदम्

gadādharaṃ gayāvāsaṃ pitrādīnāṃ gatipradam

धर्मार्थकाममोक्षार्थं योगदं प्रणमाम्यहम्

dharmārthakāmamokṣārthaṃ yogadaṃ praṇamāmyaham

देहेन्द्रियमनोबुद्धिप्राणाहङ्कारवर्जितम्

dehendriyamanobuddhiprāṇāhaṅkāravarjitam

नित्यशुद्धं बुद्धियुक्तं सत्यं ब्रह्म नमाम्यहम्

nityaśuddhaṃ buddhiyuktaṃ satyaṃ brahma namāmyaham

आनन्दमद्वयं देवं देवदानववन्दितम्

ānandamadvayaṃ devaṃ devadānavavanditam

देवदेवीवृन्दयुक्तं सर्वदा प्रणमाम्यहम्

devadevīvṛndayuktaṃ sarvadā praṇamāmyaham

कलिकल्मषकालार्तिदमनं वनमालिनम्

kalikalmaṣakālārtidamanaṃ vanamālinam

पालिताखिललोकेशं कुलोद्धरणमानसम्

pālitākhilalokeśaṃ kuloddharaṇamānasam

व्यक्ताव्यक्तविभक्तात्माविभक्तात्मानमात्मनि

vyaktāvyaktavibhaktātmāvibhaktātmānamātmani

स्थितं स्थिरतरं सारं वन्दे घोराघमर्दनम्

sthitaṃ sthirataraṃ sāraṃ vande ghorāghamardanam

आगतो ऽस्मि गयां देव पितृकार्ये गदाधरः

āgato 'smi gayāṃ deva pitṛkārye gadādharaḥ

त्वं मे साक्षी भवाद्येह अनृणो ऽहमृणत्रयात्

tvaṃ me sākṣī bhavādyeha anṛṇo 'hamṛṇatrayāt

साक्षिणः सन्तु मे देवा ब्रह्मेशानादयस् तथा

sākṣiṇaḥ santu me devā brahmeśānādayas tathā

मया गयां समासाद्य पितॄणां निष्कृतिः कृता

mayā gayāṃ samāsādya pitṝṇāṃ niṣkṛtiḥ kṛtā

गयामाहात्म्यपठनाच्छ्राद्धादौ ब्रह्मलोकभाक्

gayāmāhātmyapaṭhanācchrāddhādau brahmalokabhāk

पितॄणामक्षयं श्राद्धमक्षयं ब्रह्मलोकदम् ॥43

pitṝṇāmakṣayaṃ śrāddhamakṣayaṃ brahmalokadam //43