Chapter 154

विप्रश् चतस्रो विन्देत भार्यास्तिस्रस्तु भूमिपः

vipraś catasro vindeta bhāryāstisrastu bhūmipaḥ

द्वे च वैश्यो यथाकामं भार्यैकामपि चान्त्यजः

dve ca vaiśyo yathākāmaṃ bhāryaikāmapi cāntyajaḥ

धर्मकार्याणि सर्वाणि न कार्याण्यसवर्णया

dharmakāryāṇi sarvāṇi na kāryāṇyasavarṇayā

पाणिर्ग्राह्यः सवर्णासु गृह्णीयात् क्सत्रिया शरं

pāṇirgrāhyaḥ savarṇāsu gṛhṇīyāt ksatriyā śaraṃ

वैश्या प्रतीदमादद्याद्दशां वै चान्त्यजा तथा

vaiśyā pratīdamādadyāddaśāṃ vai cāntyajā tathā

सकृत् कन्या प्रदातव्या हरंस्तां चौरदण्डभाक्

sakṛt kanyā pradātavyā haraṃstāṃ cauradaṇḍabhāk

अपत्यविक्रयासक्ते निष्कृतिर् न विधीयते

apatyavikrayāsakte niṣkṛtir na vidhīyate

कन्यादानं शचीयोगो विवाहो ऽथ चतुर्थिका

kanyādānaṃ śacīyogo vivāho 'tha caturthikā

विवाहमेतत् कथितं नामकर्मचतुष्टयं

vivāhametat kathitaṃ nāmakarmacatuṣṭayaṃ

नष्टे मृते प्रव्रजिते क्लीवे च पतिते पतौ

naṣṭe mṛte pravrajite klīve ca patite patau

पञ्चस्वापत्सु नारीणां पतिरन्यो विधीयते

pañcasvāpatsu nārīṇāṃ patiranyo vidhīyate

मृते तु देवरे देयात् तदभावे यथेच्छया

mṛte tu devare deyāt tadabhāve yathecchayā

पूर्वात्रितयमाग्नेयं वायव्यं चोत्तरात्रयं

pūrvātritayamāgneyaṃ vāyavyaṃ cottarātrayaṃ

रोहिणौ चेति चरणे भगणः शस्यते सदा

rohiṇau ceti caraṇe bhagaṇaḥ śasyate sadā

नैकगोत्रान्तु वरयेन्नैकार्षेयाञ्च भार्गव

naikagotrāntu varayennaikārṣeyāñca bhārgava

पितृतः सप्तमादूर्ध्वं मातृतः पञ्चमात्तथा

pitṛtaḥ saptamādūrdhvaṃ mātṛtaḥ pañcamāttathā

आहूय दानं ब्राह्मः स्यात् कुलशीलयुताय तु

āhūya dānaṃ brāhmaḥ syāt kulaśīlayutāya tu

पुरुषांस्तारयेत्तज्जो नित्यं कन्यप्रदानतः

puruṣāṃstārayettajjo nityaṃ kanyapradānataḥ

तथा गोमिथुनादानाद्विवाहस्त्वार्ष उच्यते

tathā gomithunādānādvivāhastvārṣa ucyate

प्रार्थिता दीयते यस्य प्राजापत्यः स धर्मकृत्

prārthitā dīyate yasya prājāpatyaḥ sa dharmakṛt

शुल्केन चासुरो मन्दो गान्धर्वो वरणान्मिथः

śulkena cāsuro mando gāndharvo varaṇānmithaḥ

राक्षसो युद्धहरणात् पैशाचः कन्यकाच्छलात्

rākṣaso yuddhaharaṇāt paiśācaḥ kanyakācchalāt

वैवाहिके ऽह्नि कुर्वीत कुम्भकारमृदा शुचीं

vaivāhike 'hni kurvīta kumbhakāramṛdā śucīṃ

जलाशये तु तां पूज्य वाद्याद्यैः स्त्रीं गृहत्रयेत्

jalāśaye tu tāṃ pūjya vādyādyaiḥ strīṃ gṛhatrayet

प्रशुप्ते केशवे नैव विवाहः कार्य एव हि

praśupte keśave naiva vivāhaḥ kārya eva hi

पोषे चैत्रे कुजदिने रिक्ताविष्टितथो न च

poṣe caitre kujadine riktāviṣṭitatho na ca

न शुक्रजीवे ऽस्तमिते न शशाङ्के ग्रहार्दिते

na śukrajīve 'stamite na śaśāṅke grahārdite

अर्कार्कभौमयुक्ते भे व्यतीपातहते न हि

arkārkabhaumayukte bhe vyatīpātahate na hi

सोम्यं पित्र्यञ्च वायव्यं सावित्रं रोहिणी तथा

somyaṃ pitryañca vāyavyaṃ sāvitraṃ rohiṇī tathā

उत्तरात्रितयं मूलं मैत्रं पौष्णं विवाहभं

uttarātritayaṃ mūlaṃ maitraṃ pauṣṇaṃ vivāhabhaṃ

मानुषाख्यस् तथा लग्नो मानुषाख्यांशकः शुभः

mānuṣākhyas tathā lagno mānuṣākhyāṃśakaḥ śubhaḥ

तृतीये च तथा षष्ठे दशमैकादशे ऽष्टमे

tṛtīye ca tathā ṣaṣṭhe daśamaikādaśe 'ṣṭame

अर्कार्किचन्दतनयाः प्रशस्ता न कुजो ऽष्टमः

arkārkicandatanayāḥ praśastā na kujo 'ṣṭamaḥ

सप्तान्त्याष्टमवर्गेषु शेषाः शस्ता ग्रहोत्तमाः

saptāntyāṣṭamavargeṣu śeṣāḥ śastā grahottamāḥ

तेषामपि तथा मध्यात् षष्ठः शुक्रो न शस्यते

teṣāmapi tathā madhyāt ṣaṣṭhaḥ śukro na śasyate

वैवाहिके भे कर्तव्या तथैव च चतुर्थिका

vaivāhike bhe kartavyā tathaiva ca caturthikā

न दातव्या ग्रहास्तत्र चतुराद्यास्तथैकगाः

na dātavyā grahāstatra caturādyāstathaikagāḥ

पर्ववर्जं स्त्रियं गच्छेत् सत्या दत्ता सदा रतिः

parvavarjaṃ striyaṃ gacchet satyā dattā sadā ratiḥ