Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Agni Purāṇa

Chapter 19

अग्निपुराणम्

§

अथोनविंशतितमो ऽध्यायः

athonaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ

§

कश्यपवंशवर्णनम्

kaśyapavaṃśavarṇanam

§

अग्निर् उवाच

agnir uvāca

AP_19.001ab

कश्यपस्य वेदे सर्गमदित्यादिषु हे मुने

kaśyapasya vede sargamadityādiṣu he mune

AP_19.001cd

चाक्षुषे तुषिता देवास्ते ऽदित्यां कश्यपात्पुनः

cākṣuṣe tuṣitā devāste 'dityāṃ kaśyapātpunaḥ

AP_19.002ab

आसन् विष्णुश् च शक्रश् च त्वष्टा धाता तथार्यमा

āsan viṣṇuś ca śakraś ca tvaṣṭā dhātā tathāryamā

AP_19.002cd

पूषा विवस्वान् सविता मित्रोथ वरुणो भगः

pūṣā vivasvān savitā mitrotha varuṇo bhagaḥ

AP_19.003ab

अंशुश् च द्वादशादित्या आसन् वैवस्वतेन्तरे

aṃśuś ca dvādaśādityā āsan vaivasvatentare

AP_19.003cd

अरिष्टनेमिपत्रीनामपत्यानीह षोडश

ariṣṭanemipatrīnāmapatyānīha ṣoḍaśa

AP_19.004ab

बहुपुत्रस्थ विदुषश् चतस्रो विद्युतः सुताः

bahuputrastha viduṣaś catasro vidyutaḥ sutāḥ

AP_19.004cd

प्रत्यङ्गिरजाः श्रेष्ठाः कृशाश्वस्य सुरायुधाः

pratyaṅgirajāḥ śreṣṭhāḥ kṛśāśvasya surāyudhāḥ

AP_19.005ab

उदयास्तमने सूर्ये तद्वदेते युगे युगे

udayāstamane sūrye tadvadete yuge yuge

AP_19.005cd

हिरण्यकशिपुर्दित्यां हिरण्याक्षश् च कश्यपात्

hiraṇyakaśipurdityāṃ hiraṇyākṣaś ca kaśyapāt

AP_19.006ab

सिंहिका चाभवत् कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः

siṃhikā cābhavat kanyā vipracitteḥ parigrahaḥ

AP_19.006cd

राहुप्रभृतयस्तस्यां सैंहिकेया इति श्रुताः

rāhuprabhṛtayastasyāṃ saiṃhikeyā iti śrutāḥ

AP_19.007ab

हिरण्यकशिपोः पुत्राश् चत्वारः प्रथितौजसः

hiraṇyakaśipoḥ putrāś catvāraḥ prathitaujasaḥ

AP_19.007cd

अनुह्रादश् च ह्रादश् च प्रह्रादश्चातिवैष्णवः

anuhrādaś ca hrādaś ca prahrādaścātivaiṣṇavaḥ

AP_19.008ab

संह्रादश् च चतुर्थोभूत् ह्रादपुत्रो ह्रदस् तथा

saṃhrādaś ca caturthobhūt hrādaputro hradas tathā

AP_19.008cd

ह्रदस्य पुत्र आयुष्मान् शिबिर्वास्कल एव च

hradasya putra āyuṣmān śibirvāskala eva ca

AP_19.009ab

विरोवनस्तु प्राह्रादिर्बलिर्जज्ञे विरोचनात्

virovanastu prāhrādirbalirjajñe virocanāt

AP_19.009cd

बलेः पुत्रशतं त्वासीद्वाणश्रेष्ठं महामुने

baleḥ putraśataṃ tvāsīdvāṇaśreṣṭhaṃ mahāmune

AP_19.010ab

पुराकल्पे हि बाणेन प्रसाद्योमापतिं वरः

purākalpe hi bāṇena prasādyomāpatiṃ varaḥ

AP_19.010cd

पार्श्वतो विहरिष्यामीत्येवम् प्राप्तश् च ईश्वरात्

pārśvato vihariṣyāmītyevam prāptaś ca īśvarāt

AP_19.011ab

हिरण्याक्षसुताः पञ्च शम्बरः शकुनिस्त्विति

hiraṇyākṣasutāḥ pañca śambaraḥ śakunistviti

AP_19.011cd

द्विमूर्धा शङ्कुरार्यश् च शतमासन् दनोः सुताः

dvimūrdhā śaṅkurāryaś ca śatamāsan danoḥ sutāḥ

AP_19.012ab

स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची स्मृता

svarbhānostu prabhā kanyā pulomnastu śacī smṛtā

AP_19.012cd

उपदानवी हयशिरा शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी

upadānavī hayaśirā śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī

AP_19.013ab

पुलोमा कालका चैव वैश्वानरसुते उभे

pulomā kālakā caiva vaiśvānarasute ubhe

AP_19.013cd

कश्यपस्य तु भार्ये द्वे तयोः पुत्राश् च कोटयः

kaśyapasya tu bhārye dve tayoḥ putrāś ca koṭayaḥ

AP_19.014ab

प्रह्रादस्य चतुष्कोट्यो निवातकवचाः कुले

prahrādasya catuṣkoṭyo nivātakavacāḥ kule

AP_19.014cd

ताम्रायाः षट् सुताः स्युश् च काकी श्वेनी च भास्यपि

tāmrāyāḥ ṣaṭ sutāḥ syuś ca kākī śvenī ca bhāsyapi

AP_19.015ab

गृध्रिका शुचि सुग्रीवा ताभ्यः काकादयो ऽभवन्

gṛdhrikā śuci sugrīvā tābhyaḥ kākādayo 'bhavan

AP_19.015cd

अश्वाश्चोष्ट्राश् च ताम्राया अरुणो गरुडस् तथा

aśvāścoṣṭrāś ca tāmrāyā aruṇo garuḍas tathā

AP_19.016ab

विनतायाः सहस्रन्तु सर्पाश् च सुरसाभवाः

vinatāyāḥ sahasrantu sarpāś ca surasābhavāḥ

AP_19.016cd

काद्रवेयाः सहस्रन्तु शेषवासुकितक्षकाः

kādraveyāḥ sahasrantu śeṣavāsukitakṣakāḥ

AP_19.017ab

दंष्ट्रिणः क्रोधवशजा धरोत्थाः पक्षिणो जले

daṃṣṭriṇaḥ krodhavaśajā dharotthāḥ pakṣiṇo jale

AP_19.017cd

सुरभ्यां गोमहिष्यादि इरोत्पन्नास्तृणादयः

surabhyāṃ gomahiṣyādi irotpannāstṛṇādayaḥ

AP_19.018ab

स्वसायां यक्षरक्षांसि मुनेरश्वरसोभवन्

svasāyāṃ yakṣarakṣāṃsi muneraśvarasobhavan

AP_19.018cd

अरिष्टायान्तु गन्धर्वाः कश्यपाद्धि स्थिरञ्चरं

ariṣṭāyāntu gandharvāḥ kaśyapāddhi sthirañcaraṃ

AP_19.019ab

एषां पुत्रादयो ऽसङ्ख्या देवैर् वै दानवा जिताः

eṣāṃ putrādayo 'saṅkhyā devair vai dānavā jitāḥ

AP_19.019cd

दितिर्विनष्टपुत्रा वै तोषयामास कश्यपं

ditirvinaṣṭaputrā vai toṣayāmāsa kaśyapaṃ

AP_19.020ab

पुत्रमिन्द्रप्रहर्तारमिच्छती प्राप कश्यपात्

putramindraprahartāramicchatī prāpa kaśyapāt

AP_19.020cd

पादाप्रक्षालनात् सुप्ता तस्या गर्भं जघान ह

pādāprakṣālanāt suptā tasyā garbhaṃ jaghāna ha

AP_19.021ab

छिद्रमन्विष्य चेन्द्रस्तु ते देवा मरुतो ऽभवन्

chidramanviṣya cendrastu te devā maruto 'bhavan

AP_19.021cd

शक्रस्यैकोनपञ्चाशत्सहाया दीप्ततेजसः

śakrasyaikonapañcāśatsahāyā dīptatejasaḥ

AP_19.022ab

एतत्सर्वं हरिर्ब्रह्मा अभिषिच्य पृथुं नृपं

etatsarvaṃ harirbrahmā abhiṣicya pṛthuṃ nṛpaṃ

AP_19.022cd

ददौ क्रमेण राज्यानि अन्येषामधिपो हरिः

dadau krameṇa rājyāni anyeṣāmadhipo hariḥ

AP_19.023ab

द्विजौषधीनां चन्द्रश् च अपान्तु वरुणो नृपः

dvijauṣadhīnāṃ candraś ca apāntu varuṇo nṛpaḥ

AP_19.023cd

राज्ञां वैश्रवणो राजा सूर्याणां विष्णोरीश्वरः

rājñāṃ vaiśravaṇo rājā sūryāṇāṃ viṣṇorīśvaraḥ

AP_19.024ab

वसूनां पावको राजा मरुतां वासवः प्रभुः

vasūnāṃ pāvako rājā marutāṃ vāsavaḥ prabhuḥ

AP_19.024cd

प्रजापतीनां दक्षो ऽथ प्रह्लादो दानवाधिपः

prajāpatīnāṃ dakṣo 'tha prahlādo dānavādhipaḥ

AP_19.025ab

पितॄणां च यमो राजा भूतादीनां हरः प्रभुः

pitṝṇāṃ ca yamo rājā bhūtādīnāṃ haraḥ prabhuḥ

AP_19.025cd

हिमवांश् चैव शैलानां नदीनां सागरः प्रभुः

himavāṃś caiva śailānāṃ nadīnāṃ sāgaraḥ prabhuḥ

AP_19.026ab

गान्धर्वाणां चित्ररथो नागानामथ वासुकिः

gāndharvāṇāṃ citraratho nāgānāmatha vāsukiḥ

AP_19.026cd

सर्पाणां तक्षको राजा गरुडः पक्षिणामथ

sarpāṇāṃ takṣako rājā garuḍaḥ pakṣiṇāmatha

AP_19.027ab

ऐरावतो गजेन्द्राणां गोवृषोथ गवामपि

airāvato gajendrāṇāṃ govṛṣotha gavāmapi

AP_19.027cd

मृगणामथ शार्दूलः प्लक्षो वनस्पतीश्वरः

mṛgaṇāmatha śārdūlaḥ plakṣo vanaspatīśvaraḥ

AP_19.028ab

उच्चैःश्रवास् तथाश्वानां सुधन्वा पूर्वपालकः

uccaiḥśravās tathāśvānāṃ sudhanvā pūrvapālakaḥ

AP_19.028cd

दक्षिणस्यां शङ्खपदः केतुमान् पालको जले

dakṣiṇasyāṃ śaṅkhapadaḥ ketumān pālako jale

AP_19.028ef

हिरण्यरोमकः सौम्ये प्रतिसर्गोयमीरितः

hiraṇyaromakaḥ saumye pratisargoyamīritaḥ

§

इत्य् आदिमाहापुराणे आग्नेये प्रतिसर्गवर्णनं नाम ऊनविंशतितमो ऽध्यायः

ity ādimāhāpurāṇe āgneye pratisargavarṇanaṃ nāma ūnaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ

Source variants and edition notes (13)

These belong to the source apparatus and are separate from the main reading.

Edition note

1 saptama iti kha ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 smṛtā iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 saṃhrādaputra āyuṣmāniti kha, ga, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

2 vāṇajyeṣṭhamiti kha, ga, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

3 prabhumiti kha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

4 ity evaṃ prāptamīśvarāditi kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

5 jharjharaḥ śakunistvatīti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ / śaknistvatheti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

6 dvimūrdhā śambarādyāś ca iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

7 gṛdhrikā ca śucigrīvo iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ gṛdhrikāśucisugrīvo iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 dharaṇyā iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 kaśyapādi parasparamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 devair dāityāḥ parājitā iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

4 bhūtānāñca hara iti ga, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition, source and reuse
Edition
Rajendralal Mitra, Asiatic Society of Bengal, Calcutta, 1870–1879, 3 volumes, Bibliotheca Indica 65, 1–3.
Electronic text
Jun Takashima · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः