अथोनविंशतितमो ऽध्यायः
athonaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ
कश्यपवंशवर्णनम्
kaśyapavaṃśavarṇanam
अग्निर् उवाच
agnir uvāca
कश्यपस्य वेदे सर्गमदित्यादिषु हे मुने
kaśyapasya vede sargamadityādiṣu he mune
चाक्षुषे तुषिता देवास्ते ऽदित्यां कश्यपात्पुनः
cākṣuṣe tuṣitā devāste 'dityāṃ kaśyapātpunaḥ
आसन् विष्णुश् च शक्रश् च त्वष्टा धाता तथार्यमा
āsan viṣṇuś ca śakraś ca tvaṣṭā dhātā tathāryamā
पूषा विवस्वान् सविता मित्रोथ वरुणो भगः
pūṣā vivasvān savitā mitrotha varuṇo bhagaḥ
अंशुश् च द्वादशादित्या आसन् वैवस्वतेन्तरे
aṃśuś ca dvādaśādityā āsan vaivasvatentare
अरिष्टनेमिपत्रीनामपत्यानीह षोडश
ariṣṭanemipatrīnāmapatyānīha ṣoḍaśa
बहुपुत्रस्थ विदुषश् चतस्रो विद्युतः सुताः
bahuputrastha viduṣaś catasro vidyutaḥ sutāḥ
प्रत्यङ्गिरजाः श्रेष्ठाः कृशाश्वस्य सुरायुधाः
pratyaṅgirajāḥ śreṣṭhāḥ kṛśāśvasya surāyudhāḥ
उदयास्तमने सूर्ये तद्वदेते युगे युगे
udayāstamane sūrye tadvadete yuge yuge
हिरण्यकशिपुर्दित्यां हिरण्याक्षश् च कश्यपात्
hiraṇyakaśipurdityāṃ hiraṇyākṣaś ca kaśyapāt
सिंहिका चाभवत् कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः
siṃhikā cābhavat kanyā vipracitteḥ parigrahaḥ
राहुप्रभृतयस्तस्यां सैंहिकेया इति श्रुताः
rāhuprabhṛtayastasyāṃ saiṃhikeyā iti śrutāḥ
हिरण्यकशिपोः पुत्राश् चत्वारः प्रथितौजसः
hiraṇyakaśipoḥ putrāś catvāraḥ prathitaujasaḥ
अनुह्रादश् च ह्रादश् च प्रह्रादश्चातिवैष्णवः
anuhrādaś ca hrādaś ca prahrādaścātivaiṣṇavaḥ
संह्रादश् च चतुर्थोभूत् ह्रादपुत्रो ह्रदस् तथा
saṃhrādaś ca caturthobhūt hrādaputro hradas tathā
ह्रदस्य पुत्र आयुष्मान् शिबिर्वास्कल एव च
hradasya putra āyuṣmān śibirvāskala eva ca
विरोवनस्तु प्राह्रादिर्बलिर्जज्ञे विरोचनात्
virovanastu prāhrādirbalirjajñe virocanāt
बलेः पुत्रशतं त्वासीद्वाणश्रेष्ठं महामुने
baleḥ putraśataṃ tvāsīdvāṇaśreṣṭhaṃ mahāmune
पुराकल्पे हि बाणेन प्रसाद्योमापतिं वरः
purākalpe hi bāṇena prasādyomāpatiṃ varaḥ
पार्श्वतो विहरिष्यामीत्येवम् प्राप्तश् च ईश्वरात्
pārśvato vihariṣyāmītyevam prāptaś ca īśvarāt
हिरण्याक्षसुताः पञ्च शम्बरः शकुनिस्त्विति
hiraṇyākṣasutāḥ pañca śambaraḥ śakunistviti
द्विमूर्धा शङ्कुरार्यश् च शतमासन् दनोः सुताः
dvimūrdhā śaṅkurāryaś ca śatamāsan danoḥ sutāḥ
स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची स्मृता
svarbhānostu prabhā kanyā pulomnastu śacī smṛtā
उपदानवी हयशिरा शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी
upadānavī hayaśirā śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī
पुलोमा कालका चैव वैश्वानरसुते उभे
pulomā kālakā caiva vaiśvānarasute ubhe
कश्यपस्य तु भार्ये द्वे तयोः पुत्राश् च कोटयः
kaśyapasya tu bhārye dve tayoḥ putrāś ca koṭayaḥ
प्रह्रादस्य चतुष्कोट्यो निवातकवचाः कुले
prahrādasya catuṣkoṭyo nivātakavacāḥ kule
ताम्रायाः षट् सुताः स्युश् च काकी श्वेनी च भास्यपि
tāmrāyāḥ ṣaṭ sutāḥ syuś ca kākī śvenī ca bhāsyapi
गृध्रिका शुचि सुग्रीवा ताभ्यः काकादयो ऽभवन्
gṛdhrikā śuci sugrīvā tābhyaḥ kākādayo 'bhavan
अश्वाश्चोष्ट्राश् च ताम्राया अरुणो गरुडस् तथा
aśvāścoṣṭrāś ca tāmrāyā aruṇo garuḍas tathā
विनतायाः सहस्रन्तु सर्पाश् च सुरसाभवाः
vinatāyāḥ sahasrantu sarpāś ca surasābhavāḥ
काद्रवेयाः सहस्रन्तु शेषवासुकितक्षकाः
kādraveyāḥ sahasrantu śeṣavāsukitakṣakāḥ
दंष्ट्रिणः क्रोधवशजा धरोत्थाः पक्षिणो जले
daṃṣṭriṇaḥ krodhavaśajā dharotthāḥ pakṣiṇo jale
सुरभ्यां गोमहिष्यादि इरोत्पन्नास्तृणादयः
surabhyāṃ gomahiṣyādi irotpannāstṛṇādayaḥ
स्वसायां यक्षरक्षांसि मुनेरश्वरसोभवन्
svasāyāṃ yakṣarakṣāṃsi muneraśvarasobhavan
अरिष्टायान्तु गन्धर्वाः कश्यपाद्धि स्थिरञ्चरं
ariṣṭāyāntu gandharvāḥ kaśyapāddhi sthirañcaraṃ
एषां पुत्रादयो ऽसङ्ख्या देवैर् वै दानवा जिताः
eṣāṃ putrādayo 'saṅkhyā devair vai dānavā jitāḥ
दितिर्विनष्टपुत्रा वै तोषयामास कश्यपं
ditirvinaṣṭaputrā vai toṣayāmāsa kaśyapaṃ
पुत्रमिन्द्रप्रहर्तारमिच्छती प्राप कश्यपात्
putramindraprahartāramicchatī prāpa kaśyapāt
पादाप्रक्षालनात् सुप्ता तस्या गर्भं जघान ह
pādāprakṣālanāt suptā tasyā garbhaṃ jaghāna ha
छिद्रमन्विष्य चेन्द्रस्तु ते देवा मरुतो ऽभवन्
chidramanviṣya cendrastu te devā maruto 'bhavan
शक्रस्यैकोनपञ्चाशत्सहाया दीप्ततेजसः
śakrasyaikonapañcāśatsahāyā dīptatejasaḥ
एतत्सर्वं हरिर्ब्रह्मा अभिषिच्य पृथुं नृपं
etatsarvaṃ harirbrahmā abhiṣicya pṛthuṃ nṛpaṃ
ददौ क्रमेण राज्यानि अन्येषामधिपो हरिः
dadau krameṇa rājyāni anyeṣāmadhipo hariḥ
द्विजौषधीनां चन्द्रश् च अपान्तु वरुणो नृपः
dvijauṣadhīnāṃ candraś ca apāntu varuṇo nṛpaḥ
राज्ञां वैश्रवणो राजा सूर्याणां विष्णोरीश्वरः
rājñāṃ vaiśravaṇo rājā sūryāṇāṃ viṣṇorīśvaraḥ
वसूनां पावको राजा मरुतां वासवः प्रभुः
vasūnāṃ pāvako rājā marutāṃ vāsavaḥ prabhuḥ
प्रजापतीनां दक्षो ऽथ प्रह्लादो दानवाधिपः
prajāpatīnāṃ dakṣo 'tha prahlādo dānavādhipaḥ
पितॄणां च यमो राजा भूतादीनां हरः प्रभुः
pitṝṇāṃ ca yamo rājā bhūtādīnāṃ haraḥ prabhuḥ
हिमवांश् चैव शैलानां नदीनां सागरः प्रभुः
himavāṃś caiva śailānāṃ nadīnāṃ sāgaraḥ prabhuḥ
गान्धर्वाणां चित्ररथो नागानामथ वासुकिः
gāndharvāṇāṃ citraratho nāgānāmatha vāsukiḥ
सर्पाणां तक्षको राजा गरुडः पक्षिणामथ
sarpāṇāṃ takṣako rājā garuḍaḥ pakṣiṇāmatha
ऐरावतो गजेन्द्राणां गोवृषोथ गवामपि
airāvato gajendrāṇāṃ govṛṣotha gavāmapi
मृगणामथ शार्दूलः प्लक्षो वनस्पतीश्वरः
mṛgaṇāmatha śārdūlaḥ plakṣo vanaspatīśvaraḥ
उच्चैःश्रवास् तथाश्वानां सुधन्वा पूर्वपालकः
uccaiḥśravās tathāśvānāṃ sudhanvā pūrvapālakaḥ
दक्षिणस्यां शङ्खपदः केतुमान् पालको जले
dakṣiṇasyāṃ śaṅkhapadaḥ ketumān pālako jale
हिरण्यरोमकः सौम्ये प्रतिसर्गोयमीरितः
hiraṇyaromakaḥ saumye pratisargoyamīritaḥ
इत्य् आदिमाहापुराणे आग्नेये प्रतिसर्गवर्णनं नाम ऊनविंशतितमो ऽध्यायः
ity ādimāhāpurāṇe āgneye pratisargavarṇanaṃ nāma ūnaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ
