अथ द्विशततमो ऽध्यायः
atha dviśatatamo 'dhyāyaḥ
दीपदानव्रतं
dīpadānavrataṃ
अग्न्निर् उवाच
agnnir uvāca
दीपदानव्रतं वक्ष्ये भुक्तिमुक्तिप्रदायकं
dīpadānavrataṃ vakṣye bhuktimuktipradāyakaṃ
देवद्विजातिकगृहे दीपदो ऽब्दं स सर्वभाक्
devadvijātikagṛhe dīpado 'bdaṃ sa sarvabhāk
चतुर्मासं विष्णुलोकी कार्त्तिके स्वर्गलोक्यपि
caturmāsaṃ viṣṇulokī kārttike svargalokyapi
दीपदानात् परं नास्ति न भूतं न भविष्यति
dīpadānāt paraṃ nāsti na bhūtaṃ na bhaviṣyati
दीपेनायुष्यचक्षुष्मान्दीपाल्लक्ष्मीसुतादिकं
dīpenāyuṣyacakṣuṣmāndīpāllakṣmīsutādikaṃ
सौभाग्यं दीपदः प्राप्य स्वर्गलोके नहीयते
saubhāgyaṃ dīpadaḥ prāpya svargaloke nahīyate
विदर्भराजदुहिता ललिता दीपदात्मभाक्
vidarbharājaduhitā lalitā dīpadātmabhāk
चारुधर्मक्ष्मापपत्नी शतभार्याधिकाभवत्
cārudharmakṣmāpapatnī śatabhāryādhikābhavat
ददौ दीपसहस्रं सा विष्णोरायतने सती
dadau dīpasahasraṃ sā viṣṇorāyatane satī
पृष्टा सा दीपमाहात्म्यं सपत्नीभ्य उवाच ह
pṛṣṭā sā dīpamāhātmyaṃ sapatnībhya uvāca ha
ललितोवाच
lalitovāca
सौवीरराजस्य पुरा मैत्रेयो ऽभूत् पुरोहितः
sauvīrarājasya purā maitreyo 'bhūt purohitaḥ
तेन चायतनं विष्णोः कारितं देविकातटे
tena cāyatanaṃ viṣṇoḥ kāritaṃ devikātaṭe
कार्त्तिके दीपकस्तेन दत्तः सम्प्रेरितो मया
kārttike dīpakastena dattaḥ samprerito mayā
वक्त्रप्रान्तेन नश्यन्त्या मार्जारस्य तदा भयात्
vaktraprāntena naśyantyā mārjārasya tadā bhayāt
निर्वाणवान् प्रदीप्तो ऽभूद्वर्त्या मूषिकया तदा
nirvāṇavān pradīpto 'bhūdvartyā mūṣikayā tadā
मृता राजात्मजा जाता राजपत्नी शताधिका
mṛtā rājātmajā jātā rājapatnī śatādhikā
असङ्कल्पितमप्यस्य प्रेरणं यत् कृतं मया
asaṅkalpitamapyasya preraṇaṃ yat kṛtaṃ mayā
विष्णायतनदीपस्य तस्येदं भुज्यते फलं
viṣṇāyatanadīpasya tasyedaṃ bhujyate phalaṃ
जातिस्मरा ह्य् अतो दीपान् प्रयच्छामि त्वहर् निशं
jātismarā hy ato dīpān prayacchāmi tvahar niśaṃ
एकदश्यां दीपदो वै विमाने दिवि मोदते
ekadaśyāṃ dīpado vai vimāne divi modate
जायते दीपहर्ता तु मूको वा जड एव च
jāyate dīpahartā tu mūko vā jaḍa eva ca
अन्धे तमसि दुष्पारे नरके पतते किल
andhe tamasi duṣpāre narake patate kila
विक्रोशमानांश् च नरान् यमकिङ्कराहतान्
vikrośamānāṃś ca narān yamakiṅkarāhatān
विलापैर् अलमत्रापि किं वो विलपिते फलं
vilāpair alamatrāpi kiṃ vo vilapite phalaṃ
यदा प्रमादिभिः पूर्वमत्यन्तसमुपेक्षितः
yadā pramādibhiḥ pūrvamatyantasamupekṣitaḥ
जन्तुर्जन्मसहस्रेभ्यो ह्य् एकस्मिन् मानुषो यदि
janturjanmasahasrebhyo hy ekasmin mānuṣo yadi
तत्राप्यतिविमूढात्मा किं भोगानभिधावति
tatrāpyativimūḍhātmā kiṃ bhogānabhidhāvati
स्वहितं विषयास्वादैः क्रन्दनं तदिहागतं
svahitaṃ viṣayāsvādaiḥ krandanaṃ tadihāgataṃ
भुज्यते च कृतं पूर्वमेतत् किं वो न चिन्तितं
bhujyate ca kṛtaṃ pūrvametat kiṃ vo na cintitaṃ
परस्त्रीषु कुचाभ्यङ्गं प्रीतये दुःखदं हि वः
parastrīṣu kucābhyaṅgaṃ prītaye duḥkhadaṃ hi vaḥ
मुहूर्तविषयास्वादो ऽनेककोट्यव्ददुःखदः
muhūrtaviṣayāsvādo 'nekakoṭyavdaduḥkhadaḥ
परस्त्रीहारियद्गीतं हा मातः किं विलप्यते
parastrīhāriyadgītaṃ hā mātaḥ kiṃ vilapyate
को ऽतिभारो हरेर्नाम्नि जिह्वया परिकीर्तने
ko 'tibhāro harernāmni jihvayā parikīrtane
वर्तितैले ऽल्पमूल्ये ऽपि यदग्निर्लभ्यते सदा
vartitaile 'lpamūlye 'pi yadagnirlabhyate sadā
दानाशक्तैर् हरेर्दीपो हृतस्तद्वो ऽस्ति दुःखदं
dānāśaktair harerdīpo hṛtastadvo 'sti duḥkhadaṃ
इदानीं किं विलापेन सहध्वं यदुपागतं
idānīṃ kiṃ vilāpena sahadhvaṃ yadupāgataṃ
अग्निर् उवाच
agnir uvāca
ललितोक्तञ्च ताः श्रुत्वा दीपदानाद्दिवं ययुः
lalitoktañca tāḥ śrutvā dīpadānāddivaṃ yayuḥ
तस्माद्दीपप्रदानेन व्रतानामधिकं फलं
tasmāddīpapradānena vratānāmadhikaṃ phalaṃ
इत्य् आग्नेये महापुराणे दीपदानव्रतं नाम द्विशततमो ऽध्यायः ॥
ity āgneye mahāpurāṇe dīpadānavrataṃ nāma dviśatatamo 'dhyāyaḥ ||