Chapter 219

राजदेवाद्यभिषेकमन्त्रान्वक्ष्ये ऽघमर्दनान्

rājadevādyabhiṣekamantrānvakṣye 'ghamardanān

कुम्भात् कुशोदकैः सिञ्चेत्तेन सर्वं हि सिद्ध्यति

kumbhāt kuśodakaiḥ siñcettena sarvaṃ hi siddhyati

सुरास्त्वामभिषिञ्चन्तु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

surāstvāmabhiṣiñcantu brahmaviṣṇumaheśvarāḥ

वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः

vāsudevaḥ saṅkarṣaṇaḥ pradyumnaścāniruddhakaḥ

भवन्तु विजयायैते इन्द्राद्या दशदिग्गताः

bhavantu vijayāyaite indrādyā daśadiggatāḥ

रुद्रो धर्मो मनुर्दक्षो रुचिः श्रद्धा च सर्वदा

rudro dharmo manurdakṣo ruciḥ śraddhā ca sarvadā

भृगुरत्रिर्वसिष्ठश् च सनकश् च सनन्दनः

bhṛguratrirvasiṣṭhaś ca sanakaś ca sanandanaḥ

सनत्कुमारो ऽङ्गिराश् च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः

sanatkumāro 'ṅgirāś ca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ

मरीचिः कश्यपः पान्तु प्रजेशाः पृथिवीपतिः

marīciḥ kaśyapaḥ pāntu prajeśāḥ pṛthivīpatiḥ

प्रभासुरा वहिर्षद अग्निष्वात्ताश् च पान्तु ते

prabhāsurā vahirṣada agniṣvāttāś ca pāntu te

क्रव्यादाश्चोपहूताश् च आज्यपाश् च सुकालिनः

kravyādāścopahūtāś ca ājyapāś ca sukālinaḥ

अग्निभिश्चाभिषिञ्चन्तु लक्ष्म्याद्या धर्मवल्लभाः

agnibhiścābhiṣiñcantu lakṣmyādyā dharmavallabhāḥ

आदित्याद्याः कश्यपस्य बहुपुत्रस्य वल्लभाः

ādityādyāḥ kaśyapasya bahuputrasya vallabhāḥ

कृशाश्वस्याग्निपुत्रस्य भार्याश्चारिष्ठनेमिनः

kṛśāśvasyāgniputrasya bhāryāścāriṣṭhaneminaḥ

अश्विन्याद्याश् च चन्द्रस्य पुलहस्य तथा प्रियाः

aśvinyādyāś ca candrasya pulahasya tathā priyāḥ

भूता च कपिशा दंष्ट्री सुरसा सरमा दनुः

bhūtā ca kapiśā daṃṣṭrī surasā saramā danuḥ

श्येनी भासी तथा क्रौञ्ची धृतराष्ट्री शुकी तथा

śyenī bhāsī tathā krauñcī dhṛtarāṣṭrī śukī tathā

पत्न्यस्त्वामभिषिञ्चन्तु अरुणश्चार्कसारथिः

patnyastvāmabhiṣiñcantu aruṇaścārkasārathiḥ

आयतिर् नियतीरात्रिर् निद्रा लोकस्थितौ स्थिताः

āyatir niyatīrātrir nidrā lokasthitau sthitāḥ

उमा मेना शची पान्तु धूमोर् नानिरृतिर्जये

umā menā śacī pāntu dhūmor nānirṛtirjaye

गौरी शिवा च ऋद्धिश् च वेला चैव नड्वला

gaurī śivā ca ṛddhiś ca velā caiva naḍvalā

अशिक्नी च तथा ज्योत्स्ना देवपत्न्यो वनस्पतिः

aśiknī ca tathā jyotsnā devapatnyo vanaspatiḥ

महाकल्पश् च कल्पश् च मन्वन्तरयुगानि च

mahākalpaś ca kalpaś ca manvantarayugāni ca

संवत्सराणि वर्षाणि पान्तु त्वामयनद्वयं

saṃvatsarāṇi varṣāṇi pāntu tvāmayanadvayaṃ

ऋतवश् च तथा मासा पक्षा रात्र्यहनी तथा

ṛtavaś ca tathā māsā pakṣā rātryahanī tathā

सन्ध्यातिथिमुहूर्ताच्च कालस्यावयवाकृतिः

sandhyātithimuhūrtācca kālasyāvayavākṛtiḥ

सूर्याद्याश् च ग्रहाः पान्तु मनुः स्वायम्भुवादिकः

sūryādyāś ca grahāḥ pāntu manuḥ svāyambhuvādikaḥ

स्वायम्भुवः स्वारोचिष औत्तमिस्तामसो मनुः

svāyambhuvaḥ svārociṣa auttamistāmaso manuḥ

रैवतश्चाक्षुषः षष्ठो वैवस्वत इहेरितः

raivataścākṣuṣaḥ ṣaṣṭho vaivasvata iheritaḥ

सावर्णो ब्रह्मपुत्रश् च धर्मपुत्रश् च रुद्रजः

sāvarṇo brahmaputraś ca dharmaputraś ca rudrajaḥ

दक्षजो रौच्यभौत्यौ च मनवस्तु चतुर्दश

dakṣajo raucyabhautyau ca manavastu caturdaśa

विश्वभुक् च विपश्चिच्च सुचित्तिश् च शिखी विभुः

viśvabhuk ca vipaścicca sucittiś ca śikhī vibhuḥ

मनोजवस्तथौजस्वी बलिरद्भुतशान्तयः

manojavastathaujasvī baliradbhutaśāntayaḥ

वृषश् च ऋतधामा च दिवस्पृक् कविरिन्द्रकः

vṛṣaś ca ṛtadhāmā ca divaspṛk kavirindrakaḥ

रेवन्तश् च कुमारश् च तथा वत्सविनायकः

revantaś ca kumāraś ca tathā vatsavināyakaḥ

वीरभद्रश् च नन्दी च विश्वकर्मा पुरोजवः ॥AP_219.018च्ब्

vīrabhadraś ca nandī ca viśvakarmā purojavaḥ //AP_219.018cb

एते त्वामभिषिञ्चन्तु सुरमुख्याः समागताः

ete tvāmabhiṣiñcantu suramukhyāḥ samāgatāḥ

नासत्यौ देवभिषजौ ध्रुवाद्या वसवो ऽष्ट च

nāsatyau devabhiṣajau dhruvādyā vasavo 'ṣṭa ca

दश चाङ्गिरसो वेदास्त्वाभिषिञ्चन्तु सिद्धये

daśa cāṅgiraso vedāstvābhiṣiñcantu siddhaye

आत्मा ह्य् आयुर्मनो दक्षो मदः प्राणस्तथैव च

ātmā hy āyurmano dakṣo madaḥ prāṇastathaiva ca

हविष्मांश् च गरिष्ठश् च ऋतः सत्यश् च पान्तु वः

haviṣmāṃś ca gariṣṭhaś ca ṛtaḥ satyaś ca pāntu vaḥ

क्रतुर्दक्षो वसुः सत्यः कालकामो धुरिर्जये

kraturdakṣo vasuḥ satyaḥ kālakāmo dhurirjaye

पुरूरवा माद्रवाश् च विश्वेदेवाश् च रोचनः

purūravā mādravāś ca viśvedevāś ca rocanaḥ

अङ्गारकाद्याः सूर्यस्त्वान्निरृतिश् च तथा यमः

aṅgārakādyāḥ sūryastvānnirṛtiś ca tathā yamaḥ

अजैकपादहिर्व्रध्रो धूमकेतुश् च रुद्रजाः

ajaikapādahirvradhro dhūmaketuś ca rudrajāḥ

भरतश् च तथा मृत्युः कापालिरथ किङ्किणिः

bharataś ca tathā mṛtyuḥ kāpāliratha kiṅkiṇiḥ

भवनो भावनः पान्तु स्वजन्यः स्वजनस् तथा

bhavano bhāvanaḥ pāntu svajanyaḥ svajanas tathā

क्रतुश्रवाश् च मूर्धा च याजनो ऽभ्युशनास् तथा

kratuśravāś ca mūrdhā ca yājano 'bhyuśanās tathā

प्रसवश्चाव्ययश् चैव दक्षश् च भृगवः सुराः

prasavaścāvyayaś caiva dakṣaś ca bhṛgavaḥ surāḥ

मनो ऽनुमन्ता प्राणश् च नवोपानश् च वीर्यवान्

mano 'numantā prāṇaś ca navopānaś ca vīryavān

वीतिहोत्रो नयः साध्यो हंसो नारायणो ऽवतु

vītihotro nayaḥ sādhyo haṃso nārāyaṇo 'vatu

विभुश् चैव प्रभुश् चैव देवश्रेष्ठा जगद्धिताः

vibhuś caiva prabhuś caiva devaśreṣṭhā jagaddhitāḥ

धाता मित्रो ऽर्यमा पूषा शक्रो ऽथ वरुणो भगः

dhātā mitro 'ryamā pūṣā śakro 'tha varuṇo bhagaḥ

त्वष्टा विवस्वान् सविता विष्णुर्द्वादश भास्कराः

tvaṣṭā vivasvān savitā viṣṇurdvādaśa bhāskarāḥ

एकज्योतिश् च द्विज्योतिस्त्रिश् चतुर्ज्योतिरेव च

ekajyotiś ca dvijyotistriś caturjyotireva ca

एकशक्रो द्विशक्रश् च त्रिशक्रश् च महाबलः

ekaśakro dviśakraś ca triśakraś ca mahābalaḥ

इन्द्रश् च मेत्यादिशतु ततः प्रतिमकृत्तथा

indraś ca metyādiśatu tataḥ pratimakṛttathā

मितश् च सम्मितश् चैव अमितश् च महाबलः

mitaś ca sammitaś caiva amitaś ca mahābalaḥ

ऋतजित् सत्यजिच्चैव सुषेणः सेनजित्तथा

ṛtajit satyajiccaiva suṣeṇaḥ senajittathā

अतिमित्रो ऽनुमित्रश् च पुरुमित्रो ऽपराजितः

atimitro 'numitraś ca purumitro 'parājitaḥ

ऋतश् च ऋतवाग् धाता विधाता धारणो ध्रुवः

ṛtaś ca ṛtavāg dhātā vidhātā dhāraṇo dhruvaḥ

विधारणो महातेजा वासवस्य परः सखा

vidhāraṇo mahātejā vāsavasya paraḥ sakhā

ईदृक्षश्चाप्यदृक्षश् च एतादृगमिताशनः

īdṛkṣaścāpyadṛkṣaś ca etādṛgamitāśanaḥ

क्रीडितश् च सदृक्षश् च सरभश् च महातपाः

krīḍitaś ca sadṛkṣaś ca sarabhaś ca mahātapāḥ

धर्ता धुर्यो धुरिर्भीम अभिमुक्तः क्षपात्सह

dhartā dhuryo dhurirbhīma abhimuktaḥ kṣapātsaha

धृतिर्वसुरनाधृष्यो रामः कामो जयो विराट्

dhṛtirvasuranādhṛṣyo rāmaḥ kāmo jayo virāṭ

देवा एकोनपञ्चाशन्मरुतस्त्वामवन्तु ते

devā ekonapañcāśanmarutastvāmavantu te

चित्राङ्गदश्चित्ररथः चित्रसेनश् च वै कलिः

citrāṅgadaścitrarathaḥ citrasenaś ca vai kaliḥ

उर्णायुरुग्रसेनश् च धृतराष्ट्रश् च नन्दकः

urṇāyurugrasenaś ca dhṛtarāṣṭraś ca nandakaḥ

हाहा हूहूर्नारदश् च विश्वावसुश् च तुम्बुरुः

hāhā hūhūrnāradaś ca viśvāvasuś ca tumburuḥ

एते त्वामभिषिञ्चन्तु गन्धर्वा विजयाय ते

ete tvāmabhiṣiñcantu gandharvā vijayāya te

पान्तु ते कुरुपा मुख्या दिव्याश्चाप्सरसाङ्गणाः

pāntu te kurupā mukhyā divyāścāpsarasāṅgaṇāḥ

अनवद्या सुकेशी च मेनकाः सह जन्यया

anavadyā sukeśī ca menakāḥ saha janyayā

क्रतुस्थला घृताची च विश्वाची पुञ्जिकस्थला

kratusthalā ghṛtācī ca viśvācī puñjikasthalā

प्रम्लोचा चोर्वशी रम्भा पञ्चचूडा तिलोत्तमा

pramlocā corvaśī rambhā pañcacūḍā tilottamā

चित्रलेखा लक्ष्मणा च पुण्डरीका च वारुणी

citralekhā lakṣmaṇā ca puṇḍarīkā ca vāruṇī

प्रह्लादो विरोचनो ऽथ बलिर्वाणो ऽथ तत्सुताः

prahlādo virocano 'tha balirvāṇo 'tha tatsutāḥ

एते चान्ये ऽभिषिञ्चन्तु दानवा राक्षसास् तथा

ete cānye 'bhiṣiñcantu dānavā rākṣasās tathā

हेतिश् चैव प्रहेतिश् च विद्युत्स्फुर्जथुरग्रकाः

hetiś caiva prahetiś ca vidyutsphurjathuragrakāḥ

यक्षः सिद्धार्मकः पातु माणिभद्रश् च नन्दनः

yakṣaḥ siddhārmakaḥ pātu māṇibhadraś ca nandanaḥ

पिङ्गाक्षो द्युतिमांश् चैव पुष्पवन्तो जयावहः

piṅgākṣo dyutimāṃś caiva puṣpavanto jayāvahaḥ

शङ्खः पद्मश् च मकरः कच्छपश् च निधिर्जये

śaṅkhaḥ padmaś ca makaraḥ kacchapaś ca nidhirjaye

पिशाचा ऊर्ध्वकेशाद्या भूता भूम्यादिवासिनः

piśācā ūrdhvakeśādyā bhūtā bhūmyādivāsinaḥ

महाकालं पुरस्कृत्य नरसिंहञ्च मातरः

mahākālaṃ puraskṛtya narasiṃhañca mātaraḥ

गुहः स्कन्दो विशाखस्त्वान्नैगमेयो ऽभिषिञ्चतु

guhaḥ skando viśākhastvānnaigameyo 'bhiṣiñcatu

डाकिन्यो याश् च योगिन्यः खेचरा भूचराश् च याः

ḍākinyo yāś ca yoginyaḥ khecarā bhūcarāś ca yāḥ

गरुडश्चारुणः पान्तु सम्पातिप्रमुखाः खगाः

garuḍaścāruṇaḥ pāntu sampātipramukhāḥ khagāḥ

अनन्ताद्या महानागाः शेषवासुकितक्षकाः

anantādyā mahānāgāḥ śeṣavāsukitakṣakāḥ

ऐरावतो महापद्मः कम्बलाश्वतरावुभौ

airāvato mahāpadmaḥ kambalāśvatarāvubhau

शङ्खः कर्कोटकश् चैव धृतराष्ट्रो धनञ्जयः

śaṅkhaḥ karkoṭakaś caiva dhṛtarāṣṭro dhanañjayaḥ

कुमुदैर् आवणौ पद्मः पुष्पदन्तो ऽथ वामनः

kumudair āvaṇau padmaḥ puṣpadanto 'tha vāmanaḥ

सुप्रतीको ऽञ्जनो नागाः पान्तु त्वां सर्वतः सदा

supratīko 'ñjano nāgāḥ pāntu tvāṃ sarvataḥ sadā

पैतामहस् तथा हंसो वृषभः शङ्करस्य च

paitāmahas tathā haṃso vṛṣabhaḥ śaṅkarasya ca

दुर्गासिंहश् च पान्तु त्वां यमस्य महिषस् तथा

durgāsiṃhaś ca pāntu tvāṃ yamasya mahiṣas tathā

उच्चैःश्रवाश्चाश्वपतिस् तथा धन्वन्तरिः सदा

uccaiḥśravāścāśvapatis tathā dhanvantariḥ sadā

कौस्तुभः शङ्कराजश् च वज्रं शूलञ्च चक्रकं

kaustubhaḥ śaṅkarājaś ca vajraṃ śūlañca cakrakaṃ

नन्दको ऽस्त्राणि रक्षन्तु धर्मश् च व्यवसायकः

nandako 'strāṇi rakṣantu dharmaś ca vyavasāyakaḥ

चित्रगुप्तश् च दण्डश् च पिङ्गलो मृत्युकालकौ

citraguptaś ca daṇḍaś ca piṅgalo mṛtyukālakau

बालखिल्यादिमुनयो व्यासवाल्मीकिमुख्यकाः

bālakhilyādimunayo vyāsavālmīkimukhyakāḥ

पृथुर्दिलीपो भरतो दुष्यन्तः शक्रजिद्वली

pṛthurdilīpo bharato duṣyantaḥ śakrajidvalī

मल्लः ककुत्स्थश्चानेन युवनाश्वो जयद्रथः

mallaḥ kakutsthaścānena yuvanāśvo jayadrathaḥ

मान्धाता मुचुकुन्दश् च पान्तु त्वाञ्च पुरूरवाः

māndhātā mucukundaś ca pāntu tvāñca purūravāḥ

वास्तुदेवाः पञ्चविंशत्तत्त्वानि विजयाय ते

vāstudevāḥ pañcaviṃśattattvāni vijayāya te

रुक्मभौमः शिलाभौमः पतालो नीलमूर्तिकः

rukmabhaumaḥ śilābhaumaḥ patālo nīlamūrtikaḥ

पीतरक्तः क्षितिश् चैव श्वेतभौमो रसातलं

pītaraktaḥ kṣitiś caiva śvetabhaumo rasātalaṃ

भूल्लोको ऽथ भुवर्मुख्या जम्वूद्वीपादयः श्रिये

bhūlloko 'tha bhuvarmukhyā jamvūdvīpādayaḥ śriye

उत्तराः कुरवः पान्तु रम्या हिरण्यकस् तथा

uttarāḥ kuravaḥ pāntu ramyā hiraṇyakas tathā

भद्राश्वः केतुमालश् च वर्षश् चैव वलाहकः

bhadrāśvaḥ ketumālaś ca varṣaś caiva valāhakaḥ

हरिवर्षः किम्पुरुष इन्द्रद्वीपः कशेरुमान्

harivarṣaḥ kimpuruṣa indradvīpaḥ kaśerumān

ताम्रवर्णो गभस्तिमान् नागद्वीपश् च सौम्यकः

tāmravarṇo gabhastimān nāgadvīpaś ca saumyakaḥ

गन्धर्वो वरुणो यश् च नवमः पान्तु राज्यदाः

gandharvo varuṇo yaś ca navamaḥ pāntu rājyadāḥ

हिमवान् हेमकूटश् च निषधो नील एव च

himavān hemakūṭaś ca niṣadho nīla eva ca

श्वेतश् च शृङवान् मेरुर्माल्यवान् गन्धमादनः

śvetaś ca śṛṅavān merurmālyavān gandhamādanaḥ

महेन्द्रो मलयः सह्यः शक्तिमानृक्षवान् गिरिः

mahendro malayaḥ sahyaḥ śaktimānṛkṣavān giriḥ

विन्ध्यश् च पारिपात्रश् च गिरयः शान्तिदास्तु ते

vindhyaś ca pāripātraś ca girayaḥ śāntidāstu te

ऋग्वेदाद्याः षडङ्गानि इतिहासपुराणकं

ṛgvedādyāḥ ṣaḍaṅgāni itihāsapurāṇakaṃ

आयुर्वेदश् च गन्धर्वधनुर्वेदोपवेदकाः

āyurvedaś ca gandharvadhanurvedopavedakāḥ

शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं ज्योतिषाङ्गतिः

śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ jyotiṣāṅgatiḥ

छन्दोगानि च वेदाश् च मीमांसा न्यायविस्तरः

chandogāni ca vedāś ca mīmāṃsā nyāyavistaraḥ

धर्मशास्त्रं पुराणञ्च विद्या ह्य् एताश् चतुर्दश

dharmaśāstraṃ purāṇañca vidyā hy etāś caturdaśa

साङ्ख्यं योगः पाशुपतं वेदा वै पञ्चरात्रकं

sāṅkhyaṃ yogaḥ pāśupataṃ vedā vai pañcarātrakaṃ

कृतान्तपञ्चकं ह्य् एतद् गायत्री च शिवा तथा

kṛtāntapañcakaṃ hy etad gāyatrī ca śivā tathā

दुर्गा विद्या च गान्धारी पान्तु त्वां शान्तिदाश् च ते

durgā vidyā ca gāndhārī pāntu tvāṃ śāntidāś ca te

लवणेक्षुसुरासर्पिदधिदुग्धजलाब्धयः

lavaṇekṣusurāsarpidadhidugdhajalābdhayaḥ

चत्वारः सागराः पान्तु तीर्थानि विविधानि च

catvāraḥ sāgarāḥ pāntu tīrthāni vividhāni ca

पुष्करश् च प्रयागश् च प्रभासो नैमिषः परः

puṣkaraś ca prayāgaś ca prabhāso naimiṣaḥ paraḥ

गयाशीर्षो ब्रह्मशिरस्तीर्थमुत्त्रमानसं

gayāśīrṣo brahmaśirastīrthamuttramānasaṃ

कालोदको नन्दिकुण्डस्तीर्थं पञ्चनदस् तथा

kālodako nandikuṇḍastīrthaṃ pañcanadas tathā

भृगुतीर्थं प्रभासञ्च तथा चामरकण्टकं

bhṛgutīrthaṃ prabhāsañca tathā cāmarakaṇṭakaṃ

जम्बुमार्गश् च विमलः कपिलस्य तथाश्रमः

jambumārgaś ca vimalaḥ kapilasya tathāśramaḥ

गङ्गाद्वारकुशावर्तौ विन्ध्यको नीलपर्वतः

gaṅgādvārakuśāvartau vindhyako nīlaparvataḥ

वराहपर्वतश् चैव तीर्थङ्कणखलं तथा

varāhaparvataś caiva tīrthaṅkaṇakhalaṃ tathā

कालञ्जरश् च केदारो रुद्रकोटिस्तथैव च

kālañjaraś ca kedāro rudrakoṭistathaiva ca

वाराणसी महातीर्थं वदर्याश्रम एव च

vārāṇasī mahātīrthaṃ vadaryāśrama eva ca

द्वारका श्रीगिरिस्तीर्थं तीर्थञ्च पुरुषोत्तमः

dvārakā śrīgiristīrthaṃ tīrthañca puruṣottamaḥ

शालग्रामोथ वाराहः सिन्धुसागरसङ्गमः

śālagrāmotha vārāhaḥ sindhusāgarasaṅgamaḥ

फल्गुतीर्थं विन्दुसरः करवीराश्रमस् तथा

phalgutīrthaṃ vindusaraḥ karavīrāśramas tathā

नद्यो गङ्गासरस्वत्यः शतदुर्गण्डकी तथा

nadyo gaṅgāsarasvatyaḥ śatadurgaṇḍakī tathā

अच्छोदा च विपाशा च वितस्ता देविका नदी

acchodā ca vipāśā ca vitastā devikā nadī

कावेरी वरुणा चैव निश् चरा गोमती नदी

kāverī varuṇā caiva niś carā gomatī nadī

पारा चर्मण्वती रूपा मन्दाकिनी महानदी

pārā carmaṇvatī rūpā mandākinī mahānadī

तापी पयोष्णी वेणा च गौरी वैतरणी तथा

tāpī payoṣṇī veṇā ca gaurī vaitaraṇī tathā

गोदावरी भीमरथी तुङ्गभद्रा प्रणी तथा

godāvarī bhīmarathī tuṅgabhadrā praṇī tathā

चन्द्रभागा शिवा गौरी अभिषिञ्चन्तु पान्तु वः

candrabhāgā śivā gaurī abhiṣiñcantu pāntu vaḥ