Chapter 230

तिष्ठतो गमने प्रश्ने पुरुषस्य शुभाशुभं

tiṣṭhato gamane praśne puruṣasya śubhāśubhaṃ

निवेदयन्ति शकुना देशस्य नगरस्य च

nivedayanti śakunā deśasya nagarasya ca

सर्वः पापफलो दीप्तो निर्दिष्टो दैवचिन्तिकैः

sarvaḥ pāpaphalo dīpto nirdiṣṭo daivacintikaiḥ

शान्तः शुभफलश् चैव दैवज्ञैः समुदाहृतः

śāntaḥ śubhaphalaś caiva daivajñaiḥ samudāhṛtaḥ

षट्प्रकारा विनिर्दिष्टा शकुनानाञ्च दीप्तयः

ṣaṭprakārā vinirdiṣṭā śakunānāñca dīptayaḥ

वेलादिग्देशकरणरुतजातिविभेदतः

velādigdeśakaraṇarutajātivibhedataḥ

पूर्वा पूर्वा च विज्ञेया सा तेषां बलवत्तरा

pūrvā pūrvā ca vijñeyā sā teṣāṃ balavattarā

दिवाचरो रात्रिचरस् तथा रात्रौ दिवाचरः

divācaro rātricaras tathā rātrau divācaraḥ

क्रूरेषु दीप्ता विज्ञेया ऋक्षलग्नग्रहादिषु

krūreṣu dīptā vijñeyā ṛkṣalagnagrahādiṣu

धूमिता सा तु विज्ञेया याङ्गमिष्यति भास्करः

dhūmitā sā tu vijñeyā yāṅgamiṣyati bhāskaraḥ

यस्यां स्थितः सा ज्वलिता मुक्ता चाङ्गारिणी मता

yasyāṃ sthitaḥ sā jvalitā muktā cāṅgāriṇī matā

एतास्तिस्रः स्मृता दीप्ताः पञ्च शान्तास् तथापराः

etāstisraḥ smṛtā dīptāḥ pañca śāntās tathāparāḥ

दीप्तायान्दिशि दिग्दीप्तं शकुनं परिकीर्तितं

dīptāyāndiśi digdīptaṃ śakunaṃ parikīrtitaṃ

ग्रामो ऽरण्या वने ग्राम्यास् तथा निन्दितपादपः

grāmo 'raṇyā vane grāmyās tathā ninditapādapaḥ

देशे चैवाशुभे ज्ञेयो देशदीप्तो द्विजोत्तमः

deśe caivāśubhe jñeyo deśadīpto dvijottamaḥ

क्रियादीप्तो विनिर्दिष्टः स्वजात्यनुचितक्रियः

kriyādīpto vinirdiṣṭaḥ svajātyanucitakriyaḥ

रुतदीप्तश् च कथितो भिन्नभैरवनिस्वनः

rutadīptaś ca kathito bhinnabhairavanisvanaḥ

जातिदीप्तस् तथा ज्ञेयः केवलं मांसभोजनः

jātidīptas tathā jñeyaḥ kevalaṃ māṃsabhojanaḥ

दीप्ताच्छान्तो विनिर्दिष्टः सर्वैर् भेदैः प्रयत्नतः

dīptācchānto vinirdiṣṭaḥ sarvair bhedaiḥ prayatnataḥ

मिश्रैर् मिश्रो विनिर्दिष्टस्तस्य वाच्यं फलाफलं

miśrair miśro vinirdiṣṭastasya vācyaṃ phalāphalaṃ

गोश्वोष्ट्रगर्दभश्वानः सारिका गृहगोधिका

gośvoṣṭragardabhaśvānaḥ sārikā gṛhagodhikā

चटका भासकूर्माद्याः कथिता ग्रामवासिनः

caṭakā bhāsakūrmādyāḥ kathitā grāmavāsinaḥ

अजाविशुकनागेन्द्राः कोलो महिषवायसौ

ajāviśukanāgendrāḥ kolo mahiṣavāyasau

ग्राम्यारण्या विनिर्दिष्टाः सर्वे ऽन्ये वनगोचराः

grāmyāraṇyā vinirdiṣṭāḥ sarve 'nye vanagocarāḥ

मार्जारकुक्कुटौ ग्राम्यौ तौ चैव वनगोचरौ

mārjārakukkuṭau grāmyau tau caiva vanagocarau

तयोर्भवति विज्ञानं नित्यं वै रूपभेदतः

tayorbhavati vijñānaṃ nityaṃ vai rūpabhedataḥ

गोकर्णशिखिचक्राह्वखरहारीतवायसाः

gokarṇaśikhicakrāhvakharahārītavāyasāḥ

कुलाहकुक्कुभश्येनफेरुखञ्जनवानराः

kulāhakukkubhaśyenapherukhañjanavānarāḥ

शतघ्नचटकश्यामचासश्येनकलिञ्जलाः

śataghnacaṭakaśyāmacāsaśyenakaliñjalāḥ

तित्तिरः शतपत्रञ्च कपोतश् च तथा त्रयः

tittiraḥ śatapatrañca kapotaś ca tathā trayaḥ

खञ्जरीटकदात्यूहशुकराजीवकुक्कुटाः

khañjarīṭakadātyūhaśukarājīvakukkuṭāḥ

भारद्वाजश् च सारङ्ग इति ज्ञेया दिवाचराः

bhāradvājaś ca sāraṅga iti jñeyā divācarāḥ

वागुर्युलूकशरभक्रौञ्चाः शशककच्छपाः

vāguryulūkaśarabhakrauñcāḥ śaśakakacchapāḥ

लोमासिकाः पिङ्गलिकाः कथिता रात्रिगोचराः

lomāsikāḥ piṅgalikāḥ kathitā rātrigocarāḥ

हंषाश् च मृगमार्जारनकुलर्क्षभुजङ्गमाः

haṃṣāś ca mṛgamārjāranakularkṣabhujaṅgamāḥ

वृकारिसिंहव्याघ्रोष्ट्रग्रामशूकरमानुषाः

vṛkārisiṃhavyāghroṣṭragrāmaśūkaramānuṣāḥ

श्वाविद्वृषभगोमायुवृककोकिलसारसाः

śvāvidvṛṣabhagomāyuvṛkakokilasārasāḥ

तुरङ्गकौपीननरा गोधा ह्य् उभयचारिणः

turaṅgakaupīnanarā godhā hy ubhayacāriṇaḥ

बलप्रस्थानयोः सर्वे पुरस्तात्सङ्घचारिणः

balaprasthānayoḥ sarve purastātsaṅghacāriṇaḥ

जयावहा विनिर्दिष्टाः पश्चान्निधनकारिणः

jayāvahā vinirdiṣṭāḥ paścānnidhanakāriṇaḥ

गृहाद्गम्य यदा चासो व्याहरेत् पुरुतः स्थितः

gṛhādgamya yadā cāso vyāharet purutaḥ sthitaḥ

नृपावमानं वदति वामः कलहभोजने

nṛpāvamānaṃ vadati vāmaḥ kalahabhojane

याने तद्दर्शनं शस्तं सव्यमङ्गस्य वाप्यथ

yāne taddarśanaṃ śastaṃ savyamaṅgasya vāpyatha

चौरैर् मोषमथाख्याति मयूरो भिन्ननिस्वनः

caurair moṣamathākhyāti mayūro bhinnanisvanaḥ

प्रयातस्याग्रतो राम मृगः प्राणहरो भवेत्

prayātasyāgrato rāma mṛgaḥ prāṇaharo bhavet

ऋक्षाखुजम्बुकव्याघ्रसिंहमार्जारगर्दभाः

ṛkṣākhujambukavyāghrasiṃhamārjāragardabhāḥ

प्रतिलोमास् तथा राम खरश् च विकृत्रस्वनः

pratilomās tathā rāma kharaś ca vikṛtrasvanaḥ

वामः कपिञ्जलः श्रेष्ठस् तथा दक्षिणसंस्थितः

vāmaḥ kapiñjalaḥ śreṣṭhas tathā dakṣiṇasaṃsthitaḥ

पृष्ठतो निन्दितफलस्तित्तिरिस्तु न शस्यते

pṛṣṭhato ninditaphalastittiristu na śasyate

एणा वराहाः पृषता वामा भूत्वा तु दक्षिणाः

eṇā varāhāḥ pṛṣatā vāmā bhūtvā tu dakṣiṇāḥ

भवन्त्यर्थकरा नित्यं विपरीता विगर्हिताः

bhavantyarthakarā nityaṃ viparītā vigarhitāḥ

वृषाश्वजम्बुकव्याघ्राः सिंहमार्जारगर्दभाः

vṛṣāśvajambukavyāghrāḥ siṃhamārjāragardabhāḥ

वाञ्छितार्थकरा ज्ञेया दक्षिणाद्वामतो गताः

vāñchitārthakarā jñeyā dakṣiṇādvāmato gatāḥ

शिवा श्यामाननाच्छूच्छूः पिङ्गला गृहगोधिका

śivā śyāmānanācchūcchūḥ piṅgalā gṛhagodhikā

शूकरी परपुष्टा च पुन्नामानश् च वामतः

śūkarī parapuṣṭā ca punnāmānaś ca vāmataḥ

स्त्रीसञ्ज्ञा भासकारूषकपिश्रीकर्णश्छित्कराः

strīsañjñā bhāsakārūṣakapiśrīkarṇaśchitkarāḥ

कपिश्रीकर्णपिप्यीका रुरुश्येनाश् च दक्षिणाः

kapiśrīkarṇapipyīkā ruruśyenāś ca dakṣiṇāḥ

जातीक्षाहिशशक्रोडगोधानां कीर्तनं शुभं

jātīkṣāhiśaśakroḍagodhānāṃ kīrtanaṃ śubhaṃ

ततः सन्दर्शनं नेष्टं प्रतीपं वानरर्क्षयोः

tataḥ sandarśanaṃ neṣṭaṃ pratīpaṃ vānararkṣayoḥ

कार्यकृद्बली शकुनः प्रस्थितस्य हि यो ऽन्वहं

kāryakṛdbalī śakunaḥ prasthitasya hi yo 'nvahaṃ

भवेत्तस्य फलं वाच्यं तदेव दिवसं बुधैः

bhavettasya phalaṃ vācyaṃ tadeva divasaṃ budhaiḥ

मता भक्ष्यार्थिनो बाला वैरसक्तास्तथैव च

matā bhakṣyārthino bālā vairasaktāstathaiva ca

सीमान्तमभ्यन्तरिता विज्ञेया निष्फला द्विज

sīmāntamabhyantaritā vijñeyā niṣphalā dvija

एकद्वित्रिचतुर्भिस्तु शिवा धन्या रुतैर् भवेत्

ekadvitricaturbhistu śivā dhanyā rutair bhavet

पञ्चभिश् च तथा षड्भिरधन्या परिकीर्तिता

pañcabhiś ca tathā ṣaḍbhiradhanyā parikīrtitā

सप्तभिश् च तथा धन्या निष्फला परतो भवेत्

saptabhiś ca tathā dhanyā niṣphalā parato bhavet

नृणां रोमाञ्चजननी वाहनानां भयप्रदा

nṛṇāṃ romāñcajananī vāhanānāṃ bhayapradā

ज्वालानला सूर्यमुखी विज्ञेया भयवर्धनी

jvālānalā sūryamukhī vijñeyā bhayavardhanī

प्रथमं सारङ्गे दृष्टे शुभे देशे शुभं वदेत्

prathamaṃ sāraṅge dṛṣṭe śubhe deśe śubhaṃ vadet

संवत्सरं मनुष्यस्य अशुभे च शुभं तथा

saṃvatsaraṃ manuṣyasya aśubhe ca śubhaṃ tathā

तथाविधन्नरः पश्येत्सारङ्गं प्रथमे ऽहनि

tathāvidhannaraḥ paśyetsāraṅgaṃ prathame 'hani

आत्मनश् च तथात्वेन ज्ञातव्यं वत्सरं फलं

ātmanaś ca tathātvena jñātavyaṃ vatsaraṃ phalaṃ