अथ पञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः
atha pañcāśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
धनुर्वेदकथनम्
dhanurvedakathanam
अग्निर् उवाच
agnir uvāca
जितहस्तो जितमतिर्जितदृग्लक्ष्यसाधकः
jitahasto jitamatirjitadṛglakṣyasādhakaḥ
नियतां सिद्धिमासाद्य ततो वाहनमारुहेत्
niyatāṃ siddhimāsādya tato vāhanamāruhet
दशहस्तो भवेत् पाशो वृत्तः करमुखस् तथा
daśahasto bhavet pāśo vṛttaḥ karamukhas tathā
गुणकार्पासमुञ्जानां भङ्गस्नाय्वर्कवर्मिणाम्
guṇakārpāsamuñjānāṃ bhaṅgasnāyvarkavarmiṇām
अन्येषां सुदृढानाञ्च सुकृतं परिवेष्टितम्
anyeṣāṃ sudṛḍhānāñca sukṛtaṃ pariveṣṭitam
तथा त्रिंशत्समं पाशं बुधः कुर्यात् सुवर्तितम्
tathā triṃśatsamaṃ pāśaṃ budhaḥ kuryāt suvartitam
कर्तव्यं शिक्षकैस्तस्य स्थानं कक्षासु वै तदा
kartavyaṃ śikṣakaistasya sthānaṃ kakṣāsu vai tadā
वामहस्तेन सङ्गृह्य दक्षिणेनोद्धरेत्ततः
vāmahastena saṅgṛhya dakṣiṇenoddharettataḥ
कुण्डलस्याकृतिं कृत्वा भ्राम्यकं मस्तकोपरि
kuṇḍalasyākṛtiṃ kṛtvā bhrāmyakaṃ mastakopari
क्षिपेत् तूर्णमये तूर्णं पुरुषे चर्मवेष्टिते
kṣipet tūrṇamaye tūrṇaṃ puruṣe carmaveṣṭite
वल्गिते च प्लुते चैव तथा प्रव्रजितेषु च
valgite ca plute caiva tathā pravrajiteṣu ca
समयोगविधिं कृत्वा प्रयुञ्जीत सुशिक्षितम्
samayogavidhiṃ kṛtvā prayuñjīta suśikṣitam
विजित्वा तु यथान्यायं ततो बन्धं समाचरेत्
vijitvā tu yathānyāyaṃ tato bandhaṃ samācaret
कट्याम्बद्ध्वा ततः खड्गं वामपार्श्वावलम्बितम्
kaṭyāmbaddhvā tataḥ khaḍgaṃ vāmapārśvāvalambitam
दृढं विगृह्य वामेन निष्कर्षेद्दक्षिणेन तु
dṛḍhaṃ vigṛhya vāmena niṣkarṣeddakṣiṇena tu
षडङ्गुलपरीणाहं सप्तहस्तसमुच्छ्रितं
ṣaḍaṅgulaparīṇāhaṃ saptahastasamucchritaṃ
अयोमय्यः शलाकाश् च वर्माणि विविधानि च
ayomayyaḥ śalākāś ca varmāṇi vividhāni ca
अर्धहस्ते समे चैव तिर्यगूर्ध्वगतं तथा
ardhahaste same caiva tiryagūrdhvagataṃ tathā
योजयेद्विधिना येन तथात्वङ्गदतः शृणु
yojayedvidhinā yena tathātvaṅgadataḥ śṛṇu
तूणचर्मावनद्धाङ्गं स्थापयित्वा नवं दृढं
tūṇacarmāvanaddhāṅgaṃ sthāpayitvā navaṃ dṛḍhaṃ
करेणादाय लगूडं दक्षिणाङ्गुलकं नवं
kareṇādāya lagūḍaṃ dakṣiṇāṅgulakaṃ navaṃ
उद्यम्य घातयेद्यस्य नाशस्तेन शिशोर्दृढं
udyamya ghātayedyasya nāśastena śiśordṛḍhaṃ
उभाभ्यामथ हस्ताभ्यां कुर्यात्तस्य निपातनं
ubhābhyāmatha hastābhyāṃ kuryāttasya nipātanaṃ
अक्लेशेन ततः कुर्वन् बधे सिद्धिः प्रकीर्तिता
akleśena tataḥ kurvan badhe siddhiḥ prakīrtitā
वाहानां श्रमकरणं प्रचारार्थं पुरा तव
vāhānāṃ śramakaraṇaṃ pracārārthaṃ purā tava
इत्य् आग्नेये महापुराणे धनुर्वेदो नाम पञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥
ity āgneye mahāpurāṇe dhanurvedo nāma pañcāśadadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ ||
