Chapter 257

सत्यासत्यान्यथा स्तोत्रैर् न्यूनाङ्गेन्द्रियरोगिणां

satyāsatyānyathā stotrair nyūnāṅgendriyarogiṇāṃ

क्षेपं करोति चेद्दण्ड्यः पणानर्धत्रयोदश

kṣepaṃ karoti ceddaṇḍyaḥ paṇānardhatrayodaśa

अभिगन्तास्मि भगिनीम्मातरं वा तवेति च

abhigantāsmi bhaginīmmātaraṃ vā taveti ca

शपन्तं दापयेद्राजा पञ्चविंशतिकं दमं

śapantaṃ dāpayedrājā pañcaviṃśatikaṃ damaṃ

अर्धो ऽधमेषु द्विगुणः परस्त्रीषूत्तमेषु च

ardho 'dhameṣu dviguṇaḥ parastrīṣūttameṣu ca

दण्डप्रणयनं कार्यं वर्णजात्युत्तराधरैः

daṇḍapraṇayanaṃ kāryaṃ varṇajātyuttarādharaiḥ

प्रातिलोम्यापवादेषु द्विगुणत्रिगुणा दमाः

prātilomyāpavādeṣu dviguṇatriguṇā damāḥ

वर्णानामानुलोम्येन तस्मादेवार्धहानितः

varṇānāmānulomyena tasmādevārdhahānitaḥ

वाहुग्रीवानेत्रसक्थिविनाशे वाचिके दमः

vāhugrīvānetrasakthivināśe vācike damaḥ

शत्यस्ततो ऽर्धिकः पादनासाकर्णिकरादिषु

śatyastato 'rdhikaḥ pādanāsākarṇikarādiṣu

अशक्तस्तु वदन्नेवन्दण्डनीयः पणान् दश

aśaktastu vadannevandaṇḍanīyaḥ paṇān daśa

तथा शक्तः प्रतिभुवं दद्यात् क्षेमाय तस्य तु

tathā śaktaḥ pratibhuvaṃ dadyāt kṣemāya tasya tu

पतनीयकृते क्षेपे दण्डी मध्यमसाहसः

patanīyakṛte kṣepe daṇḍī madhyamasāhasaḥ

उपपातकयुक्ते तु दाप्यः प्रथमसाहसं

upapātakayukte tu dāpyaḥ prathamasāhasaṃ

त्रैविद्यनृपदेवानां क्षेप उत्तमसाहसः

traividyanṛpadevānāṃ kṣepa uttamasāhasaḥ

मध्यमो ज्ञातिपूगानां प्रथमो ग्रामदेशयोः

madhyamo jñātipūgānāṃ prathamo grāmadeśayoḥ

असाक्षिकहते चिह्नैर् युक्तिभिन्नागमेन च

asākṣikahate cihnair yuktibhinnāgamena ca

द्रष्टव्यो व्यवहारस्तु कूटचिह्नकृताद्भयात्

draṣṭavyo vyavahārastu kūṭacihnakṛtādbhayāt

भस्मपङ्करजःस्पर्शे दण्डो दशपणः स्मृतः

bhasmapaṅkarajaḥsparśe daṇḍo daśapaṇaḥ smṛtaḥ

अमेध्यपार्ष्णिनिष्ठ्यूतस्पर्शने द्विगुणः स्मृतः

amedhyapārṣṇiniṣṭhyūtasparśane dviguṇaḥ smṛtaḥ

समेष्वेवं परस्त्रीषु द्विगुणस्तूत्तमेषु च

sameṣvevaṃ parastrīṣu dviguṇastūttameṣu ca

हीनेष्वर्धं दमो मोहमदादिभिरदण्डनम्

hīneṣvardhaṃ damo mohamadādibhiradaṇḍanam

विप्रपीडाकरं च्छेद्यमङ्गमब्राह्मणस्य तु

viprapīḍākaraṃ cchedyamaṅgamabrāhmaṇasya tu

उद्गूर्णे प्रथमो दण्डः संस्पर्शे तु तदर्धिकः

udgūrṇe prathamo daṇḍaḥ saṃsparśe tu tadardhikaḥ

उद्गूर्णे हस्तपादे तु दशविंशतिकौ दमौ

udgūrṇe hastapāde tu daśaviṃśatikau damau

परस्परन्तु सर्वेषां शास्त्रे मध्यमसाहसः

parasparantu sarveṣāṃ śāstre madhyamasāhasaḥ

पादकेशांशुककरोल्लुञ्चनेषु पणान् दश

pādakeśāṃśukakarolluñcaneṣu paṇān daśa

पीडाकर्षां शुकावेष्टपादाध्यासे शतन्दमः

pīḍākarṣāṃ śukāveṣṭapādādhyāse śatandamaḥ

शोणितेन विना दुःस्वङ्कुर्वन् काष्ठादिभिर्नरः

śoṇitena vinā duḥsvaṅkurvan kāṣṭhādibhirnaraḥ

द्वात्रिंशतं पणान् दाप्यो द्विगुणं दर्शने ऽसृजः

dvātriṃśataṃ paṇān dāpyo dviguṇaṃ darśane 'sṛjaḥ

करपाददतो भङ्गे च्छेदने कर्णनासयोः

karapādadato bhaṅge cchedane karṇanāsayoḥ

मध्यो दण्डो व्रणोद्भेदे मृतकल्पहते तथा

madhyo daṇḍo vraṇodbhede mṛtakalpahate tathā

चेष्टाभोजनवाग्रोधे नेत्रादिप्रतिभेदने

ceṣṭābhojanavāgrodhe netrādipratibhedane

कन्धराबाहुसक्थ्याञ्च भङ्गे मध्यमसाहसः

kandharābāhusakthyāñca bhaṅge madhyamasāhasaḥ

एकं घ्नतां बहूनाञ्च यथोक्ताद्द्विगुणा दमाः

ekaṃ ghnatāṃ bahūnāñca yathoktāddviguṇā damāḥ

कलहापहृतं देयं दण्डस्तु द्विगुणः स्मृतः

kalahāpahṛtaṃ deyaṃ daṇḍastu dviguṇaḥ smṛtaḥ

दुःखमुत्पादयेद्यस्तु स समुत्थानजं व्ययम्

duḥkhamutpādayedyastu sa samutthānajaṃ vyayam

दाप्यो दण्डञ्च यो यस्मिन् कलहे समुदाहृतः

dāpyo daṇḍañca yo yasmin kalahe samudāhṛtaḥ

तरिकः स्थलजं शुल्कं गृह्नन् दण्ड्यः पणान्दश

tarikaḥ sthalajaṃ śulkaṃ gṛhnan daṇḍyaḥ paṇāndaśa

ब्राह्मणप्रातिवेश्यानामेतदेवानिमन्त्रणे

brāhmaṇaprātiveśyānāmetadevānimantraṇe

अभिघाते तथा भेदे च्छेदे बुद्ध्यावपातने

abhighāte tathā bhede cchede buddhyāvapātane

पणान्दाप्यः पञ्चदशविंशतिं तत्त्रयन्तथा

paṇāndāpyaḥ pañcadaśaviṃśatiṃ tattrayantathā

दुःस्वोत्पादिगृहे द्रव्यं क्षिपन् प्राणहरं तथा

duḥsvotpādigṛhe dravyaṃ kṣipan prāṇaharaṃ tathā

षाडशाद्यं पणात् दाप्यो द्वितीयो मध्यमन्दमम्

ṣāḍaśādyaṃ paṇāt dāpyo dvitīyo madhyamandamam

दुःखे च शोणितोत्पादे शाखाङ्गच्छेदने तथा

duḥkhe ca śoṇitotpāde śākhāṅgacchedane tathā

दण्डः क्षुद्रपशूनां स्याद्द्विपणप्रभृतिः क्रमात्

daṇḍaḥ kṣudrapaśūnāṃ syāddvipaṇaprabhṛtiḥ kramāt

लिङ्गस्य च्छेदने मृत्तौ मध्यमो मूल्यमेव च

liṅgasya cchedane mṛttau madhyamo mūlyameva ca

महापशूनामेतेषु स्थानेषु द्विगुणा दमाः

mahāpaśūnāmeteṣu sthāneṣu dviguṇā damāḥ

प्ररोहिशाखिनां शाखास्कन्धसर्वविदारणे

prarohiśākhināṃ śākhāskandhasarvavidāraṇe

उपजीव्यद्रुमाणान्तु विंशतेर्द्विगुणा दमाः

upajīvyadrumāṇāntu viṃśaterdviguṇā damāḥ

यः साहसङ्कारयति स दाप्यो द्विगुणन्दमम्

yaḥ sāhasaṅkārayati sa dāpyo dviguṇandamam

यस्त्वेवमुक्त्वाहं दाता कारयेत् स चतुर्गुणम्

yastvevamuktvāhaṃ dātā kārayet sa caturguṇam

आर्याक्रोशातिक्रमकृद्भ्रातृजायाप्रहारदः

āryākrośātikramakṛdbhrātṛjāyāprahāradaḥ

सन्दिष्टस्याप्रदाता च समुद्रगृहभेदकः

sandiṣṭasyāpradātā ca samudragṛhabhedakaḥ

सामन्तकुलिकादीनामपकारस्य कारकः

sāmantakulikādīnāmapakārasya kārakaḥ

पञ्चाशत्पणिको दण्ड एषामिति विनिश् चयः

pañcāśatpaṇiko daṇḍa eṣāmiti viniś cayaḥ

स्वच्छन्दविधवागामी विक्रुष्टे नाभिधावकः

svacchandavidhavāgāmī vikruṣṭe nābhidhāvakaḥ

अकारणे च विक्रोष्टा चण्डालश्चोत्तमान् स्पृशन्

akāraṇe ca vikroṣṭā caṇḍālaścottamān spṛśan

शूद्रः प्रव्रजितानाञ्च दैवे पैत्र्ये च भोजकः

śūdraḥ pravrajitānāñca daive paitrye ca bhojakaḥ

अयुक्तं शपथं कुर्वन्नयोग्यो योग्यकर्मकृत्

ayuktaṃ śapathaṃ kurvannayogyo yogyakarmakṛt

वृषक्षुद्रपशूनाञ्च पूंस्त्वस्य प्रतिघातकृत्

vṛṣakṣudrapaśūnāñca pūṃstvasya pratighātakṛt

साधारणस्यापलोपी दासीगर्भविनाशकृत्

sādhāraṇasyāpalopī dāsīgarbhavināśakṛt

पितापुत्रस्वसृभ्रातृदम्पत्याचार्यशिष्यकाः

pitāputrasvasṛbhrātṛdampatyācāryaśiṣyakāḥ

एषामपतितान्योन्यत्यागी च शतदण्डभाक्

eṣāmapatitānyonyatyāgī ca śatadaṇḍabhāk

वसानस्त्रीन् पणान् दण्ड्यो नेजकस्तु परांशुकम्

vasānastrīn paṇān daṇḍyo nejakastu parāṃśukam

विक्रयावक्रयाधानयाचितेषु पणान् दश

vikrayāvakrayādhānayāciteṣu paṇān daśa

तुलाशासनमानानां कूटकृन्नाणकस्य च

tulāśāsanamānānāṃ kūṭakṛnnāṇakasya ca

एभिश् च व्यवहर्ता यः स दाप्यो दण्डमुत्तमम्

ebhiś ca vyavahartā yaḥ sa dāpyo daṇḍamuttamam

अकूटं कूटकं ब्रूते कूटं यश्चाप्यकूटकम्

akūṭaṃ kūṭakaṃ brūte kūṭaṃ yaścāpyakūṭakam

स नाणकपरीक्षी तु दाप्यः प्रथमसाहसम्

sa nāṇakaparīkṣī tu dāpyaḥ prathamasāhasam

भिषङ्मिथ्याचरन् दाप्यस्तिर्यक्षु प्रथमं दमम्

bhiṣaṅmithyācaran dāpyastiryakṣu prathamaṃ damam

मानुषे मध्यमं राजमानुषेषूत्तमन्तथा

mānuṣe madhyamaṃ rājamānuṣeṣūttamantathā

अबध्यं यश् च बध्नाति बध्यं यश् च प्रमुञ्चति

abadhyaṃ yaś ca badhnāti badhyaṃ yaś ca pramuñcati

अप्राप्तव्यवहारञ्च स दाप्यो दममुत्तमम्

aprāptavyavahārañca sa dāpyo damamuttamam

मानेन तुलया वापि यो ऽंशमष्टमकं हरेत्

mānena tulayā vāpi yo 'ṃśamaṣṭamakaṃ haret

द्वाविंशतिपणान् दाप्यो वृद्धौ हानौ च कल्पितम्

dvāviṃśatipaṇān dāpyo vṛddhau hānau ca kalpitam

भेषजस्नेहलवणगन्धान्यगुडादिषु

bheṣajasnehalavaṇagandhānyaguḍādiṣu

पण्येषु प्रक्षिपन् हीनं पणान्दाप्यस्तु षोडश

paṇyeṣu prakṣipan hīnaṃ paṇāndāpyastu ṣoḍaśa

सम्भूय कुर्वतामर्घं सबाधं कारुशिल्पिनां

sambhūya kurvatāmarghaṃ sabādhaṃ kāruśilpināṃ

अर्थस्य ह्रासः वृद्धिं वा सहस्रो दण्ड उच्यते

arthasya hrāsaḥ vṛddhiṃ vā sahasro daṇḍa ucyate

राजानि स्थाप्यते यो ऽर्थः प्रत्यहं तेन विक्रयः

rājāni sthāpyate yo 'rthaḥ pratyahaṃ tena vikrayaḥ

क्रयो वा निस्रवस्तस्माद्बणिजां लाभकृत् स्मृतः

krayo vā nisravastasmādbaṇijāṃ lābhakṛt smṛtaḥ

स्वदेशपण्ये तु शतं बणिज् गृह्णीत पञ्चकं

svadeśapaṇye tu śataṃ baṇij gṛhṇīta pañcakaṃ

दशकं पारदेश्ये तु यः सद्यः क्रयविक्रयौ

daśakaṃ pāradeśye tu yaḥ sadyaḥ krayavikrayau

पण्यस्योपरि संस्थाप्य व्ययं पण्यसमुद्भवं

paṇyasyopari saṃsthāpya vyayaṃ paṇyasamudbhavaṃ

अर्थो ऽनुग्रहकृत् कार्यः क्रेतुर्विक्रेतुरेव च

artho 'nugrahakṛt kāryaḥ kreturvikretureva ca

गृहीतमूल्यं यः पण्यं क्रेतुर्नैव प्रयच्छति

gṛhītamūlyaṃ yaḥ paṇyaṃ kreturnaiva prayacchati

सोदयन्तस्य दाप्यो ऽसौ दिग्लाभं वा दिगागते

sodayantasya dāpyo 'sau diglābhaṃ vā digāgate

विक्रीतमपि विक्रेयं पूर्वे क्रेतर्यगृह्णति

vikrītamapi vikreyaṃ pūrve kretaryagṛhṇati

हानिश्चेत् क्रेतृदोषेण क्रेतुरेव हि सा भवेत्

hāniścet kretṛdoṣeṇa kretureva hi sā bhavet

राजदैवोपघातेन पण्ये दोषमुपागते

rājadaivopaghātena paṇye doṣamupāgate

हानिर्विक्रेतुरेवासौ याचितस्याप्रयच्छतः

hānirvikreturevāsau yācitasyāprayacchataḥ

अन्यहस्ते च विक्रीतं दुष्टं वा दुष्टवद्यदि

anyahaste ca vikrītaṃ duṣṭaṃ vā duṣṭavadyadi

विक्रीनीते दमस्तत्र तन्मूल्यादद्विगुणो भवेत्

vikrīnīte damastatra tanmūlyādadviguṇo bhavet

क्षयं वृद्धिञ्च बणिजा पण्यानामविजानता

kṣayaṃ vṛddhiñca baṇijā paṇyānāmavijānatā

क्रीत्वा नानुशयः कार्यः कुर्वन् षड् भागदण्डभाक्

krītvā nānuśayaḥ kāryaḥ kurvan ṣaḍ bhāgadaṇḍabhāk

समवायेन बणिजां लाभार्थं कर्म कुर्वतां

samavāyena baṇijāṃ lābhārthaṃ karma kurvatāṃ

लभालाभौ यथा द्रव्यं यथा वा संविदा कृतौ

labhālābhau yathā dravyaṃ yathā vā saṃvidā kṛtau

प्रतिषिद्धमनादिष्टं प्रमादाद्यच्च नाशितं

pratiṣiddhamanādiṣṭaṃ pramādādyacca nāśitaṃ

स तद्दयाद्विप्रवाच्च रक्षिताद्दशमांशभाक्

sa taddayādvipravācca rakṣitāddaśamāṃśabhāk

अर्थप्रेक्षपणाद्विंशं भागं शुल्कं नृपा हरेत्

arthaprekṣapaṇādviṃśaṃ bhāgaṃ śulkaṃ nṛpā haret

व्यासिद्धं राजयोग्यञ्च विक्रीतं राजगामि तत्

vyāsiddhaṃ rājayogyañca vikrītaṃ rājagāmi tat

मिथ्या वदन् परीमाणं शुल्कस्थानादपक्रमन्

mithyā vadan parīmāṇaṃ śulkasthānādapakraman

दाप्यस्त्वष्टगुणं यश् च सव्याजक्रयविक्रयौ

dāpyastvaṣṭaguṇaṃ yaś ca savyājakrayavikrayau

देशन्तरगते प्रेते द्रव्यं दायादबान्धवाः

deśantaragate prete dravyaṃ dāyādabāndhavāḥ

ज्ञातयो वा हरेयुस्तदागतास्तैर् विना नृपः

jñātayo vā hareyustadāgatāstair vinā nṛpaḥ

जिह्मं त्यजेयुर्निर्लोभमशक्तो ऽन्येन कारयेत्

jihmaṃ tyajeyurnirlobhamaśakto 'nyena kārayet

अनेन विधिराख्यात ऋत्विक्कर्षकर्मिणां

anena vidhirākhyāta ṛtvikkarṣakarmiṇāṃ

ग्राहकैर् गृह्यते चौरो लोप्त्रेणाथ पदेन वा

grāhakair gṛhyate cauro loptreṇātha padena vā

पूर्वकर्मापराधी वा तथैवाशुद्धवासकः

pūrvakarmāparādhī vā tathaivāśuddhavāsakaḥ

अन्ये ऽपि शङ्कया ग्राह्या जातिनामादिनिह्नवैः

anye 'pi śaṅkayā grāhyā jātināmādinihnavaiḥ

द्यूतस्त्रीपानशक्ताश् च शुष्कभिन्नमुखस्वराः

dyūtastrīpānaśaktāś ca śuṣkabhinnamukhasvarāḥ

परद्रव्यगृहाणाञ्च पृच्छका गूढचारिणः

paradravyagṛhāṇāñca pṛcchakā gūḍhacāriṇaḥ

निराया व्ययवन्तश् च विनष्ट द्रव्यविक्रयाः

nirāyā vyayavantaś ca vinaṣṭa dravyavikrayāḥ

गृहीतः शङ्कया चौर्येनात्मानञ्चेद्विशोधयेत्

gṛhītaḥ śaṅkayā cauryenātmānañcedviśodhayet

दापयित्वा हृतं द्रव्यं चौरदण्डेन दण्डयेत्

dāpayitvā hṛtaṃ dravyaṃ cauradaṇḍena daṇḍayet

चौरं प्रदाप्यापहृतं घातयेद्विविधैर् बुधैः

cauraṃ pradāpyāpahṛtaṃ ghātayedvividhair budhaiḥ

सचिह्नं ब्राह्मणं कृत्वा स्वराष्ट्राद्विप्रवासयेत्

sacihnaṃ brāhmaṇaṃ kṛtvā svarāṣṭrādvipravāsayet

घातिते ऽपहृते दोषो ग्रामभर्तुरनिर्गते

ghātite 'pahṛte doṣo grāmabharturanirgate

स्वसीम्नि दद्याद्ग्रामस्तु पदं वा यत्र गच्छति

svasīmni dadyādgrāmastu padaṃ vā yatra gacchati

पञ्चग्रामी वहिः क्रोशाद्दशग्राम्य.अथ वा पुनः

pañcagrāmī vahiḥ krośāddaśagrāmya.atha vā punaḥ

वन्दिग्राहांस् तथा वाजिकुञ्जराणाञ्च हारिणः

vandigrāhāṃs tathā vājikuñjarāṇāñca hāriṇaḥ

प्रसह्य घातिनश् चैव शूलमारोपयेन्नरान्

prasahya ghātinaś caiva śūlamāropayennarān

उत्क्षेपकग्रन्थिभेदौ करसन्दंशहीनकौ

utkṣepakagranthibhedau karasandaṃśahīnakau

कार्यौ द्वितीयापराधे करपादैकहीनकौ

kāryau dvitīyāparādhe karapādaikahīnakau

भक्तावकाशाग्न्युदकमन्त्रापकरणव्ययान्

bhaktāvakāśāgnyudakamantrāpakaraṇavyayān

दत्त्वा चौरस्य हन्तुर्वा जानतो दम उत्तमः

dattvā caurasya hanturvā jānato dama uttamaḥ

शस्त्रावपाते गर्भस्य पातने चोत्तमो दमः

śastrāvapāte garbhasya pātane cottamo damaḥ

उत्तमो वाधमो वापि पुरुषस्त्रीप्रमापणे

uttamo vādhamo vāpi puruṣastrīpramāpaṇe

शिलां बद्ध्वा क्षिपेदप्सु नरघ्नीं विषदां स्त्रियं

śilāṃ baddhvā kṣipedapsu naraghnīṃ viṣadāṃ striyaṃ

विषाग्निदां निजगुरुनिजापत्यप्रमापणीं

viṣāgnidāṃ nijagurunijāpatyapramāpaṇīṃ

विकर्णकरनासौष्ठीं कृत्वा गोभिः प्रमापयेत्

vikarṇakaranāsauṣṭhīṃ kṛtvā gobhiḥ pramāpayet

क्षेत्रवेश्मवनग्रामविवीतखलदाहकाः

kṣetraveśmavanagrāmavivītakhaladāhakāḥ

राजपत्न्य् अभिगामी च दग्धव्यास्तु कटाग्निना

rājapatny abhigāmī ca dagdhavyāstu kaṭāgninā

पुमान् संग्रहणे ग्राह्यः केशाकेशिपरस्त्रियाः

pumān saṃgrahaṇe grāhyaḥ keśākeśiparastriyāḥ

स्वजातावुत्तमो दण्ड आनुलोम्ये तु मध्यमः

svajātāvuttamo daṇḍa ānulomye tu madhyamaḥ

प्रातिलोम्ये बधः पुंसां नार्याः कर्णावकर्तनम्

prātilomye badhaḥ puṃsāṃ nāryāḥ karṇāvakartanam

नीवीस्तनप्रावरणनाभिकेशावमर्दनम्

nīvīstanaprāvaraṇanābhikeśāvamardanam

अदेशकालसम्भाषं सहावस्थानमेव च

adeśakālasambhāṣaṃ sahāvasthānameva ca

स्त्री निषेधे शतं दद्याद् द्विशतन्तु दमं पुमान्

strī niṣedhe śataṃ dadyād dviśatantu damaṃ pumān

प्रतिषेधे तयोर्दण्डो यथा संग्रहणे तथा

pratiṣedhe tayordaṇḍo yathā saṃgrahaṇe tathā

पशून् गच्छंश्छतं दाप्यो हीनां स्त्रीं गाश् च मध्यमम्

paśūn gacchaṃśchataṃ dāpyo hīnāṃ strīṃ gāś ca madhyamam

अवरुद्धासु दासीषु भुजिष्यासु तथैव च

avaruddhāsu dāsīṣu bhujiṣyāsu tathaiva ca

गम्यास्वपि पुमान्दाप्यः पञ्चाशत् पणिकन्दमम्

gamyāsvapi pumāndāpyaḥ pañcāśat paṇikandamam

प्रसह्य दास्यभिगमे दण्डो दशपणः स्मृतः

prasahya dāsyabhigame daṇḍo daśapaṇaḥ smṛtaḥ

कुबन्धेनाङ्क्य गमयेदन्त्याप्रव्रजितागमे

kubandhenāṅkya gamayedantyāpravrajitāgame

न्यूनं वाप्यधिकं वापि लिखेद्यो राजशासनम्

nyūnaṃ vāpyadhikaṃ vāpi likhedyo rājaśāsanam

पारदारिकचौरं वा मुञ्चतो दण्ड उत्तमः

pāradārikacauraṃ vā muñcato daṇḍa uttamaḥ

अभक्षैर् दूषयन् विप्रं दण्ड उत्तमसाहसम्

abhakṣair dūṣayan vipraṃ daṇḍa uttamasāhasam

कूटस्वर्णव्यवहारी विमांसस्य च विक्रयी

kūṭasvarṇavyavahārī vimāṃsasya ca vikrayī

अङ्गहीनश् च कर्तव्यो दाप्यश्चोत्तमसाहसं

aṅgahīnaś ca kartavyo dāpyaścottamasāhasaṃ

शक्तो ह्य् अमोक्षयन् स्वामी दंष्ट्रिणः शृङ्गिणस् तथा

śakto hy amokṣayan svāmī daṃṣṭriṇaḥ śṛṅgiṇas tathā

प्रथमं साहसं दद्याद्विक्रुष्टे द्विगुणं तथा

prathamaṃ sāhasaṃ dadyādvikruṣṭe dviguṇaṃ tathā

अचौरञ्चौरे ऽभिवदन् दाप्यः पञ्चशतं दमं

acaurañcaure 'bhivadan dāpyaḥ pañcaśataṃ damaṃ

राज्ञो ऽनिष्टप्रवक्तारं तस्यैवाक्रोशकं तथा

rājño 'niṣṭapravaktāraṃ tasyaivākrośakaṃ tathā

मृताङ्गलग्नविक्रेतुर्गुरोस्ताडयितुस् तथा

mṛtāṅgalagnavikreturgurostāḍayitus tathā

तन्मन्त्रस्य च भेत्तारं छित्त्वा जिह्वां प्रवासयेत्

tanmantrasya ca bhettāraṃ chittvā jihvāṃ pravāsayet

राजयानासनारोढुर्दण्डो मध्यमसाहसः

rājayānāsanāroḍhurdaṇḍo madhyamasāhasaḥ

द्विनेत्रभेदिनो राजद्विष्टादेशकृतस् तथा

dvinetrabhedino rājadviṣṭādeśakṛtas tathā

विप्रत्वेन च शूद्रस्य जीवतो ऽष्टशतो दमः

vipratvena ca śūdrasya jīvato 'ṣṭaśato damaḥ

यो मन्येताजितो ऽस्मीति न्यायेनाभिपराजितः

yo manyetājito 'smīti nyāyenābhiparājitaḥ

तमायान्तं पुनर्जित्वा दण्डयेद्द्विगुणं दमं

tamāyāntaṃ punarjitvā daṇḍayeddviguṇaṃ damaṃ

राज्ञान्यायेन यो दण्डो गृहीतो वरुणायतं

rājñānyāyena yo daṇḍo gṛhīto varuṇāyataṃ

विवेद्य दद्याद्विप्रेभ्यः स्वयं त्रिंशद्गुणीकृतं

vivedya dadyādviprebhyaḥ svayaṃ triṃśadguṇīkṛtaṃ

धर्मश्चार्थश् च कीर्तिञ्च लोकपङ्क्तिरुपग्रहः

dharmaścārthaś ca kīrtiñca lokapaṅktirupagrahaḥ

प्रजाभ्यो बहुमानञ्च स्वर्गस्थानञ्च शाश्वतम्

prajābhyo bahumānañca svargasthānañca śāśvatam

पश्यतो व्यवहारांश् च गुणाः स्युः सप्त भूपतेः

paśyato vyavahārāṃś ca guṇāḥ syuḥ sapta bhūpateḥ