अथ द्विषष्ठ्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः
atha dviṣaṣṭhyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ
उत्पातशान्तिः
utpātaśāntiḥ
पुष्कर उवाच
puṣkara uvāca
श्रीसूक्तं प्रतिवेदञ्च ज्ञेयं लक्ष्मीविवर्धनं
śrīsūktaṃ prativedañca jñeyaṃ lakṣmīvivardhanaṃ
हिरण्यवर्णा हरिणीमृचः पञ्चदश श्रियः
hiraṇyavarṇā hariṇīmṛcaḥ pañcadaśa śriyaḥ
रथेष्वक्षेषु वाजेति चतस्रो यजुषि श्रियः
ratheṣvakṣeṣu vājeti catasro yajuṣi śriyaḥ
स्रावन्तीयं तथा साम श्रीसूक्तं सामवेदके
srāvantīyaṃ tathā sāma śrīsūktaṃ sāmavedake
श्रियं धातर्मयि धेहि प्राक्तमाथर्वणे तथा
śriyaṃ dhātarmayi dhehi prāktamātharvaṇe tathā
श्रीसूक्तं यो जपेद्भक्त्या हुत्वा श्रीस्तस्य वै भवेत्
śrīsūktaṃ yo japedbhaktyā hutvā śrīstasya vai bhavet
पद्मानि चाथ विल्वानि हुत्वाज्यं वा तिलान् श्रियः
padmāni cātha vilvāni hutvājyaṃ vā tilān śriyaḥ
एकन्तु पौरुषं सूक्तं प्रतिवेदन्तु सर्वदं
ekantu pauruṣaṃ sūktaṃ prativedantu sarvadaṃ
सूक्तेन द्दद्यान्निष्पापो ह्य् एकैकया जलाञ्जलिं
sūktena ddadyānniṣpāpo hy ekaikayā jalāñjaliṃ
स्नात एकैकया पुष्पं विष्णोर्दत्वाघहा भवेत्
snāta ekaikayā puṣpaṃ viṣṇordatvāghahā bhavet
स्नात एकैकया दत्वा फलं स्यात् सर्वकामभाक्
snāta ekaikayā datvā phalaṃ syāt sarvakāmabhāk
महापापोपपान्तो भवेज्जप्त्वा तु पौरुषं
mahāpāpopapānto bhavejjaptvā tu pauruṣaṃ
कृच्छ्रैर् विशुद्धो जप्त्वा च हुत्वा स्नात्वाथ सर्वभाक्
kṛcchrair viśuddho japtvā ca hutvā snātvātha sarvabhāk
अष्टादशभ्यः शान्तिभ्यस्तिस्रो ऽन्याः शान्तयो वराः
aṣṭādaśabhyaḥ śāntibhyastisro 'nyāḥ śāntayo varāḥ
अमृता चाभयवा सौम्या सर्वोत्पातविमर्दनाः
amṛtā cābhayavā saumyā sarvotpātavimardanāḥ
अमृता सर्वदवत्या अभया ब्रह्मदैवता
amṛtā sarvadavatyā abhayā brahmadaivatā
सौम्या च सर्वदैवत्या एका स्यात्सर्वकामदा
saumyā ca sarvadaivatyā ekā syātsarvakāmadā
अभयाया मणिः कार्यो वरुणस्य भृगूत्तम
abhayāyā maṇiḥ kāryo varuṇasya bhṛgūttama
शतकाण्डो ऽमृतायाश् च सौम्यायाः शङ्कजो मणिः
śatakāṇḍo 'mṛtāyāś ca saumyāyāḥ śaṅkajo maṇiḥ
तद्दैवत्यास् तथा मन्त्राः सिद्धौ स्यान्मणिबन्धनं
taddaivatyās tathā mantrāḥ siddhau syānmaṇibandhanaṃ
दिव्यान्तरीक्षभौमादिसमुत्पातार्दना इमाः
divyāntarīkṣabhaumādisamutpātārdanā imāḥ
दिव्यान्तरीक्षभौमन्तु अद्भुतं त्रिविधं शृणु
divyāntarīkṣabhaumantu adbhutaṃ trividhaṃ śṛṇu
ग्रहर्क्षवैकृतं दिव्यमान्तरीक्षन्निबोध मे
graharkṣavaikṛtaṃ divyamāntarīkṣannibodha me
उल्कापातश् च दिग्दाहः परिवेशस्तथैव च
ulkāpātaś ca digdāhaḥ pariveśastathaiva ca
गन्धर्वनगरञ्चैव वृष्टिश् च विकृता च या
gandharvanagarañcaiva vṛṣṭiś ca vikṛtā ca yā
चरस्थिरभवं भूमौ भूकम्पमपि भूमिजं
carasthirabhavaṃ bhūmau bhūkampamapi bhūmijaṃ
सप्ताहाभ्यनतरे वृष्टावद्भुतं भयकृद्भवेत्
saptāhābhyanatare vṛṣṭāvadbhutaṃ bhayakṛdbhavet
शान्तिं विना त्रिभिर्वषैर् अद्भुतं भयकृद्भवेत्
śāntiṃ vinā tribhirvaṣair adbhutaṃ bhayakṛdbhavet
देवतार्चाः प्रनृत्यन्ति वेपन्ते प्रज्वलन्ति च
devatārcāḥ pranṛtyanti vepante prajvalanti ca
आरठन्ति च रोदन्ति प्रस्विद्यन्ते हसन्ति च
āraṭhanti ca rodanti prasvidyante hasanti ca
अर्चाविकारोपशमो ऽभ्यर्च्य हुत्वा प्रजापतेः
arcāvikāropaśamo 'bhyarcya hutvā prajāpateḥ
अनग्निर्दीप्यते यत्र राष्ट्रे च भृशनिस्वनं
anagnirdīpyate yatra rāṣṭre ca bhṛśanisvanaṃ
न दीप्यते चेन्धनवांस्तद्राष्ट्रं पाड्यते नृपैः
na dīpyate cendhanavāṃstadrāṣṭraṃ pāḍyate nṛpaiḥ
अग्निवैकृत्यशमनमग्निमन्त्रैश् च भार्गव
agnivaikṛtyaśamanamagnimantraiś ca bhārgava
अकाले फलिता वृक्षाः क्षीरं रक्तं स्रवन्ति च
akāle phalitā vṛkṣāḥ kṣīraṃ raktaṃ sravanti ca
वृक्षोत्पातप्रशमनं शिवं पूज्य च कारयेत्
vṛkṣotpātapraśamanaṃ śivaṃ pūjya ca kārayet
अतिवृष्टिरनावृष्टिर्दुर्भिक्षायोभयं मतं
ativṛṣṭiranāvṛṣṭirdurbhikṣāyobhayaṃ mataṃ
:न् 1 सिद्ध्या इति घ.. , ञ.. च
:n 1 siddhyā iti gha.. , ña.. ca
2 देवताश्चेति ख.. , छ.. च
2 devatāśceti kha.. , cha.. ca
3 आवटन्तीति ख.. , घ.. , छ.. , ञ.. च :प् 462
3 āvaṭantīti kha.. , gha.. , cha.. , ña.. ca :p 462
अनृतौ त्रिदिनारब्धवृष्टिर्ज्ञेया भयाय हि
anṛtau tridinārabdhavṛṣṭirjñeyā bhayāya hi
वृष्टिवैकृत्यनाशः स्यात्पर्जण्येन्द्वर्कपूजनात्
vṛṣṭivaikṛtyanāśaḥ syātparjaṇyendvarkapūjanāt
नगरादपसर्पन्ते समीपमुपयान्ति च
nagarādapasarpante samīpamupayānti ca
नद्यो ह्रदप्रश्रवणा विरसाश् च भवन्ति च
nadyo hradapraśravaṇā virasāś ca bhavanti ca
शलिलाशयवैकृत्ये जप्तव्यो वारुणो मनुः
śalilāśayavaikṛtye japtavyo vāruṇo manuḥ
अकालप्रसवा नार्यः कालतो वाप्रजास् तथा
akālaprasavā nāryaḥ kālato vāprajās tathā
विकृतप्रसवाश् चैव युग्मप्रसवनादिकं
vikṛtaprasavāś caiva yugmaprasavanādikaṃ
स्त्रीणां प्रसववैकृत्ये स्त्रीविप्रादिं प्रपूजयेत्
strīṇāṃ prasavavaikṛtye strīviprādiṃ prapūjayet
वडवा हस्तिनी गौर्वा यदि युग्मं प्रसूयते
vaḍavā hastinī gaurvā yadi yugmaṃ prasūyate
विजात्यं विकृतं वापि षड्भिर्मासैर् म्रियेत वै
vijātyaṃ vikṛtaṃ vāpi ṣaḍbhirmāsair mriyeta vai
विकृतं वा प्रसूयन्ते परचक्रभयं भवेत्
vikṛtaṃ vā prasūyante paracakrabhayaṃ bhavet
होमः प्रसूतिवैकृत्ये जपो विप्रादिपूजनं
homaḥ prasūtivaikṛtye japo viprādipūjanaṃ
यानि यानान्ययुक्तानि युक्तानि न वहन्ति च
yāni yānānyayuktāni yuktāni na vahanti ca
आकाशे तूर्यनादाश् च महद्भयमुपस्थितं
ākāśe tūryanādāś ca mahadbhayamupasthitaṃ
प्रविशन्ति यदा ग्राममारण्या मृगपक्षिणः
praviśanti yadā grāmamāraṇyā mṛgapakṣiṇaḥ
अरण्यं यान्ति वा ग्राम्याः जलं यान्ति स्थलोद्भवाः
araṇyaṃ yānti vā grāmyāḥ jalaṃ yānti sthalodbhavāḥ
स्थलं वा जलजा यान्ति राजद्वारादिके शिवाः
sthalaṃ vā jalajā yānti rājadvārādike śivāḥ
प्रदोषे कुक्कुटो वासे शिवा चार्कोदये भवेत्
pradoṣe kukkuṭo vāse śivā cārkodaye bhavet
गृहङ्कपोतः प्रविशेत् क्रव्याहा मूर्ध्नि लीयते
gṛhaṅkapotaḥ praviśet kravyāhā mūrdhni līyate
मधुरां मक्षिकां कुर्यात् काको मैथुनगो दृशि
madhurāṃ makṣikāṃ kuryāt kāko maithunago dṛśi
प्रासादतोरणोद्यानद्वारप्राकारवेश्मनां
prāsādatoraṇodyānadvāraprākāraveśmanāṃ
अनिमित्तन्तु पतनं दृढानां राजमृत्यवे
animittantu patanaṃ dṛḍhānāṃ rājamṛtyave
रजसा वाथ धूमेन दिशो यत्र समाकुलाः
rajasā vātha dhūmena diśo yatra samākulāḥ
केतूदयोपरागौ च छिद्रता शशिसूर्ययोः
ketūdayoparāgau ca chidratā śaśisūryayoḥ
ग्रहर्क्षविकृतिर्यत्र तत्रापि भयमादिशेत्
graharkṣavikṛtiryatra tatrāpi bhayamādiśet
अग्निर्यत्र म दीप्येत स्रवन्ते चोदकम्भकाः
agniryatra ma dīpyeta sravante codakambhakāḥ
मृतिर्भयं शून्यतादिरुत्पातानां फलम्भवेत्
mṛtirbhayaṃ śūnyatādirutpātānāṃ phalambhavet
द्विजदेवादिपूजाभ्यः शान्तिर्जप्यैस्तु होमतः ॥33
dvijadevādipūjābhyaḥ śāntirjapyaistu homataḥ //33
इत्य् आग्नेये महापुराणे उत्पातशान्तिर्नाम द्विषष्ट्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः ॥
ity āgneye mahāpurāṇe utpātaśāntirnāma dviṣaṣṭyadhikadviśatatamo 'dhyāyaḥ ||
