Chapter 275

कश्यपो वसुदेवो ऽभूद्देवकी चादितिर्वरा

kaśyapo vasudevo 'bhūddevakī cāditirvarā

देवक्यां वसुदेवात्तु कृष्णो ऽभूत्तपसान्वितः

devakyāṃ vasudevāttu kṛṣṇo 'bhūttapasānvitaḥ

धर्मसंरक्षणार्थाय ह्य् अधर्महरणाय च

dharmasaṃrakṣaṇārthāya hy adharmaharaṇāya ca

सुरादेः पालनार्थञ्च दैत्यादेर्मथनाय च

surādeḥ pālanārthañca daityādermathanāya ca

रुक्मणी सत्यभामा च सत्या नग्नजिती प्रिया

rukmaṇī satyabhāmā ca satyā nagnajitī priyā

सत्यभामा हरेः सेव्या गान्धारी लक्ष्मणा तथा

satyabhāmā hareḥ sevyā gāndhārī lakṣmaṇā tathā

मित्रविन्दा च कालिन्दी देवी जाम्बवती तथा

mitravindā ca kālindī devī jāmbavatī tathā

सुशीला च तथा माद्री कौशल्या विजया जया

suśīlā ca tathā mādrī kauśalyā vijayā jayā

एवमादीनि देवीनां सहस्राणि तु षोडश

evamādīni devīnāṃ sahasrāṇi tu ṣoḍaśa

प्रद्युम्नाद्याश् च रुक्मिण्यां भीमाद्याः सत्यभामया

pradyumnādyāś ca rukmiṇyāṃ bhīmādyāḥ satyabhāmayā

जाम्बवत्याञ्च शाम्बाद्याः कृष्णस्यासंस् तथापरे

jāmbavatyāñca śāmbādyāḥ kṛṣṇasyāsaṃs tathāpare

शतं शतसहस्राणां पुत्राणां तस्य धीमतः

śataṃ śatasahasrāṇāṃ putrāṇāṃ tasya dhīmataḥ

अशीतिश् च सहस्राणि यादवाः कृष्णरक्षिताः

aśītiś ca sahasrāṇi yādavāḥ kṛṣṇarakṣitāḥ

प्रद्युम्नस्य तु वैदर्भ्यामनिरुद्धो रणप्रियः

pradyumnasya tu vaidarbhyāmaniruddho raṇapriyaḥ

अनिरुद्धस्य वज्राद्या यादवाः सुमहाबलाः

aniruddhasya vajrādyā yādavāḥ sumahābalāḥ

तिस्रः कोट्यो यादवानां षष्टिर्लक्षाणि दानवाः

tisraḥ koṭyo yādavānāṃ ṣaṣṭirlakṣāṇi dānavāḥ

मनुष्ये बाधका ये तु तन्नाशाय बभूव सः

manuṣye bādhakā ye tu tannāśāya babhūva saḥ

कर्तुं कर्मव्यवस्थानं मनुष्यो जायते हरिः

kartuṃ karmavyavasthānaṃ manuṣyo jāyate hariḥ

देवासुराणां सङ्ग्रामा दायार्थं द्वादशाभवन्

devāsurāṇāṃ saṅgrāmā dāyārthaṃ dvādaśābhavan

प्रथमो नारसिंहस्तु द्वितीयो वामनो रणः

prathamo nārasiṃhastu dvitīyo vāmano raṇaḥ

सङ्ग्रामस्त्वथ वाराहश् चतुर्थो ऽमृतमन्थनः

saṅgrāmastvatha vārāhaś caturtho 'mṛtamanthanaḥ

तारकामयसङ्ग्रामः षष्ठो ह्य् आजीवको रणः

tārakāmayasaṅgrāmaḥ ṣaṣṭho hy ājīvako raṇaḥ

त्रैपुरश्चान्धकबधो नवमो वृत्रघातकः

traipuraścāndhakabadho navamo vṛtraghātakaḥ

जितो हालाहलश्चाथ घोरः कोलाहलो रणः

jito hālāhalaścātha ghoraḥ kolāhalo raṇaḥ

हिरण्यकशिपोश्चोरो विदार्य च नखैः पुरा

hiraṇyakaśipoścoro vidārya ca nakhaiḥ purā

नारसिंहो देवपालः प्रह्नादं कृतवान् नृपम्

nārasiṃho devapālaḥ prahnādaṃ kṛtavān nṛpam

देवासुरे वामनश् च छलित्वा बलिमूर्जितम्

devāsure vāmanaś ca chalitvā balimūrjitam

महेन्द्राय ददौ राज्यं काश्यपो ऽदितिसम्भवः

mahendrāya dadau rājyaṃ kāśyapo 'ditisambhavaḥ

वराहस्तु हिरण्याक्षं हत्वा देवानपालयत्

varāhastu hiraṇyākṣaṃ hatvā devānapālayat

उज्जहार भुवं देवदेवैर् अभिष्टुतः

ujjahāra bhuvaṃ devadevair abhiṣṭutaḥ

मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्रं कृत्वा तु वासुकिम्

manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā netraṃ kṛtvā tu vāsukim

सुरासुरैश् च मथितं देवेभ्यश्चामृतं ददौ

surāsuraiś ca mathitaṃ devebhyaścāmṛtaṃ dadau

तारकामयसङ्ग्रामे तदा देवाश् च पालिताः

tārakāmayasaṅgrāme tadā devāś ca pālitāḥ

निवार्येन्द्रं गुरून् देवान् दानवान्सोमवंशकृतम्

nivāryendraṃ gurūn devān dānavānsomavaṃśakṛtam

विश्वामित्रवशिष्ठात्रिकवयश् च रणे सुरान्

viśvāmitravaśiṣṭhātrikavayaś ca raṇe surān

अपालयन्ते निर्वार्य रागद्वेषादिदानवान्

apālayante nirvārya rāgadveṣādidānavān

पृथ्वीरथे ब्रह्मयन्तुरीशस्य शरणो हरिः

pṛthvīrathe brahmayanturīśasya śaraṇo hariḥ

ददाह त्रिपुरं देवपालको दैत्यमर्दनः

dadāha tripuraṃ devapālako daityamardanaḥ

गौरीं जिहीर्षुणा रुद्रमन्धकेनार्दितं हरिः

gaurīṃ jihīrṣuṇā rudramandhakenārditaṃ hariḥ

अनुरक्तश् च रेवत्यां चक्रेचान्धासुरार्दनम्

anuraktaś ca revatyāṃ cakrecāndhāsurārdanam

अपां फेनमयो भूत्वा देवासुररणे हरन्

apāṃ phenamayo bhūtvā devāsuraraṇe haran

वृत्रं देवहरं विष्णुर्देवधर्मानपालयत्

vṛtraṃ devaharaṃ viṣṇurdevadharmānapālayat

शाल्वादीन् दानवान् जित्वा हरिः परशुरामकः

śālvādīn dānavān jitvā hariḥ paraśurāmakaḥ

अपालयत् सुरादींश् च दुष्टक्षत्रं निहत्य च

apālayat surādīṃś ca duṣṭakṣatraṃ nihatya ca

हालाहलं विषं दैत्यं निराकृत्य महेश्वरात्

hālāhalaṃ viṣaṃ daityaṃ nirākṛtya maheśvarāt

भयं निर्णाशयामास देवानां मधुसूदनः

bhayaṃ nirṇāśayāmāsa devānāṃ madhusūdanaḥ

देवासुरे रणे यश् च दैत्यः कोलाहलो जितः

devāsure raṇe yaś ca daityaḥ kolāhalo jitaḥ

पालिताश् च सुराः सर्वे विष्णुना धर्मपालनात्

pālitāś ca surāḥ sarve viṣṇunā dharmapālanāt

राजानो राजपुत्राश् च मुनयो देवता हरिः

rājāno rājaputrāś ca munayo devatā hariḥ

यदुक्तं यच्च नैवोक्तमवतारा हरेरिमे

yaduktaṃ yacca naivoktamavatārā harerime