Chapter 284

सिद्धयोगान् पुनर्वक्षे मृतसञ्जीवनीकरान्

siddhayogān punarvakṣe mṛtasañjīvanīkarān

आत्रेयभाषितान् दिव्यान् सर्वव्याधिविमर्दनान्

ātreyabhāṣitān divyān sarvavyādhivimardanān

विल्वादिपञ्चमूलस्य क्वाथः स्याद्वातिके ज्वरे

vilvādipañcamūlasya kvāthaḥ syādvātike jvare

पावनं पिप्पलीमूलं गुडूची विष्वजो ऽथ वा

pāvanaṃ pippalīmūlaṃ guḍūcī viṣvajo 'tha vā

आमलक्यभया कृष्ण वह्निः सर्वज्वरान्तकः

āmalakyabhayā kṛṣṇa vahniḥ sarvajvarāntakaḥ

विल्वाग्निमन्थश्योनाककाश्मर्यः पार्ला स्थिरा

vilvāgnimanthaśyonākakāśmaryaḥ pārlā sthirā

त्रिकण्टकं पृश्नपर्णी वृहती कण्टकारिकाः

trikaṇṭakaṃ pṛśnaparṇī vṛhatī kaṇṭakārikāḥ

ज्वराविपाकपार्श्वार्तिकाशनुत् कुशमूलकम्

jvarāvipākapārśvārtikāśanut kuśamūlakam

गुडूची पर्पटी मुस्तं किरातं विश्वभेषजम्

guḍūcī parpaṭī mustaṃ kirātaṃ viśvabheṣajam

वातपित्तज्वरे देयं पञ्चभद्रमिदं स्मृतम्

vātapittajvare deyaṃ pañcabhadramidaṃ smṛtam

त्रिवृद्विशालकटुकात्रिफलारग्बधैः कृतः

trivṛdviśālakaṭukātriphalāragbadhaiḥ kṛtaḥ

स्ंस्कारो भेदनक्वाथः पेयः सर्वज्वरापहः

sṃskāro bhedanakvāthaḥ peyaḥ sarvajvarāpahaḥ

देवदारुबलावासात्रिफलाव्योपपद्मकैः

devadārubalāvāsātriphalāvyopapadmakaiḥ

सविडङ्गैः सितातुल्यं तच्चुर्णं पञ्चकाशजित्

saviḍaṅgaiḥ sitātulyaṃ taccurṇaṃ pañcakāśajit

दशमूलीशटीरास्नापिप्पलीबिल्वपौष्करैः

daśamūlīśaṭīrāsnāpippalībilvapauṣkaraiḥ

शृङ्गीतामलकीभार्गीगुडूचीनागवल्लिभिः

śṛṅgītāmalakībhārgīguḍūcīnāgavallibhiḥ

यवाग्रं विधिना सिद्धं कशायं वा पिवेन्नरः

yavāgraṃ vidhinā siddhaṃ kaśāyaṃ vā pivennaraḥ

काशहृद्ग्रहणीपार्श्वहिक्वाश्वासप्रशान्तये

kāśahṛdgrahaṇīpārśvahikvāśvāsapraśāntaye

मधुकं मधुना युक्तं विप्पलीं शर्करान्वितां

madhukaṃ madhunā yuktaṃ vippalīṃ śarkarānvitāṃ

नागरं गुडसंयुक्तं हिक्वाघ्नं लावणत्रयम्

nāgaraṃ guḍasaṃyuktaṃ hikvāghnaṃ lāvaṇatrayam

कारव्यजाजीमरिचं द्राक्षा वृक्षाम्लदाडिमम्

kāravyajājīmaricaṃ drākṣā vṛkṣāmladāḍimam

सौवर्चलं गुडं क्षौद्रं सर्वारोचननाशनम्

sauvarcalaṃ guḍaṃ kṣaudraṃ sarvārocananāśanam

शृङ्गवेररसञ्चैव मधुना सह पाययेत्

śṛṅgaverarasañcaiva madhunā saha pāyayet

अरुचिश्वासकाशघ्नं प्रतिश्यायकफान्तकम्

aruciśvāsakāśaghnaṃ pratiśyāyakaphāntakam

वटं शृङ्गी शिलालोध्रदाडिमं मधुकं मधु

vaṭaṃ śṛṅgī śilālodhradāḍimaṃ madhukaṃ madhu

पिवेत् तण्डुलतोयेन च्छर्दितृष्णानिवारणम्

pivet taṇḍulatoyena ccharditṛṣṇānivāraṇam

गुडुची वासकं लोध्रं पिप्पलीक्षौद्रसंयुतम्

guḍucī vāsakaṃ lodhraṃ pippalīkṣaudrasaṃyutam

कफान्वितञ्जयेद्रक्तं तृष्णाकासज्वरापहम्

kaphānvitañjayedraktaṃ tṛṣṇākāsajvarāpaham

वासकस्य रसस्तद्वत् समधुस्ताम्रजो रसः

vāsakasya rasastadvat samadhustāmrajo rasaḥ

शिरीषपुष्पसुरसभावितं मरिचं हितं

śirīṣapuṣpasurasabhāvitaṃ maricaṃ hitaṃ

सर्वार्तिनुन्मसूरो ऽथ पित्तमुक् तण्ड्लीयकं

sarvārtinunmasūro 'tha pittamuk taṇḍlīyakaṃ

निर्गुण्डी शारिवा शेलु रङ्गोलश् च विषापहः

nirguṇḍī śārivā śelu raṅgolaś ca viṣāpahaḥ

महौषधं मृतां क्षुद्रां पुष्करंग्रन्थिकोद्भवं

mahauṣadhaṃ mṛtāṃ kṣudrāṃ puṣkaraṃgranthikodbhavaṃ

पिवेत् कणायुतं क्वाथं मूर्छायाञ्च मदेषु च

pivet kaṇāyutaṃ kvāthaṃ mūrchāyāñca madeṣu ca

हिङ्गुसौर्चलव्योषैर्द्विप्लांशैर्घृताढकं(?)

hiṅgusaurcalavyoṣairdviplāṃśairghṛtāḍhakaṃ(?)

चतुर्गुणे गवां मूत्रे सिद्धमुन्मादनाशनं

caturguṇe gavāṃ mūtre siddhamunmādanāśanaṃ

शङ्खपुष्पीवत्ताकुष्ठैः सिद्धं ब्राह्मीरसैर् युतं

śaṅkhapuṣpīvattākuṣṭhaiḥ siddhaṃ brāhmīrasair yutaṃ

पुराणं हन्त्यपस्मारं सोन्मादं मेध्यमुत्तमं

purāṇaṃ hantyapasmāraṃ sonmādaṃ medhyamuttamaṃ

पञ्चगव्यं घृतं तद्वत् कुष्ठनुच्चाभयायुतं

pañcagavyaṃ ghṛtaṃ tadvat kuṣṭhanuccābhayāyutaṃ

पटोलत्रिफलानिम्बगुडुचीधावणीवृषैः

paṭolatriphalānimbaguḍucīdhāvaṇīvṛṣaiḥ

सकरञ्जैर् घृतं सिद्धं कुष्ठनुद्वज्रकं स्मृतं

sakarañjair ghṛtaṃ siddhaṃ kuṣṭhanudvajrakaṃ smṛtaṃ

निम्बं पटोलं व्याघ्री च गुडूची वासकं तथा

nimbaṃ paṭolaṃ vyāghrī ca guḍūcī vāsakaṃ tathā

कुर्याद्दशपलान् भागान् एकैकस्य सकुट्टितान्

kuryāddaśapalān bhāgān ekaikasya sakuṭṭitān

जलद्रोणे विपक्तव्यं यावत्पादावशेषितं

jaladroṇe vipaktavyaṃ yāvatpādāvaśeṣitaṃ

घृतप्रस्थम्पचेत्तेन त्रिफलागर्भसंयुतं

ghṛtaprasthampacettena triphalāgarbhasaṃyutaṃ

पञ्चतिक्तमिति ख्यातं सर्पिः कुष्ठविनाशनं

pañcatiktamiti khyātaṃ sarpiḥ kuṣṭhavināśanaṃ

अशीतिं वातजान्रोगान् चत्वारिंशच्च पैत्तिकान्

aśītiṃ vātajānrogān catvāriṃśacca paittikān

विंशतिं श्लैष्मिकान् कासपीनसार्शोव्रणादिकान्

viṃśatiṃ ślaiṣmikān kāsapīnasārśovraṇādikān

हन्त्यन्यान् योगरजो ऽयं यथार्कस्तिमिरं खलु

hantyanyān yogarajo 'yaṃ yathārkastimiraṃ khalu

त्रिफलायाः कषायेन भृङ्नराजरसेन च

triphalāyāḥ kaṣāyena bhṛṅnarājarasena ca

व्रणप्रक्षालनङ्कुर्यादुपदंशप्रशान्तये

vraṇaprakṣālanaṅkuryādupadaṃśapraśāntaye

पटीलदलचूर्णेन दाडिमत्वग्रजो ऽथ वा

paṭīladalacūrṇena dāḍimatvagrajo 'tha vā

गुण्डयेच्च गजेनापि त्रिफलाचूर्णकेन च

guṇḍayecca gajenāpi triphalācūrṇakena ca

त्रिफलायोरजोयष्ठिमार्कवोत्पलमारिचैः

triphalāyorajoyaṣṭhimārkavotpalamāricaiḥ

समैन्धवैः पचेत्तैलमभ्यङ्गाच्छर्दिकापहं

samaindhavaiḥ pacettailamabhyaṅgācchardikāpahaṃ

सक्षीरान् मार्कवरसान् द्विप्रस्थमधुकोत्पलैः

sakṣīrān mārkavarasān dviprasthamadhukotpalaiḥ

पचेत्तु तैलकुडवं तन्नस्यं पलितापहं

pacettu tailakuḍavaṃ tannasyaṃ palitāpahaṃ

निम्बम्पटोलं त्रिफला गुडूची स्वदिरं वृषं

nimbampaṭolaṃ triphalā guḍūcī svadiraṃ vṛṣaṃ

भूनिम्बपाठात्रिफलागुडूचीरक्तचन्दनं

bhūnimbapāṭhātriphalāguḍūcīraktacandanaṃ

योगद्वयं ज्वरं हन्ति कुष्ठविस्फोटकादिकं

yogadvayaṃ jvaraṃ hanti kuṣṭhavisphoṭakādikaṃ

पटोलामृतभूनिम्बवासारिष्टकपर्पटैः

paṭolāmṛtabhūnimbavāsāriṣṭakaparpaṭaiḥ

खदिरान्तयुतैः क्वाथो विस्फोटज्वरशान्तिकृत्

khadirāntayutaiḥ kvātho visphoṭajvaraśāntikṛt

दशमूली च्छिन्नरुहा पथ्या दारु पुनर्नवा

daśamūlī cchinnaruhā pathyā dāru punarnavā

ज्वरविद्रधिशोथेषु शिग्रुविश्वजिता हिताः

jvaravidradhiśotheṣu śigruviśvajitā hitāḥ

मधूकं निम्बपत्राणि लेपः स्यद्व्रणशोधनः

madhūkaṃ nimbapatrāṇi lepaḥ syadvraṇaśodhanaḥ

त्रिफला खदिरो दार्वी न्यग्रोधातिबलाकुशाः

triphalā khadiro dārvī nyagrodhātibalākuśāḥ

निम्बमूलकपत्राणां कषायाः शोधने हिताः

nimbamūlakapatrāṇāṃ kaṣāyāḥ śodhane hitāḥ

करञ्जारिष्टनिर्गुण्डीरसो हन्याद्व्रणक्रमीन्

karañjāriṣṭanirguṇḍīraso hanyādvraṇakramīn

धातकिचन्दनबलासमङ्गामधुकोत्पलैः

dhātakicandanabalāsamaṅgāmadhukotpalaiḥ

दार्वीमेदोन्वितैर् लेपः समर्पिर्व्रणरोपणः

dārvīmedonvitair lepaḥ samarpirvraṇaropaṇaḥ

गुग्गुलुत्रिफलाव्योषसमांर्शैर् घृतयोगतः

guggulutriphalāvyoṣasamāṃrśair ghṛtayogataḥ

नाडी दुष्टव्रणं शूलम्भगन्दरमुखं हरेत्

nāḍī duṣṭavraṇaṃ śūlambhagandaramukhaṃ haret

हरितकीं मूत्रसिद्धां सतैललवणान्वितां

haritakīṃ mūtrasiddhāṃ satailalavaṇānvitāṃ

प्रातः प्रातश् च सेवेत कफवातामयापहां

prātaḥ prātaś ca seveta kaphavātāmayāpahāṃ

त्रिकटुत्रिफलाक्वाथं सक्षारलवणं पिवेत्

trikaṭutriphalākvāthaṃ sakṣāralavaṇaṃ pivet

कफवातात्मकेष्वेव विरेकः कफवृद्धिनुत्

kaphavātātmakeṣveva virekaḥ kaphavṛddhinut

पप्पलीपिप्पलीमूलवचाचित्रकनागरैः

pappalīpippalīmūlavacācitrakanāgaraiḥ

क्वाथितं वा पिवेत्पेयमामवातविनाशनं

kvāthitaṃ vā pivetpeyamāmavātavināśanaṃ

रास्नां गुडुचीमेरण्डदेवदारुमहौषधं

rāsnāṃ guḍucīmeraṇḍadevadārumahauṣadhaṃ

पिवेत् सर्वाङ्गिके वाते सामे सन्ध्यस्थिमज्जगे

pivet sarvāṅgike vāte sāme sandhyasthimajjage

दशमूलकशायं वा पिवेद्धा नागराम्भसा

daśamūlakaśāyaṃ vā piveddhā nāgarāmbhasā

शुण्ठीगोक्षुरकक्वाथः प्रातः प्रातिर् निषेवितः

śuṇṭhīgokṣurakakvāthaḥ prātaḥ prātir niṣevitaḥ

सामवातकटीशूलपाचनो रुक्प्रणाशनः

sāmavātakaṭīśūlapācano rukpraṇāśanaḥ

समूलपत्रशाखायाः प्रसारण्याश् च तैलकं

samūlapatraśākhāyāḥ prasāraṇyāś ca tailakaṃ

गुडुच्याः सुरसः कल्कः चूर्णं वा क्वाथमेव च

guḍucyāḥ surasaḥ kalkaḥ cūrṇaṃ vā kvāthameva ca

प्रभूतकालमासेव्य मुच्यते वातशोणितात्

prabhūtakālamāsevya mucyate vātaśoṇitāt

पिप्पली वर्धमानं वा सेव्यं पथ्या गुडेन वा

pippalī vardhamānaṃ vā sevyaṃ pathyā guḍena vā

पटोलत्रिफलातीव्रकटुकासृतसाधितं

paṭolatriphalātīvrakaṭukāsṛtasādhitaṃ

पक्वं पीत्वा जयत्याशु सदाहं वातशोणितं

pakvaṃ pītvā jayatyāśu sadāhaṃ vātaśoṇitaṃ

गुग्गुलं कोष्णशीते तु गुडुची त्रिफलाम्भसा

guggulaṃ koṣṇaśīte tu guḍucī triphalāmbhasā

बलापुनर् नवैर् अण्डवृहतीद्वयगोक्षुरैः

balāpunar navair aṇḍavṛhatīdvayagokṣuraiḥ

सहिङ्गु लवनैः पीतं सद्यो वातरुजापहं

sahiṅgu lavanaiḥ pītaṃ sadyo vātarujāpahaṃ

कार्षिकं पिप्पलीमूलं पञ्चैव लवणानि च

kārṣikaṃ pippalīmūlaṃ pañcaiva lavaṇāni ca

पिप्पली चित्रकं शुण्ठी त्रिफला त्रिवृता वचा

pippalī citrakaṃ śuṇṭhī triphalā trivṛtā vacā

द्वौ क्षारौ शाद्वला दन्ती स्वर्णक्षीरी विषाणिका

dvau kṣārau śādvalā dantī svarṇakṣīrī viṣāṇikā

कोलप्रमाणां गुटिकां पिवेत् सौवीरकायुतां

kolapramāṇāṃ guṭikāṃ pivet sauvīrakāyutāṃ

शोथावपाके त्रिवृता प्रवृद्धे चोदरादिके

śothāvapāke trivṛtā pravṛddhe codarādike

क्षीरं शोथहरं दारु वर्षाभूर्नागरैः शुभम्

kṣīraṃ śothaharaṃ dāru varṣābhūrnāgaraiḥ śubham

सेकस् तथार्कवर्षाभूनिम्बक्वाथेन शोथजित्

sekas tathārkavarṣābhūnimbakvāthena śothajit

व्योषगर्भं पलाशस्य त्रिगुणे भस्मवारिणि

vyoṣagarbhaṃ palāśasya triguṇe bhasmavāriṇi

साधितं पिवतः सर्पिः पतत्यर्शो न संशयः

sādhitaṃ pivataḥ sarpiḥ patatyarśo na saṃśayaḥ

विश्वक्सेनावनिर्गुण्डीसाधितं चापि लावणं

viśvaksenāvanirguṇḍīsādhitaṃ cāpi lāvaṇaṃ

विडङ्गानलसिन्धूत्थरास्नाग्रक्षारदारुभिः

viḍaṅgānalasindhūttharāsnāgrakṣāradārubhiḥ

तैलञ्चतुर्गुणं सिद्धं कटुद्रव्यं जलेन वा

tailañcaturguṇaṃ siddhaṃ kaṭudravyaṃ jalena vā

गण्डमालापहं तैलमभ्यङ्गात् गलगण्डनुत्

gaṇḍamālāpahaṃ tailamabhyaṅgāt galagaṇḍanut

शटीकुनागबलयक्वाथः क्षीररसे युतम्

śaṭīkunāgabalayakvāthaḥ kṣīrarase yutam

पयस्यापिप्पलीवासाकल्कं सिद्धं क्षये हितम्

payasyāpippalīvāsākalkaṃ siddhaṃ kṣaye hitam

वचाविडभयाशुण्ठीहिङ्गुकुष्ठाग्निदीप्यकान्

vacāviḍabhayāśuṇṭhīhiṅgukuṣṭhāgnidīpyakān

द्वित्रिषट्चतुरेकांशसप्तपञ्चाशिकाः क्रमात्

dvitriṣaṭcaturekāṃśasaptapañcāśikāḥ kramāt

चूर्णं पीतं हन्ति गुल्मं उदरं शूलकासनुत्

cūrṇaṃ pītaṃ hanti gulmaṃ udaraṃ śūlakāsanut

पाठानिकुम्भत्रिकटुत्रिफलाग्निषु साधितम्

pāṭhānikumbhatrikaṭutriphalāgniṣu sādhitam

मूत्रेण चूर्णगुटिका गुल्मप्लीहादिमर्दनी

mūtreṇa cūrṇaguṭikā gulmaplīhādimardanī

वासानिम्बपटीलानि त्रिफला वातपित्तनुत्

vāsānimbapaṭīlāni triphalā vātapittanut

लिह्यात् क्षौद्रेण विडङ्गं चूर्णं कृमिविनाशनम्

lihyāt kṣaudreṇa viḍaṅgaṃ cūrṇaṃ kṛmivināśanam

विडङ्गसैन्धवक्षारमूत्रेनापि हरीतकी

viḍaṅgasaindhavakṣāramūtrenāpi harītakī

शल्लकीवदरीजम्बुपियालाम्रार्जुनत्वचः

śallakīvadarījambupiyālāmrārjunatvacaḥ

पीताः क्षीरेण मध्वक्ताः पृथक्शीणितवारणाः

pītāḥ kṣīreṇa madhvaktāḥ pṛthakśīṇitavāraṇāḥ

विल्वाम्रघातकीपाठाशुण्ठीमोचरसाः समाः

vilvāmraghātakīpāṭhāśuṇṭhīmocarasāḥ samāḥ

पीता रुन्धन्त्यतीसारं गुडतक्रेण दुर्जयम्

pītā rundhantyatīsāraṃ guḍatakreṇa durjayam

चाङ्गेरीकोलदध्यम्बुनागरक्षारसंयुतम्

cāṅgerīkoladadhyambunāgarakṣārasaṃyutam

घृतयुक्क्वाथितं पेयं गुदंभ्रसे रुजापहम्

ghṛtayukkvāthitaṃ peyaṃ gudaṃbhrase rujāpaham

विडङ्गातिविषामुस्तं दारुपाथाकलिङ्गकम्

viḍaṅgātiviṣāmustaṃ dārupāthākaliṅgakam

मरीचेन समायुक्तं शोथातीसारनाशनम्

marīcena samāyuktaṃ śothātīsāranāśanam

शर्करासिन्धुशुण्ठीभिः कृष्णामधुगुडेन वा

śarkarāsindhuśuṇṭhībhiḥ kṛṣṇāmadhuguḍena vā

द्वे द्वे खादेद्धरीतक्यौ जीवेद्वर्षशतं सुखी

dve dve khādeddharītakyau jīvedvarṣaśataṃ sukhī

त्रिफला पिप्पलीयुक्ता सम्ध्वाज्या तथैव सा

triphalā pippalīyuktā samdhvājyā tathaiva sā

चूर्नमामलकं तेन सुरसेन तु भवितम्

cūrnamāmalakaṃ tena surasena tu bhavitam

मध्वाज्यशर्करायुक्तं लिढ्वा स्त्रीशः पयः पिवेत्

madhvājyaśarkarāyuktaṃ liḍhvā strīśaḥ payaḥ pivet

मासपिप्पलिशालीनां यवगोधूमयोस् तथा

māsapippaliśālīnāṃ yavagodhūmayos tathā

चूर्णभागैः समांशैश् च पचेत् पिप्पलीकां शुभां

cūrṇabhāgaiḥ samāṃśaiś ca pacet pippalīkāṃ śubhāṃ

तां भक्षयित्वा च पिवेत् शर्करामधुरं पयः

tāṃ bhakṣayitvā ca pivet śarkarāmadhuraṃ payaḥ

नवश् चटकवज्जम्भेद् दशवारान् स्त्रियं ध्रुवम्

navaś caṭakavajjambhed daśavārān striyaṃ dhruvam

समङ्गाधातकीपुष्पलोध्रनीलोत्पलानि च

samaṅgādhātakīpuṣpalodhranīlotpalāni ca

एतत् क्षीरेन दातव्यं स्त्रीणां प्रदरनशनं

etat kṣīrena dātavyaṃ strīṇāṃ pradaranaśanaṃ

वीजङ्कौरण्टकञ्चापि मधुकं श्वेतचन्दनं

vījaṅkauraṇṭakañcāpi madhukaṃ śvetacandanaṃ

पद्मोत्पलस्य मूलानि मधुकं शर्करातिलान्

padmotpalasya mūlāni madhukaṃ śarkarātilān

द्रवमाणेषु गर्भेषु गर्भस्यापनमुत्तमं

dravamāṇeṣu garbheṣu garbhasyāpanamuttamaṃ

देवदारु नभः कुष्ठं नलदं विश्वभेषजं

devadāru nabhaḥ kuṣṭhaṃ naladaṃ viśvabheṣajaṃ

लेपः काञ्चिकमम्पष्टस्तैलयुक्तः शिरोर्तिनुत्

lepaḥ kāñcikamampaṣṭastailayuktaḥ śirortinut

वस्त्रपूतं क्षिपेत् कोष्णं मिन्धूत्यं कर्णशूलनुत्

vastrapūtaṃ kṣipet koṣṇaṃ mindhūtyaṃ karṇaśūlanut

लशुनार्द्रकशिग्रूणां कदल्या वा रसःपृथक्

laśunārdrakaśigrūṇāṃ kadalyā vā rasaḥpṛthak

बलाशतावरीरास्नामृताः मैरीयकेः पिवेत्

balāśatāvarīrāsnāmṛtāḥ mairīyakeḥ pivet

त्रिफलासहितं सर्पिस्तिमिरघ्नमनुत्तमं

triphalāsahitaṃ sarpistimiraghnamanuttamaṃ

त्रिफलाव्योषसिन्धूप्त्यैर् घृतं सिद्धं पिवेन्नरः

triphalāvyoṣasindhūptyair ghṛtaṃ siddhaṃ pivennaraḥ

चाक्षुष्यम्भेदनं हृद्यं दीपनं क्रफरोगनुत्

cākṣuṣyambhedanaṃ hṛdyaṃ dīpanaṃ krapharoganut

नीलोत्पलस्य किञ्जल्कं गोशकृद्रससंयुतं

nīlotpalasya kiñjalkaṃ gośakṛdrasasaṃyutaṃ

गुटिकाञ्जनमेतत् स्यात् दिनरात्र्यन्धयोर्हितं

guṭikāñjanametat syāt dinarātryandhayorhitaṃ

यष्टीमधुवचाकृष्णावीजानां कुटजस्य च

yaṣṭīmadhuvacākṛṣṇāvījānāṃ kuṭajasya ca

कल्केनालोड्य निम्बस्य कषायो वमनाय सः

kalkenāloḍya nimbasya kaṣāyo vamanāya saḥ

स्निग्धस्विन्नयवन्तोयं प्रदातव्यं विरेचनम्

snigdhasvinnayavantoyaṃ pradātavyaṃ virecanam

अन्यथा योजितं कुर्यात् मन्दाग्निं गौरवारुचिं

anyathā yojitaṃ kuryāt mandāgniṃ gauravāruciṃ

पथ्यासैन्धवकृष्णानां चूर्णमुष्णाम्बुना पिवेत्

pathyāsaindhavakṛṣṇānāṃ cūrṇamuṣṇāmbunā pivet

विरेकः सर्वरोगघ्नः श्रेष्ठो नाराचसंज्ञकः

virekaḥ sarvarogaghnaḥ śreṣṭho nārācasaṃjñakaḥ

सिद्धयोगा मुनिभ्यो ये आत्रेयेण प्रदर्शिताः

siddhayogā munibhyo ye ātreyeṇa pradarśitāḥ

सर्वरोगहराः सर्वयोगाग्र्याः सुश्रुतेन हि

sarvarogaharāḥ sarvayogāgryāḥ suśrutena hi