Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Agni Purāṇa

Chapter 29

अग्निपुराणम्

§

अथ ऊनत्रिंशो ऽध्यायः

atha ūnatriṃśo 'dhyāyaḥ

§

सर्वतोभद्रमण्डलकथनं

sarvatobhadramaṇḍalakathanaṃ

§

नारद उवाच

nārada uvāca

AP_29.001ab

साधकः साधयेन्मन्त्रं देवतायतनादिके

sādhakaḥ sādhayenmantraṃ devatāyatanādike

AP_29.001cd

शुद्धभूमौ गृहे प्रार्च्य मण्डले हरिमीश्वरं

śuddhabhūmau gṛhe prārcya maṇḍale harimīśvaraṃ

AP_29.002ab

चतुरस्त्रीकृते क्षेत्रे मण्डलादीनि वै लिखेत्

caturastrīkṛte kṣetre maṇḍalādīni vai likhet

AP_29.002cd

रसवाणाक्षिकोष्ठेषु सर्वतोभद्रमालिखेत्

rasavāṇākṣikoṣṭheṣu sarvatobhadramālikhet

AP_29.003ab

षट्त्रिंशत्कोष्ठकैः पद्मं पीठं पङ्क्त्यावहिर्भवेत्

ṣaṭtriṃśatkoṣṭhakaiḥ padmaṃ pīṭhaṃ paṅktyāvahirbhavet

AP_29.003cd

द्वाभ्यान्तु वीथिका तस्माद् द्वाभ्यां द्वाराणि दिक्षु च

dvābhyāntu vīthikā tasmād dvābhyāṃ dvārāṇi dikṣu ca

AP_29.004ab

वर्तुलं भ्रामयित्वा तु पद्मक्षेत्रं पुरोदितम्

vartulaṃ bhrāmayitvā tu padmakṣetraṃ puroditam

AP_29.004cd

पद्मार्धे भामयित्वा तु भागं द्वादशमं वहिः

padmārdhe bhāmayitvā tu bhāgaṃ dvādaśamaṃ vahiḥ

AP_29.005ab

विभज्य भ्रामयेच्छेषं चतुःक्षेत्रन्तु वर्तुलं

vibhajya bhrāmayeccheṣaṃ catuḥkṣetrantu vartulaṃ

AP_29.005cd

प्रथमं कर्णिकाक्षेत्रं केशराणां द्वितीयकम्

prathamaṃ karṇikākṣetraṃ keśarāṇāṃ dvitīyakam

AP_29.006ab

तृतीयं दलसन्धीनां दलाग्राणां चतुर्थकम्

tṛtīyaṃ dalasandhīnāṃ dalāgrāṇāṃ caturthakam

AP_29.006cd

प्रसार्य कोणसूत्राणि कोणदिङ्मध्यमन्ततः

prasārya koṇasūtrāṇi koṇadiṅmadhyamantataḥ

AP_29.007ab

निधाय केशराग्रे तु दलसन्धींस्तु लाञ्छयेत्

nidhāya keśarāgre tu dalasandhīṃstu lāñchayet

AP_29.007cd

पातयित्वाथ सूत्राणि तत्र पत्राष्टकं लिखेत्

pātayitvātha sūtrāṇi tatra patrāṣṭakaṃ likhet

AP_29.008ab

दलसन्ध्यन्तरालन्तु मानं मध्ये निधाय तु

dalasandhyantarālantu mānaṃ madhye nidhāya tu

AP_29.008cd

दलाग्रं भ्रामयेत्तेन तदग्रं तदनन्तरं

dalāgraṃ bhrāmayettena tadagraṃ tadanantaraṃ

AP_29.009ab

तदन्तरालं तत्पार्श्वे कृत्वा वाह्यक्रमेण च

tadantarālaṃ tatpārśve kṛtvā vāhyakrameṇa ca

AP_29.009cd

केशरे तु लिखेद्द्वौ द्वौ दलमध्ये ततः पुनः

keśare tu likheddvau dvau dalamadhye tataḥ punaḥ

AP_29.010ab

पद्मलक्ष्मैतत् सामान्यं द्विषट्कदलमुच्यते

padmalakṣmaitat sāmānyaṃ dviṣaṭkadalamucyate

AP_29.010cd

कर्णिकार्धेन मानेन प्राक्संस्थं भ्रामयेत् क्रमात्

karṇikārdhena mānena prāksaṃsthaṃ bhrāmayet kramāt

AP_29.011ab

तत्पार्श्वे भ्रमयोगेन कुण्डल्यः षड् भवन्ति हि

tatpārśve bhramayogena kuṇḍalyaḥ ṣaḍ bhavanti hi

AP_29.011cd

एवं द्वादश मत्स्याः स्युर्द्विषट्कदलकञ्च तैः

evaṃ dvādaśa matsyāḥ syurdviṣaṭkadalakañca taiḥ

AP_29.012ab

पञ्चपत्राभिसिद्ध्यर्थं मत्स्यं कृत्वैवमब्जकम्

pañcapatrābhisiddhyarthaṃ matsyaṃ kṛtvaivamabjakam

AP_29.012cd

व्योमरेखावहिः पीठन्तत्र कोष्टानि मार्जयेत्

vyomarekhāvahiḥ pīṭhantatra koṣṭāni mārjayet

AP_29.013ab

त्रीणि कोणेषु पादार्थं द्विद्विकान्यपराणि तु

trīṇi koṇeṣu pādārthaṃ dvidvikānyaparāṇi tu

AP_29.013cd

चतुर्दिक्षु विलिप्तानि गात्रकाणि भवन्त्युत

caturdikṣu viliptāni gātrakāṇi bhavantyuta

AP_29.014ab

ततः पङ्क्तिद्वयं दिक्षु वीठ्यर्थन्तु विलोपयेत्

tataḥ paṅktidvayaṃ dikṣu vīṭhyarthantu vilopayet

AP_29.014cd

द्वाराण्याशासु कुर्वीत चत्वारि चतसृष्वपि

dvārāṇyāśāsu kurvīta catvāri catasṛṣvapi

AP_29.015ab

द्वाराणां पार्श्वतः शोभा अष्टौ कुर्याद्विचक्षणः

dvārāṇāṃ pārśvataḥ śobhā aṣṭau kuryādvicakṣaṇaḥ

AP_29.015cd

तत्पार्श्व उपशोभास्तु तावत्यः परिकीर्तिताः

tatpārśva upaśobhāstu tāvatyaḥ parikīrtitāḥ

AP_29.016ab

समीप उपशोभानां कोणास्तु परिकीर्तिताः

samīpa upaśobhānāṃ koṇāstu parikīrtitāḥ

AP_29.016cd

चतुर्दिक्षु ततो द्वे द्वे चिन्तयेन्मध्यकोष्ठकैः

caturdikṣu tato dve dve cintayenmadhyakoṣṭhakaiḥ

AP_29.017ab

चत्वारि वाह्यतो मृज्यादेकैकं पार्श्वयोरपि

catvāri vāhyato mṛjyādekaikaṃ pārśvayorapi

AP_29.017cd

शोभार्थं पार्श्वयोस्त्रीणि त्रीणि लुम्पद्दलस्य तु

śobhārthaṃ pārśvayostrīṇi trīṇi lumpaddalasya tu

AP_29.018ab

तद्वद्विपर्यये कुर्यादुपशोभां ततः परम्

tadvadviparyaye kuryādupaśobhāṃ tataḥ param

AP_29.018cd

कोणस्यान्तर्वहिस्त्रीणि चिन्तयेद्द्विर्विभेदतः

koṇasyāntarvahistrīṇi cintayeddvirvibhedataḥ

AP_29.019ab

एवं षोडशकोष्ठं स्यादेवमन्यत्तु मण्डलम्

evaṃ ṣoḍaśakoṣṭhaṃ syādevamanyattu maṇḍalam

AP_29.019cd

द्विषट्कभागे षट्त्रिंशत्पदं पद्मन्तु वीथिका

dviṣaṭkabhāge ṣaṭtriṃśatpadaṃ padmantu vīthikā

AP_29.020ab

एका पङ्क्तिः प्राभ्यां तु द्वारशोभादि पूर्ववत्

ekā paṅktiḥ prābhyāṃ tu dvāraśobhādi pūrvavat

AP_29.020cd

द्वादशाङ्गुलिभिः पद्ममेकहस्ते तु मण्डले

dvādaśāṅgulibhiḥ padmamekahaste tu maṇḍale

AP_29.021ab

द्विहस्ते हस्तमात्रं स्याद्वृद्ध्या द्वारेण वाचरेत्

dvihaste hastamātraṃ syādvṛddhyā dvāreṇa vācaret

AP_29.021cd

अपीठञ्चतुरस्रं स्याद्विकरञ्चक्रपङ्कजम्

apīṭhañcaturasraṃ syādvikarañcakrapaṅkajam

AP_29.022ab

पद्मार्धं नवभिः प्रोक्तं नाभिस्तु तिसृभिः स्मृता

padmārdhaṃ navabhiḥ proktaṃ nābhistu tisṛbhiḥ smṛtā

AP_29.022cd

अष्टाभिर्द्वारकान् कुर्यान्नेमिन्तु चतुरङ्गुलैः

aṣṭābhirdvārakān kuryānnemintu caturaṅgulaiḥ

AP_29.023ab

त्रिधा विभज्य च क्षेत्रमन्तर्द्वाभ्यामथाङ्कयेत्

tridhā vibhajya ca kṣetramantardvābhyāmathāṅkayet

AP_29.023cd

पञ्चान्तस्वरसिद्ध्यर्थं तेष्वस्फाल्य लिखेदरान्

pañcāntasvarasiddhyarthaṃ teṣvasphālya likhedarān

AP_29.024ab

इन्दीवरदलाकारानथवा मातुलाङ्गवत्

indīvaradalākārānathavā mātulāṅgavat

AP_29.024cd

पद्मपत्रायतान्वापि लिखेदिच्छानुरूपतः

padmapatrāyatānvāpi likhedicchānurūpataḥ

AP_29.025ab

भ्रामयित्वा वहिर् नेमावरसन्ध्यन्तरे स्थितः

bhrāmayitvā vahir nemāvarasandhyantare sthitaḥ

AP_29.025cd

भ्रामयेदरमूलन्तु सन्धिमध्ये व्यवस्थितः

bhrāmayedaramūlantu sandhimadhye vyavasthitaḥ

AP_29.026ab

अरमध्ये स्थितो मधमरणिं भ्रामयेत् समम्

aramadhye sthito madhamaraṇiṃ bhrāmayet samam

AP_29.026cd

एवं सिद्ध्यन्तराः सम्यक् मातुलाङ्गनिभाः समाः

evaṃ siddhyantarāḥ samyak mātulāṅganibhāḥ samāḥ

AP_29.027ab

विभज्य सप्तधा क्षेत्रं चतुर्दशकरं समम्

vibhajya saptadhā kṣetraṃ caturdaśakaraṃ samam

AP_29.027cd

द्विधा कृते शतं ह्य् अत्र षण्नवत्यधिकानि तु

dvidhā kṛte śataṃ hy atra ṣaṇnavatyadhikāni tu

AP_29.028ab

कोष्टकानि चतुर्भिस्तैर् मध्ये भद्रं समालिखेत्

koṣṭakāni caturbhistair madhye bhadraṃ samālikhet

AP_29.028cd

परितो विसृजेद्वीथ्यै तथा दिक्षु समालिखेत्

parito visṛjedvīthyai tathā dikṣu samālikhet

AP_29.029ab

कमलानि पुनर्वीथ्यै परितः परिमृज्य तु

kamalāni punarvīthyai paritaḥ parimṛjya tu

AP_29.029cd

द्वे द्वे मध्यमकोष्ठे तु ग्रीवार्थं दिक्षु लोपयेत्

dve dve madhyamakoṣṭhe tu grīvārthaṃ dikṣu lopayet

AP_29.030ab

चत्वारि वाह्यतः पश्चात्त्रीणि त्रीणि तु लोपयेत्

catvāri vāhyataḥ paścāttrīṇi trīṇi tu lopayet

AP_29.030cd

ग्रीवापार्श्वे वहिस्त्वेका शोभा सा परिकीर्तिता

grīvāpārśve vahistvekā śobhā sā parikīrtitā

AP_29.031ab

विमृज्य वाह्यकोणेषु सप्तान्तस्त्रीणि मार्जयेत्

vimṛjya vāhyakoṇeṣu saptāntastrīṇi mārjayet

AP_29.031cd

मण्डलं नवभागं स्यान्नवव्यूहं हरिं यजेत्

maṇḍalaṃ navabhāgaṃ syānnavavyūhaṃ hariṃ yajet

AP_29.032ab

पञ्चविंशतिकव्यूहं मण्डलं विश्वरूपगं

pañcaviṃśatikavyūhaṃ maṇḍalaṃ viśvarūpagaṃ

AP_29.032cd

द्वात्रिंशद्धस्तकं क्षेत्रं भक्तं द्वात्रिंशता समं

dvātriṃśaddhastakaṃ kṣetraṃ bhaktaṃ dvātriṃśatā samaṃ

AP_29.033ab

एवं कृते चतुर्विंशत्यधिकन्तु सहस्रकं

evaṃ kṛte caturviṃśatyadhikantu sahasrakaṃ

AP_29.033cd

कोष्ठकानां समुद्दिष्टं मध्ये शोडशकोष्ठकैः

koṣṭhakānāṃ samuddiṣṭaṃ madhye śoḍaśakoṣṭhakaiḥ

AP_29.034ab

भद्रकं परिलिख्याथ पार्श्वे पङ्क्तिं विमृज्य तु

bhadrakaṃ parilikhyātha pārśve paṅktiṃ vimṛjya tu

AP_29.034cd

ततः षोडशभिः कोष्टैर् दिक्षु भद्राष्टकं लिखेत्

tataḥ ṣoḍaśabhiḥ koṣṭair dikṣu bhadrāṣṭakaṃ likhet

AP_29.035ab

ततोपि पङ्क्तिं सम्मृज्य तद्वत् षोडशभद्रकं

tatopi paṅktiṃ sammṛjya tadvat ṣoḍaśabhadrakaṃ

AP_29.035cd

लिखित्वा परितः पङ्क्तिं विमृज्याथ प्रकल्पयेत्

likhitvā paritaḥ paṅktiṃ vimṛjyātha prakalpayet

AP_29.036ab

द्वारद्वादशकं दिक्षु त्रीणि त्रीणि यथाक्रमं

dvāradvādaśakaṃ dikṣu trīṇi trīṇi yathākramaṃ

AP_29.036cd

षड्भिः परिलुप्यान्तर्मध्ये चत्वारि पार्श्वयोः

ṣaḍbhiḥ parilupyāntarmadhye catvāri pārśvayoḥ

AP_29.037ab

चत्वार्यन्तर्वहिर्द्वे तु शोभार्थं परिमृज्य तु

catvāryantarvahirdve tu śobhārthaṃ parimṛjya tu

AP_29.037cd

उपद्वारसिद्ध्यर्थं त्रीण्यन्तः पञ्च वाह्यतः

upadvārasiddhyarthaṃ trīṇyantaḥ pañca vāhyataḥ

AP_29.038ab

परिमृज्य तथा शोभां पूर्ववत् परिकल्पयेत्

parimṛjya tathā śobhāṃ pūrvavat parikalpayet

AP_29.038cd

वहिः कोणेषु सप्तान्तस्त्रीणि कोष्ठानि मार्जयेत्

vahiḥ koṇeṣu saptāntastrīṇi koṣṭhāni mārjayet

AP_29.039ab

पञ्चविंशतिकव्यूहे परं ब्रह्म यजेत् कजे

pañcaviṃśatikavyūhe paraṃ brahma yajet kaje

AP_29.039cd

मध्ये पूर्वादितः पद्मे वासुदेवादयः क्रमात्

madhye pūrvāditaḥ padme vāsudevādayaḥ kramāt

AP_29.040ab

वराहं पूजयित्वा च पूर्वपद्मे ततः क्रमात्

varāhaṃ pūjayitvā ca pūrvapadme tataḥ kramāt

AP_29.040cd

व्यूहान् सम्पूजयेत्तावत् यावत् षड्विंशमो भवेत्

vyūhān sampūjayettāvat yāvat ṣaḍviṃśamo bhavet

AP_29.041ab

यथोक्तं व्यूहमखिलमेकस्मिन् पङ्कजे क्रमात्

yathoktaṃ vyūhamakhilamekasmin paṅkaje kramāt

AP_29.041cd

यष्टव्यमिति यत्नेन प्रचेता मन्यते ऽध्वरं

yaṣṭavyamiti yatnena pracetā manyate 'dhvaraṃ

AP_29.042ab

सत्पन्तु मूर्तिभेदेन विभक्तं मन्यते ऽच्युतं

satpantu mūrtibhedena vibhaktaṃ manyate 'cyutaṃ

AP_29.042cd

चत्वारिंशत् करं क्षेत्रं ह्य् उत्तरं विभजेत् क्रमात्

catvāriṃśat karaṃ kṣetraṃ hy uttaraṃ vibhajet kramāt

AP_29.043ab

एकैकं सप्तधा भूयस्तथैवैकं द्विधा पुनः

ekaikaṃ saptadhā bhūyastathaivaikaṃ dvidhā punaḥ

AP_29.043cd

चतुःषष्ट्युत्तरं सप्तशतान्येकं सहस्रकं

catuḥṣaṣṭyuttaraṃ saptaśatānyekaṃ sahasrakaṃ

AP_29.044ab

कोष्ठकानां भद्रकञ्च मध्ये षोडशकोष्ठकैः

koṣṭhakānāṃ bhadrakañca madhye ṣoḍaśakoṣṭhakaiḥ

AP_29.044cd

पार्श्वे वीथीं ततश्चाष्टभद्राण्यथ च वीथिका

pārśve vīthīṃ tataścāṣṭabhadrāṇyatha ca vīthikā

AP_29.045ab

षोडशाब्जान्यथो वीथी चतुर्विंशतिपङ्कजं

ṣoḍaśābjānyatho vīthī caturviṃśatipaṅkajaṃ

AP_29.045cd

वीथीपद्मानि द्वात्रिंशत् पङ्क्तिवीथिकजान्यथ

vīthīpadmāni dvātriṃśat paṅktivīthikajānyatha

AP_29.046ab

चत्वारिंशत्ततो वीथी शेषपङ्क्तित्रयेण च

catvāriṃśattato vīthī śeṣapaṅktitrayeṇa ca

AP_29.046cd

द्वारशोभोपशोभाः स्युर्दिक्षु मध्ये विलोप्य च

dvāraśobhopaśobhāḥ syurdikṣu madhye vilopya ca

AP_29.047ab

द्विचतुःषड्द्वारसिद्ध्यै चतुर्दिक्षु विलोपयेत्

dvicatuḥṣaḍdvārasiddhyai caturdikṣu vilopayet

AP_29.047cd

पञ्च त्रीण्येककं वाह्ये शोभोपद्वारसिद्धये

pañca trīṇyekakaṃ vāhye śobhopadvārasiddhaye

AP_29.048ab

द्वाराणां पार्श्वयोरन्तः षड् वा चत्वारि मध्यतः

dvārāṇāṃ pārśvayorantaḥ ṣaḍ vā catvāri madhyataḥ

AP_29.048cd

द्वे द्वे लुम्पेदेवमेव षड् भवन्त्युपशोभिकाः

dve dve lumpedevameva ṣaḍ bhavantyupaśobhikāḥ

AP_29.049ab

एकस्यां दिशि सङ्ख्याः स्युः चतस्रः प्रिसङ्ख्यया

ekasyāṃ diśi saṅkhyāḥ syuḥ catasraḥ prisaṅkhyayā

AP_29.050ab

एकैकस्यां दिशि त्रीणि द्वाराण्यपि भवन्त्युत

ekaikasyāṃ diśi trīṇi dvārāṇyapi bhavantyuta

AP_29.050cd

पञ्च पञ्च तु कोणेषु पङ्क्तौ पङ्क्तौ क्रमात् मृजेत्

pañca pañca tu koṇeṣu paṅktau paṅktau kramāt mṛjet

AP_29.050ef

कोष्टकानि भवेदेवं मर्त्येष्ट्यं मण्डलं शुभं

koṣṭakāni bhavedevaṃ martyeṣṭyaṃ maṇḍalaṃ śubhaṃ

§

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये मण्डलादिलक्षणं नाम ऊनत्रिंशो ऽध्यायः

ity ādimahāpurāṇe āgneye maṇḍalādilakṣaṇaṃ nāma ūnatriṃśo 'dhyāyaḥ

AP_29.001cd

आग्नेयेब्जे च प्रकृतिं याम्येब्जे पुरुषं यजेत्

āgneyebje ca prakṛtiṃ yāmyebje puruṣaṃ yajet

AP_29.002ab

पुरुषाद्दक्षिणे च वह्निं नैरृते वारुणेनिलं

puruṣāddakṣiṇe ca vahniṃ nairṛte vāruṇenilaṃ

AP_29.002cd

आदित्यमैन्दवे पद्मे ऋग्यजुश् चैशपद्मके

ādityamaindave padme ṛgyajuś caiśapadmake

AP_29.003ab

इन्द्रादींश् च द्वितीयायां पद्मे षोडशके तथा

indrādīṃś ca dvitīyāyāṃ padme ṣoḍaśake tathā

AP_29.003cd

सामाथर्वाणमाकाशं वायुं तेजस् तथा जलं

sāmātharvāṇamākāśaṃ vāyuṃ tejas tathā jalaṃ

AP_29.004ab

पृठिवीञ्च मनश् चैव श्रोत्रं त्वक् चक्षुरर्चयेत्

pṛṭhivīñca manaś caiva śrotraṃ tvak cakṣurarcayet

AP_29.004cd

रसनाञ्च तथा घ्राणं भूर्भुवश् चैव षोडशं

rasanāñca tathā ghrāṇaṃ bhūrbhuvaś caiva ṣoḍaśaṃ

AP_29.005ab

महर्जनस्तपः सत्यं तथाग्निष्टोममेव च

maharjanastapaḥ satyaṃ tathāgniṣṭomameva ca

AP_29.005cd

अत्यग्निष्टोमकं चोक्थं षोडशीं वाजपेयकं

atyagniṣṭomakaṃ cokthaṃ ṣoḍaśīṃ vājapeyakaṃ

AP_29.006ab

अतिरात्रञ्च सम्पूज्य तथाप्तोर्याममर्चयेत्

atirātrañca sampūjya tathāptoryāmamarcayet

AP_29.006cd

मनो बुद्धिमहङ्कारं शब्दं स्पर्शञ्च रूपकं

mano buddhimahaṅkāraṃ śabdaṃ sparśañca rūpakaṃ

AP_29.007ab

रसं गन्धञ्च पद्मेषु चतुर्विंशतिषु क्रमात्

rasaṃ gandhañca padmeṣu caturviṃśatiṣu kramāt

AP_29.007cd

जीवं मनोधिपञ्चाहं प्रकृतिं शब्दमात्रकं

jīvaṃ manodhipañcāhaṃ prakṛtiṃ śabdamātrakaṃ

AP_29.008ab

वासुदेवादिमूर्तीञ्च तथा चैव दशत्मकं

vāsudevādimūrtīñca tathā caiva daśatmakaṃ

AP_29.008cd

मनः श्रोत्रं त्वचं प्रार्च्य चक्षुश् च रसनं तथा

manaḥ śrotraṃ tvacaṃ prārcya cakṣuś ca rasanaṃ tathā

AP_29.009ab

घ्राणं वाक्पाणिपादञ्च द्वात्रिंशद्वारिजेष्विमान्

ghrāṇaṃ vākpāṇipādañca dvātriṃśadvārijeṣvimān

AP_29.009cd

चतुर्थावरणे पूज्याः साङ्गाः सपरिवारकाः

caturthāvaraṇe pūjyāḥ sāṅgāḥ saparivārakāḥ

AP_29.010ab

पायूपस्थौ च सम्पूज्य मासानां द्वादशाधिपान्

pāyūpasthau ca sampūjya māsānāṃ dvādaśādhipān

AP_29.010cd

पुरुषोत्तमादिषड्विंशान् वाह्यावरणके यजेत्

puruṣottamādiṣaḍviṃśān vāhyāvaraṇake yajet

AP_29.011ab

चक्राब्जे तेषु सम्पूज्या मासानां पतयः क्रमात्

cakrābje teṣu sampūjyā māsānāṃ patayaḥ kramāt

AP_29.011cd

अष्टौ प्रकृतयः षड्वा पञ्चाथ चतुरो ऽपरे

aṣṭau prakṛtayaḥ ṣaḍvā pañcātha caturo 'pare

AP_29.012ab

रजः पातं ततः कुर्याल्लिखिते मण्डले शृणु

rajaḥ pātaṃ tataḥ kuryāllikhite maṇḍale śṛṇu

AP_29.012cd

कर्णिका पीतवर्णा स्याद्रेखाः सर्वाः सिताः समाः

karṇikā pītavarṇā syādrekhāḥ sarvāḥ sitāḥ samāḥ

AP_29.013ab

द्विहस्ते ऽङ्गुष्टमात्राः स्युर्हस्ते चार्धसमाः सिताः

dvihaste 'ṅguṣṭamātrāḥ syurhaste cārdhasamāḥ sitāḥ

AP_29.013cd

पद्मं शुक्लेन सन्धींस्तु कृष्णेन श्यामतोथवा

padmaṃ śuklena sandhīṃstu kṛṣṇena śyāmatothavā

AP_29.014ab

केशरा रक्तपीताः स्युः कोणान् रक्तेन पूरयेत्

keśarā raktapītāḥ syuḥ koṇān raktena pūrayet

AP_29.014cd

भूषयेद्योगपीठन्तु यथेष्टं सार्ववर्णिकैः

bhūṣayedyogapīṭhantu yatheṣṭaṃ sārvavarṇikaiḥ

AP_29.015ab

लतावितानपत्राद्यैर् वीथिकामुपशोभयेत्

latāvitānapatrādyair vīthikāmupaśobhayet

AP_29.015cd

पीठद्वारे तु शुक्लेन शोभारक्तेन पीततः

pīṭhadvāre tu śuklena śobhāraktena pītataḥ

AP_29.016ab

उपशोभाञ्च नीलेन कोणशङ्ख्यांश् च वै सितान्

upaśobhāñca nīlena koṇaśaṅkhyāṃś ca vai sitān

AP_29.016cd

भद्रके पूरणं प्रोक्तमेवमन्येषु पूरणं

bhadrake pūraṇaṃ proktamevamanyeṣu pūraṇaṃ

AP_29.017ab

त्रिकोणं सितरक्तेन कृष्णेन च विभूषयेत्

trikoṇaṃ sitaraktena kṛṣṇena ca vibhūṣayet

AP_29.017cd

द्विकोणं रक्तपीताभ्यां नाभिं कृष्णेन चक्रके

dvikoṇaṃ raktapītābhyāṃ nābhiṃ kṛṣṇena cakrake

AP_29.018ab

अरकान् पीतरक्ताभिः श्यामान् नेमिन्तु रक्ततः

arakān pītaraktābhiḥ śyāmān nemintu raktataḥ

AP_29.018cd

सितश्यामारुणाः कृष्णाः पीता रेखास्तु वाह्यतः

sitaśyāmāruṇāḥ kṛṣṇāḥ pītā rekhāstu vāhyataḥ

AP_29.019ab

शालिपिष्टादि शुक्लं स्याद्रक्तं कौसुम्भकादिकम्

śālipiṣṭādi śuklaṃ syādraktaṃ kausumbhakādikam

AP_29.019cd

हरिद्रया च हारिद्रं कृष्णं स्याद्दग्धधान्यतः

haridrayā ca hāridraṃ kṛṣṇaṃ syāddagdhadhānyataḥ

AP_29.020ab

शमीपत्रादिकैः श्यामं वीजानां लक्षजाप्यतः

śamīpatrādikaiḥ śyāmaṃ vījānāṃ lakṣajāpyataḥ

AP_29.020cd

चतुर्लक्षैस्तु मन्त्राणां विद्यानां लक्षसाधनम्

caturlakṣaistu mantrāṇāṃ vidyānāṃ lakṣasādhanam

AP_29.021ab

अयुतं बुद्धिविद्यानां स्तोत्राणाञ्च सहस्रकम्

ayutaṃ buddhividyānāṃ stotrāṇāñca sahasrakam

AP_29.021cd

पूर्वमेवाथ लक्षेण मन्त्रशुद्धिस् तथात्मनः

pūrvamevātha lakṣeṇa mantraśuddhis tathātmanaḥ

AP_29.022ab

तथापरेण लक्षेण मन्त्रः क्षेत्रीकृतो भवेत्

tathāpareṇa lakṣeṇa mantraḥ kṣetrīkṛto bhavet

AP_29.022cd

पूर्वमेवासमो होमो वीजानां सम्प्रकीर्तितः

pūrvamevāsamo homo vījānāṃ samprakīrtitaḥ

AP_29.023ab

पूर्वसेवा दशांशेन मन्त्रादीनां प्रकीर्तिता

pūrvasevā daśāṃśena mantrādīnāṃ prakīrtitā

AP_29.023cd

परश् चर्ये तु मन्त्रे तु मासिकं व्रतमाचरेत्

paraś carye tu mantre tu māsikaṃ vratamācaret

AP_29.024ab

भुवि न्यसेद्वामपादं न गृह्णीयात् प्रतिग्रहम्

bhuvi nyasedvāmapādaṃ na gṛhṇīyāt pratigraham

AP_29.024cd

एवं द्वित्रिगुणेनैव मध्यमोत्तमसिद्धयः

evaṃ dvitriguṇenaiva madhyamottamasiddhayaḥ

AP_29.025ab

मन्त्रध्यानं प्रवक्ष्यामि येन स्यान्मन्त्रजं फलम्

mantradhyānaṃ pravakṣyāmi yena syānmantrajaṃ phalam

AP_29.025cd

स्थूलं शब्दमयं रूपं विग्रहं वाह्यमिष्यते

sthūlaṃ śabdamayaṃ rūpaṃ vigrahaṃ vāhyamiṣyate

AP_29.026ab

सुक्ष्मां ज्योतिर्मयं रूपं हार्दं चिन्तामयं भवेत्

sukṣmāṃ jyotirmayaṃ rūpaṃ hārdaṃ cintāmayaṃ bhavet

AP_29.026cd

चिन्तया रहितं यत्तु तत् परं प्रकीर्तितम्

cintayā rahitaṃ yattu tat paraṃ prakīrtitam

AP_29.027ab

वराहसिंहशक्तीनां स्थूलरूपं प्रधानतः

varāhasiṃhaśaktīnāṃ sthūlarūpaṃ pradhānataḥ

AP_29.027cd

चिन्तया रहितं रूपं वासुदेवस्य कीर्तितम्

cintayā rahitaṃ rūpaṃ vāsudevasya kīrtitam

AP_29.028ab

इतरेषां स्मृतं रूपं हार्दं चिन्तामयं सदा

itareṣāṃ smṛtaṃ rūpaṃ hārdaṃ cintāmayaṃ sadā

AP_29.028cd

स्थूलं वैराजमाख्यातं सूक्ष्मं वै लिङ्गितं भवेत्

sthūlaṃ vairājamākhyātaṃ sūkṣmaṃ vai liṅgitaṃ bhavet

AP_29.029ab

चिन्तया रहितं रूपमैश्वरं परिकीर्तितम्

cintayā rahitaṃ rūpamaiśvaraṃ parikīrtitam

AP_29.029cd

हृत्पुण्डरीकनिलयञ्चैतन्यं ज्योतिरव्ययम्

hṛtpuṇḍarīkanilayañcaitanyaṃ jyotiravyayam

AP_29.030ab

वीजं वीजात्मकं ध्यायेत् कदम्बकुसुमाकृतिं

vījaṃ vījātmakaṃ dhyāyet kadambakusumākṛtiṃ

AP_29.030cd

कुम्भान्तरगतो दीपो निरुद्धप्रसवो यथा

kumbhāntaragato dīpo niruddhaprasavo yathā

AP_29.031ab

संहतः केवलस्तिष्ठेदेवं मन्त्रेश्वरो हृदि

saṃhataḥ kevalastiṣṭhedevaṃ mantreśvaro hṛdi

AP_29.031cd

अनेकशुषिरे कुम्भे तावन्मात्रा गभस्तयः

anekaśuṣire kumbhe tāvanmātrā gabhastayaḥ

AP_29.032ab

प्रसरन्ति वहिस्तद्वन्नाडीभिर्वीजरश्मयः

prasaranti vahistadvannāḍībhirvījaraśmayaḥ

AP_29.032cd

अथावभासतो दैवीमात्मीकृत्य तनुं स्थिताः

athāvabhāsato daivīmātmīkṛtya tanuṃ sthitāḥ

AP_29.033ab

हृदयात् प्रस्थिता नाड्यो दर्शनेन्द्रियगोचराः

hṛdayāt prasthitā nāḍyo darśanendriyagocarāḥ

AP_29.033cd

अग्नीषोमात्मके तासां नाड्यौ नासाग्रसंस्थिते

agnīṣomātmake tāsāṃ nāḍyau nāsāgrasaṃsthite

AP_29.034ab

सम्यग्गुह्येन योगेन जित्वा देहसमीरणम्

samyagguhyena yogena jitvā dehasamīraṇam

AP_29.034cd

जपध्यानरतो मन्त्री मन्त्रलक्षणमश्नुते

japadhyānarato mantrī mantralakṣaṇamaśnute

AP_29.035ab

संशुद्धभूततन्मात्रः सकामो योगमभ्यसन्

saṃśuddhabhūtatanmātraḥ sakāmo yogamabhyasan

AP_29.035cd

अणिमादिमवाप्नोति विरक्तः प्रविलङ्घ्य च

aṇimādimavāpnoti viraktaḥ pravilaṅghya ca

AP_29.035ef

देवात्मके भूतमात्रान्मुच्यते चेन्द्रियग्रहात्

devātmake bhūtamātrānmucyate cendriyagrahāt

§

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये मण्डलादिवर्णनं नाम त्रिंशो ऽध्यायः

ity ādimahāpurāṇe āgneye maṇḍalādivarṇanaṃ nāma triṃśo 'dhyāyaḥ

Source variants and edition notes (10)

These belong to the source apparatus and are separate from the main reading.

Edition note

1 paṅktidvayaṃ dvayaṃ dikṣu vīthyarthaṃ viniyojayediti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 parimārjitā iti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 dvidhā iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 pañcāntarastvasiddhyarthamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ pañcottarastu siddhyarthamiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 dikṣu tatrāṣṭakaṃ likhediti kha, ga, gha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 śubhe iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 yaṣṭavyamiti yajñena iti ga, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ yaṣṭavyamiti mantreṇa iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 pracetā manyate dhruvamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

4 hyuttamamiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 pratyagniṣṭomakamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ jyotiṣṭomakamiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition, source and reuse
Edition
Rajendralal Mitra, Asiatic Society of Bengal, Calcutta, 1870–1879, 3 volumes, Bibliotheca Indica 65, 1–3.
Electronic text
Jun Takashima · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः