Chapter 290

गजशान्तिं प्रवक्ष्यामि गजरोगविमर्दनीम्

gajaśāntiṃ pravakṣyāmi gajarogavimardanīm

विष्णुं श्रियञ्च पञ्चम्यां नागम् ऐरावतं यजेत्

viṣṇuṃ śriyañca pañcamyāṃ nāgam airāvataṃ yajet

ब्रह्माणं शङ्करं विष्णुं शक्रं वैश्नवणंयमं

brahmāṇaṃ śaṅkaraṃ viṣṇuṃ śakraṃ vaiśnavaṇaṃyamaṃ

चन्द्रार्कौ वरुणं वायुमग्निं पृथ्वीं तथा च खं

candrārkau varuṇaṃ vāyumagniṃ pṛthvīṃ tathā ca khaṃ

शेषं शैलान् कुञ्जरांश् च ये ते ऽष्टौ देवयोनयः

śeṣaṃ śailān kuñjarāṃś ca ye te 'ṣṭau devayonayaḥ

विरुपाक्षं महापद्मं भद्रं सुमनसन्तथा

virupākṣaṃ mahāpadmaṃ bhadraṃ sumanasantathā

कुमुदैरावणः पद्मः पुष्पदन्तो ऽथ वामनः

kumudairāvaṇaḥ padmaḥ puṣpadanto 'tha vāmanaḥ

सुप्रतीकोञ्जनो नागा अष्टौ होमो ऽथ दक्षिणां

supratīkoñjano nāgā aṣṭau homo 'tha dakṣiṇāṃ

गजाः शान्त्युदकासिक्ता वृद्धौ नैमित्तिकं सृणु

gajāḥ śāntyudakāsiktā vṛddhau naimittikaṃ sṛṇu

गजानाम्मकरादौ च ऐशान्यां नगराद्वहिः

gajānāmmakarādau ca aiśānyāṃ nagarādvahiḥ

स्थण्डिले कमले मध्ये विष्णुं लक्ष्मीञ्च केशरे

sthaṇḍile kamale madhye viṣṇuṃ lakṣmīñca keśare

ब्रह्माणं भास्करं पृथ्वीं यजेत् स्कन्दं ह्य् अनन्तकं

brahmāṇaṃ bhāskaraṃ pṛthvīṃ yajet skandaṃ hy anantakaṃ

खं शिवं सोममिन्द्रादींस्तदस्त्राणि दले क्रमात्

khaṃ śivaṃ somamindrādīṃstadastrāṇi dale kramāt

वज्रं शक्तिञ्च दण्डञ्च तोमरं पाशकं गदां

vajraṃ śaktiñca daṇḍañca tomaraṃ pāśakaṃ gadāṃ

शूलं पद्मम्बहिर्वृन्ते चक्रे सूर्यन्तथाश्विनौ

śūlaṃ padmambahirvṛnte cakre sūryantathāśvinau

वसूनष्ठौ तथा साध्यान् याम्ये ऽथ नैरृते दले

vasūnaṣṭhau tathā sādhyān yāmye 'tha nairṛte dale

देवानाङ्गिरसश्चाश्विभृगवो मरुतो ऽनिले

devānāṅgirasaścāśvibhṛgavo maruto 'nile

विश्वेदेवांस् तथा दक्षे रुद्रा शैद्रे ऽथ मण्डले

viśvedevāṃs tathā dakṣe rudrā śaidre 'tha maṇḍale

ततो वृत्तया रेखया तु देवान् वै वाह्यतो यजेत्

tato vṛttayā rekhayā tu devān vai vāhyato yajet

सूत्रकारानृषीन् वाणीं पूर्वादौ सरितो गिरीन्

sūtrakārānṛṣīn vāṇīṃ pūrvādau sarito girīn

महाभूतानि कोणेषु ऐशान्यादिषु संयजेत्

mahābhūtāni koṇeṣu aiśānyādiṣu saṃyajet

पद्मं चक्रं गदां शङ्खं चतुरश्रन्तु मण्डलं

padmaṃ cakraṃ gadāṃ śaṅkhaṃ caturaśrantu maṇḍalaṃ

चतुर्धारं ततः कुम्भाः अग्न्यादौ च पताकिकाः

caturdhāraṃ tataḥ kumbhāḥ agnyādau ca patākikāḥ

चत्वारस्तोरणा द्वारि नागान् ऐरवतादिकान्

catvārastoraṇā dvāri nāgān airavatādikān

पूर्वादौ चौषधीभिश् च देवानां भाजनं पृथक्

pūrvādau cauṣadhībhiś ca devānāṃ bhājanaṃ pṛthak

पृथक्शताहुतीश्चाज्यैर् गजानर्च्य प्रदक्षिणं

pṛthakśatāhutīścājyair gajānarcya pradakṣiṇaṃ

नागं वह्निं देवतादीन् वाह्यैर् जग्मुः स्वकं गृहम्

nāgaṃ vahniṃ devatādīn vāhyair jagmuḥ svakaṃ gṛham

द्विजेभ्यो दिक्षिणां दद्यात् हयवैद्यादिकस् तथा

dvijebhyo dikṣiṇāṃ dadyāt hayavaidyādikas tathā

करिणीन्तु समारुह्य वदेत् कर्णन्तु कालवित्

kariṇīntu samāruhya vadet karṇantu kālavit

नागराजे ऽमृते शान्तिं कृत्वामुस्मिन् जपेन्मनुम्

nāgarāje 'mṛte śāntiṃ kṛtvāmusmin japenmanum

श्रीगजस्त्वं कृतो राज्ञा भवानस्य गजाग्रणीः

śrīgajastvaṃ kṛto rājñā bhavānasya gajāgraṇīḥ

प्रभूर्माल्याग्रभक्तैस्त्वां पूजयिष्पति पार्थिवः

prabhūrmālyāgrabhaktaistvāṃ pūjayiṣpati pārthivaḥ

लोकस्तदाज्ञया पूजां करिष्यति तदा तव

lokastadājñayā pūjāṃ kariṣyati tadā tava

पालनीयस्त्वया राजा युद्धे ऽध्वनि तथा गृहे

pālanīyastvayā rājā yuddhe 'dhvani tathā gṛhe

तिर्यग्भावं समुत्सृज्य दिव्यं भावमनुस्मर

tiryagbhāvaṃ samutsṛjya divyaṃ bhāvamanusmara

देवासुरे पुरा युद्धे श्रीगजस्त्रिदशैः कृतः

devāsure purā yuddhe śrīgajastridaśaiḥ kṛtaḥ

ऐरावणसुतः श्रीमानरिष्टो नाम वारणः

airāvaṇasutaḥ śrīmānariṣṭo nāma vāraṇaḥ

श्रीगजानान्तु तत् तेजः सर्वमेवोपतिष्ठते

śrīgajānāntu tat tejaḥ sarvamevopatiṣṭhate

तत्तेजस्तव नागेन्द्र दिव्यभावसमन्वितं

tattejastava nāgendra divyabhāvasamanvitaṃ

उपतिष्ठतु भद्रन्ते रक्ष राजानमाहवे

upatiṣṭhatu bhadrante rakṣa rājānamāhave

इत्येवमभिषिक्तैनमारोहेत शुभे नृपः

ityevamabhiṣiktainamāroheta śubhe nṛpaḥ

तस्यानुगमनं कुर्युः सशस्त्रनवसद्गजाः

tasyānugamanaṃ kuryuḥ saśastranavasadgajāḥ

शालास्वसौ स्थण्डिले ऽब्जे दिकपालादीन् यजेद्वहिः

śālāsvasau sthaṇḍile 'bje dikapālādīn yajedvahiḥ

केशरेषु बलं नागं भुवञ्चैच सरस्वतीं

keśareṣu balaṃ nāgaṃ bhuvañcaica sarasvatīṃ

मध्येषु डिण्डिमं प्रार्च्य गन्धमाल्यानुलेपनैः

madhyeṣu ḍiṇḍimaṃ prārcya gandhamālyānulepanaiḥ

हुत्वा देयस्तु कलसो रसपूर्णो द्विजाय च

hutvā deyastu kalaso rasapūrṇo dvijāya ca

गजाध्यक्षं हस्तिपञ्च गणितज्ञञ्च पूजयेत्

gajādhyakṣaṃ hastipañca gaṇitajñañca pūjayet

गजाध्यक्षाय तन्दद्यात् डिण्डिमं सोपि वादयेत्

gajādhyakṣāya tandadyāt ḍiṇḍimaṃ sopi vādayet

शुभगम्भीरशब्दैः स्याज्जघनस्थो ऽभिवादयेत्

śubhagambhīraśabdaiḥ syājjaghanastho 'bhivādayet