Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Agni Purāṇa

Chapter 31

अग्निपुराणम्

§

अथ एकत्रिंशो ऽध्यायः

atha ekatriṃśo 'dhyāyaḥ

§

मार्जनविधानं

mārjanavidhānaṃ

§

अग्निर् उवाच

agnir uvāca

AP_31.001ab

रक्षां स्वस्य परेषाञ्च वक्ष्ये तां मार्जनाह्वयां

rakṣāṃ svasya pareṣāñca vakṣye tāṃ mārjanāhvayāṃ

AP_31.001cd

यया विमुच्यते दुःखैः सुखञ्च प्राप्नुयान्नरः

yayā vimucyate duḥkhaiḥ sukhañca prāpnuyānnaraḥ

AP_31.002ab

ओं नमः परमार्थाय पुरुषाय महात्मने

oṃ namaḥ paramārthāya puruṣāya mahātmane

AP_31.002cd

अरूपबहुरूपाय व्यापिने परमात्मने

arūpabahurūpāya vyāpine paramātmane

AP_31.003ab

निष्कल्मषाय शुद्धाय ध्यानयोगरताय च

niṣkalmaṣāya śuddhāya dhyānayogaratāya ca

AP_31.003cd

नमस्कृत्य प्रवक्ष्यामि यत् तत्सिध्यतु मे वचः

namaskṛtya pravakṣyāmi yat tatsidhyatu me vacaḥ

AP_31.004ab

वराहाय नृसिंहाय वामनाय महामुने

varāhāya nṛsiṃhāya vāmanāya mahāmune

AP_31.004cd

नमस्कृत्य प्रवक्ष्यामि यत्तत्सिध्यतु मे वचः

namaskṛtya pravakṣyāmi yattatsidhyatu me vacaḥ

AP_31.005ab

त्रिविक्रमाय रामाय वैकुण्ठाय नराय च

trivikramāya rāmāya vaikuṇṭhāya narāya ca

AP_31.005cd

नमस्कृत्य प्रवक्ष्यामि यत्तत् सिध्यतु मे वचः

namaskṛtya pravakṣyāmi yattat sidhyatu me vacaḥ

AP_31.006ab

वराह नरसिंहेश वामनेश त्रिविक्रम

varāha narasiṃheśa vāmaneśa trivikrama

AP_31.006cd

हरग्रीवेश सर्वेश हृषीकेश हराशुभम्

haragrīveśa sarveśa hṛṣīkeśa harāśubham

AP_31.007ab

अपराजितचक्राद्यैश् चतुर्भिः परमायुधैः

aparājitacakrādyaiś caturbhiḥ paramāyudhaiḥ

AP_31.007cd

अखण्डितानुभावैस्त्वं सर्वदुष्टहरो भव

akhaṇḍitānubhāvaistvaṃ sarvaduṣṭaharo bhava

AP_31.008ab

हरामुकस्य दुरितं सर्वञ्च कुशलं कुरु

harāmukasya duritaṃ sarvañca kuśalaṃ kuru

AP_31.008cd

मृत्युबन्धार्तभयदं दुरितस्य च यत् फलम्

mṛtyubandhārtabhayadaṃ duritasya ca yat phalam

AP_31.009ab

पराभिध्यानसहितैः प्रयुक्तञ्चाभिचारकम्

parābhidhyānasahitaiḥ prayuktañcābhicārakam

AP_31.009cd

गदस्पर्शमहारोगप्रयोगं जरया जर

gadasparśamahārogaprayogaṃ jarayā jara

AP_31.010ab

ओं नमो वासुदेवाय नमः कृष्णाय खड्गिने

oṃ namo vāsudevāya namaḥ kṛṣṇāya khaḍgine

AP_31.010cd

नमः पुष्करनेत्राय केशवायादिचक्रिणे

namaḥ puṣkaranetrāya keśavāyādicakriṇe

AP_31.011ab

नमः कमलकिञ्जल्कपीतनिर्मलवाससे

namaḥ kamalakiñjalkapītanirmalavāsase

AP_31.011cd

महाहररिपुस्कन्धसृष्टचक्राय चक्रिणे

mahāhararipuskandhasṛṣṭacakrāya cakriṇe

AP_31.012ab

द्ंष्ट्रोद्धृतक्षितिभृते त्रयीमूर्तिमते नमः

dṃṣṭroddhṛtakṣitibhṛte trayīmūrtimate namaḥ

AP_31.012cd

महायज्ञवराहाय शेषभोगाङ्कशायिने

mahāyajñavarāhāya śeṣabhogāṅkaśāyine

AP_31.013ab

तप्तहाटककेशाग्रज्वलत्पावकलोचन

taptahāṭakakeśāgrajvalatpāvakalocana

AP_31.013cd

वज्राधिकनखस्पर्शं दिव्यसिंह नमोस्तु ते

vajrādhikanakhasparśaṃ divyasiṃha namostu te

AP_31.014ab

काश्यपायातिह्रस्वाय ऋग्यजुःसामभूषित

kāśyapāyātihrasvāya ṛgyajuḥsāmabhūṣita

AP_31.014cd

तुभ्यं वामनरूपायाक्रमते गां नमो नमः

tubhyaṃ vāmanarūpāyākramate gāṃ namo namaḥ

AP_31.015ab

वराहाशेषदुष्टानि सर्वपापफलानि वै

varāhāśeṣaduṣṭāni sarvapāpaphalāni vai

AP_31.015cd

मर्द मर्द महादंष्ट्र मर्द मर्द च तत्फलम्

marda marda mahādaṃṣṭra marda marda ca tatphalam

AP_31.016ab

नरसिंह करालाख्य दन्तप्रान्तानलोज्ज्वल

narasiṃha karālākhya dantaprāntānalojjvala

AP_31.016cd

भञ्ज भञ्ज निनादेन दुष्टान्यस्यार्तिनाशन

bhañja bhañja ninādena duṣṭānyasyārtināśana

AP_31.017ab

ऋग्यजुःसामगर्भाभिर्वाग्भिर्वामनरूपधृक्

ṛgyajuḥsāmagarbhābhirvāgbhirvāmanarūpadhṛk

AP_31.017cd

प्रशमं सर्वदुःखानि नयत्त्वस्य जनार्दनः

praśamaṃ sarvaduḥkhāni nayattvasya janārdanaḥ

AP_31.018ab

ऐकाहिकं द्व्याहिकञ्च तथा त्रिदिवसं ज्वरम्

aikāhikaṃ dvyāhikañca tathā tridivasaṃ jvaram

AP_31.018cd

चातुर्थकन्तथात्युग्रन्तथैव सततज्वरम्

cāturthakantathātyugrantathaiva satatajvaram

AP_31.019ab

दोषोत्थं सन्निपातोत्थं तथैवागन्तुकं ज्वरम्

doṣotthaṃ sannipātotthaṃ tathaivāgantukaṃ jvaram

AP_31.019cd

शमं नयाशु गोविन्द च्छिन्धि च्छिन्ध्यस्य वेदनाम्

śamaṃ nayāśu govinda cchindhi cchindhyasya vedanām

AP_31.020ab

नेत्रदुःखं शिरोदुःखं दुःखञ्चोदरसम्भवम्

netraduḥkhaṃ śiroduḥkhaṃ duḥkhañcodarasambhavam

AP_31.020cd

अन्तःश्वासमतिश्वासं परितापं सवेपथुम्

antaḥśvāsamatiśvāsaṃ paritāpaṃ savepathum

AP_31.021ab

गुदघ्राणाङ्घ्रिरोगांश् च कुष्ठरोगांस् तथा क्षयं

gudaghrāṇāṅghrirogāṃś ca kuṣṭharogāṃs tathā kṣayaṃ

AP_31.021cd

कामलादींस् तथा रोगान् प्रमेहांश्चातिदारुणान्

kāmalādīṃs tathā rogān pramehāṃścātidāruṇān

AP_31.022ab

भगन्दरातिसारांश् च मुखरोगांश् च वल्गुलीम्

bhagandarātisārāṃś ca mukharogāṃś ca valgulīm

AP_31.022cd

अश्मरीं मूत्रकृच्छ्रांश् च रोगानन्यांश् च दारुणान्

aśmarīṃ mūtrakṛcchrāṃś ca rogānanyāṃś ca dāruṇān

AP_31.023ab

ये वातप्रभवा रोगा ये च पित्तसमुद्भवाः

ye vātaprabhavā rogā ye ca pittasamudbhavāḥ

AP_31.023cd

कफोद्भवाश् च ये केचित् ये चान्ये सान्निपातिकाः

kaphodbhavāś ca ye kecit ye cānye sānnipātikāḥ

AP_31.024ab

आगन्तुकाश् च ये रोगा लूता विस्फोटकादयः

āgantukāś ca ye rogā lūtā visphoṭakādayaḥ

AP_31.024cd

ते सर्वे प्रशमं यान्तु वासुदेवापमार्जिताः

te sarve praśamaṃ yāntu vāsudevāpamārjitāḥ

AP_31.025ab

विलयं यान्तु ते सर्वे विष्णोरुच्चारणेन च

vilayaṃ yāntu te sarve viṣṇoruccāraṇena ca

AP_31.025cd

क्षयं गछ्हन्तु चाशेषास्ते चक्राभिहता हरेः

kṣayaṃ gachhantu cāśeṣāste cakrābhihatā hareḥ

AP_31.026ab

अच्युतानन्तगोविन्दनामोच्चारणभीषिताः

acyutānantagovindanāmoccāraṇabhīṣitāḥ

AP_31.026cd

नश्यन्ति सकला रोगाः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

naśyanti sakalā rogāḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham

AP_31.027ab

स्थावरं जङ्गमं वापि कृत्रिमं चापि यद्विषम्

sthāvaraṃ jaṅgamaṃ vāpi kṛtrimaṃ cāpi yadviṣam

AP_31.027cd

दन्तोद्भवं नखभवमाकाशप्रभवं विषम्

dantodbhavaṃ nakhabhavamākāśaprabhavaṃ viṣam

AP_31.028ab

लूतादिप्रभवं यच्च विषमन्यत्तु दुःखदं

lūtādiprabhavaṃ yacca viṣamanyattu duḥkhadaṃ

AP_31.028cd

शमं नयतु तत् सर्वं कीर्तितोस्य जनार्दनः

śamaṃ nayatu tat sarvaṃ kīrtitosya janārdanaḥ

AP_31.029ab

ग्रहान् प्रेतग्रहांश्चापि तथा वै डाकिनीग्रहान्

grahān pretagrahāṃścāpi tathā vai ḍākinīgrahān

AP_31.029cd

वेतालांश् च पिशाचांश् च गन्धर्वान् यक्षराक्षसान्

vetālāṃś ca piśācāṃś ca gandharvān yakṣarākṣasān

AP_31.030ab

शकुनीपूतनाद्यांश् च तथा वैनायकान् ग्रहान्

śakunīpūtanādyāṃś ca tathā vaināyakān grahān

AP_31.030cd

मुखमण्डीं तथा क्रूरां रेवतीं वृद्धरेवतीम्

mukhamaṇḍīṃ tathā krūrāṃ revatīṃ vṛddharevatīm

AP_31.031ab

वृद्धकाख्यान् ग्रहांश्चोग्रांस् तथा मातृग्रहानपि

vṛddhakākhyān grahāṃścogrāṃs tathā mātṛgrahānapi

AP_31.031cd

बालस्य विष्णोश् चरितं हन्तु बालग्रहानिमान्

bālasya viṣṇoś caritaṃ hantu bālagrahānimān

AP_31.032ab

वृद्धाश् च ये ग्रहाः केचिद्ये च बालग्रहाः क्वचित्

vṛddhāś ca ye grahāḥ kecidye ca bālagrahāḥ kvacit

AP_31.032cd

नरसिंहस्य ते दृष्ट्या दग्धा ये चापि यौवने

narasiṃhasya te dṛṣṭyā dagdhā ye cāpi yauvane

AP_31.033ab

सदा करालवदनो नरसिंहो महाबलः

sadā karālavadano narasiṃho mahābalaḥ

AP_31.033cd

ग्रहानशेषान्निःशेषान् करोतु जगतो हितः

grahānaśeṣānniḥśeṣān karotu jagato hitaḥ

AP_31.034ab

नरसिंह महासिंह ज्वालामालोज्ज्वलानन

narasiṃha mahāsiṃha jvālāmālojjvalānana

AP_31.034cd

ग्रहानशेषान् सर्वेश खाद खादाग्निलोचन

grahānaśeṣān sarveśa khāda khādāgnilocana

AP_31.035ab

ये रोगा ये महोत्पाता यद्विषं ये महाग्रहाः

ye rogā ye mahotpātā yadviṣaṃ ye mahāgrahāḥ

AP_31.035cd

यानि च क्रूरभृतानि ग्रहपीडाश् च दारुणाः

yāni ca krūrabhṛtāni grahapīḍāś ca dāruṇāḥ

AP_31.036ab

शस्त्रक्षतेषु ये दोषा ज्वालागर्दभकादयः

śastrakṣateṣu ye doṣā jvālāgardabhakādayaḥ

AP_31.036cd

तानि सर्वाणि सर्वात्मा परमात्मा जनार्दनः

tāni sarvāṇi sarvātmā paramātmā janārdanaḥ

AP_31.037ab

किञ्चिद्रूपं समास्याय वासुदेवास्य नाशय ॥37

kiñcidrūpaṃ samāsyāya vāsudevāsya nāśaya //37

AP_31.038ab

क्षिप्त्वा सुदर्शनञ् चक्रं ज्वालामालातिभीषणम्

kṣiptvā sudarśanañ cakraṃ jvālāmālātibhīṣaṇam

AP_31.038cd

सर्वदुष्टोपशमनं कुरु देववराच्युत

sarvaduṣṭopaśamanaṃ kuru devavarācyuta

AP_31.039ab

सुदर्शन महाज्वाल च्छिन्धि च्छिन्धि महारव

sudarśana mahājvāla cchindhi cchindhi mahārava

AP_31.039cd

सर्वदुष्टानि रक्षांसि क्षयं यान्तु विभीषण

sarvaduṣṭāni rakṣāṃsi kṣayaṃ yāntu vibhīṣaṇa

AP_31.040ab

प्राच्यां प्रतीच्यां च दिशि दक्षिणोत्तरतस् तथा

prācyāṃ pratīcyāṃ ca diśi dakṣiṇottaratas tathā

AP_31.040cd

रक्षाङ्करोतु सर्वात्मा नरसिंहः सुगर्जितः

rakṣāṅkarotu sarvātmā narasiṃhaḥ sugarjitaḥ

AP_31.041ab

दिवि भुव्यन्तरीक्षे च पृष्ठतः पार्श्वतोग्रतः

divi bhuvyantarīkṣe ca pṛṣṭhataḥ pārśvatogrataḥ

AP_31.041cd

रक्षाङ्करोतु भगवान् बहुरूपी जनार्दनः

rakṣāṅkarotu bhagavān bahurūpī janārdanaḥ

AP_31.042ab

यथा विष्णुर्जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषं

yathā viṣṇurjagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣaṃ

AP_31.042cd

तेन सत्येन दुष्टानि शममस्य व्रजन्तु वै

tena satyena duṣṭāni śamamasya vrajantu vai

AP_31.043ab

यथा विष्णौ स्मृते सद्यः सङ्क्षयं यान्ति पातकाः

yathā viṣṇau smṛte sadyaḥ saṅkṣayaṃ yānti pātakāḥ

AP_31.043cd

सत्येन तेन सकलं दुष्टमस्य प्रशाम्यतु

satyena tena sakalaṃ duṣṭamasya praśāmyatu

AP_31.044ab

परमात्मा यथा विष्णुर्वेदान्तेषु च गीयते

paramātmā yathā viṣṇurvedānteṣu ca gīyate

AP_31.044cd

तेन सत्येन सकलं दुष्टमस्य प्रशाम्यतु

tena satyena sakalaṃ duṣṭamasya praśāmyatu

AP_31.045ab

यथा यज्ञेश्वरो विष्णुर्देवेष्वपि हि गीयते

yathā yajñeśvaro viṣṇurdeveṣvapi hi gīyate

AP_31.045cd

सत्येन तेन सकलं यन्मयोक्तं तथास्तु तत्

satyena tena sakalaṃ yanmayoktaṃ tathāstu tat

AP_31.046ab

शान्तिरस्तु शिवञ्चास्तु दुष्टमस्य प्रशाम्यतु

śāntirastu śivañcāstu duṣṭamasya praśāmyatu

AP_31.046cd

वासुदेवशरीरोत्थैः कुशैर् निर्मथितं मया

vāsudevaśarīrotthaiḥ kuśair nirmathitaṃ mayā

AP_31.047ab

अपमार्जतु गोविन्दो नरो नारायणस् तथा

apamārjatu govindo naro nārāyaṇas tathā

AP_31.047cd

तथास्तु सर्वदुःखानां प्रशमो जपनाद्धरेः

tathāstu sarvaduḥkhānāṃ praśamo japanāddhareḥ

AP_31.048ab

अपमार्जनकं शस्त्रं सर्वरोगादिवारणम्

apamārjanakaṃ śastraṃ sarvarogādivāraṇam

AP_31.048cd

अयं हरिः कुशो विष्णुर्हता रोगा मया तव

ayaṃ hariḥ kuśo viṣṇurhatā rogā mayā tava

§

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये कुशापमार्जनं नाम एकत्रिंशो ऽध्यायः

ity ādimahāpurāṇe āgneye kuśāpamārjanaṃ nāma ekatriṃśo 'dhyāyaḥ

Source variants and edition notes (17)

These belong to the source apparatus and are separate from the main reading.

Edition note

1 mantrajaṃ phalamaśnute iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 sukhaṃ brahmāpnuyānnaraḥ iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 akhaṇḍitātmabhāvaistvamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 daṃṣṭroddhṛtabhūmibhartre iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 sṛjate gāmiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 chinda chindāsya vedanāmiti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 aniśvāsamatiśvāsamiti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 tathaiva ca iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

4 ye rogāḥ pittasambhavā iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

5 vāsudevaparājitā iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 tathā vetālikān grahāniti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 gandharvān rāksasānapi iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 śaṭā iti kha, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

1 mahābala iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 svargarjitair iti ga, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

3 prayāntu vai iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

4 kuśair nirṇāśitamiti kha, ga, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition, source and reuse
Edition
Rajendralal Mitra, Asiatic Society of Bengal, Calcutta, 1870–1879, 3 volumes, Bibliotheca Indica 65, 1–3.
Electronic text
Jun Takashima · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः