अथ चतुर्विंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः
atha caturviṃśatyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
अंशकादिः
aṃśakādiḥ
ईश्वर उवाच
īśvara uvāca
रुद्राक्षकटकं धार्यं विषमं सुसमं दृडम्
rudrākṣakaṭakaṃ dhāryaṃ viṣamaṃ susamaṃ dṛḍam
एकत्रिपञ्चवदनं यथालाभन्तु धारयेत्
ekatripañcavadanaṃ yathālābhantu dhārayet
द्विचतुःषण्मुखं शस्तमव्रणं तीव्रकण्ठकं
dvicatuḥṣaṇmukhaṃ śastamavraṇaṃ tīvrakaṇṭhakaṃ
दक्षवाहौ शिखादौ च धारयेच्चतुराननं
dakṣavāhau śikhādau ca dhārayeccaturānanaṃ
अब्रह्मचारी ब्रह्मचारी अस्नातः स्नातको भवेत्
abrahmacārī brahmacārī asnātaḥ snātako bhavet
हैमी वा मुद्रिका धार्या शिवमन्त्रेण चार्च्य तु
haimī vā mudrikā dhāryā śivamantreṇa cārcya tu
शिवः शिखा तथा ज्योतिः सवित्रश्चेतिगोचराः
śivaḥ śikhā tathā jyotiḥ savitraścetigocarāḥ
गोचरन्तु कुलं ज्ञेयं तेन लक्ष्यस्तु दीक्षितः
gocarantu kulaṃ jñeyaṃ tena lakṣyastu dīkṣitaḥ
प्राजापत्यो महीपालः कपोतो ग्रन्थिकः शिवे
prājāpatyo mahīpālaḥ kapoto granthikaḥ śive
कुटिलाश् चैव वेतालाः पद्महंसाः शिखाकुले
kuṭilāś caiva vetālāḥ padmahaṃsāḥ śikhākule
धृतराष्ट्रा वकाः काका गोपाला ज्योतिसंज्ञके
dhṛtarāṣṭrā vakāḥ kākā gopālā jyotisaṃjñake
कुटिका साठराश् चैव गुटिका दण्डिनो ऽपरे
kuṭikā sāṭharāś caiva guṭikā daṇḍino 'pare
सावित्री गोचरे चैवमेकैकस्तु चतुर्विधः
sāvitrī gocare caivamekaikastu caturvidhaḥ
सिद्धाद्यंशकमाख्यास्ये येन मन्त्रःसुसिद्धिदः
siddhādyaṃśakamākhyāsye yena mantraḥsusiddhidaḥ
भूमौ तु मातृका लेख्याः कूटषण्डाववर्जिताः
bhūmau tu mātṛkā lekhyāḥ kūṭaṣaṇḍāvavarjitāḥ
मन्त्राक्षराणि विश्लिष्य अनुस्वारं नयेत् पृथक्
mantrākṣarāṇi viśliṣya anusvāraṃ nayet pṛthak
साधकस्य तु या संज्ञा तस्या विश्लेषणं चरेत्
sādhakasya tu yā saṃjñā tasyā viśleṣaṇaṃ caret
मन्त्रस्यादौ तथा चान्ते साधकार्णानि योजयेत्
mantrasyādau tathā cānte sādhakārṇāni yojayet
सिद्धः साध्यः सुशिद्धो ऽरिः संज्ञातो गणयेत् क्रमात्
siddhaḥ sādhyaḥ suśiddho 'riḥ saṃjñāto gaṇayet kramāt
मन्त्रस्यादौ तथा चान्ते सिद्धिदः स्याच्छतांशतः
mantrasyādau tathā cānte siddhidaḥ syācchatāṃśataḥ
सिद्धादिश्चान्तसिद्धश् च तत्क्षणादेव सिध्यति
siddhādiścāntasiddhaś ca tatkṣaṇādeva sidhyati
सुसिद्धादिः सुसिद्धन्तःसिद्धवत् परिकल्पयेत्
susiddhādiḥ susiddhantaḥsiddhavat parikalpayet
अरिमादौ तथान्ते च दूरतः परिवर्जयेत्
arimādau tathānte ca dūrataḥ parivarjayet
सिद्धः सुसिद्धश् चैकार्थे अरिः साध्यस्तथैव च
siddhaḥ susiddhaś caikārthe ariḥ sādhyastathaiva ca
आदौ सिद्धः स्थितो मन्त्रे तदन्ते तद्वदेव हि
ādau siddhaḥ sthito mantre tadante tadvadeva hi
मध्ये रिपुसहस्राणि न दोषाय भवन्ति हि
madhye ripusahasrāṇi na doṣāya bhavanti hi
मायाप्रसादप्रणवेनांशकः ख्यातमन्त्रके
māyāprasādapraṇavenāṃśakaḥ khyātamantrake
ब्रह्मांशको ब्रह्मविद्या विष्ण्वङ्गो वैष्णवःस्मृतः
brahmāṃśako brahmavidyā viṣṇvaṅgo vaiṣṇavaḥsmṛtaḥ
रुद्रांशको भवेद्वीर इन्द्रांशश्चेश्वरप्रियः
rudrāṃśako bhavedvīra indrāṃśaśceśvarapriyaḥ
नागांशो नागस्तब्धाक्षो यक्षांशो भूषणप्रियः
nāgāṃśo nāgastabdhākṣo yakṣāṃśo bhūṣaṇapriyaḥ
गन्धर्वांशो ऽतिगीतादि भीमांशो राक्षसांशकः
gandharvāṃśo 'tigītādi bhīmāṃśo rākṣasāṃśakaḥ
दैर्यांशः स्याद् युद्धकार्यो मानी विद्याधरांशकः
dairyāṃśaḥ syād yuddhakāryo mānī vidyādharāṃśakaḥ
पिशाचांशो मलाक्रान्तो मन्त्रं दद्यान्निरीक्ष्य च
piśācāṃśo malākrānto mantraṃ dadyānnirīkṣya ca
मन्त्र एकात् फडन्तः स्यात् विद्यापञ्चाशतावधि
mantra ekāt phaḍantaḥ syāt vidyāpañcāśatāvadhi
बाला विंशाक्षरान्ता च रुद्रा द्वाविंशगायुधा
bālā viṃśākṣarāntā ca rudrā dvāviṃśagāyudhā
तत ऊर्ध्वन्तु ये मन्त्रा दृद्धा यावच्छतत्रयं
tata ūrdhvantu ye mantrā dṛddhā yāvacchatatrayaṃ
अकारादिहकारन्ताः क्रमात् पक्षौ सितासितौ
akārādihakārantāḥ kramāt pakṣau sitāsitau
अनुस्वारविसर्गेण विना चैव स्वरा दश
anusvāravisargeṇa vinā caiva svarā daśa
ह्रस्वाः शुक्ला दीर्घाः श्यामांस्तिथयःप्रतिपम्मुखाः
hrasvāḥ śuklā dīrghāḥ śyāmāṃstithayaḥpratipammukhāḥ
उदिते शान्तिकादीनि भ्रमिते वश्यकादिकम्
udite śāntikādīni bhramite vaśyakādikam
भ्रामिते सन्धयो द्वेषोच्चाटने स्तम्भने ऽस्तकम्
bhrāmite sandhayo dveṣoccāṭane stambhane 'stakam
इहावाहे शान्तिकाद्यं पिङ्गले कर्षणादिकम्
ihāvāhe śāntikādyaṃ piṅgale karṣaṇādikam
मारणोच्चाटनादीनि विषुवे पञ्चधा पृथक्
māraṇoccāṭanādīni viṣuve pañcadhā pṛthak
अधरस्य गृहे पृथ्वी ऊर्ध्वे तेजो ऽन्तरा द्रवः
adharasya gṛhe pṛthvī ūrdhve tejo 'ntarā dravaḥ
रन्ध्रपार्श्वे वहिर्वायुः सर्वं व्याप्य महेश्वरः
randhrapārśve vahirvāyuḥ sarvaṃ vyāpya maheśvaraḥ
स्तम्भनं पार्थिवे शान्तिर्जले वश्यादि तेजसे
stambhanaṃ pārthive śāntirjale vaśyādi tejase
वायौ स्याद् भ्रमणं शून्ये पुण्यं कालं समभ्यसेत्
vāyau syād bhramaṇaṃ śūnye puṇyaṃ kālaṃ samabhyaset
इत्य् आग्नेये महापुराणे अंशकादिर्नाम चतुर्विंशत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः
ity āgneye mahāpurāṇe aṃśakādirnāma caturviṃśatyadhikatriśatatamo 'dhyāyaḥ
