Chapter 330

चतुःशतमुत्कृतिः स्यादुकृतेश् चतुरस्त्यजेत्

catuḥśatamutkṛtiḥ syādukṛteś caturastyajet

अभिसंव्या प्रत्यकृतिस्तानि छन्दांशि वै पृथक्

abhisaṃvyā pratyakṛtistāni chandāṃśi vai pṛthak

कृतिश्चातिघृतिवृत्तो अत्यष्टिश्चाष्टिरित्यतः

kṛtiścātighṛtivṛtto atyaṣṭiścāṣṭirityataḥ

अतिशर्करी शक्करीति अतिजगती जगत्यपि

atiśarkarī śakkarīti atijagatī jagatyapi

छन्दो ऽत्र लौकिकं स्याच्च आर्षमात्रैष्टुभात् स्मृतम्

chando 'tra laukikaṃ syācca ārṣamātraiṣṭubhāt smṛtam

त्रिषुप्पङ्क्तिवृहती अनुष्टुवुष्णिगीरितम्

triṣuppaṅktivṛhatī anuṣṭuvuṣṇigīritam

गायत्री स्यात् सुप्रतिष्टा प्रतिष्ठा मध्यया सह

gāyatrī syāt supratiṣṭā pratiṣṭhā madhyayā saha

अत्युक्तात्युक्त आदिश् च एकैकाक्षरवर्जितम्

atyuktātyukta ādiś ca ekaikākṣaravarjitam

चतुर्भागो भवेत् पादो गणच्छन्दः प्रदर्श्यते

caturbhāgo bhavet pādo gaṇacchandaḥ pradarśyate

तावन्तः समुद्रा गणा ह्य् आदिमध्यान्तसर्वगाः

tāvantaḥ samudrā gaṇā hy ādimadhyāntasarvagāḥ

चतुर्णः पञ्च च गणा आर्यालक्षनमुच्यते

caturṇaḥ pañca ca gaṇā āryālakṣanamucyate

स्वरार्धञ्चार्यार्धं स्यादार्यायां विषमेन जः

svarārdhañcāryārdhaṃ syādāryāyāṃ viṣamena jaḥ

षष्ठो जो नलपूर्वा स्याद्द्वितीयादिपदं नले

ṣaṣṭho jo nalapūrvā syāddvitīyādipadaṃ nale

सप्तमे ऽन्ते प्रथमा च द्वितीये पञ्चमे नले

saptame 'nte prathamā ca dvitīye pañcame nale

आर्धे पदं प्रथमादि षष्ठ एको लघुर्भवेत्

ārdhe padaṃ prathamādi ṣaṣṭha eko laghurbhavet

त्रिषु गणेषु पादः स्यादार्या पञ्चार्धके स्मृता

triṣu gaṇeṣu pādaḥ syādāryā pañcārdhake smṛtā

विपुलान्याथ चपला गुरुमध्यगतौ च जौ

vipulānyātha capalā gurumadhyagatau ca jau

द्वितीयचतुर्थौ पूर्वे च चपला मुखपूर्विका

dvitīyacaturthau pūrve ca capalā mukhapūrvikā

द्वितीये जघनपूर्वा चपलार्या प्रकीर्तिता

dvitīye jaghanapūrvā capalāryā prakīrtitā

उभयोर्महाचपला गीतवाद्यार्धतुल्यका

ubhayormahācapalā gītavādyārdhatulyakā

अन्त्येनार्धेनोपगीतिरुद्गीतिश्चोत्क्रमात् स्मृता

antyenārdhenopagītirudgītiścotkramāt smṛtā

अर्धे रक्षगणा आर्या गीटच्छन्दो ऽथ मात्रया

ardhe rakṣagaṇā āryā gīṭacchando 'tha mātrayā

वैतालीयं द्विस्वरा स्यादयुष्पादे समे नलः

vaitālīyaṃ dvisvarā syādayuṣpāde same nalaḥ

वसवो ऽन्ते वनगाश् च गोपुच्छन्दशकं भवेत्

vasavo 'nte vanagāś ca gopucchandaśakaṃ bhavet

भगणान्ता पाटलिका शेषे परे च पूर्ववत्

bhagaṇāntā pāṭalikā śeṣe pare ca pūrvavat

साकं षड्वा मिश्रायुक् प्राच्यवृत्तिः प्रदर्श्यते

sākaṃ ṣaḍvā miśrāyuk prācyavṛttiḥ pradarśyate

पञ्चमेन पूर्वसाकं तृतीयेन सहस्रयुक्

pañcamena pūrvasākaṃ tṛtīyena sahasrayuk

उदीच्यवृत्तिर्वाच्यां स्याद् युगपच्च प्रवर्तकं

udīcyavṛttirvācyāṃ syād yugapacca pravartakaṃ

अयुक्चारुहासिनी स्याद्युगपच्चान्तिका भवेत् ॥15

ayukcāruhāsinī syādyugapaccāntikā bhavet //15

सप्तार्चिर्वसवश् चैव मात्रासमकमीरितम्

saptārcirvasavaś caiva mātrāsamakamīritam

भवेन्नलवमौ लश् च द्वादशो वा नवासिका

bhavennalavamau laś ca dvādaśo vā navāsikā

विश्वोकः पञ्चमाष्टौ मो चित्रा लवमकश् चलः

viśvokaḥ pañcamāṣṭau mo citrā lavamakaś calaḥ

परयुक्तेनोपचित्रा पादाकुलकमित्यतः

parayuktenopacitrā pādākulakamityataḥ

गीतार्या लोपश्चेत् सौम्या लः पूर्वः ज्योतिरीरिता

gītāryā lopaścet saumyā laḥ pūrvaḥ jyotirīritā

स्याच्छिखा विपर्यास्तार्धा तूलिका समुदाहृता

syācchikhā viparyāstārdhā tūlikā samudāhṛtā

एकोनत्रिंशदन्ते गः स्याज्ज्ञेजनसमावला

ekonatriṃśadante gaḥ syājjñejanasamāvalā

गु इत्य् एकगुरुं संख्यावर्णाद्दशविपर्ययात्

gu ity ekaguruṃ saṃkhyāvarṇāddaśaviparyayāt