Chapter 40

पूर्वमासित् महद्भूतं सर्वभूतभयङ्करं

pūrvamāsit mahadbhūtaṃ sarvabhūtabhayaṅkaraṃ

तद्देवैर् निहितं भुमौ स वास्तुपुरुषः स्मृतः

taddevair nihitaṃ bhumau sa vāstupuruṣaḥ smṛtaḥ

चतुःषष्टिपदे क्षेत्रे ईशं कोणार्धसंस्थितं

catuḥṣaṣṭipade kṣetre īśaṃ koṇārdhasaṃsthitaṃ

घृताक्षतैस्तर्पयेत्तं पर्जन्यं पदगतं ततः

ghṛtākṣataistarpayettaṃ parjanyaṃ padagataṃ tataḥ

उत्पलादिभिर्जयन्तञ्च द्विपदस्थं पताकया

utpalādibhirjayantañca dvipadasthaṃ patākayā

महेन्द्रञ्चैककोष्ठस्थं सर्वरक्तैः पदे रविं

mahendrañcaikakoṣṭhasthaṃ sarvaraktaiḥ pade raviṃ

वितानेनार्धपदगं सत्यं पदे भृशं घृतैः

vitānenārdhapadagaṃ satyaṃ pade bhṛśaṃ ghṛtaiḥ

व्योम शाकुनमांसेन कोणार्धपदसंस्थितं

vyoma śākunamāṃsena koṇārdhapadasaṃsthitaṃ

स्रुचा चार्धपदे वह्निं पूषाणं लाजयैकतः

srucā cārdhapade vahniṃ pūṣāṇaṃ lājayaikataḥ

स्वर्णेन वितथं द्विष्ठं मथनेन गृहाक्षतं

svarṇena vitathaṃ dviṣṭhaṃ mathanena gṛhākṣataṃ

मांसौदनेन धर्मेशमेकैकस्मिन् स्थितं द्वयं

māṃsaudanena dharmeśamekaikasmin sthitaṃ dvayaṃ

गन्धर्वं द्विपदं गन्धैर् भृशं शाकुनजिह्वया

gandharvaṃ dvipadaṃ gandhair bhṛśaṃ śākunajihvayā

एकस्थमूर्ध्वसंस्थञ्च मृगं नीलपटैस् तथा

ekasthamūrdhvasaṃsthañca mṛgaṃ nīlapaṭais tathā

पितॄन् कृशरयार्धस्थं दन्तकाष्ठैः पदस्थितं

pitṝn kṛśarayārdhasthaṃ dantakāṣṭhaiḥ padasthitaṃ

दौवारिकं द्विसंस्थञ्च सुग्रीवं यावकेन तु

dauvārikaṃ dvisaṃsthañca sugrīvaṃ yāvakena tu

पुष्पदन्तं कुशस्तम्बैः पद्मैर् वरुणमेकतः

puṣpadantaṃ kuśastambaiḥ padmair varuṇamekataḥ

असुरं सुरया द्विष्ठं पदे शेषं घृताम्भसा

asuraṃ surayā dviṣṭhaṃ pade śeṣaṃ ghṛtāmbhasā

यवैः पापं पदार्धस्थं रोगमर्धे च मण्डकैः

yavaiḥ pāpaṃ padārdhasthaṃ rogamardhe ca maṇḍakaiḥ

नागपुष्पैः पदे नागं मुख्यं भक्ष्यैर् द्विसंस्थितं

nāgapuṣpaiḥ pade nāgaṃ mukhyaṃ bhakṣyair dvisaṃsthitaṃ

मुद्गौदनेन भल्लाटं पदे सोमं पदे तथा

mudgaudanena bhallāṭaṃ pade somaṃ pade tathā

मधुना पायसेनाथ शालूकेन ऋषिं द्वये

madhunā pāyasenātha śālūkena ṛṣiṃ dvaye

पदे दितिं लोपिकाभिरर्धे दितिमथापरं

pade ditiṃ lopikābhirardhe ditimathāparaṃ

पूरिकाभिस्ततश्चापमीशाधः पयसा पदे

pūrikābhistataścāpamīśādhaḥ payasā pade

ततोधश्चापवत्सन्तु दध्ना चैकपदे स्थितं

tatodhaścāpavatsantu dadhnā caikapade sthitaṃ

लड्डुकैश् च मरीचिन्तु पूर्वकोष्ठचतुष्टये

laḍḍukaiś ca marīcintu pūrvakoṣṭhacatuṣṭaye

सवित्रे रक्तपुष्पाणि ब्रह्माधःकोणकोष्ठके

savitre raktapuṣpāṇi brahmādhaḥkoṇakoṣṭhake

तदधःकोष्ठके दद्यात् सावित्र्यै च कुशोदकं

tadadhaḥkoṣṭhake dadyāt sāvitryai ca kuśodakaṃ

विवस्ते ऽरुणं दद्याच्चन्दनञ्चतुरङ्घ्रिषु

vivaste 'ruṇaṃ dadyāccandanañcaturaṅghriṣu

रक्षोधःकोणकोष्ठे तु इन्द्रायान्नं निशान्वितं

rakṣodhaḥkoṇakoṣṭhe tu indrāyānnaṃ niśānvitaṃ

इन्द्रजयाय तस्याधो घृतान्नं कोणकोष्ठके

indrajayāya tasyādho ghṛtānnaṃ koṇakoṣṭhake

चतुष्पदेषु दातव्यमिन्द्राय गुडपायसं

catuṣpadeṣu dātavyamindrāya guḍapāyasaṃ

वाय्वधःकोणदेशे तु रुद्राय पक्वमांसकं

vāyvadhaḥkoṇadeśe tu rudrāya pakvamāṃsakaṃ

तदधःकोणकोष्ठे तु यक्षायार्द्रं फलन्तथा

tadadhaḥkoṇakoṣṭhe tu yakṣāyārdraṃ phalantathā

महीधराय मांसान्नं माघञ्च चतुरङ्घ्रिषु

mahīdharāya māṃsānnaṃ māghañca caturaṅghriṣu

मध्ये चतुष्पदे स्थाप्या ब्रह्मणे तिलतण्डुलाः

madhye catuṣpade sthāpyā brahmaṇe tilataṇḍulāḥ

चरकीं माषसर्पिभ्यां स्कन्दं कृशरयासृजा

carakīṃ māṣasarpibhyāṃ skandaṃ kṛśarayāsṛjā

रक्तपद्मैर् विदारीञ्च कन्दर्पञ्च पलोदनैः

raktapadmair vidārīñca kandarpañca palodanaiḥ

पूतनां पलपित्ताभ्यां मांसासृग्भ्याञ्च जम्भकं

pūtanāṃ palapittābhyāṃ māṃsāsṛgbhyāñca jambhakaṃ

पित्तासृगस्थिभिः पापां पिलिपिञ्जं स्रजासृजा

pittāsṛgasthibhiḥ pāpāṃ pilipiñjaṃ srajāsṛjā

ईशाद्यान् रक्तमांसेन अभावादक्षतैर् यजेत्

īśādyān raktamāṃsena abhāvādakṣatair yajet

रक्षोमातृगणेभ्यश् च पिशाचादिभ्य एव च

rakṣomātṛgaṇebhyaś ca piśācādibhya eva ca

पितृभ्यः क्षेत्रपालेभ्यो बलीन् दद्यात् प्रकामतः

pitṛbhyaḥ kṣetrapālebhyo balīn dadyāt prakāmataḥ

आहुत्वैतानसन्तर्प्य प्रासादादीन्न कारयेत्

āhutvaitānasantarpya prāsādādīnna kārayet

ब्रहमस्थाने हरिं लक्ष्मीं गणं पश्चात् समर्चयेत्

brahamasthāne hariṃ lakṣmīṃ gaṇaṃ paścāt samarcayet

महीश्वरं वास्तुमयं वर्धन्या सहितं घटं

mahīśvaraṃ vāstumayaṃ vardhanyā sahitaṃ ghaṭaṃ

ब्रह्माणं मध्यतः कुम्भे ब्रह्मादींश् च दिगीश्वरान्

brahmāṇaṃ madhyataḥ kumbhe brahmādīṃś ca digīśvarān

दद्यात् पूर्णाहुतिं पश्चात् स्वस्ति वाच्य प्रणम्य च

dadyāt pūrṇāhutiṃ paścāt svasti vācya praṇamya ca

प्रगृह्य कर्करीं सम्यक् मण्डलन्तु प्रदक्षिणं

pragṛhya karkarīṃ samyak maṇḍalantu pradakṣiṇaṃ

सूत्रमार्देण हे ब्रह्मंस्तोयधाराञ्च भ्रामयेत्

sūtramārdeṇa he brahmaṃstoyadhārāñca bhrāmayet

पूर्ववत्तेन मार्गेण सप्त वीजानि वापयेत्

pūrvavattena mārgeṇa sapta vījāni vāpayet

प्रारम्भं तेन मार्गेण तस्य खातस्य कारयेत्

prārambhaṃ tena mārgeṇa tasya khātasya kārayet

ततो गर्तं खनेन्मध्ये हस्तमात्रं प्रमाणतः

tato gartaṃ khanenmadhye hastamātraṃ pramāṇataḥ

चतुरङ्गुलकं चाधश्चोपलिप्यार्चयेत्ततः

caturaṅgulakaṃ cādhaścopalipyārcayettataḥ

ध्यात्वा चतुर्भुजं विष्णुमर्घ्यं दद्यात्तु कुम्भतः

dhyātvā caturbhujaṃ viṣṇumarghyaṃ dadyāttu kumbhataḥ

कर्कर्या पूरयेत् श्वभ्रं शुक्लपुष्पाणि च न्यसेत्

karkaryā pūrayet śvabhraṃ śuklapuṣpāṇi ca nyaset

दक्षिणावर्तकं श्रेष्ठं बीजैर् मृद्द्भिश् च पूरयेत्

dakṣiṇāvartakaṃ śreṣṭhaṃ bījair mṛddbhiś ca pūrayet

अर्घ्यादानं विनिष्पाद्य गोवस्त्रादीन्ददेद्गुरौ

arghyādānaṃ viniṣpādya govastrādīndadedgurau

कालज्ञाय स्थपतये वैष्णवादिभ्य अर्चयेत्

kālajñāya sthapataye vaiṣṇavādibhya arcayet

ततस्तु खानयेद्यत्नज्जलान्तं यावदेव तु

tatastu khānayedyatnajjalāntaṃ yāvadeva tu

पुरुषाधःस्थितं शल्यं न गृहे दोषदं भवेत्

puruṣādhaḥsthitaṃ śalyaṃ na gṛhe doṣadaṃ bhavet

अस्थिशल्ये विद्यते वै भित्तिर्वै गृहिणो ऽसुखं

asthiśalye vidyate vai bhittirvai gṛhiṇo 'sukhaṃ