Chapter 56

प्रतिष्ठापञ्चकं वक्ष्ये प्रतिमात्मा तु पूरुषः

pratiṣṭhāpañcakaṃ vakṣye pratimātmā tu pūruṣaḥ

प्रकृतिः पिण्डिका लक्ष्मीः प्रतिष्ठा योगकस्तयोः

prakṛtiḥ piṇḍikā lakṣmīḥ pratiṣṭhā yogakastayoḥ

इच्छाफलार्थिभिस्तस्मात्प्रतिष्ठा क्रियते नरैः

icchāphalārthibhistasmātpratiṣṭhā kriyate naraiḥ

गर्भसूत्रं तु निःसार्य प्रासादस्याग्रतो गुरुः

garbhasūtraṃ tu niḥsārya prāsādasyāgrato guruḥ

अष्टषोडशविंशान्तं मण्डपञ्चाधमादिकम्

aṣṭaṣoḍaśaviṃśāntaṃ maṇḍapañcādhamādikam

स्नानं कलशार्थञ्च यागद्रव्यार्थमर्धतः

snānaṃ kalaśārthañca yāgadravyārthamardhataḥ

त्रिभागेणार्धभागेन वेदिं कुर्यात्तु शोभनाम्

tribhāgeṇārdhabhāgena vediṃ kuryāttu śobhanām

कलशैर् घटिकाभिश् च वितानाद्यैश् च भूषयेत्

kalaśair ghaṭikābhiś ca vitānādyaiś ca bhūṣayet

पञ्चगव्येन सम्प्रोक्ष्य सर्वद्रव्याणि धारयेत्

pañcagavyena samprokṣya sarvadravyāṇi dhārayet

अलङ्कृतो गुरुर्विष्णुं ध्यात्वात्मानं प्रपूजयेत्

alaṅkṛto gururviṣṇuṃ dhyātvātmānaṃ prapūjayet

अङ्गुलीयप्रभृतिभिर्मूर्तिपान् वलयादिभिः

aṅgulīyaprabhṛtibhirmūrtipān valayādibhiḥ

कुण्डे कुण्डे स्थापयेच्च मूर्तिपांस्तत्र पारगान्

kuṇḍe kuṇḍe sthāpayecca mūrtipāṃstatra pāragān

चतुष्कोणे चार्धकोणे वर्तुले पद्मसन्निभे

catuṣkoṇe cārdhakoṇe vartule padmasannibhe

पूर्वादौ तोरणार्थन्तु पिप्पलोडुम्बरौ वटं

pūrvādau toraṇārthantu pippaloḍumbarau vaṭaṃ

प्लक्षं सुशोभनं पूर्वं सुभद्रन्दक्षतोरणं

plakṣaṃ suśobhanaṃ pūrvaṃ subhadrandakṣatoraṇaṃ

सुकर्म च सुहोत्रञ्च आप्ये सौम्ये समुच्छ्रयम्

sukarma ca suhotrañca āpye saumye samucchrayam

पञ्चहस्तं तु संस्थाप्य स्योनापृथ्वीति पूजयेत्

pañcahastaṃ tu saṃsthāpya syonāpṛthvīti pūjayet

तोरणस्तम्भमूले तु कलशान्मङ्गलाङ्कुरान्

toraṇastambhamūle tu kalaśānmaṅgalāṅkurān

प्रदद्यादुपरिष्टाच्च कुर्याच्चक्रं सुदर्शनं

pradadyādupariṣṭācca kuryāccakraṃ sudarśanaṃ

पञ्चहस्तप्रमाणन्तु ध्वजं कुर्याद्द्विचक्षणः

pañcahastapramāṇantu dhvajaṃ kuryāddvicakṣaṇaḥ

वैपुल्यं चास्य कुर्वीत षोडशाङ्गुलसन्मितं

vaipulyaṃ cāsya kurvīta ṣoḍaśāṅgulasanmitaṃ

सप्तहस्तोच्छ्रितं वास्य कुर्यात् कुण्डं सुरोत्तम

saptahastocchritaṃ vāsya kuryāt kuṇḍaṃ surottama

अरुणोग्निनिभश् चैव कृष्णः शुक्लोथ पीतकः

aruṇogninibhaś caiva kṛṣṇaḥ śuklotha pītakaḥ

रक्तवर्णस् तथा श्वेतः श्वेतवर्णादिकक्रमात्

raktavarṇas tathā śvetaḥ śvetavarṇādikakramāt

कुमुदः कुमुदाक्षश् च पुण्डरीकोथ वामनः

kumudaḥ kumudākṣaś ca puṇḍarīkotha vāmanaḥ

शङ्कुकर्णः सर्वनेत्रः सुमुखः सुप्रतिष्ठितः

śaṅkukarṇaḥ sarvanetraḥ sumukhaḥ supratiṣṭhitaḥ

पूज्या कोटिगुणैर् युक्ताः पूर्वाद्या ध्वजदेवताः

pūjyā koṭiguṇair yuktāḥ pūrvādyā dhvajadevatāḥ

जलाढकसुपूरास्तु पक्वविम्बोपमा घटाः

jalāḍhakasupūrāstu pakvavimbopamā ghaṭāḥ

अष्टाविंशाधिकशतं कालमण्डनवर्जिताः

aṣṭāviṃśādhikaśataṃ kālamaṇḍanavarjitāḥ

सहिरण्या वस्त्रकण्ठाः सोदकास्तोरणाद्वहिः

sahiraṇyā vastrakaṇṭhāḥ sodakāstoraṇādvahiḥ

घटाः स्थाप्याश् च पूर्वादौ वेदिकायाश् च कोणगान्

ghaṭāḥ sthāpyāś ca pūrvādau vedikāyāś ca koṇagān

चतुरः स्थापयेत् कुम्भानाजिघ्रेति च मन्त्रतः

caturaḥ sthāpayet kumbhānājighreti ca mantrataḥ

कुम्भेष्वावाह्य शक्रादीन् पूर्वादौ पूजयेत् क्रमात्

kumbheṣvāvāhya śakrādīn pūrvādau pūjayet kramāt

इन्द्रागच्छ देवराज वज्रहस्त गजस्थित

indrāgaccha devarāja vajrahasta gajasthita

पूर्वद्वारञ्च मे रक्ष देवैः सह नमोस्तु ते

pūrvadvārañca me rakṣa devaiḥ saha namostu te

त्रातारमिन्द्रमन्त्रेण अर्चयित्वा यजेद् बुधः

trātāramindramantreṇa arcayitvā yajed budhaḥ

आगच्छाग्रे शक्तियुत च्छागस्थ बलसंयुत

āgacchāgre śaktiyuta cchāgastha balasaṃyuta

रक्षाग्नेयीं दिशं देवैः पूजां गृह नमोस्तु ते

rakṣāgneyīṃ diśaṃ devaiḥ pūjāṃ gṛha namostu te

अग्निमूर्धेतिमन्त्रेण यजेद्वा आग्नेय नमः

agnimūrdhetimantreṇa yajedvā āgneya namaḥ

महिषस्थ यमागच्छ दण्डहस्त महाबल

mahiṣastha yamāgaccha daṇḍahasta mahābala

रक्ष त्वं दक्षिणद्वारं वैवस्वत नमोस्तु ते

rakṣa tvaṃ dakṣiṇadvāraṃ vaivasvata namostu te

वैवस्वतं सङ्गमनमित्यनेन यजेद्यमं

vaivasvataṃ saṅgamanamityanena yajedyamaṃ

नैरृतागच्छ खड्गाढ्य बलवाहनसंयुत

nairṛtāgaccha khaḍgāḍhya balavāhanasaṃyuta

इदमर्घ्यमिदं पाद्यं रक्ष त्वं नैरृतीं दिशं

idamarghyamidaṃ pādyaṃ rakṣa tvaṃ nairṛtīṃ diśaṃ

एष ते नैरृते मन्त्रेण यजेदर्घ्यादिभिर् नरः

eṣa te nairṛte mantreṇa yajedarghyādibhir naraḥ

मकरारूढ वरुण पाशहस्त महाबल

makarārūḍha varuṇa pāśahasta mahābala

आगच्छ पश्चिमं द्वारं रक्ष रक्ष नमोस्तु ते

āgaccha paścimaṃ dvāraṃ rakṣa rakṣa namostu te

उरुं हि राजा वरुणं यजेदर्घ्यादिभिर्गुरुः

uruṃ hi rājā varuṇaṃ yajedarghyādibhirguruḥ

आगच्छ वायो सबल ध्वजहस्त सवाहन

āgaccha vāyo sabala dhvajahasta savāhana

वायव्यं रक्ष देवैस्त्वं समरुद्भिर् नमोस्तु ते

vāyavyaṃ rakṣa devaistvaṃ samarudbhir namostu te

वात इत्य् आदिभिश्चार्वेदोन्नमो वायवेपि वा

vāta ity ādibhiścārvedonnamo vāyavepi vā

आगच्छ सोम सबला गदाहस्त सवाहन

āgaccha soma sabalā gadāhasta savāhana

रक्ष त्वमुत्तरद्वारं सकुवेर नमोस्तु ते

rakṣa tvamuttaradvāraṃ sakuvera namostu te

सोमं राजानमिति वा यजेत्सोमाय वै नमः

somaṃ rājānamiti vā yajetsomāya vai namaḥ

आगच्छेशान सबल शूलहस्त वृषस्थित

āgaccheśāna sabala śūlahasta vṛṣasthita

यज्ञमण्डपस्यैशानीं दिशं रक्ष नमोस्तु ते

yajñamaṇḍapasyaiśānīṃ diśaṃ rakṣa namostu te

ईशानमस्येति यजेदीशानाय नमोपि वा

īśānamasyeti yajedīśānāya namopi vā

ब्रह्मन्नागच्छ हंसस्थ स्रुक्स्रुवव्यग्रहस्तक

brahmannāgaccha haṃsastha sruksruvavyagrahastaka

सलोकोर्ध्वां दिशं रक्ष यज्ञस्याज नमोस्तु ते

salokordhvāṃ diśaṃ rakṣa yajñasyāja namostu te

हिरण्यगर्भेति यजेन्नमस्ते ब्रह्मणेपि वा

hiraṇyagarbheti yajennamaste brahmaṇepi vā

अनन्तागच्छ चक्राढ्य कूर्मस्थाहिगणेश्वर

anantāgaccha cakrāḍhya kūrmasthāhigaṇeśvara

अधोदिशं रक्ष रक्ष अनन्तेश नमोस्तु ते

adhodiśaṃ rakṣa rakṣa ananteśa namostu te

नमोस्तु सर्पेति यजेदनन्ताय नमोपि वा

namostu sarpeti yajedanantāya namopi vā