Chapter 57

भूमेः परिग्रहं कुर्यात् क्षिपेद्ब्रीहींश् च सर्षपान्

bhūmeḥ parigrahaṃ kuryāt kṣipedbrīhīṃś ca sarṣapān

नारसिंहेन रक्षोघ्नान् प्रोक्षोघ्नान् प्रोक्षयेत् पञ्चगव्यतः

nārasiṃhena rakṣoghnān prokṣoghnān prokṣayet pañcagavyataḥ

भूमिं घटे तु सम्पूज्य सरत्ने साङ्गकं हरिं

bhūmiṃ ghaṭe tu sampūjya saratne sāṅgakaṃ hariṃ

अस्त्रमन्त्रेण करकं तत्र चाष्टशतं यजेत्

astramantreṇa karakaṃ tatra cāṣṭaśataṃ yajet

अच्छिन्नधारया सिञ्चन् ब्रीहीन् संस्कृत्य धारयेत्

acchinnadhārayā siñcan brīhīn saṃskṛtya dhārayet

प्रदक्षिणं परिभ्राम्य कलशं विकिरोपरि

pradakṣiṇaṃ paribhrāmya kalaśaṃ vikiropari

सवस्त्रे कलशे भूयः पूजयेदच्युतं श्रियं

savastre kalaśe bhūyaḥ pūjayedacyutaṃ śriyaṃ

योगे योगेति मन्त्रेण न्यसेच्छय्यान्तु मण्डले

yoge yogeti mantreṇa nyasecchayyāntu maṇḍale

कुशोपरि तूलिकाञ्च शय्यायां दिग्विदिक्षु च

kuśopari tūlikāñca śayyāyāṃ digvidikṣu ca

विद्याधिपान् यजेद्विष्णुं मधुघातं त्रिविक्रमं

vidyādhipān yajedviṣṇuṃ madhughātaṃ trivikramaṃ

वामनं दिक्षु वाय्वादौ श्रीधरञ्च हृषीकपं

vāmanaṃ dikṣu vāyvādau śrīdharañca hṛṣīkapaṃ

पद्मनाभं दामोदरमैशान्यां स्नानमण्डपे

padmanābhaṃ dāmodaramaiśānyāṃ snānamaṇḍape

अभ्यर्च्य पश्चादैशान्यां चतुष्कुम्भे सवेदिके

abhyarcya paścādaiśānyāṃ catuṣkumbhe savedike

स्नानमण्डषके सर्वद्रव्याण्यानीय निक्षिपेत्

snānamaṇḍaṣake sarvadravyāṇyānīya nikṣipet

स्नानकुम्भेषु कुम्भांस्तांश् चतुर्दिक्ष्वधिवासयेत्

snānakumbheṣu kumbhāṃstāṃś caturdikṣvadhivāsayet

कलशाः स्थापनीयास्तु अभिषेकार्थमादरात्

kalaśāḥ sthāpanīyāstu abhiṣekārthamādarāt

वटोदुम्बरकाश्वत्थांश् चम्पकाशोकश्रीद्रुमान्

vaṭodumbarakāśvatthāṃś campakāśokaśrīdrumān

पलाशार्जुनप्लक्षांस्तु कदम्बवकुलाम्रकान्

palāśārjunaplakṣāṃstu kadambavakulāmrakān

पल्लवांस्तु समानीय पूर्वकुम्भे विनिक्षिपेत्

pallavāṃstu samānīya pūrvakumbhe vinikṣipet

पद्मकं रोचनां दूर्वां दर्भपिञ्जलमेव च

padmakaṃ rocanāṃ dūrvāṃ darbhapiñjalameva ca

जातीपुष्पं कुन्दपुष्पचन्दनं रक्तचन्दनं

jātīpuṣpaṃ kundapuṣpacandanaṃ raktacandanaṃ

सिद्धार्थं तगरञ्चैव तण्डुलं दक्षिणे न्यसेत्

siddhārthaṃ tagarañcaiva taṇḍulaṃ dakṣiṇe nyaset

सवर्णं रजतञ्चैव कूलद्वयमृदन्तथा

savarṇaṃ rajatañcaiva kūladvayamṛdantathā

नद्याः समुद्रगामिन्या विशेषात् जाह्नवीमृदं

nadyāḥ samudragāminyā viśeṣāt jāhnavīmṛdaṃ

गोमयञ्च यवान् शालींस्तिलांश् चैवापरे न्यसेत्

gomayañca yavān śālīṃstilāṃś caivāpare nyaset

विष्णुपर्णीं श्यामलतां भृङ्गराजं शतावरीं

viṣṇuparṇīṃ śyāmalatāṃ bhṛṅgarājaṃ śatāvarīṃ

सहदेवां महादेवीं बलां व्यघ्रीं सलक्ष्मणां

sahadevāṃ mahādevīṃ balāṃ vyaghrīṃ salakṣmaṇāṃ

ऐशान्यामपरे कुम्भे मङ्गल्यान्विनिवेशयेत्

aiśānyāmapare kumbhe maṅgalyānviniveśayet

वल्मीकमृत्तिकां सप्तस्थानोत्थामपरे न्यसेत्

valmīkamṛttikāṃ saptasthānotthāmapare nyaset

जाह्नवीवालुकातोयं विन्यसेदपरे घटे

jāhnavīvālukātoyaṃ vinyasedapare ghaṭe

वराहवृषनागेन्द्रविषाणोद्धृतमृत्तिकां

varāhavṛṣanāgendraviṣāṇoddhṛtamṛttikāṃ

मृत्तिकां पद्ममूलस्य कुशस्य त्वपरे न्यसेत्

mṛttikāṃ padmamūlasya kuśasya tvapare nyaset

तीर्थपर्वतमृद्भिश् च युक्तमप्यपरे न्यसेत्

tīrthaparvatamṛdbhiś ca yuktamapyapare nyaset

नागकेशरपुष्पञ्च काश्मीरमपरे न्यसेत्

nāgakeśarapuṣpañca kāśmīramapare nyaset

चन्दनागुरुकर्पूरैः पुष्पं चैवापरे न्यसेत्

candanāgurukarpūraiḥ puṣpaṃ caivāpare nyaset

वैदूर्यं विद्रुमं मुक्तां स्फटिकं वज्रमेव च

vaidūryaṃ vidrumaṃ muktāṃ sphaṭikaṃ vajrameva ca

एतान्येकत्र निक्षिप्य स्थापयेद्देवसत्तम

etānyekatra nikṣipya sthāpayeddevasattama

नदीनदतडागानां सलिलैर् अपरं न्यसेत्

nadīnadataḍāgānāṃ salilair aparaṃ nyaset

एकाशीतिपदे चान्यान्मण्डपे कलशान् न्यसेत्

ekāśītipade cānyānmaṇḍape kalaśān nyaset

गन्धोदकाद्यैः सम्पूर्णान् श्रीसूक्तेनाभिमन्त्रयेत्

gandhodakādyaiḥ sampūrṇān śrīsūktenābhimantrayet

यवं सिद्धार्थकं गन्धं कुशाग्रं चाक्षतं तथा

yavaṃ siddhārthakaṃ gandhaṃ kuśāgraṃ cākṣataṃ tathā

तिलान् फलं तथा पुष्पमर्घ्यार्थं पूर्वतो न्यसेत्

tilān phalaṃ tathā puṣpamarghyārthaṃ pūrvato nyaset

पद्मं श्यामलतां दूर्वां विष्णुपर्णीं कुशांस्तथा

padmaṃ śyāmalatāṃ dūrvāṃ viṣṇuparṇīṃ kuśāṃstathā

पाद्यार्थं दक्षिणे भागे मधुपर्कं तु दक्षिणे

pādyārthaṃ dakṣiṇe bhāge madhuparkaṃ tu dakṣiṇe

कक्कोलकं लवङ्गञ्च तथा जातीफलं शुभं

kakkolakaṃ lavaṅgañca tathā jātīphalaṃ śubhaṃ

उत्तरे ह्य् आचमनाय अग्नौ दूर्वाक्षतान्वितं

uttare hy ācamanāya agnau dūrvākṣatānvitaṃ

पात्रं नीराजनार्थं च तथोद्वर्तनमानिले

pātraṃ nīrājanārthaṃ ca tathodvartanamānile

गन्धपुष्पान्वितं पात्रमैशान्यां पात्रके न्यसेत्

gandhapuṣpānvitaṃ pātramaiśānyāṃ pātrake nyaset

मुरामांसी चामलकं सहदेवां निशादिकं

murāmāṃsī cāmalakaṃ sahadevāṃ niśādikaṃ

षष्टिदीपान्न्यसेदष्टौ न्यसेन्नीराजनाय च

ṣaṣṭidīpānnyasedaṣṭau nyasennīrājanāya ca

शङ्खं चक्रञ्च श्रीवत्सं कुलिशं पङ्कजादिकं

śaṅkhaṃ cakrañca śrīvatsaṃ kuliśaṃ paṅkajādikaṃ

हेमादिपात्रे कृत्वा तु नानावर्णादिपुष्पकं

hemādipātre kṛtvā tu nānāvarṇādipuṣpakaṃ