Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Agni Purāṇa

Chapter 74

अग्निपुराणम्

§

अथ चतुःसप्ततितमो ऽध्यायः

atha catuḥsaptatitamo 'dhyāyaḥ

§

शिवपूजाकथनं

śivapūjākathanaṃ

§

ईश्वर उवाच

īśvara uvāca

AP_74.001ab

शिवपूजां प्रवक्ष्यामि आचम्य प्रणवार्घ्यवान्

śivapūjāṃ pravakṣyāmi ācamya praṇavārghyavān

AP_74.001cd

द्वारमस्त्राम्बुना प्रोक्ष्य होमादिद्वारपान्यजेत्

dvāramastrāmbunā prokṣya homādidvārapānyajet

AP_74.002ab

गणं सरस्वतीं लक्ष्मीमूर्ध्वोदुम्बरके यजेत्

gaṇaṃ sarasvatīṃ lakṣmīmūrdhvodumbarake yajet

AP_74.002cd

नन्दिगङ्गे दक्षिणे ऽथ स्थिते वामगते यजेत्

nandigaṅge dakṣiṇe 'tha sthite vāmagate yajet

AP_74.003ab

महाकालं च यमुनां दिव्यदृष्टिनिपातितः

mahākālaṃ ca yamunāṃ divyadṛṣṭinipātitaḥ

AP_74.003cd

उत्सार्य दिव्यान् विघ्नांश् च पुष्पाक्षेपान्तरिक्षगान्

utsārya divyān vighnāṃś ca puṣpākṣepāntarikṣagān

AP_74.004ab

दक्षपार्ष्णित्रिभिर्घातैभूमिष्ठान्यागमन्दिरं

dakṣapārṣṇitribhirghātaibhūmiṣṭhānyāgamandiraṃ

AP_74.004cd

देहलीं लङ्घयेद्वामशाखामाश्रित्य वै विशेत्

dehalīṃ laṅghayedvāmaśākhāmāśritya vai viśet

AP_74.005ab

प्रविश्य दक्षपादेन विन्यस्यास्त्रमुदुम्बरे

praviśya dakṣapādena vinyasyāstramudumbare

AP_74.005cd

ओं हां वास्त्वधिपतये ब्रह्मणे मध्यतो यजेत्

oṃ hāṃ vāstvadhipataye brahmaṇe madhyato yajet

AP_74.006ab

निरीक्षणादिभिः शस्त्रैः शुद्धानादाय गड्डुकान्

nirīkṣaṇādibhiḥ śastraiḥ śuddhānādāya gaḍḍukān

AP_74.006cd

लब्धानुज्ञः शिवान्मौनी गङ्गादिकमनुव्रजेत्

labdhānujñaḥ śivānmaunī gaṅgādikamanuvrajet

AP_74.007ab

पवित्राङ्गः प्रजप्तेन वस्त्रपूतेन वारिणा

pavitrāṅgaḥ prajaptena vastrapūtena vāriṇā

AP_74.007cd

पूरयेदम्बुधौ तांस्तान् गयत्र्या हृदयेन वा

pūrayedambudhau tāṃstān gayatryā hṛdayena vā

AP_74.008ab

गन्धकाक्षत पुष्पादिसर्वद्रव्यसमुच्चयं

gandhakākṣata puṣpādisarvadravyasamuccayaṃ

AP_74.008cd

सन्निधीकृत्य पूजार्थं भूतशुद्धादि कारयेत्

sannidhīkṛtya pūjārthaṃ bhūtaśuddhādi kārayet

AP_74.009ab

देवदक्षे ततो न्यस्य सौम्यास्यश् च शरीरतः

devadakṣe tato nyasya saumyāsyaś ca śarīrataḥ

AP_74.009cd

संहारमुद्रयादाय मूर्ध्नि मन्त्रेण धारयेत्

saṃhāramudrayādāya mūrdhni mantreṇa dhārayet

AP_74.010ab

भोग्यकर्मोपभोगार्थं पाणिकच्छपिकाख्यया

bhogyakarmopabhogārthaṃ pāṇikacchapikākhyayā

AP_74.010cd

हृदम्बुजे निजात्मानं द्वादशान्तपदे ऽथवा

hṛdambuje nijātmānaṃ dvādaśāntapade 'thavā

AP_74.011ab

शोधयेत् पञ्चभूतानि सञ्चिन्त्य शुषिरन्तनौ

śodhayet pañcabhūtāni sañcintya śuṣirantanau

AP_74.011cd

चरणाङ्गुष्ठयोर्युग्मान् शुषिरान्तर्वहिः स्मरेत्

caraṇāṅguṣṭhayoryugmān śuṣirāntarvahiḥ smaret

AP_74.012ab

शक्तिं हृद्व्यापिनीं पश्चाद्धूङ्कारे पावकप्रभे

śaktiṃ hṛdvyāpinīṃ paścāddhūṅkāre pāvakaprabhe

AP_74.012cd

रन्ध्रमध्यस्थिते कृत्वा प्राणरोधं हि चिन्तकः

randhramadhyasthite kṛtvā prāṇarodhaṃ hi cintakaḥ

AP_74.013ab

निवेशयेद्रेचकान्ते फडन्तेनाथ तेन च

niveśayedrecakānte phaḍantenātha tena ca

AP_74.013cd

हृत्कण्ठतालुभ्रूमध्यब्रह्मरन्ध्रे विभिद्य च

hṛtkaṇṭhatālubhrūmadhyabrahmarandhre vibhidya ca

AP_74.014ab

ग्रन्थीन्निर्भिद्य हूङ्कारं मूर्ध्नि विन्यस्य जीवनं

granthīnnirbhidya hūṅkāraṃ mūrdhni vinyasya jīvanaṃ

AP_74.014cd

सम्पुटं हृदयेनाथ पूरकाहितचेतनं

sampuṭaṃ hṛdayenātha pūrakāhitacetanaṃ

AP_74.015ab

हूं शिखोपरि विन्यस्य शुद्धं विन्द्वात्मकं स्मरेत्

hūṃ śikhopari vinyasya śuddhaṃ vindvātmakaṃ smaret

AP_74.015cd

कृत्वाथ कुम्भकं शम्भौ एकोद्घातेन योजयेत्

kṛtvātha kumbhakaṃ śambhau ekodghātena yojayet

AP_74.016ab

रेचकेन वीजवृत्त्या शिवे लीनो ऽथ शोधयेत्

recakena vījavṛttyā śive līno 'tha śodhayet

AP_74.016cd

प्रतिलोमं स्वदेहे तु विन्द्वन्तं तत्र विन्दुकं

pratilomaṃ svadehe tu vindvantaṃ tatra vindukaṃ

AP_74.017ab

लयन्नीत्वा महीवातौ जलवह्नी परस्परं

layannītvā mahīvātau jalavahnī parasparaṃ

AP_74.017cd

द्वौ द्वौ साध्यौ तथाकाशमविरोधेन तच्छृणु

dvau dvau sādhyau tathākāśamavirodhena tacchṛṇu

AP_74.018ab

पार्थिवं मण्डलं पीतं कठिनं वज्रलाञ्छितं

pārthivaṃ maṇḍalaṃ pītaṃ kaṭhinaṃ vajralāñchitaṃ

AP_74.018cd

हौमित्यात्मीयवीजेन तन्निवृत्तिकलामयं

haumityātmīyavījena tannivṛttikalāmayaṃ

AP_74.019ab

पदादारभ्य मूर्धानं विचिन्त्य चतुरस्रकं

padādārabhya mūrdhānaṃ vicintya caturasrakaṃ

AP_74.019cd

उद्घातपञ्चकेनैव वायुभूतं विचिन्तयेत्

udghātapañcakenaiva vāyubhūtaṃ vicintayet

AP_74.020ab

अर्धचन्द्रं द्रवं सौम्यं शुभ्रसम्भोजलाञ्छितं

ardhacandraṃ dravaṃ saumyaṃ śubhrasambhojalāñchitaṃ

AP_74.020cd

ह्रीमित्यनेन वीजेन प्रतिष्ठारूपतां गतं

hrīmityanena vījena pratiṣṭhārūpatāṃ gataṃ

AP_74.021ab

संयुक्तं राममन्त्रेण पुरुषान्तमकारणं

saṃyuktaṃ rāmamantreṇa puruṣāntamakāraṇaṃ

AP_74.021cd

अर्घ्यञ्चतुर्भिरुद्घातैर् वह्निभूतं विशोधयेत्

arghyañcaturbhirudghātair vahnibhūtaṃ viśodhayet

AP_74.022ab

आग्नेयं मण्डलं त्र्यस्त्रं रक्तं स्वस्तिकलाञ्छितं

āgneyaṃ maṇḍalaṃ tryastraṃ raktaṃ svastikalāñchitaṃ

AP_74.022cd

हूमित्यनेन वीजेन विद्यारूपं विभावयेत्

hūmityanena vījena vidyārūpaṃ vibhāvayet

AP_74.023ab

घोराणुत्रिभिरुद्घातैर् जलभूतं विशोधयेत्

ghorāṇutribhirudghātair jalabhūtaṃ viśodhayet

AP_74.023cd

षडस्रं मण्डलं वायोर्विन्दुभिः षड्भिरङ्कितं

ṣaḍasraṃ maṇḍalaṃ vāyorvindubhiḥ ṣaḍbhiraṅkitaṃ

AP_74.024ab

कृष्णं ह्रेमिति वीजेन जातं शान्तिकलामयं

kṛṣṇaṃ hremiti vījena jātaṃ śāntikalāmayaṃ

AP_74.024cd

सञ्चित्योद्घातयुग्मेन पृथ्वीभूतं विशोधयेत्

sañcityodghātayugmena pṛthvībhūtaṃ viśodhayet

AP_74.025ab

नभोविन्दुमयं वृत्तं विन्दुशक्तिविभूषितं

nabhovindumayaṃ vṛttaṃ vinduśaktivibhūṣitaṃ

AP_74.025cd

व्योमाकारं सुवृत्तञ्च शुद्धस्फटिकनिर्मलं

vyomākāraṃ suvṛttañca śuddhasphaṭikanirmalaṃ

AP_74.026ab

हौङ्कारेण फडन्तेन शान्त्यतीतकलामयं

hauṅkāreṇa phaḍantena śāntyatītakalāmayaṃ

AP_74.026cd

ध्यात्वैकोद्घातयोगेन सुविशुद्धं विभावयेत्

dhyātvaikodghātayogena suviśuddhaṃ vibhāvayet

AP_74.027ab

आप्याययेत्ततः सर्वं मूलेनामृतवर्षिणा

āpyāyayettataḥ sarvaṃ mūlenāmṛtavarṣiṇā

AP_74.027cd

आधाराख्यामनन्तञ्च धर्मज्ञानादिपङ्कजं

ādhārākhyāmanantañca dharmajñānādipaṅkajaṃ

AP_74.028ab

हृदासनमिदं ध्यात्वा मूर्तिमावाहयेत्ततः

hṛdāsanamidaṃ dhyātvā mūrtimāvāhayettataḥ

AP_74.028cd

सृष्ट्या शिवमयं तस्यामात्मानं द्वादशान्ततः

sṛṣṭyā śivamayaṃ tasyāmātmānaṃ dvādaśāntataḥ

AP_74.029ab

अथ तां शक्तिमन्त्रेण वौषडन्तेन सर्वतः

atha tāṃ śaktimantreṇa vauṣaḍantena sarvataḥ

AP_74.029cd

दिव्यामृतेन सम्प्लाव्य कुर्वीत सकलीकृतं

divyāmṛtena samplāvya kurvīta sakalīkṛtaṃ

AP_74.030ab

हृदयादिकरान्तेषु कनिष्ठाद्यङ्गुलीषु च

hṛdayādikarānteṣu kaniṣṭhādyaṅgulīṣu ca

AP_74.030cd

हृदादिमन्त्रविन्यासः सकलीकरणं मतं

hṛdādimantravinyāsaḥ sakalīkaraṇaṃ mataṃ

AP_74.031ab

अस्त्रेण रक्ष्य प्राकारं तन्मन्त्रेणाथ तद्वहिः

astreṇa rakṣya prākāraṃ tanmantreṇātha tadvahiḥ

AP_74.031cd

शक्तिजालमधश्चोर्ध्वं महामुद्रां प्रदर्शयेत्

śaktijālamadhaścordhvaṃ mahāmudrāṃ pradarśayet

AP_74.032ab

आपदमस्तकं यावद् भावपुष्पैः शिवं हृदि

āpadamastakaṃ yāvad bhāvapuṣpaiḥ śivaṃ hṛdi

AP_74.032cd

पद्मे यजेत् पूरकेण आकृष्टामृतसद्घृतैः

padme yajet pūrakeṇa ākṛṣṭāmṛtasadghṛtaiḥ

AP_74.033ab

शिवमन्त्रैर् नाभिकुण्डे तर्पयेत शिवानलं

śivamantrair nābhikuṇḍe tarpayeta śivānalaṃ

AP_74.033cd

ललाटे विन्दुरूपञ्च चिन्तयेच्छुभविग्रहं

lalāṭe vindurūpañca cintayecchubhavigrahaṃ

AP_74.034ab

एकं स्वर्णादिपात्राणां पात्रमस्त्राम्बुशोधितं

ekaṃ svarṇādipātrāṇāṃ pātramastrāmbuśodhitaṃ

AP_74.034cd

विन्दुप्रसूतपीयूषरूपतोयाक्षतादिना

vinduprasūtapīyūṣarūpatoyākṣatādinā

AP_74.035ab

हृदापूर्य षडङ्गेन पूजयित्वाभिमन्त्रयेत्

hṛdāpūrya ṣaḍaṅgena pūjayitvābhimantrayet

AP_74.035cd

संरक्ष्य हेति मन्त्रेण कवचेन विगुण्ठयेत्

saṃrakṣya heti mantreṇa kavacena viguṇṭhayet

AP_74.036ab

रचयित्वार्घ्यमष्टाङ्गं सेचयेद्धेनुमुद्रया

racayitvārghyamaṣṭāṅgaṃ secayeddhenumudrayā

AP_74.036cd

अभिषिञ्चेदथात्मानं मूर्ध्नि तत्तोयविन्दुना

abhiṣiñcedathātmānaṃ mūrdhni tattoyavindunā

AP_74.037ab

तत्रस्थं यागसम्भारं प्रोक्षयेदस्त्रवारिणा

tatrasthaṃ yāgasambhāraṃ prokṣayedastravāriṇā

AP_74.037cd

अभिमन्त्र्य हृदा पिण्डैस्तनुत्राणेन वेष्टयेत्

abhimantrya hṛdā piṇḍaistanutrāṇena veṣṭayet

AP_74.038ab

दर्शयित्वामृतां मुद्रां पुष्पं दत्वा निजासने

darśayitvāmṛtāṃ mudrāṃ puṣpaṃ datvā nijāsane

AP_74.038cd

विधाय तिलकं मूर्ध्नि पुष्पं मूलेन योजयेत्

vidhāya tilakaṃ mūrdhni puṣpaṃ mūlena yojayet

AP_74.039ab

स्नाने देवार्चने होमे भोजने यागयोगयोः

snāne devārcane home bhojane yāgayogayoḥ

AP_74.039cd

आवश्यके जपे धीरः सदा वाचंयमो भवेत्

āvaśyake jape dhīraḥ sadā vācaṃyamo bhavet

AP_74.040ab

नादान्तोच्चारणान्मन्त्रं शोधयित्वा सुसंस्कृतं

nādāntoccāraṇānmantraṃ śodhayitvā susaṃskṛtaṃ

AP_74.040cd

पूजने ऽभ्यर्च्य गायत्र्या सामान्यार्घ्यमुपाहरेत्

pūjane 'bhyarcya gāyatryā sāmānyārghyamupāharet

AP_74.041ab

ब्रह्मपञ्चकमावर्त्य माल्यमादाय लिङ्गतः

brahmapañcakamāvartya mālyamādāya liṅgataḥ

AP_74.041cd

ऐशान्यान्दिशि चण्डाय हृदयेन निवेदयेत्

aiśānyāndiśi caṇḍāya hṛdayena nivedayet

AP_74.042ab

प्रक्षाल्य पिण्दिकालिङ्गे अस्त्रतोये ततो हृदा

prakṣālya piṇdikāliṅge astratoye tato hṛdā

AP_74.042cd

अर्घ्यपात्राम्बुना सिञ्चेदिति लिङ्गविशोधनं

arghyapātrāmbunā siñcediti liṅgaviśodhanaṃ

AP_74.043ab

आतमद्रव्यमन्त्रलिङ्गशुद्धौ सर्वान् सुरान्यजेत्

ātamadravyamantraliṅgaśuddhau sarvān surānyajet

AP_74.043cd

वायव्ये गणपतये हां गुरुभ्यो ऽर्चयेच्छिवे

vāyavye gaṇapataye hāṃ gurubhyo 'rcayecchive

AP_74.044ab

आधारशक्तिमङ्कुरनिभां कूर्मशिलास्थितां

ādhāraśaktimaṅkuranibhāṃ kūrmaśilāsthitāṃ

AP_74.044cd

यजेद् ब्रह्मशिलारूढं शिवस्यानन्तमासनं

yajed brahmaśilārūḍhaṃ śivasyānantamāsanaṃ

AP_74.045ab

विचित्रकेशप्रख्यानमन्योन्यं पृष्टदर्शिनः

vicitrakeśaprakhyānamanyonyaṃ pṛṣṭadarśinaḥ

AP_74.045cd

कृतत्रेतादिरूपेण शिवस्यासनपादुकां

kṛtatretādirūpeṇa śivasyāsanapādukāṃ

AP_74.046ab

धर्मं ज्ञानञ्च वैराग्यमैश्वर्यञ्चाग्निदिङ्मुखान्

dharmaṃ jñānañca vairāgyamaiśvaryañcāgnidiṅmukhān

AP_74.046cd

कूर्पारकुङ्कुमस्वर्णकज्जलाभान् यजेत् क्रमात्

kūrpārakuṅkumasvarṇakajjalābhān yajet kramāt

AP_74.047ab

पद्मञ्च कर्णिकामध्ये पूर्वादौ मध्यतो नव

padmañca karṇikāmadhye pūrvādau madhyato nava

AP_74.047cd

वरदाभयहस्ताश् च शक्तयो धृतचामराः

varadābhayahastāś ca śaktayo dhṛtacāmarāḥ

AP_74.048ab

वामा ज्येष्ठा च रौद्री च काली कलविकारिणी

vāmā jyeṣṭhā ca raudrī ca kālī kalavikāriṇī

AP_74.048cd

बलविकरणी पूज्या बलप्रमथनी क्रमात्

balavikaraṇī pūjyā balapramathanī kramāt

AP_74.049ab

हां सर्वभूतदमनी केशराग्रे मनोन्मनी

hāṃ sarvabhūtadamanī keśarāgre manonmanī

AP_74.049cd

क्षित्त्यादि शुद्धविद्यान्तु तत्त्वव्यापकमासनं

kṣittyādi śuddhavidyāntu tattvavyāpakamāsanaṃ

AP_74.050ab

न्यसेत् सिंहासने देवं शुक्लं पञ्चमुखं विभुं

nyaset siṃhāsane devaṃ śuklaṃ pañcamukhaṃ vibhuṃ

AP_74.050cd

दशबाहुं च खण्डेन्दुं दधानन्दक्षिणैः करैः

daśabāhuṃ ca khaṇḍenduṃ dadhānandakṣiṇaiḥ karaiḥ

AP_74.051ab

शक्त्यृष्टिशूलखट्वाङ्गवरदं वामकैः करैः

śaktyṛṣṭiśūlakhaṭvāṅgavaradaṃ vāmakaiḥ karaiḥ

AP_74.051cd

डमरुं वीजपुरञ्च नीलाब्जं सूत्रकोत्पलं

ḍamaruṃ vījapurañca nīlābjaṃ sūtrakotpalaṃ

AP_74.052ab

द्वात्रिंशल्लक्षणोपेतां शैवीं मूर्तिन्तु मध्यतः

dvātriṃśallakṣaṇopetāṃ śaivīṃ mūrtintu madhyataḥ

AP_74.052cd

हां हं हां शिवमूर्तये स्वप्रकाशं शिवं स्मरन्

hāṃ haṃ hāṃ śivamūrtaye svaprakāśaṃ śivaṃ smaran

AP_74.053ab

ब्रह्मादिकारणत्यागान्मन्त्रं नीत्वा शिवास्पदं

brahmādikāraṇatyāgānmantraṃ nītvā śivāspadaṃ

AP_74.053cd

ततो ललातमध्यस्थं स्फुरत्तारापतिप्रभं

tato lalātamadhyasthaṃ sphurattārāpatiprabhaṃ

AP_74.054ab

षडङ्गेन समाकीर्णं विन्दुरूपं परं शिवं

ṣaḍaṅgena samākīrṇaṃ vindurūpaṃ paraṃ śivaṃ

AP_74.054cd

पुष्पाञ्जलिगतं ध्यात्वा लक्ष्मीमूर्तौ निवेशयेत्

puṣpāñjaligataṃ dhyātvā lakṣmīmūrtau niveśayet

AP_74.055ab

ओं हां हौं शिवाय नम आवाहन्या हृद्दा ततः

oṃ hāṃ hauṃ śivāya nama āvāhanyā hṛddā tataḥ

AP_74.055cd

आवाह्य स्थाप्य स्थापन्या सन्निधायान्तिकं शिवं

āvāhya sthāpya sthāpanyā sannidhāyāntikaṃ śivaṃ

AP_74.056ab

निरोधयेन्निष्ठुरया कालकान्त्या फडन्ततः

nirodhayenniṣṭhurayā kālakāntyā phaḍantataḥ

AP_74.056cd

विघ्नानुत्सार्य विष्ठ्याथ लिङ्गमुद्रां नमस्कृतिं

vighnānutsārya viṣṭhyātha liṅgamudrāṃ namaskṛtiṃ

AP_74.057ab

हृदावगुण्ठयेत् पश्चादावाहः सम्मुखी ततः

hṛdāvaguṇṭhayet paścādāvāhaḥ sammukhī tataḥ

AP_74.057cd

निवेशनं स्थापनं स्यात्सन्निधानं तवास्मि भोः

niveśanaṃ sthāpanaṃ syātsannidhānaṃ tavāsmi bhoḥ

AP_74.058ab

आकर्मकाण्डपर्यन्तं सन्नेधेयोपरिक्षयः

ākarmakāṇḍaparyantaṃ sannedheyoparikṣayaḥ

AP_74.058cd

स्वभक्तेश् च प्रकाशोयस्तद्भवेदवगुण्ठनं

svabhakteś ca prakāśoyastadbhavedavaguṇṭhanaṃ

AP_74.059ab

सकलीकरणं कृत्वा मन्त्रैः षड्भिरथैकतां

sakalīkaraṇaṃ kṛtvā mantraiḥ ṣaḍbhirathaikatāṃ

AP_74.059cd

अङ्गानामङ्गिना सार्धं विदध्यादमृतीकृतं

aṅgānāmaṅginā sārdhaṃ vidadhyādamṛtīkṛtaṃ

AP_74.060ab

चिच्छक्तिहृदयं शम्भोः शिव ऐश्वर्यमष्टधा

cicchaktihṛdayaṃ śambhoḥ śiva aiśvaryamaṣṭadhā

AP_74.060cd

शिखावशित्वं चाभेद्यं तेजः कवचमैश्वरं

śikhāvaśitvaṃ cābhedyaṃ tejaḥ kavacamaiśvaraṃ

AP_74.061ab

प्रतापो दुःसहश्चास्त्रमन्तरायापहारकं

pratāpo duḥsahaścāstramantarāyāpahārakaṃ

AP_74.061cd

नमः स्वधा च स्वाहा च वौषट् चेति यथाक्रमं

namaḥ svadhā ca svāhā ca vauṣaṭ ceti yathākramaṃ

AP_74.062ab

हृत्पुरःसरमुच्चार्य पाद्यादीनि निवेदयेत्

hṛtpuraḥsaramuccārya pādyādīni nivedayet

AP_74.062cd

पाद्यं पादाम्बुजद्वन्द्वे वक्त्रेष्वाचमनीयकं

pādyaṃ pādāmbujadvandve vaktreṣvācamanīyakaṃ

AP_74.063ab

अर्घ्यं शिरसि देवस्य दूर्वापुष्पाक्षतानि च

arghyaṃ śirasi devasya dūrvāpuṣpākṣatāni ca

AP_74.063cd

एवं संस्कृत्य संस्कारैर् दशभिः परमेश्वरं

evaṃ saṃskṛtya saṃskārair daśabhiḥ parameśvaraṃ

AP_74.064ab

यजेत् पञ्चोपचारेण विधिना कुसुमादिभिः

yajet pañcopacāreṇa vidhinā kusumādibhiḥ

AP_74.064cd

अभ्युक्ष्योद्धर्त्य निर्म्भञ्ज्य राजिकालवणादिभिः

abhyukṣyoddhartya nirmbhañjya rājikālavaṇādibhiḥ

AP_74.065ab

अर्घ्योदविन्दुपुष्पाद्यैर् गड्डूकैः स्नापयेच्छनैः

arghyodavindupuṣpādyair gaḍḍūkaiḥ snāpayecchanaiḥ

AP_74.065cd

पयोदधिघृतक्षौद्रशर्कराद्यैर् अनुक्रमात्

payodadhighṛtakṣaudraśarkarādyair anukramāt

AP_74.066ab

ईशादिमन्त्रितर्द्रव्यैर् अर्च्य तेषां विपर्ययः

īśādimantritardravyair arcya teṣāṃ viparyayaḥ

AP_74.066cd

तोयधूपान्तरैः सर्वैर् मूलेन स्नपयेच्छिवं

toyadhūpāntaraiḥ sarvair mūlena snapayecchivaṃ

AP_74.067ab

विरूक्ष्य यवचूर्णेन यथेष्टं शीतलैर् जलैः

virūkṣya yavacūrṇena yatheṣṭaṃ śītalair jalaiḥ

AP_74.067cd

स्वशक्त्या गन्धतोयेन संस्नाप्य शुचिवाससा

svaśaktyā gandhatoyena saṃsnāpya śucivāsasā

AP_74.068ab

निर्मार्ज्यार्घ्यं प्रदद्याच्च नोपरि भ्रामयेत् करं

nirmārjyārghyaṃ pradadyācca nopari bhrāmayet karaṃ

AP_74.068cd

न शून्यमस्तकं लिङ्गं पुष्पैः कुर्यात्ततो ददेत्

na śūnyamastakaṃ liṅgaṃ puṣpaiḥ kuryāttato dadet

AP_74.069ab

चन्दनाद्यैः समालभ्य पुष्पैः प्रार्च्य शिवाणुना

candanādyaiḥ samālabhya puṣpaiḥ prārcya śivāṇunā

AP_74.069cd

धूपभाजनमस्त्रेण प्रोक्ष्याभ्यर्च्य शिवाणुना

dhūpabhājanamastreṇa prokṣyābhyarcya śivāṇunā

AP_74.070ab

अस्त्रेण पूजितां घण्टां चादाय गुग्गुलं ददेत्

astreṇa pūjitāṃ ghaṇṭāṃ cādāya guggulaṃ dadet

AP_74.070cd

दद्यादाचमनं पश्चात् स्वधान्तं हृदयाणुना

dadyādācamanaṃ paścāt svadhāntaṃ hṛdayāṇunā

AP_74.071ab

आरात्रिकं समुत्तार्य तथैवाचामयेत् पुनः

ārātrikaṃ samuttārya tathaivācāmayet punaḥ

AP_74.071cd

प्रणम्यादाय देवाज्ञां भोगाङ्गानि प्रपूजयेत्

praṇamyādāya devājñāṃ bhogāṅgāni prapūjayet

AP_74.072ab

हृदग्नौ चन्द्रभं चैशे शिवं चामीकरप्रभं

hṛdagnau candrabhaṃ caiśe śivaṃ cāmīkaraprabhaṃ

AP_74.072cd

शिखां रक्ताञ्च नैरृत्ये कृष्णं वर्म च वायवे

śikhāṃ raktāñca nairṛtye kṛṣṇaṃ varma ca vāyave

AP_74.073ab

चतुर्वक्त्रं चतुर्बाहुं दलस्थान् पूजयेदिमान्

caturvaktraṃ caturbāhuṃ dalasthān pūjayedimān

AP_74.073cd

दंष्ट्राकरालमप्यस्त्रं पूर्वादौ वज्रसन्निभं

daṃṣṭrākarālamapyastraṃ pūrvādau vajrasannibhaṃ

AP_74.074ab

मूले हौं शिवाय नमः ओं हां हूं हीं हों शिरश् च

mūle hauṃ śivāya namaḥ oṃ hāṃ hūṃ hīṃ hoṃ śiraś ca

AP_74.074cd

हृं शिखायै हैं वर्म हश्चास्त्रं परिवारयुताय च

hṛṃ śikhāyai haiṃ varma haścāstraṃ parivārayutāya ca

AP_74.075ab

शिवाय दद्यात् पाद्यञ्च आचामञ्चार्घ्यमेव च

śivāya dadyāt pādyañca ācāmañcārghyameva ca

AP_74.075cd

गन्धं पुष्पं धूपदीपं नैवेद्याचमनीयकं

gandhaṃ puṣpaṃ dhūpadīpaṃ naivedyācamanīyakaṃ

AP_74.076ab

करोद्वर्तनताम्बूलं मुखवासञ्च दर्पणं

karodvartanatāmbūlaṃ mukhavāsañca darpaṇaṃ

AP_74.076cd

शिरस्यारोप्य देवस्य दूर्वाक्षतपवित्रकं

śirasyāropya devasya dūrvākṣatapavitrakaṃ

AP_74.077ab

मूलमष्टशतं जप्त्वा हृदयेनाभिमन्त्रितं

mūlamaṣṭaśataṃ japtvā hṛdayenābhimantritaṃ

AP_74.077cd

चर्मणावेष्टितं खड्गं रक्षितं कुशपुष्पकैः

carmaṇāveṣṭitaṃ khaḍgaṃ rakṣitaṃ kuśapuṣpakaiḥ

AP_74.078ab

अक्षतैर् मुद्राया युक्तं शिवमुद्भवसञ्ज्ञया

akṣatair mudrāyā yuktaṃ śivamudbhavasañjñayā

AP_74.078cd

गुह्यातिगुह्यगुप्त्यर्थं गृहाणास्मत्कृतं जपं

guhyātiguhyaguptyarthaṃ gṛhāṇāsmatkṛtaṃ japaṃ

AP_74.079ab

सिद्धिर्भवतु मे येन त्वत्प्रसादात्त्वयि स्थिते

siddhirbhavatu me yena tvatprasādāttvayi sthite

AP_74.079cd

भोगी श्लोकं पठित्वाद्यं दक्षहस्तेन शम्भवे

bhogī ślokaṃ paṭhitvādyaṃ dakṣahastena śambhave

AP_74.080ab

मूलाणुनार्घ्यतोयेन वरहस्ते निवेदयेत्

mūlāṇunārghyatoyena varahaste nivedayet

AP_74.080cd

यत्किञ्चित् कुर्महे देव सदा सुकृतदुस्कृतं

yatkiñcit kurmahe deva sadā sukṛtaduskṛtaṃ

AP_74.081ab

तन्मे शिवपदस्थस्य हूं क्षः क्षेपय शङ्कर

tanme śivapadasthasya hūṃ kṣaḥ kṣepaya śaṅkara

AP_74.081cd

शिवो दाता शिवो भोक्ता शिवः सर्वमिदं जगत्

śivo dātā śivo bhoktā śivaḥ sarvamidaṃ jagat

AP_74.082ab

शिवो जयति सर्वत्र यः शिवः सोहमेव च

śivo jayati sarvatra yaḥ śivaḥ sohameva ca

AP_74.082cd

श्लोकद्वयमधीत्यैवं जपं देवाय चार्पयेत्

ślokadvayamadhītyaivaṃ japaṃ devāya cārpayet

AP_74.083ab

शिवाङ्गानां दशांशञ्च दत्वार्घ्यं स्तुतिमाचरेत्

śivāṅgānāṃ daśāṃśañca datvārghyaṃ stutimācaret

AP_74.083cd

प्रदक्षिणीकृत्य नमेच्चाष्टाङ्गञ्चाष्टमूर्तये

pradakṣiṇīkṛtya nameccāṣṭāṅgañcāṣṭamūrtaye

AP_74.083ef

नत्वा ध्यानादिभिश् चैव यजेच्चित्रे ऽनलादिषु

natvā dhyānādibhiś caiva yajeccitre 'nalādiṣu

§

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये शिवपूजा नाम चतुःसप्ततितमो ऽध्यायः ॥

ity ādimahāpurāṇe āgneye śivapūjā nāma catuḥsaptatitamo 'dhyāyaḥ ||

Source variants and edition notes (41)

These belong to the source apparatus and are separate from the main reading.

Edition note

1 saṃhāriṇyopasaṃhatamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ /

Edition note

saṃhāriṣṇopasaṃhṛtamiti ga, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

2 abhyarcya ceti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 dakṣaśākhāsthite iti gha, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

1 gandhakān iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ / luḍḍukāniti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 guḍḍukākṣateti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ /

Edition note

gaṇḍūkākṣateti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 saumyāsyaḥ svaśarīrata iti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

4 mūrtimantreṇeti ga, gha, ṅa, cihinitapustakatrayapāṭhaḥ

Edition note

5 svaśirastanau iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

6 paścādoṅkāre iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

7 candramadhyasthite iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ cakramadhyasthite iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

8 nivodhayedrecakānte iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 viṣṇvātmakamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 svahetau tu iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 haumityunnīya vījeneti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ /

Edition note

haumityāgneyavījeneti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

4 ardhacandraṃ tataḥ saumye śivaṃ pūrveṇa yojayediti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

5 vāmaṃ mantreṇeti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ / vā samantreṇeti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 mūlenāmṛtasecanāditi ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 hṛdyāsanamidamiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 hṛdayādiṣaḍaṅgena iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

4 tāvat puṣpair iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 cintayet saparigrahamiti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 rocayeddhenumudrayeti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 choṭyātha iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 abhuktejyā iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 śivamaiśvaryamaṣṭadhā iti ga, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

4 gandhakair iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

5 ity ādimantritair bhakṣyaiś caiṣāmiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 śivātmaneti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 śivātmaneti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 hṛdayātmaneti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 caturvaktrāṃś caturbāhūn iti gha, ṅa, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ

Edition note

5 dalāgre iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

1 guhyātiguhyagoptā tvamiti ga, ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

2 siddhirbhavatu me deveti kha, ga, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

3 paṭhitvāmumiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

4 harahaste iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

5 śivajñānāmiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition note

6 namedaṣtāṅgamūrtaye iti ṅa, cihnitapustakapāṭhaḥ

Edition, source and reuse
Edition
Rajendralal Mitra, Asiatic Society of Bengal, Calcutta, 1870–1879, 3 volumes, Bibliotheca Indica 65, 1–3.
Electronic text
Jun Takashima · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः