अथैकोनाशीतितमो ऽध्यायः
athaikonāśītitamo 'dhyāyaḥ
पवित्रारोहणविधिः
pavitrārohaṇavidhiḥ
ईश्वर उवाच
īśvara uvāca
अथ प्रातः समुत्थाय कृतस्नानः समाहितः
atha prātaḥ samutthāya kṛtasnānaḥ samāhitaḥ
कृतसन्ध्यार्चनो मन्त्री प्रविश्य मखमण्डपं
kṛtasandhyārcano mantrī praviśya makhamaṇḍapaṃ
समादाय पवित्राणि अविसर्जितदैवतः
samādāya pavitrāṇi avisarjitadaivataḥ
ऐशान्यां भाजने शुद्धे स्थापयेत् कृतमण्डले
aiśānyāṃ bhājane śuddhe sthāpayet kṛtamaṇḍale
ततो विसर्ज्य देवेशं निर्माल्यमपनीय च
tato visarjya deveśaṃ nirmālyamapanīya ca
पूर्ववद् भूतले शुद्धेकृत्वाह्निकमथ द्वयं
pūrvavad bhūtale śuddhekṛtvāhnikamatha dvayaṃ
आदित्यद्वारदिक्पालकुम्भेशानौ शिवे ऽनले
ādityadvāradikpālakumbheśānau śive 'nale
नैमित्तिकीं सविस्तरां कुर्यात् पूजां विशेषतः
naimittikīṃ savistarāṃ kuryāt pūjāṃ viśeṣataḥ
मन्त्राणां तर्पणं प्रायश्चित्तहोमं शरात्मना
mantrāṇāṃ tarpaṇaṃ prāyaścittahomaṃ śarātmanā
अष्टोत्तरशतं कृत्वा दद्यात् पूर्णाहुतिं शनैः
aṣṭottaraśataṃ kṛtvā dadyāt pūrṇāhutiṃ śanaiḥ
पवित्रं भानवे दत्वा समाचम्य ददीत च
pavitraṃ bhānave datvā samācamya dadīta ca
द्वारमालादिदिक्पालकुम्भवर्धनिकादिषु
dvāramālādidikpālakumbhavardhanikādiṣu
सन्निधाने ततः शम्भोरुपविश्य निजासने
sannidhāne tataḥ śambhorupaviśya nijāsane
पवित्रमात्मने दद्याद्गणाय गुरुवह्नये
pavitramātmane dadyādgaṇāya guruvahnaye
ओं कालात्मना त्वया देव यद्दिष्टं मामके विधौ
oṃ kālātmanā tvayā deva yaddiṣṭaṃ māmake vidhau
कृतं क्लिष्टं समुत्सृष्टं कृतं गुप्तञ्च यत्कृतं
kṛtaṃ kliṣṭaṃ samutsṛṣṭaṃ kṛtaṃ guptañca yatkṛtaṃ
तदस्तु क्लिष्टमक्लिष्टं कृतं क्लिष्टमसंस्कृतं
tadastu kliṣṭamakliṣṭaṃ kṛtaṃ kliṣṭamasaṃskṛtaṃ
सर्वात्मनामुना शम्भो पवित्रेण त्वदिच्छया
sarvātmanāmunā śambho pavitreṇa tvadicchayā
ओं पूरयमखव्रतं नियमेश्वराय स्वाहा
oṃ pūrayamakhavrataṃ niyameśvarāya svāhā
आत्मतत्त्वे प्रकृत्यन्ते पालिते पद्मयोनिना
ātmatattve prakṛtyante pālite padmayoninā
मूलं लयान्तमुच्चार्य पवित्रेणार्चयेच्छिवं
mūlaṃ layāntamuccārya pavitreṇārcayecchivaṃ
विद्यातत्त्वे च विद्यान्ते विष्णुकारणपालिते
vidyātattve ca vidyānte viṣṇukāraṇapālite
ईश्वरान्तं समुच्चार्य पवित्रमधिरोपयेत्
īśvarāntaṃ samuccārya pavitramadhiropayet
शिवान्ते शिवतत्त्वे च रुद्रकारणपालिते
śivānte śivatattve ca rudrakāraṇapālite
शिवान्तं मन्त्रमुच्चार्य तस्मै देयं पवित्रकं
śivāntaṃ mantramuccārya tasmai deyaṃ pavitrakaṃ
सर्वकारणपालेषु शिवमुच्चार्य सुव्रतः
sarvakāraṇapāleṣu śivamuccārya suvrataḥ
मूलं लयान्तमुच्चार्य दद्याद्गङ्गावतारकं
mūlaṃ layāntamuccārya dadyādgaṅgāvatārakaṃ
आत्मविद्याशिवैः प्रोक्तं मुमुक्षूणां पवित्रकं
ātmavidyāśivaiḥ proktaṃ mumukṣūṇāṃ pavitrakaṃ
विनिर्दिष्टं बुभुक्षूणां शिवतत्त्वात्मभिः क्रमात्
vinirdiṣṭaṃ bubhukṣūṇāṃ śivatattvātmabhiḥ kramāt
स्वाहान्तं वा नमो ऽन्तं वा मन्त्रमेषामुदीरयेत्
svāhāntaṃ vā namo 'ntaṃ vā mantrameṣāmudīrayet
ओं हां आत्मतत्त्वाधिपतये शिवाय स्वाहा
oṃ hāṃ ātmatattvādhipataye śivāya svāhā
ओं हां विद्यातत्त्वाधिपतये शिवाय स्वाहा
oṃ hāṃ vidyātattvādhipataye śivāya svāhā
ओं हौं शिवतत्त्वाधिपतये शिवाय स्वाहा
oṃ hauṃ śivatattvādhipataye śivāya svāhā
ओं हौं सर्वतत्त्वाधिपतये शिवाय स्वाहा
oṃ hauṃ sarvatattvādhipataye śivāya svāhā
नत्वा गङ्गावतारन्तु प्रार्थयेत्तं कृताञ्जलिः
natvā gaṅgāvatārantu prārthayettaṃ kṛtāñjaliḥ
त्वङ्गतिः सर्वभूतानां संस्थितिस्त्वञ्चराचरे
tvaṅgatiḥ sarvabhūtānāṃ saṃsthitistvañcarācare
अन्तश्चारेण भूतानां द्रष्टा त्वं परमेश्वर
antaścāreṇa bhūtānāṃ draṣṭā tvaṃ parameśvara
कर्मणा मनसा वाचा त्वत्तो नान्या गतिर्मम
karmaṇā manasā vācā tvatto nānyā gatirmama
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं द्रव्यहीनञ्च यत् कृतं
mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ dravyahīnañca yat kṛtaṃ
जपहोमार्चनैर् हीनं कृतं नित्यं मया तव
japahomārcanair hīnaṃ kṛtaṃ nityaṃ mayā tava
अकृतं वाक्यहीनं च तत् पूरय महेश्वरं
akṛtaṃ vākyahīnaṃ ca tat pūraya maheśvaraṃ
सुपूतस्त्वं परेशान पवित्रं पापनाशनं
supūtastvaṃ pareśāna pavitraṃ pāpanāśanaṃ
त्वया पवित्रितं सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमं
tvayā pavitritaṃ sarvaṃ jagat sthāvarajaṅgamaṃ
खण्डितं यन्मया देव व्रतं वैकल्पयोगतः
khaṇḍitaṃ yanmayā deva vrataṃ vaikalpayogataḥ
एकीभवतु तत् सर्वं तवाज्ञासूत्रगुम्फितं
ekībhavatu tat sarvaṃ tavājñāsūtragumphitaṃ
जपं निवेद्य देवस्य भक्त्या स्तोत्रं विधाय च
japaṃ nivedya devasya bhaktyā stotraṃ vidhāya ca
नत्वा तु गुरुणादिष्टं गृह्णीयान्नियमन्नरः
natvā tu guruṇādiṣṭaṃ gṛhṇīyānniyamannaraḥ
चतुर्मासं त्रिमासं वा त्र्यहमेकाहमेव च
caturmāsaṃ trimāsaṃ vā tryahamekāhameva ca
प्रणम्य क्षमयित्वेशं गत्वा कुण्डान्तिकं व्रती
praṇamya kṣamayitveśaṃ gatvā kuṇḍāntikaṃ vratī
पावकस्थे शिवे ऽप्येवं पवित्राणां चतुष्टयं
pāvakasthe śive 'pyevaṃ pavitrāṇāṃ catuṣṭayaṃ
समारोप्य समभ्यर्च्य पुष्पधूपाक्षतादिभिः
samāropya samabhyarcya puṣpadhūpākṣatādibhiḥ
अन्तर्बलिं पवित्रञ्च रुद्रादिभ्यो निवेदयेत्
antarbaliṃ pavitrañca rudrādibhyo nivedayet
प्रविश्यान्तः शिवं स्तुत्वा सप्रणामं क्षमापयेत्
praviśyāntaḥ śivaṃ stutvā sapraṇāmaṃ kṣamāpayet
प्रायश्चित्तकृतं होमं कृत्वा हुत्वा च पायसं
prāyaścittakṛtaṃ homaṃ kṛtvā hutvā ca pāyasaṃ
शनैः पूर्णाहुतिं दत्वा वह्निस्थं विसृजेच्छिवं
śanaiḥ pūrṇāhutiṃ datvā vahnisthaṃ visṛjecchivaṃ
होमं व्याहृतिभिः कृत्वा रुन्ध्यान्निष्ठुरयानलं
homaṃ vyāhṛtibhiḥ kṛtvā rundhyānniṣṭhurayānalaṃ
अग्न्यादिभ्यस्ततो दद्यादाहुतीनां चतुष्टयं
agnyādibhyastato dadyādāhutīnāṃ catuṣṭayaṃ
दिक्पतिभ्यस्ततो दद्यात् सपवित्रं वहिर्बलिं
dikpatibhyastato dadyāt sapavitraṃ vahirbaliṃ
सिद्धान्तपुस्तके दद्यात् सप्रमाणं पवित्रकं
siddhāntapustake dadyāt sapramāṇaṃ pavitrakaṃ
ओं हां भूः स्वाहा । ओं हां भुवः स्वाहा । ओं हां स्वः स्वाहा । ओं हां भूर्भुवः स्वः स्वाहा होमं व्याहृतिभिः कृत्वा दत्वा.अहुतिचतुष्टयं
oṃ hāṃ bhūḥ svāhā / oṃ hāṃ bhuvaḥ svāhā / oṃ hāṃ svaḥ svāhā / oṃ hāṃ bhūrbhuvaḥ svaḥ svāhā homaṃ vyāhṛtibhiḥ kṛtvā datvā.ahuticatuṣṭayaṃ
ओं हां अग्नये स्वाहा । ओं हां सोमाय स्वाहा । ओं हां अग्नीषोमाभ्यां स्वाहा । ओं हां अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा
oṃ hāṃ agnaye svāhā / oṃ hāṃ somāya svāhā / oṃ hāṃ agnīṣomābhyāṃ svāhā / oṃ hāṃ agnaye sviṣṭakṛte svāhā
गुरुं शिवमिवाभ्यर्च्य वस्त्रभूषादिविस्तरैः
guruṃ śivamivābhyarcya vastrabhūṣādivistaraiḥ
समग्रं सफलं तस्य क्रियाकाण्डादि वार्षिकं
samagraṃ saphalaṃ tasya kriyākāṇḍādi vārṣikaṃ
यस्य तुष्टो गुरुः सम्यगित्याह परमेश्वरः
yasya tuṣṭo guruḥ samyagityāha parameśvaraḥ
इत्थं गुरोः समारोप्य हृदालम्बिपवित्रकं
itthaṃ guroḥ samāropya hṛdālambipavitrakaṃ
द्विजातीन् भोजयित्वा तु भक्त्या वस्त्रादिकं ददेत्
dvijātīn bhojayitvā tu bhaktyā vastrādikaṃ dadet
दानेनानेन देवेश प्रीयतां मे सदा शिवः
dānenānena deveśa prīyatāṃ me sadā śivaḥ
भक्त्या स्नानादिकं प्रातः कृत्वा शम्भोः समाहरेत्
bhaktyā snānādikaṃ prātaḥ kṛtvā śambhoḥ samāharet
पवित्राण्यष्टपुष्पैस्तं पूजयित्वा विसर्जयेत्
pavitrāṇyaṣṭapuṣpaistaṃ pūjayitvā visarjayet
नित्यं नैमित्तिकं कृत्वा विस्तरेण यथा पुरा
nityaṃ naimittikaṃ kṛtvā vistareṇa yathā purā
पवित्राणि समारोप्य प्रणम्याग्नौ शिवं यजेत्
pavitrāṇi samāropya praṇamyāgnau śivaṃ yajet
प्रायश्चित्तं ततो ऽस्त्रेण हुत्वा पूर्णाहुतिं यजेत्
prāyaścittaṃ tato 'streṇa hutvā pūrṇāhutiṃ yajet
भुक्तिकामः शिवायाथ कुर्यात् कर्मसमर्पणं
bhuktikāmaḥ śivāyātha kuryāt karmasamarpaṇaṃ
त्वत्प्रसादेन कर्मेदं मास्तु फलसाधकं
tvatprasādena karmedaṃ māstu phalasādhakaṃ
मुक्तिकामस्तु कर्मेदं मास्तु मे नाथ बन्धकं
muktikāmastu karmedaṃ māstu me nātha bandhakaṃ
वह्निस्थं नाडीयोगेन शिवं संयोजयेछिवे
vahnisthaṃ nāḍīyogena śivaṃ saṃyojayechive
हृदि न्यस्याग्निसङ्घातं पावकं च विसर्जयेत्
hṛdi nyasyāgnisaṅghātaṃ pāvakaṃ ca visarjayet
समाचम्य प्रविश्यान्तः कुम्भानुगतसंवरान्
samācamya praviśyāntaḥ kumbhānugatasaṃvarān
शिवे संयोज्य साक्षेपं क्षमस्वेति विसर्जयेत्
śive saṃyojya sākṣepaṃ kṣamasveti visarjayet
विसृज्य लोकपालादीनादायेशात् पवित्रकं
visṛjya lokapālādīnādāyeśāt pavitrakaṃ
सति चण्डेश्वरे पूजां कृत्वा दत्वा पवित्रकं
sati caṇḍeśvare pūjāṃ kṛtvā datvā pavitrakaṃ
तन्निर्माल्यादिकं तस्मै सपवित्रं समर्पयेत्
tannirmālyādikaṃ tasmai sapavitraṃ samarpayet
अथवा स्थण्डिले चण्डं विधिना पूर्ववद्यजेत्
athavā sthaṇḍile caṇḍaṃ vidhinā pūrvavadyajet
यत् किञ्चिद्वार्षिकं कर्म कृतं न्यूनाधिकं मया
yat kiñcidvārṣikaṃ karma kṛtaṃ nyūnādhikaṃ mayā
तदस्तु परिपूर्णं मे चण्ड नाथ तवाज्ञया
tadastu paripūrṇaṃ me caṇḍa nātha tavājñayā
इति विज्ञाप्य देवेशं नत्वा स्तुत्वा विसर्जयेत्
iti vijñāpya deveśaṃ natvā stutvā visarjayet
त्यक्तनिर्माल्यकः शुद्धः स्नापयित्वा शिवं यजेत्
tyaktanirmālyakaḥ śuddhaḥ snāpayitvā śivaṃ yajet
पञ्चयोजनसंस्थो ऽपि पवित्रं गुरुसन्निधौ
pañcayojanasaṃstho 'pi pavitraṃ gurusannidhau
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये पवित्रारोहणं नाम एकोनाशीतितमो ऽध्यायः ॥
ity ādimahāpurāṇe āgneye pavitrārohaṇaṃ nāma ekonāśītitamo 'dhyāyaḥ ||