Chapter 9

सम्पातिवचनं श्रुत्वा हनुमानङ्गदादयः

sampātivacanaṃ śrutvā hanumānaṅgadādayaḥ

अब्धिं दृष्ट्वाब्रुवंस्ते ऽब्धिं लङ्घयेत् को नु जीवयेत्

abdhiṃ dṛṣṭvābruvaṃste 'bdhiṃ laṅghayet ko nu jīvayet

कपीनां जीवनार्थाय रामकार्यप्रसिद्धये

kapīnāṃ jīvanārthāya rāmakāryaprasiddhaye

शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे ऽब्धिं स मारुतिः

śatayojanavistīrṇaṃ pupluve 'bdhiṃ sa mārutiḥ

दृष्ट्वोत्थितञ्च मैनाकं सिंहिकां विनिपात्य च

dṛṣṭvotthitañca mainākaṃ siṃhikāṃ vinipātya ca

लङ्कां दृष्ट्वा राक्षसानां गृहाणि वनितागृहे

laṅkāṃ dṛṣṭvā rākṣasānāṃ gṛhāṇi vanitāgṛhe

दशग्रीवस्य कुम्भस्य कुम्भकर्णस्य रक्षसः

daśagrīvasya kumbhasya kumbhakarṇasya rakṣasaḥ

विभीषणस्येन्द्रजितो गृहे ऽन्येषां च रक्षसो

vibhīṣaṇasyendrajito gṛhe 'nyeṣāṃ ca rakṣaso

नापश्यत् पानभूम्यादौ सीतां चिन्तापरायणः

nāpaśyat pānabhūmyādau sītāṃ cintāparāyaṇaḥ

अशोकवनिकां गत्वा दृष्टवाञ्छिंशपातले

aśokavanikāṃ gatvā dṛṣṭavāñchiṃśapātale

राक्षसीरक्षितां सीतां भव भार्येति वादिनं

rākṣasīrakṣitāṃ sītāṃ bhava bhāryeti vādinaṃ

रावणं शिंशपास्थो ऽथ नेति सीतान्तु वादिनीं

rāvaṇaṃ śiṃśapāstho 'tha neti sītāntu vādinīṃ

भव भार्या रावणस्य राक्षसीर्वादिनीः कपिः

bhava bhāryā rāvaṇasya rākṣasīrvādinīḥ kapiḥ

गते तु रावणे प्राह राजा दशरथो ऽभवत्

gate tu rāvaṇe prāha rājā daśaratho 'bhavat

रामो ऽस्य लक्ष्मणः पुत्रौ वनवासङ्गतौ वरौ

rāmo 'sya lakṣmaṇaḥ putrau vanavāsaṅgatau varau

रामपत्नी जानकी त्वं रावणेन हृता बलात्

rāmapatnī jānakī tvaṃ rāvaṇena hṛtā balāt

रामः सुग्रीवमित्रस् त्वां मार्गयन् प्रेषयच्च माम्

rāmaḥ sugrīvamitras tvāṃ mārgayan preṣayacca mām

साभिज्ञानञ्चागुलीयं रामदत्तं गृहाण वै

sābhijñānañcāgulīyaṃ rāmadattaṃ gṛhāṇa vai

सीताङ्गुलीयं जग्राह सापश्यन्मारूतिन्तरौ

sītāṅgulīyaṃ jagrāha sāpaśyanmārūtintarau

भूयो ऽग्रे चोपविष्टं तम् उवाच यदि जीवति

bhūyo 'gre copaviṣṭaṃ tam uvāca yadi jīvati

रामः कथं न नयति शृङ्कितामब्रवीत् कपिः

rāmaḥ kathaṃ na nayati śṛṅkitāmabravīt kapiḥ

रामः सीते न जानीते ज्ञात्वा त्वां स नयिष्यति

rāmaḥ sīte na jānīte jñātvā tvāṃ sa nayiṣyati

रावणं राक्षसं हत्वा सबलं देवि मा शुच

rāvaṇaṃ rākṣasaṃ hatvā sabalaṃ devi mā śuca

साभिज्ञानं देहि मे त्वं मणिं सीताददत्कपौ

sābhijñānaṃ dehi me tvaṃ maṇiṃ sītādadatkapau

उवाच मां यथा रामो नयेच्छीघ्रं तथा कुरु

uvāca māṃ yathā rāmo nayecchīghraṃ tathā kuru

काकाक्षिपातनकथाम् प्रतियाहि हि शोकह

kākākṣipātanakathām pratiyāhi hi śokaha

मणिं कथां गृहीत्वाह हनूमान्नेष्यते पतिः

maṇiṃ kathāṃ gṛhītvāha hanūmānneṣyate patiḥ

अथवा ते त्वरा काचित् पृष्ठमारुह मे शुभे

athavā te tvarā kācit pṛṣṭhamāruha me śubhe

अद्य त्वां दर्शयिष्यामि ससुग्रीवञ्च राघवम्

adya tvāṃ darśayiṣyāmi sasugrīvañca rāghavam

सीताब्रवीद्धनूमन्तं नयतां मां हि राघवः

sītābravīddhanūmantaṃ nayatāṃ māṃ hi rāghavaḥ

हनूमान् स दशग्रीव दर्शनोपायमाकरोत्

hanūmān sa daśagrīva darśanopāyamākarot

वनं बभञ्ज तत्पालान् हत्वा दन्तनखादिभिः

vanaṃ babhañja tatpālān hatvā dantanakhādibhiḥ

हत्वातु किङ्करान् सर्वान् सप्त मन्त्रिसुतानपि

hatvātu kiṅkarān sarvān sapta mantrisutānapi

पुत्रमक्षं कुमारञ्च शक्रजिच्च बबन्ध तम्

putramakṣaṃ kumārañca śakrajicca babandha tam

नागपाशेन पिङ्गाक्षं दर्शयामास रावणम्

nāgapāśena piṅgākṣaṃ darśayāmāsa rāvaṇam

उवाच रावणः कस्त्वं मारुतिः प्राह रावणम्

uvāca rāvaṇaḥ kastvaṃ mārutiḥ prāha rāvaṇam

रामदूतो राघवाय सीतां देहि मरिष्यसि

rāmadūto rāghavāya sītāṃ dehi mariṣyasi

रामबाणैर् हतः सार्धं लङ्कास्थै राक्षसैर् ध्रुवम्

rāmabāṇair hataḥ sārdhaṃ laṅkāsthai rākṣasair dhruvam

रावणो हन्तुमुद्युक्तो विभीषणनिवारितः

rāvaṇo hantumudyukto vibhīṣaṇanivāritaḥ

दीपयामास लाङ्गलं दीप्तपुच्छः स मारुतिः

dīpayāmāsa lāṅgalaṃ dīptapucchaḥ sa mārutiḥ

दग्ध्वा लङ्कां राक्षसांश् च दृष्ट्वा सीतां प्रणम्य ताम्

dagdhvā laṅkāṃ rākṣasāṃś ca dṛṣṭvā sītāṃ praṇamya tām

समुद्रपारमागम्य दृष्टा सीतेति चाब्रवीत्

samudrapāramāgamya dṛṣṭā sīteti cābravīt

अङ्गदादीनङ्गदाद्यैः पीत्वा मधुवने मधु

aṅgadādīnaṅgadādyaiḥ pītvā madhuvane madhu

जित्वा दधिमुखादींश् च दृष्ट्वा रामञ्च ते ऽब्रुवन्

jitvā dadhimukhādīṃś ca dṛṣṭvā rāmañca te 'bruvan

दृष्टा सीतेति रामो ऽपि हृष्टः पप्रच्छ मारुतिम्

dṛṣṭā sīteti rāmo 'pi hṛṣṭaḥ papraccha mārutim

कथं दृष्ट्वा त्वया सीता किमुवाच च माम्प्रति

kathaṃ dṛṣṭvā tvayā sītā kimuvāca ca māmprati

सीताकथामृतेनैव सिञ्च मां कामवह्निगम्

sītākathāmṛtenaiva siñca māṃ kāmavahnigam

हनूमानब्रवीद्रामं लङ्घयित्वाब्धिमागतः

hanūmānabravīdrāmaṃ laṅghayitvābdhimāgataḥ

सीतां दृष्ट्वा पुरीं दग्ध्वा सीतामणिं गृहाण वै

sītāṃ dṛṣṭvā purīṃ dagdhvā sītāmaṇiṃ gṛhāṇa vai

हत्वा त्वं रावणं सीतां प्राप्स्यसे राम मा शुच

hatvā tvaṃ rāvaṇaṃ sītāṃ prāpsyase rāma mā śuca

गृहीत्वा तं मणिं रामो रुरोद विरहातुरः

gṛhītvā taṃ maṇiṃ rāmo ruroda virahāturaḥ

मणिं दृष्ट्वा जानकी मे दृष्टा सीता नयस्व माम्

maṇiṃ dṛṣṭvā jānakī me dṛṣṭā sītā nayasva mām

तया विना न जीवामि सुग्रीवाद्यैः प्रबोधितः

tayā vinā na jīvāmi sugrīvādyaiḥ prabodhitaḥ

समुद्रतीरं गतवान् तत्र रामं विभीषणः

samudratīraṃ gatavān tatra rāmaṃ vibhīṣaṇaḥ

गतस्तिरस्कृतो भ्रात्रा रावणेन दुरात्मना

gatastiraskṛto bhrātrā rāvaṇena durātmanā

रामाय देहि सीतां त्व मित्युक्तेनासहायवान्

rāmāya dehi sītāṃ tva mityuktenāsahāyavān

रामो विभीषणं मित्रं लङ्कैश्वर्ये ऽभ्यषेचयत्

rāmo vibhīṣaṇaṃ mitraṃ laṅkaiśvarye 'bhyaṣecayat

समुद्रं प्रार्थयन्मार्गं यदा नायात्तदा शरैः

samudraṃ prārthayanmārgaṃ yadā nāyāttadā śaraiḥ

भेदयामास रामञ्च उवाचाब्धिः समागतः

bhedayāmāsa rāmañca uvācābdhiḥ samāgataḥ

नलेन सेतुं बध्वाब्धौ लङ्कां व्रज गभीरकः

nalena setuṃ badhvābdhau laṅkāṃ vraja gabhīrakaḥ

अहं त्वया कृतः पूर्वं रामो ऽपि नलसेतुना

ahaṃ tvayā kṛtaḥ pūrvaṃ rāmo 'pi nalasetunā

कृतेन तरुशैलाद्यैर् गतः पारं महोदधेः

kṛtena taruśailādyair gataḥ pāraṃ mahodadheḥ

वानरैः स सुवेलस्थः सह लङ्कां ददर्श वै

vānaraiḥ sa suvelasthaḥ saha laṅkāṃ dadarśa vai