Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Agni Purāṇa

Chapter 97

अग्निपुराणम्

§

अथ सप्तनवतितमो ऽध्यायः

atha saptanavatitamo 'dhyāyaḥ

§

शिवप्रतिष्ठाकथनं

śivapratiṣṭhākathanaṃ

§

ईश्वर उवाच

īśvara uvāca

AP_97.001ab

प्रातर् नित्पविधिं कृत्वा द्वारपालप्रपूजनं

prātar nitpavidhiṃ kṛtvā dvārapālaprapūjanaṃ

AP_97.001cd

प्रविश्य प्रग्विधानेन देहशुद्ध्यादिमाचरेत्

praviśya pragvidhānena dehaśuddhyādimācaret

AP_97.002ab

दिक्पतींश् च समभ्यर्च्य शिवकुम्भञ्च वर्धनीं

dikpatīṃś ca samabhyarcya śivakumbhañca vardhanīṃ

AP_97.002cd

अष्टमुष्टिकया लिङ्गं वह्निं सन्पर्प्य च क्रमात्

aṣṭamuṣṭikayā liṅgaṃ vahniṃ sanparpya ca kramāt

AP_97.003ab

शिवाज्ञातस्ततो गच्छेत् प्रासादं शस्त्रमुच्चरन्

śivājñātastato gacchet prāsādaṃ śastramuccaran

AP_97.003cd

तद्गतान् प्रक्षिपेद्विघ्नान् हुम्फडन्तशराणुना

tadgatān prakṣipedvighnān humphaḍantaśarāṇunā

AP_97.004ab

न मध्ये स्थापयेल्लिङ्गं बेधदोषविशङ्कया

na madhye sthāpayelliṅgaṃ bedhadoṣaviśaṅkayā

AP_97.004cd

तस्मान् मध्यं परित्यज्य यवार्धेन यवेन वा

tasmān madhyaṃ parityajya yavārdhena yavena vā

AP_97.005ab

किञ्चिदीशानमाश्रित्य शिलां मध्ये निवेशयेत्

kiñcidīśānamāśritya śilāṃ madhye niveśayet

AP_97.005cd

मूलेन तामनन्ताख्यां सर्वाधारस्वरूपिणीं

mūlena tāmanantākhyāṃ sarvādhārasvarūpiṇīṃ

AP_97.006ab

सर्वगां सृष्टियोगेन विन्यसेदचलां शिलां

sarvagāṃ sṛṣṭiyogena vinyasedacalāṃ śilāṃ

AP_97.006cd

अथवानेन मन्त्रेण शिवस्यासनरूपिणीं

athavānena mantreṇa śivasyāsanarūpiṇīṃ

AP_97.007ab

ओं नमो व्यापिनि भगवति स्थिरे ऽचले ध्रुवे

oṃ namo vyāpini bhagavati sthire 'cale dhruve

§

ह्रं लं ह्रीं स्वाहा

hraṃ laṃ hrīṃ svāhā

AP_97.007cd

त्वया शिवाज्ञया शक्ते स्थातव्यमिह सन्ततं

tvayā śivājñayā śakte sthātavyamiha santataṃ

AP_97.008ab

इत्युक्त्वा च समभ्यर्च्य निरुध्याद्रौद्रमुद्रया

ityuktvā ca samabhyarcya nirudhyādraudramudrayā

AP_97.008cd

वज्रादीनि च रत्नानि तथोशीरादिकौषधीः

vajrādīni ca ratnāni tathośīrādikauṣadhīḥ

AP_97.009ab

लोहान् हेमादिकांस्यन्तान् हरितालादिकांस् तथा

lohān hemādikāṃsyantān haritālādikāṃs tathā

AP_97.009cd

धान्यप्रभृतिशस्त्रांश् च पूर्वमुक्ताननुक्रमात्

dhānyaprabhṛtiśastrāṃś ca pūrvamuktānanukramāt

AP_97.010ab

प्रभारागत्वदेहत्ववीर्यशक्तिमयानिमान्

prabhārāgatvadehatvavīryaśaktimayānimān

AP_97.010cd

भावयेन्नेकचित्तस्तु लोकपालेशसंवरैः

bhāvayennekacittastu lokapāleśasaṃvaraiḥ

AP_97.011ab

पूर्वादिषु च गर्तेषु न्यसेदेकैकशः क्रमात्

pūrvādiṣu ca garteṣu nyasedekaikaśaḥ kramāt

AP_97.011cd

हेमजं तारजं कूर्मं वृषं वा द्वारसम्मुखं

hemajaṃ tārajaṃ kūrmaṃ vṛṣaṃ vā dvārasammukhaṃ

AP_97.012ab

सरित्तटमृदा युक्तं पर्वताग्रमृदाथवा

sarittaṭamṛdā yuktaṃ parvatāgramṛdāthavā

AP_97.012cd

प्रक्षिपेन्मध्यगर्तादौ यद्वा मेरुं सुवर्णजं

prakṣipenmadhyagartādau yadvā meruṃ suvarṇajaṃ

AP_97.013ab

मधूकाक्षतसंयुक्तमञ्जनेन समन्वितं

madhūkākṣatasaṃyuktamañjanena samanvitaṃ

AP_97.013cd

पृथिवीं राजतीं यद्वा यद्वा हेमसमुद्भवां

pṛthivīṃ rājatīṃ yadvā yadvā hemasamudbhavāṃ

AP_97.014ab

सर्ववीजसुवर्णाभ्यां समायुक्तां विनिक्षिपेत्

sarvavījasuvarṇābhyāṃ samāyuktāṃ vinikṣipet

AP_97.014cd

स्वर्णजं राजतं वापि सर्वलोहसमुद्भवं

svarṇajaṃ rājataṃ vāpi sarvalohasamudbhavaṃ

AP_97.015ab

सुवर्णं कृशरायुक्तं पद्मनालं ततो न्यसेत्

suvarṇaṃ kṛśarāyuktaṃ padmanālaṃ tato nyaset

AP_97.015cd

देवदेवस्य शक्त्यादिमूर्तिपर्यन्तमासनं

devadevasya śaktyādimūrtiparyantamāsanaṃ

AP_97.016ab

प्रकल्प्य पायसेनाथ लिप्त्वा गुग्गुलुनाथवा

prakalpya pāyasenātha liptvā guggulunāthavā

AP_97.016cd

श्वभ्रमाच्छाद्य वस्त्रेण तनुत्रेणास्त्ररक्षितं

śvabhramācchādya vastreṇa tanutreṇāstrarakṣitaṃ

AP_97.017ab

दिक्पतिभ्यो बलिं दत्वा समाचान्तो ऽथ देशिकः

dikpatibhyo baliṃ datvā samācānto 'tha deśikaḥ

AP_97.017cd

शेवेन वा शिलाश्वभ्रसङ्गदोषनिवृत्तये

śevena vā śilāśvabhrasaṅgadoṣanivṛttaye

AP_97.018ab

शस्त्रेण वा शतं सम्यग् जुहुयात् पूर्णया सह

śastreṇa vā śataṃ samyag juhuyāt pūrṇayā saha

§

:न् 1 द्वारसम्पुटमिति ग.

:n 1 dvārasampuṭamiti ga.

§

2 मृदा पुन इति ग..

2 mṛdā puna iti ga..

§

3 मध्यगर्तायामिति ख.. , घ.. , ङ.. च

3 madhyagartāyāmiti kha.. , gha.. , ṅa.. ca

§

4 मधूकाक्षतेत्त्यादिः, विनिक्षिपेदित्यन्तः पाठो ग.. पुस्तके नास्ति

4 madhūkākṣatettyādiḥ, vinikṣipedityantaḥ pāṭho ga.. pustake nāsti

§

5 सर्वलोहसमन्वितमिति ग..

5 sarvalohasamanvitamiti ga..

§

6 पञ्चधान्यमिति ख.. , घ.. च

6 pañcadhānyamiti kha.. , gha.. ca

§

7 लिप्तेति घ.. , ङ.. च

7 lipteti gha.. , ṅa.. ca

§

8 श्वभ्रमाच्छाद्य वस्त्रेण तन्मात्रेण स्वरक्षितमिति ख.. , ङ.. च ।

8 śvabhramācchādya vastreṇa tanmātreṇa svarakṣitamiti kha.. , ṅa.. ca /

§

यन्त्रमाच्छाद्य शस्त्रेण तनुत्रेण स्वरक्षितमिति ज.. ।

yantramācchādya śastreṇa tanutreṇa svarakṣitamiti ja.. /

§

श्वभ्रेत्त्यादिपाठो छ.. पुस्तके नास्ति

śvabhrettyādipāṭho cha.. pustake nāsti

§

9 दिक्पालादिभ्यो बलिमिति ड..

9 dikpālādibhyo balimiti ḍa..

§

10 शिलास्तत्र सङ्गदोषनिवृत्तये इति घ.. , ज.. च ।

10 śilāstatra saṅgadoṣanivṛttaye iti gha.. , ja.. ca /

§

शिलाश्वभ्रमङ्गदोषवृत्तये इति ख.. , छ.. च :प् 329

śilāśvabhramaṅgadoṣavṛttaye iti kha.. , cha.. ca :p 329

AP_97.018cd

एकैकाहुतिदानेन सन्तर्प्य वास्तुदेवताः

ekaikāhutidānena santarpya vāstudevatāḥ

AP_97.019ab

समुत्थाप्य हृदादेवमासनं मङ्गलादिभिः

samutthāpya hṛdādevamāsanaṃ maṅgalādibhiḥ

AP_97.019cd

गुरुर्देवाग्रतो गच्छेन्मूर्तिपैश् च दिशि स्थितैः

gururdevāgrato gacchenmūrtipaiś ca diśi sthitaiḥ

AP_97.020ab

चतुर्भिः सह कर्तव्या देवयज्ञस्य पृष्ठतः

caturbhiḥ saha kartavyā devayajñasya pṛṣṭhataḥ

AP_97.020cd

प्रासादादि परिभ्रम्य भद्राख्यद्वारसम्मुखं

prāsādādi paribhramya bhadrākhyadvārasammukhaṃ

AP_97.021ab

लिङ्गं संस्थाप्य दत्वार्घ्यं प्रासादं सन्निवेशयेत्

liṅgaṃ saṃsthāpya datvārghyaṃ prāsādaṃ sanniveśayet

AP_97.021cd

द्वारेण द्वारबन्धेन द्वारदेशेन तच्छिला

dvāreṇa dvārabandhena dvāradeśena tacchilā

AP_97.022ab

द्वारबन्धे शिखाशून्ये तदर्धेनाथ तदृते

dvārabandhe śikhāśūnye tadardhenātha tadṛte

AP_97.022cd

वर्जयन् द्वारसंस्पर्शं द्वारेणैव महेश्वरं

varjayan dvārasaṃsparśaṃ dvāreṇaiva maheśvaraṃ

AP_97.023ab

देवगृहसमारम्भे कोणेनापि प्रवेशयेत्

devagṛhasamārambhe koṇenāpi praveśayet

AP_97.023cd

अयमेव विधिर्ज्ञेयो व्यक्तलिङ्गे ऽपि सर्वतः

ayameva vidhirjñeyo vyaktaliṅge 'pi sarvataḥ

AP_97.024ab

गृहे प्रवेशनं द्वारे लोकैर् अपि समीरितं

gṛhe praveśanaṃ dvāre lokair api samīritaṃ

AP_97.024cd

अपद्वारप्रवेशेन विदुर्गोत्रक्षयं गृहं

apadvārapraveśena vidurgotrakṣayaṃ gṛhaṃ

AP_97.025ab

अथ पीठे च संस्थाप्य लिङ्गं द्वारस्य सम्मुखं

atha pīṭhe ca saṃsthāpya liṅgaṃ dvārasya sammukhaṃ

AP_97.025cd

तूर्यमङ्गलनिर्घेषैर् दूर्वाक्षतसमन्वितं

tūryamaṅgalanirgheṣair dūrvākṣatasamanvitaṃ

AP_97.026ab

समुत्तिष्ठं हृदेत्युक्त्वा महापाशुपतं पठेत्

samuttiṣṭhaṃ hṛdetyuktvā mahāpāśupataṃ paṭhet

AP_97.026cd

अपनीय घटं श्वभ्राद् देशिको मूर्तिपैः सह

apanīya ghaṭaṃ śvabhrād deśiko mūrtipaiḥ saha

AP_97.027ab

मन्त्रं सन्धारयित्वा तु विलिप्तं कुङ्कुमादिभिः

mantraṃ sandhārayitvā tu viliptaṃ kuṅkumādibhiḥ

AP_97.027cd

शक्तिशक्तिमतोरैक्यं ध्यात्वा चैव तु रक्षितं

śaktiśaktimatoraikyaṃ dhyātvā caiva tu rakṣitaṃ

AP_97.028ab

लयान्तं मूलमुच्चार्य स्पृष्ट्वा श्वभ्रे निवेशयेत्

layāntaṃ mūlamuccārya spṛṣṭvā śvabhre niveśayet

AP_97.028cd

अंशेन ब्रह्मभागस्य यद्वा अंशद्वयेन च

aṃśena brahmabhāgasya yadvā aṃśadvayena ca

AP_97.029ab

अर्धेन वाष्टमांशेन सर्वस्याथ प्रवेशनं

ardhena vāṣṭamāṃśena sarvasyātha praveśanaṃ

AP_97.029cd

विधाय सीसकं नाभिदीर्घाभिः सुसमाहितः

vidhāya sīsakaṃ nābhidīrghābhiḥ susamāhitaḥ

AP_97.030ab

श्वभ्रं वालुकयापुर्य ब्रूयात् स्थिरीभवेति च

śvabhraṃ vālukayāpurya brūyāt sthirībhaveti ca

AP_97.030cd

ततो लिङ्गे स्थिरीभूते ध्यात्वा सकलरूपिणं

tato liṅge sthirībhūte dhyātvā sakalarūpiṇaṃ

AP_97.031ab

मूलमुच्चार्य शक्त्यन्तं सृष्ट्या च निष्कलं न्यसेत्

mūlamuccārya śaktyantaṃ sṛṣṭyā ca niṣkalaṃ nyaset

AP_97.031cd

स्थाप्यमानं यदा लिङ्गं याम्यां दिशमथाश्रयेत्

sthāpyamānaṃ yadā liṅgaṃ yāmyāṃ diśamathāśrayet

AP_97.032ab

तत्तद्दिगीशमन्त्रेण पूर्णान्तं दक्षिणान्वितं

tattaddigīśamantreṇa pūrṇāntaṃ dakṣiṇānvitaṃ

AP_97.032cd

सव्ये स्थाने च वक्रे च चलिते स्फुटितेपि वा

savye sthāne ca vakre ca calite sphuṭitepi vā

AP_97.033ab

जुहुयान् मूलमन्त्रेण बहुरूपेण वा शतं

juhuyān mūlamantreṇa bahurūpeṇa vā śataṃ

AP_97.033cd

कुञ्चान्येष्वपि दोषेषु शिवशान्तिं समाश्रयेत्

kuñcānyeṣvapi doṣeṣu śivaśāntiṃ samāśrayet

AP_97.034ab

युक्तं न्यासादिभिर्लिङ्गं कुर्वन्नेवं न दोषभाक्

yuktaṃ nyāsādibhirliṅgaṃ kurvannevaṃ na doṣabhāk

AP_97.034cd

पीठबन्धमतः कृत्वा लक्षणस्यांशलक्षणं

pīṭhabandhamataḥ kṛtvā lakṣaṇasyāṃśalakṣaṇaṃ

AP_97.035ab

गौरीमन्त्रं लयं नीत्वा सृष्ट्या पिण्डीञ्च विन्यसेत्

gaurīmantraṃ layaṃ nītvā sṛṣṭyā piṇḍīñca vinyaset

AP_97.035cd

सम्पूर्य पार्श्वसंसिद्धिं वालुकावज्रलेपनं

sampūrya pārśvasaṃsiddhiṃ vālukāvajralepanaṃ

AP_97.036ab

ततो मूर्तिधरैः सार्धं गुरुः शान्तिं घटोर्ध्वतः

tato mūrtidharaiḥ sārdhaṃ guruḥ śāntiṃ ghaṭordhvataḥ

AP_97.036cd

संस्थाप्य कलशैर् अन्यैस्तद्वत् पञ्चामृतादिभिः

saṃsthāpya kalaśair anyaistadvat pañcāmṛtādibhiḥ

AP_97.037ab

विलिप्य चन्दनाद्यैश् च सम्पूज्य जगदीश्वरं

vilipya candanādyaiś ca sampūjya jagadīśvaraṃ

AP_97.037cd

उमामहेशमन्त्राभ्यां तौ स्पृशेल्लिङ्गमुद्रया

umāmaheśamantrābhyāṃ tau spṛśelliṅgamudrayā

AP_97.038ab

ततस्त्रितत्त्वविन्यासं षडर्चादिपुरःसरं

tatastritattvavinyāsaṃ ṣaḍarcādipuraḥsaraṃ

AP_97.038cd

कृत्वा मूर्तिं तदीशानामङ्गानां ब्रह्मणामथ

kṛtvā mūrtiṃ tadīśānāmaṅgānāṃ brahmaṇāmatha

AP_97.039ab

ज्ञानी लिङ्गे क्रियापीठे विनास्य स्नापयेत्ततः

jñānī liṅge kriyāpīṭhe vināsya snāpayettataḥ

AP_97.039cd

गन्धैर् विलिप्य सन्धूप्य व्यापित्वे शिवे न्यसेत्

gandhair vilipya sandhūpya vyāpitve śive nyaset

AP_97.040ab

स्रग्धूपदीपनैवेद्यैर् हृदयेन फलानि च

sragdhūpadīpanaivedyair hṛdayena phalāni ca

AP_97.040cd

विनिवेद्य यथाशक्ति समाचम्य महेश्वरं

vinivedya yathāśakti samācamya maheśvaraṃ

AP_97.041ab

दत्वार्घं च जपं कृत्वा निवेद्य वरदे करे

datvārghaṃ ca japaṃ kṛtvā nivedya varade kare

AP_97.041cd

चन्द्रार्कतारकं यावन् मन्त्रेण शैवमूर्तिपैः

candrārkatārakaṃ yāvan mantreṇa śaivamūrtipaiḥ

AP_97.042ab

स्वेच्छयैव त्वया नाथ स्थातव्यमिह मन्दिरे

svecchayaiva tvayā nātha sthātavyamiha mandire

AP_97.042cd

प्रणम्येव वहिर्गत्वा हृदा वा प्रणवेन वा

praṇamyeva vahirgatvā hṛdā vā praṇavena vā

AP_97.043ab

संस्थाप्य वृषभं पश्चात् पूर्ववद्वलिमाचरेत्

saṃsthāpya vṛṣabhaṃ paścāt pūrvavadvalimācaret

AP_97.043cd

न्यूनादिदोषमोषाय ततो मृत्युजिता शतं

nyūnādidoṣamoṣāya tato mṛtyujitā śataṃ

AP_97.044ab

शिवेन सशिवो हुत्वा शान्त्यर्थं पायसेन च

śivena saśivo hutvā śāntyarthaṃ pāyasena ca

AP_97.044cd

ज्ञानाज्ञानकृतं यच्च तत् पूरय महाविभो

jñānājñānakṛtaṃ yacca tat pūraya mahāvibho

AP_97.045ab

हिरण्यपशुभूम्यादि गीतवाद्यादिहेतवे

hiraṇyapaśubhūmyādi gītavādyādihetave

AP_97.045cd

अम्बिकेशाय तद् भक्त्या शक्त्या सर्वं निवेदयेत्

ambikeśāya tad bhaktyā śaktyā sarvaṃ nivedayet

AP_97.046ab

दानं महोत्सवं पश्चात् कुर्याद्दिनचतुष्टयं

dānaṃ mahotsavaṃ paścāt kuryāddinacatuṣṭayaṃ

AP_97.046cd

त्रिसन्ध्यं त्रिदिनं मन्त्री होमयेन् मूर्तिपैः सह

trisandhyaṃ tridinaṃ mantrī homayen mūrtipaiḥ saha

AP_97.047ab

चतुर्थेहनि पूर्णाञ्च चरुकं बहुरूपिणा

caturthehani pūrṇāñca carukaṃ bahurūpiṇā

AP_97.047cd

निवेद्य सर्वकुण्डेषु सम्पाताहुतिसोधितम्

nivedya sarvakuṇḍeṣu sampātāhutisodhitam

AP_97.048ab

दिनचतुष्टयं यावत्तन्निर्माल्यन्तदूर्धतः

dinacatuṣṭayaṃ yāvattannirmālyantadūrdhataḥ

AP_97.048cd

निर्माल्यापनयं कृत्वा स्नापयित्वा तु पूजयेत्

nirmālyāpanayaṃ kṛtvā snāpayitvā tu pūjayet

AP_97.049ab

पूजा सामान्यलिङ्गेषु कार्या साधारणाणुभिः

pūjā sāmānyaliṅgeṣu kāryā sādhāraṇāṇubhiḥ

AP_97.049cd

विहाय लिङ्गचैतन्यं कुर्यात् स्थाणुविसर्जनं

vihāya liṅgacaitanyaṃ kuryāt sthāṇuvisarjanaṃ

AP_97.050ab

असाधारणलिङ्गेषु क्षमस्वेति विसर्जनं

asādhāraṇaliṅgeṣu kṣamasveti visarjanaṃ

AP_97.050cd

आवाहनमभिव्यक्तिर्विसर्गः शक्तिरूपता

āvāhanamabhivyaktirvisargaḥ śaktirūpatā

AP_97.051ab

प्रतिष्ठान्ते क्वचित् प्रोक्तं स्थिराद्याहुतिसप्तकं

pratiṣṭhānte kvacit proktaṃ sthirādyāhutisaptakaṃ

AP_97.051cd

स्थिरस् तथाप्रमेयश्चानादिबोधस्तथैव च

sthiras tathāprameyaścānādibodhastathaiva ca

AP_97.052ab

नित्योथ सर्वगश् चैवाविनाशी दृष्ट एव च

nityotha sarvagaś caivāvināśī dṛṣṭa eva ca

AP_97.052cd

एते गुणा महेशस्य सन्निधानाय कीर्तिताः

ete guṇā maheśasya sannidhānāya kīrtitāḥ

AP_97.053ab

ओं नमः शिवाय स्थिरो भवेत्याहुतीनां क्रमः

oṃ namaḥ śivāya sthiro bhavetyāhutīnāṃ kramaḥ

AP_97.053cd

एवमेतञ्च सम्पाद्य विधाय शिवकुम्भवत्

evametañca sampādya vidhāya śivakumbhavat

AP_97.054ab

कुम्भद्वयञ्च तन्मध्यादेककुम्भाम्भसा भवं

kumbhadvayañca tanmadhyādekakumbhāmbhasā bhavaṃ

AP_97.054cd

संस्नाप्य तद् द्वितीयन्तु कर्तृस्नानाय धारयेत्

saṃsnāpya tad dvitīyantu kartṛsnānāya dhārayet

AP_97.055ab

दत्वा बलिं समाचम्य वहिर्गच्छेत् शिवाज्ञया

datvā baliṃ samācamya vahirgacchet śivājñayā

AP_97.055cd

जगतीवाह्यतश् चण्डमैशान्यान्दिशि मन्दिरे

jagatīvāhyataś caṇḍamaiśānyāndiśi mandire

AP_97.056ab

धामगर्भप्रमाणे च सुपीठे कल्पितासने

dhāmagarbhapramāṇe ca supīṭhe kalpitāsane

AP_97.056cd

पूर्ववन् न्यासहोमादि विधाय ध्यानपूर्वकं

pūrvavan nyāsahomādi vidhāya dhyānapūrvakaṃ

AP_97.057ab

संस्थाप्य विधिवत्तत्र ब्रह्माङ्गैः पूजयेत्ततः

saṃsthāpya vidhivattatra brahmāṅgaiḥ pūjayettataḥ

AP_97.057cd

अङ्गानि पूर्वयुक्तानि ब्रह्माणी त्वर्चना यथा

aṅgāni pūrvayuktāni brahmāṇī tvarcanā yathā

§

एवं सद्योजाताय ओं ह्रूं फट् नमः । ओं विं वामदेवाय ह्रूं फट् नमः । ओं बुं अघोराय ह्रूं फट् नमः । ओं तत्पुरुषाय वौमीशानाय च ह्रूं फट् ॥

evaṃ sadyojātāya oṃ hrūṃ phaṭ namaḥ / oṃ viṃ vāmadevāya hrūṃ phaṭ namaḥ / oṃ buṃ aghorāya hrūṃ phaṭ namaḥ / oṃ tatpuruṣāya vaumīśānāya ca hrūṃ phaṭ ||

AP_97.058ab

जपं विवेद्य सन्तर्प्य विज्ञाप्य नतिपूर्वकं

japaṃ vivedya santarpya vijñāpya natipūrvakaṃ

AP_97.058cd

देवः सन्निहितो यावत्तावत्त्वं सन्निधो भव

devaḥ sannihito yāvattāvattvaṃ sannidho bhava

AP_97.059ab

न्यूनाधिकञ्च यत्किञ्चित् कृतमज्ञानतो मया

nyūnādhikañca yatkiñcit kṛtamajñānato mayā

AP_97.059cd

तवत्प्रसादेन चण्डेश तत् सर्वं परिपूरय

tavatprasādena caṇḍeśa tat sarvaṃ paripūraya

AP_97.060ab

वाणलिङ्गे वाणरोहे सिद्धलिङ्गे स्वयम्भुवि

vāṇaliṅge vāṇarohe siddhaliṅge svayambhuvi

AP_97.060cd

प्रतिमासु च सर्वासु न चण्डो ऽधिकृतो भवेत्

pratimāsu ca sarvāsu na caṇḍo 'dhikṛto bhavet

AP_97.061ab

अद्वैतभावनायुक्ते स्थण्डिलेशविधावपि

advaitabhāvanāyukte sthaṇḍileśavidhāvapi

AP_97.061cd

अभ्यर्च्य चण्डं ससुतं यजमानं हि भार्यया

abhyarcya caṇḍaṃ sasutaṃ yajamānaṃ hi bhāryayā

AP_97.062ab

पूर्वस्थापितकुम्भे न स्नापयेत् स्नापकः स्वयं

pūrvasthāpitakumbhe na snāpayet snāpakaḥ svayaṃ

AP_97.062cd

स्थापकं यजमानोपि सम्पूज्य च महेशवत्

sthāpakaṃ yajamānopi sampūjya ca maheśavat

AP_97.063ab

वित्तशाठ्यं विना दद्याद् भूहिरण्यादि दक्षिणां

vittaśāṭhyaṃ vinā dadyād bhūhiraṇyādi dakṣiṇāṃ

AP_97.063cd

मूर्तिमान् विधिवत् पश्चात् जापकान् ब्राह्मणांस् तथा

mūrtimān vidhivat paścāt jāpakān brāhmaṇāṃs tathā

AP_97.064ab

देवज्ञं शिल्पिनं प्रार्च्य दीनानाथादि भोजयेत्

devajñaṃ śilpinaṃ prārcya dīnānāthādi bhojayet

AP_97.064cd

यदत्र सम्मुखीभावे स्वेदितो भगवन्मया

yadatra sammukhībhāve svedito bhagavanmayā

AP_97.065ab

क्षमस्व नाथ तत् सर्वं कारुण्याम्बुनिधं मम

kṣamasva nātha tat sarvaṃ kāruṇyāmbunidhaṃ mama

AP_97.065cd

इति विज्ञप्तियुक्ताय यजमानाय सद्गुरुः

iti vijñaptiyuktāya yajamānāya sadguruḥ

AP_97.066ab

प्रतिष्ठापुण्यसद्भावं स्फुरत्तारकसप्रभं

pratiṣṭhāpuṇyasadbhāvaṃ sphurattārakasaprabhaṃ

AP_97.066cd

कुशपुष्पाक्षतोपेतं स्वकरेण समर्पयेत्

kuśapuṣpākṣatopetaṃ svakareṇa samarpayet

AP_97.067ab

ततः पाशपतोपेतं प्रणम्य परमेश्वरं

tataḥ pāśapatopetaṃ praṇamya parameśvaraṃ

AP_97.067cd

ततो ऽपि बलिभिर्भूतान् सन्निधाय निबोधयेत्

tato 'pi balibhirbhūtān sannidhāya nibodhayet

AP_97.068ab

स्थातव्यं भवता तावद् यावत् सन्निहितो हरः

sthātavyaṃ bhavatā tāvad yāvat sannihito haraḥ

AP_97.068cd

गुरुर्वस्त्रादिसंयुक्तं गृह्णीयाद्यागमण्डपं

gururvastrādisaṃyuktaṃ gṛhṇīyādyāgamaṇḍapaṃ

AP_97.069ab

सर्वोपकरणं शिल्पी तथा स्नापनमण्डपं

sarvopakaraṇaṃ śilpī tathā snāpanamaṇḍapaṃ

AP_97.069cd

अन्ये देवादयः स्थाप्या मन्त्रैर् आगमसम्भवैः

anye devādayaḥ sthāpyā mantrair āgamasambhavaiḥ

AP_97.070ab

आदिवर्णस्य भेदाद्वा सुतत्त्वव्याप्तिभाविताः

ādivarṇasya bhedādvā sutattvavyāptibhāvitāḥ

AP_97.070cd

साध्य प्रमुखदेवाश् च सरिदोषधयस् तथा

sādhya pramukhadevāś ca saridoṣadhayas tathā

AP_97.071ab

क्षेत्रपाः किन्नराद्याश् च पृथिवीतत्त्वमाश्रिताः

kṣetrapāḥ kinnarādyāś ca pṛthivītattvamāśritāḥ

AP_97.071cd

स्नानं सरस्वतीलक्ष्मीनदीनामम्भसि क्वचित्

snānaṃ sarasvatīlakṣmīnadīnāmambhasi kvacit

AP_97.072ab

भुवनाधिपतीनाञ्च स्थानं यत्र व्यवस्थितिः

bhuvanādhipatīnāñca sthānaṃ yatra vyavasthitiḥ

AP_97.072cd

अण्डवृद्धिप्रधानान्तं त्रितत्त्वं ब्रह्मणः पदं

aṇḍavṛddhipradhānāntaṃ tritattvaṃ brahmaṇaḥ padaṃ

AP_97.073ab

तन्मात्रादिप्रधानान्तं पदमेतत् त्रिकं हरेः

tanmātrādipradhānāntaṃ padametat trikaṃ hareḥ

AP_97.073cd

नाट्येशगणमातॄणां यक्षेशशरजन्मनां

nāṭyeśagaṇamātṝṇāṃ yakṣeśaśarajanmanāṃ

AP_97.074ab

अण्डजाः शुद्धविद्यान्तं पदं गणपतेस् तथा

aṇḍajāḥ śuddhavidyāntaṃ padaṃ gaṇapates tathā

AP_97.074cd

मायांशदेशशक्त्यनतं शिवा शिवोप्तरोचिषां

māyāṃśadeśaśaktyanataṃ śivā śivoptarociṣāṃ

AP_97.075ab

पदमीश्वरपर्यन्तं व्यक्तार्चासु च कीर्तितं

padamīśvaraparyantaṃ vyaktārcāsu ca kīrtitaṃ

AP_97.075cd

कूर्माद्यं कीर्तितं यच्च यच्च रत्नादिपञ्चकं

kūrmādyaṃ kīrtitaṃ yacca yacca ratnādipañcakaṃ

AP_97.076ab

प्रतिक्षिपेत् पीठगर्ते च पञ्चब्रह्मशिलां विना

pratikṣipet pīṭhagarte ca pañcabrahmaśilāṃ vinā

AP_97.076cd

षड्भिर्विभाजिते गर्ते त्यक्त्वा भावञ्च पृष्ठतः

ṣaḍbhirvibhājite garte tyaktvā bhāvañca pṛṣṭhataḥ

AP_97.077ab

स्थापनं पञ्चमांशे च यदि वा वसुभाजिते

sthāpanaṃ pañcamāṃśe ca yadi vā vasubhājite

AP_97.077cd

स्थापनं सप्तमे भागे प्रतिमासु सुखावहं

sthāpanaṃ saptame bhāge pratimāsu sukhāvahaṃ

AP_97.078ab

धारणाभिर्विशुद्धिः स्यात् स्थापने लेपचित्रयोः

dhāraṇābhirviśuddhiḥ syāt sthāpane lepacitrayoḥ

AP_97.078cd

स्नानादि मानसन्तत्र शिलारत्नादिवेशनं

snānādi mānasantatra śilāratnādiveśanaṃ

AP_97.079ab

नेत्रोद्घाटनमन्त्रेष्टमासनादिप्रकल्पनं

netrodghāṭanamantreṣṭamāsanādiprakalpanaṃ

AP_97.079cd

पूजा निरम्बुभिः पुष्पैर् यथा चित्रं न दुष्यति

pūjā nirambubhiḥ puṣpair yathā citraṃ na duṣyati

AP_97.080ab

विधिस्तु चललिङ्गेषु सम्प्रत्येव निगद्यते

vidhistu calaliṅgeṣu sampratyeva nigadyate

AP_97.080cd

पञ्चभिर्वा त्रिभिर्वापि पृथक् कुर्याद् विभाजिते

pañcabhirvā tribhirvāpi pṛthak kuryād vibhājite

AP_97.081ab

भगत्रयेण भागांशो भवेद्भागद्वयेन वा

bhagatrayeṇa bhāgāṃśo bhavedbhāgadvayena vā

AP_97.081cd

स्वपीठेष्वपि तद्वत् स्याल्लिङ्गेषु तत्त्वभेदतः

svapīṭheṣvapi tadvat syālliṅgeṣu tattvabhedataḥ

AP_97.082ab

सृष्टिमन्त्रेण संस्कारो विधिवत् स्फाटिकादिषु

sṛṣṭimantreṇa saṃskāro vidhivat sphāṭikādiṣu

AP_97.082cd

किञ्च ब्रह्मशिलारत्नप्रभूतेश्चानिवेदनं

kiñca brahmaśilāratnaprabhūteścānivedanaṃ

AP_97.083ab

योजनं पिण्डिकायाश् च मनसा परिकल्पयेत्

yojanaṃ piṇḍikāyāś ca manasā parikalpayet

AP_97.083cd

स्वयम्भूवाणलिङ्गादौ संस्कृतौ नियमो न हि

svayambhūvāṇaliṅgādau saṃskṛtau niyamo na hi

AP_97.084ab

स्नापनं संहितामन्त्रैर् न्यासं होमञ्च कारयेत्

snāpanaṃ saṃhitāmantrair nyāsaṃ homañca kārayet

AP_97.084cd

नदीसमुद्ररोहाणां स्थापनं पूर्ववन् मतं

nadīsamudrarohāṇāṃ sthāpanaṃ pūrvavan mataṃ

AP_97.085ab

ऐहिकम् मृण्मयं लिङ्गं पिष्टकादि च तक्षणात्

aihikam mṛṇmayaṃ liṅgaṃ piṣṭakādi ca takṣaṇāt

AP_97.085cd

कृत्वा सम्पूजयेच्छुद्धं सीक्षणादिविधानतः

kṛtvā sampūjayecchuddhaṃ sīkṣaṇādividhānataḥ

AP_97.086ab

समादाय ततो मन्त्रानात्मानं सन्निधाय च

samādāya tato mantrānātmānaṃ sannidhāya ca

AP_97.086cd

तज्जले प्रक्षिपेल्लिङ्गं वत्सरात् कामदं भवेत्

tajjale prakṣipelliṅgaṃ vatsarāt kāmadaṃ bhavet

AP_97.087ab

विष्ण्वादिस्थापनं चैव पृयङ्मन्त्रैः समाचरेत्

viṣṇvādisthāpanaṃ caiva pṛyaṅmantraiḥ samācaret

§

इत्य् आग्नेये महापुराणे शिवप्रतिष्ठा नाम सप्तनवतितमो ऽध्यायः ॥

ity āgneye mahāpurāṇe śivapratiṣṭhā nāma saptanavatitamo 'dhyāyaḥ ||

Source variants and edition notes (103)

These belong to the source apparatus and are separate from the main reading.

Edition note

1 satyādhivāsanamiti ja..

Edition note

2 dīkṣāntañca samabhyarcyeti ja..

Edition note

3 vāsudeva dayāśīla līlayā māṃ samuddhara / gharoddhāre samarthosi mamoddhāre kiyañchramaḥ // iti śloko kha.. , cha.. pustakedhikotrāsti

Edition note

1 aṣṭaputriyeti kha.. , gha.. , cha.. ca / aṣṭapuṣpikayeti ga.. , ṅa.. , ca /

Edition note

aṣṭapuṣṭikayā iti ja..

Edition note

2 prāsādamastramuccaran iti kha.. , ṅa.. ca / prasādaṃ śāstramuccaranniti ga.. , ja.. ca

Edition note

3 huṃ phaḍantaśivātmaneti kha.. , ga.. , cha.. ca / huṃ phaḍantaśivāṇuneti ja..

Edition note

4 sarvādhānasvarūpiṇīmiti ja..

Edition note

5 hraṃ laṃ hraṃ svāheti kha.. , cha.. , ca / oṃ hrāṃ laṃ hāṃ svāheti ja..

Edition note

6 ity uktvā taṃ samabhyarcyeti kha.. , cha.. ca / ity unmūlaṃ samabhyarceti ga.. /

Edition note

ity uccārya samabhyarcyeti ṅa..

Edition note

7 virundhyādrodhamudrayeti kha.. , ga.. , ṅa.. ca

Edition note

8 vīryāśaktimanukramāditi gha..

Edition note

9 lokapāleśasañcarair iti gha..

Edition note

10 pūrvādivatsvagarteṣu iti ṅa..

Edition note

11 prabhārāgetyādiḥ nyasedekaikaśaḥ kramāditi pāṭhaḥ, chapustake nāsti

Edition note

1 mūrtipaiḥ svadiśi sthitair iti ja..

Edition note

2 bandhubhiḥ saha kartavyā devayānasyeti kha.. / bandhubhiḥ sahakāre ca devālayasya iti ga.. , ja.. ca

Edition note

3 prāsādārdhamiti ja..

Edition note

4 sampraveśayediti gha..

Edition note

5 tadardhenātha ghātayet iti jha.. / tadardhenātha tatsute iti ga.. / tadardhenātha tadyatimiti gha.. / tadardhe vātha tatsutamiti ja.. / tadardhe nātha tadyute iti ṅa..

Edition note

6 bandhane iti kha.. / bandhyan iti gha.. / rakṣayan iti jha.. / varjayediti cha..

Edition note

7 vittagotrakṣayaṃ guhamiti ga..

Edition note

8 atha caivaṃ iti ja.. , jha.. , gha.. ca

Edition note

1 ghaṭaṃ tatra iti jha..

Edition note

2 mantraṃ sandhārayitvātha iti kha.. / patrasthaṃ dhārayitvā tu, iti gha..

Edition note

3 suliptamiti ga..

Edition note

4 lakṣitamiti gha.. , ja.. , jha.. , ca

Edition note

5 namontamiti ḍa..

Edition note

6 śaktimudre niveśayediti ja..

Edition note

7 ardhena cāṣṭamāṃśena sarvasyādhaḥ praveśanam iti ja..

Edition note

8 sīsakaṃ vāgbhirdīrghābhiriti cha.. / sīsakaṃ cāpi dīrghāriti ja..

Edition note

9 atheti ka.. , ṅa.. , cha.. ca

Edition note

10 layāmantamityādiḥ, sthirībhaveti ca ity antaḥ sārdhaślokadvayātmakaḥ pāṭho jha.. pustake nāsti

Edition note

11 dhyāyediti gha..

Edition note

12 sṛṣṭyādivikalamiti jha.. / sṛṣṭyādiniṣphalamiti kha.. , gha.. , ca / sṛṣṭyādi niṣphalamiti ga.. , ḍa.. ca

Edition note

13 tato liṅge ity ādiḥ, diśamathāśrayedityantaḥ pāṭho ja.. pustake nāsti

Edition note

1 vakreṇeti kha..

Edition note

2 catūrūpeṇa iti jha..

Edition note

3 sthāpyamānamityādiḥ, śāntaṃ samāśrayat ity antaḥ pāṭhī ga.. , ṅa.. , pustake nāsti

Edition note

4 uktanyāsavidhiṃ liṅge iti kha.. / uktanyāsavidhau liṅge iti ga..

Edition note

5 pīṭha bandhamadhaḥ kṛtvā kurvanneva na doṣabhāk iti kha.. , ga.. ca / pīṭha bandhamataḥ kṛtvā lakṣaṇasyāṅgalakṣaṇamiti gha..

Edition note

6 pārśvasiddhiṃ ca vālukāvrajalepanamiti ja..

Edition note

7 saptāranyakalaśair anyaiḥ stutvā iti jha..

Edition note

8 caturājyaiś ca iti jha..

Edition note

9 ṣaḍarghādipuraḥsaramiti jha.. / ṣaḍagrādipuraḥsaramiti kha..

Edition note

10 jñānaliṅge iti jha..

Edition note

1 jalaṃ hutvā iti ga..

Edition note

2 nivedya varadevake iti ja..

Edition note

3 mantreśair mūrtipaiḥ saha iti jha.. / mantreśair mūrtijaiḥ saha iti gha..

Edition note

4 vahiṣkṛtvā iti jha.. / vahirhatvā iti gha..

Edition note

5 nyūnādidoṣamokṣāyeti ja.. / nyānādidoṣanāśāyeti ṅa..

Edition note

6 mahāprabho iti jha..

Edition note

7 hiraṇyavastradhūpādi iti jha..

Edition note

8 pāyasāhutisodhitamiti jha.. / sampātāhutiśodhanamiti ga..

Edition note

9 snāpayitvā ca iti ga..

Edition note

10 sādhāraṇāṃśubhiriti kha.. / sādhāraṇādikamiti ga..

Edition note

1 vilāsī tṛpta eva ca iti kha.. , ṅa.. , cha.. , ja.. ca / avināśī tṛpta eva ca iti ṅa..

Edition note

2 sannidhāya prakīrtitā iti kha.. , cha.. ca

Edition note

3 oṃ nama ity ādi, śivakumbhavat ity antaḥ pāṭho jha.. pustake nāsti /

Edition note

śivāya śivakumbhavat iti ga..

Edition note

4 vahiḥ kumbhe śivājñayā iti jha..

Edition note

5 vāmagarbhapramāṇena iti jha..

Edition note

6 svapīṭhe iti ga..

Edition note

7 brahmādyair iti ga.. , jha.. ca

Edition note

8 pūrvamuktāni iti kha.. , ga.. , ṅa.. , cha.. ca / pūrvabhuktānīti ja..

Edition note

9 tvadhunā yathā iti kha..

Edition note

1 oṃ sadyojātāya hūṃ phaṭ iti jha.. / evaṃ sadyojātāya oṃ hrūṃ phaṭ nama iti kha.. , cha.. ca / oṃ evaṃ sadyo jātāya hūṃ phaṭ nama iti ga.. , ja.. ca

Edition note

2 oṃ vaṃ iti jha..

Edition note

3 oṃ evaṃ ceti cha.. / oṃ evaṃ cediti ṅa.. / oṃ vai iti ja..

Edition note

4 dhūpaṃ nivedya iti gha..

Edition note

5 kṛtamajñānatopi vā iti ga..

Edition note

6 bāṇaliṅge cale lohe iti ja..

Edition note

7 sthaṇḍile sannidhāvapi iti ja.. , jha.. ca

Edition note

8 sthāpaka iti ja..

Edition note

9 prapūjya ca iti ja..

Edition note

10 maheśvaramiti kha.. , cha.. ca

Edition note

11 gohiraṇyādi iti ja.. , jha.. ca

Edition note

1 dīnānāthāṃśceti ja..

Edition note

2 deva tvaṃ nātha tat sarvaṃ kāruṇyān manave nama iti jha..

Edition note

3 pratiṣṭhāyajñasambhāramiti ga..

Edition note

4 sphurattārakasannibhamiti

Edition note

5 tataḥ paśupatiṃ japtvā iti kha.. , ga.. ca

Edition note

6 bhava iti kha.. , gha.. ca

Edition note

7 gururvastrāṇītyādiḥ, snānamaṇḍapamityantaḥ pāṭho jha.. pustake nāsti

Edition note

8 ādivarṇasya śeṣādvā iti jha..

Edition note

9 svātantryā vyāptirīritā iti ga.. / svatattvavyāptibhāvitā iti cha.. /

Edition note

svatantravyāptibhedata iti ja..

Edition note

10 jāpya iti jha..

Edition note

1 tanmātrādiprayāṇāntamiti kha..

Edition note

2 tattvamekaṃ citraṃ hareriti gha..

Edition note

3 snānaṃ sarasvatītyādiḥ, rociṣāmityantaḥ pāṭho jha.. pustake nāsti

Edition note

4 yadratnādikapañcakamiti ja..

Edition note

5 ṣaḍabhirbhājite garbhe iti ṅa..

Edition note

6 śilāvāhādiveśanaṃ iti jha.. / śilāratnaniveśanamiti kha..

Edition note

1 pṛthak pīṭhe iti kha.. , ga.. , gha.. ca

Edition note

2 sthāpanamityādiḥ, kuryād vibhājite ity antaḥ pāṭho ṅa.pustake nāsti

Edition note

3 svapīṭhe snapite iti kha..

Edition note

4 prabhūtepyadhiveśanamiti gha..

Edition note

5 vāṇaliṅgānāmiti ja..

Edition note

6 piṣṭakādi ca tatkramāditi cha.. , ja.. ca

Edition note

7 mṛṣṭimantreṇetyādiḥ dīkṣaṇādividhānata ity antaḥ pāṭho ga.. pustake nāsti

Edition note

8 śivapūjā iti ka..

Edition, source and reuse
Edition
Rajendralal Mitra, Asiatic Society of Bengal, Calcutta, 1870–1879, 3 volumes, Bibliotheca Indica 65, 1–3.
Electronic text
Jun Takashima · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः