श्री-शुक उवाच अथान्यद् अपि कृष्णस्य शृणु कर्माद्भुतं नृप । क्रीडा-नर-शरीरस्य यथा सौभ-पतिर् हतः ॥
śrī-śuka uvāca athānyad api kṛṣṇasya śṛṇu karmādbhutaṃ nṛpa / krīḍā-nara-śarīrasya yathā saubha-patir hataḥ //
शिशुपाल-सखः शाल्वो रुक्मिण्य्-उद्वाह आगतः । यदुभिर् निर्जितः सङ्ख्ये जरासन्धादयस् तथा ॥
śiśupāla-sakhaḥ śālvo rukmiṇy-udvāha āgataḥ / yadubhir nirjitaḥ saṅkhye jarāsandhādayas tathā //
शाल्वः प्रतिज्ञाम् अकरोच् छृण्वतां सर्व-भूभुजाम् । अयादवां क्ष्मां करिष्ये पौरुषं मम पश्यत ॥
śālvaḥ pratijñām akaroc chṛṇvatāṃ sarva-bhūbhujām / ayādavāṃ kṣmāṃ kariṣye pauruṣaṃ mama paśyata //
इति मूढः प्रतिज्ञाय देवं पशु-पतिं प्रभुम् । आराधयाम् आस नृपः पांशु-मुष्टिं सकृद् ग्रसन् ॥
iti mūḍhaḥ pratijñāya devaṃ paśu-patiṃ prabhum / ārādhayām āsa nṛpaḥ pāṃśu-muṣṭiṃ sakṛd grasan //
संवत्सरान्ते भगवान् आशु-तोष उमा-पतिः । वरेण च्छन्दयाम् आस शाल्वं शरणम् आगतम् ॥
saṃvatsarānte bhagavān āśu-toṣa umā-patiḥ / vareṇa cchandayām āsa śālvaṃ śaraṇam āgatam //
देवासुर-मनुष्याणां गन्धर्वोरग-रक्षसाम् । अभेद्यं काम-गं वव्रे स यानं वृष्णि-भीषणम् ॥
devāsura-manuṣyāṇāṃ gandharvoraga-rakṣasām / abhedyaṃ kāma-gaṃ vavre sa yānaṃ vṛṣṇi-bhīṣaṇam //
तथेति गिरिशादिष्टो मयः पर-पुरं-जयः । पुरं निर्माय शाल्वाय प्रादात् सौभम् अयस्-मयम् ॥
tatheti giriśādiṣṭo mayaḥ para-puraṃ-jayaḥ / puraṃ nirmāya śālvāya prādāt saubham ayas-mayam //
स लब्ध्वा काम-गं यानं तमो-धाम दुरासदम् । ययस् द्वारवतीं शाल्वो वैरं वृष्णि-कृतं स्मरन् ॥
sa labdhvā kāma-gaṃ yānaṃ tamo-dhāma durāsadam / yayas dvāravatīṃ śālvo vairaṃ vṛṣṇi-kṛtaṃ smaran //
निरुध्य सेनया शाल्वो महत्या भरतर्षभ । पुरीं बभञ्जोपवनान् उद्यानानि च सर्वशः ॥
nirudhya senayā śālvo mahatyā bharatarṣabha / purīṃ babhañjopavanān udyānāni ca sarvaśaḥ //
स-गोपुराणि द्वाराणि प्रासादाट्टाल-तोलिकाः । विहारान् स विमानाग्र्यान् निपेतुः शस्त्र-वृष्टयः ॥
sa-gopurāṇi dvārāṇi prāsādāṭṭāla-tolikāḥ / vihārān sa vimānāgryān nipetuḥ śastra-vṛṣṭayaḥ //
शिला-द्रुमाश् चाशनयः सर्पा आसार-शर्कराः । प्रचण्डश् चक्रवातो ऽभूद् रजसाच्छादिता दिशः ॥
śilā-drumāś cāśanayaḥ sarpā āsāra-śarkarāḥ / pracaṇḍaś cakravāto 'bhūd rajasācchāditā diśaḥ //
इत्य् अर्द्यमाना सौभेन कृष्णस्य नगरी भृशम् । नाभ्यपद्यत शं राजंस् त्रि-पुरेण यथा मही ॥
ity ardyamānā saubhena kṛṣṇasya nagarī bhṛśam / nābhyapadyata śaṃ rājaṃs tri-pureṇa yathā mahī //
प्रद्युम्नो भगवान् वीक्ष्य बाध्यमाना निजाः प्रजाः । म भैष्टेत्य् अभ्यधाद् वीरो रथारूढो महा-यशाः ॥
pradyumno bhagavān vīkṣya bādhyamānā nijāḥ prajāḥ / ma bhaiṣṭety abhyadhād vīro rathārūḍho mahā-yaśāḥ //
सात्यकिश् चारुदेष्णश् च साम्बो ऽक्रूरः सहानुजः । हार्दिक्यो भानुविन्दश् च गदश् च शुक-सारणौ ॥
sātyakiś cārudeṣṇaś ca sāmbo 'krūraḥ sahānujaḥ / hārdikyo bhānuvindaś ca gadaś ca śuka-sāraṇau //
अपरे च महेष्व्-आसा रथ-यूथप-यूथपाः । निर्ययुर् दंशिता गुप्ता रथेभाश्व-पदातिभिः ॥
apare ca maheṣv-āsā ratha-yūthapa-yūthapāḥ / niryayur daṃśitā guptā rathebhāśva-padātibhiḥ //
ततः प्रववृते युद्धं शाल्वानां यदुभिः सह । यथासुराणां विबुधैस् तुमुलं लोम-हर्षणम् ॥
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ śālvānāṃ yadubhiḥ saha / yathāsurāṇāṃ vibudhais tumulaṃ loma-harṣaṇam //
ताश् च सौभ-पतेर् माया दिव्यास्त्रै रुक्मिणी-सुतः । क्षणेन नाशयाम् आस नैशं तम इवोष्ण-गुः ॥
tāś ca saubha-pater māyā divyāstrai rukmiṇī-sutaḥ / kṣaṇena nāśayām āsa naiśaṃ tama ivoṣṇa-guḥ //
विव्याध पञ्च-विंशत्या स्वर्ण-पुङ्खैर् अयो-मुखैः । शाल्वस्य ध्वजिनी-पालं शरैः सन्नत-पर्वभिः ॥
vivyādha pañca-viṃśatyā svarṇa-puṅkhair ayo-mukhaiḥ / śālvasya dhvajinī-pālaṃ śaraiḥ sannata-parvabhiḥ //
शतेनाताडयच् छाल्वम् एकैकेनास्य सैनिकान् । दशभिर् दशभिर् नेतॄन् वाहनानि त्रिभिस् त्रिभिः ॥
śatenātāḍayac chālvam ekaikenāsya sainikān / daśabhir daśabhir netṝn vāhanāni tribhis tribhiḥ //
तद् अद्भुतं महत् कर्म प्रद्युम्नस्य महात्मनः । दृष्ट्वा तं पूजयाम् आसुः सर्वे स्व-पर-सैनिकाः ॥
tad adbhutaṃ mahat karma pradyumnasya mahātmanaḥ / dṛṣṭvā taṃ pūjayām āsuḥ sarve sva-para-sainikāḥ //
बहु-रूपैक-रूपं तद् दृश्यते न च दृश्यते । माया-मयं मय-कृतं दुर्विभाव्यं परैर् अभूत् ॥
bahu-rūpaika-rūpaṃ tad dṛśyate na ca dṛśyate / māyā-mayaṃ maya-kṛtaṃ durvibhāvyaṃ parair abhūt //
क्वचिद् भूमौ क्वचिद् व्योम्नि गिरि-मूर्ध्नि जले क्वचित् । अलात-चक्र-वद् भ्राम्यत् सौभं तद् दुरवस्थितम् ॥
kvacid bhūmau kvacid vyomni giri-mūrdhni jale kvacit / alāta-cakra-vad bhrāmyat saubhaṃ tad duravasthitam //
यत्र यत्रोपलक्ष्येत स-सौभः सह-सैनिकः । शाल्वस् ततस् ततो ऽमुञ्चञ् छरान् सात्वत-यूथपाः ॥
yatra yatropalakṣyeta sa-saubhaḥ saha-sainikaḥ / śālvas tatas tato 'muñcañ charān sātvata-yūthapāḥ //
शरैर् अग्न्य्-अर्क-संस्पर्शैर् आशी-विष-दुरासदैः । पीड्यमान-पुरानीकः शाल्वो ऽमुह्यत् परेरितैः ॥
śarair agny-arka-saṃsparśair āśī-viṣa-durāsadaiḥ / pīḍyamāna-purānīkaḥ śālvo 'muhyat pareritaiḥ //
शाल्वानीकप-शस्त्रौघैर् वृष्णि-वीरा भृशार्दिताः । न तत्यजू रणं स्वं स्वं लोक-द्वय-जिगीषवः ॥
śālvānīkapa-śastraughair vṛṣṇi-vīrā bhṛśārditāḥ / na tatyajū raṇaṃ svaṃ svaṃ loka-dvaya-jigīṣavaḥ //
शाल्वामात्यो द्युमान् नाम प्रद्युम्नं प्रक् प्रपीडितः । आसाद्य गदया मौर्व्या व्याहत्य व्यनदद् बली ॥
śālvāmātyo dyumān nāma pradyumnaṃ prak prapīḍitaḥ / āsādya gadayā maurvyā vyāhatya vyanadad balī //
प्रद्युम्नं गदया सीर्ण- वक्षः-स्थलम् अरिं-दमम् । अपोवाह रणात् सूतो धर्म-विद् दारुकात्मजः ॥
pradyumnaṃ gadayā sīrṇa- vakṣaḥ-sthalam ariṃ-damam / apovāha raṇāt sūto dharma-vid dārukātmajaḥ //
लब्ध-सम्ज्ञो मुहूर्तेन कार्ष्णिः सारथिम् अब्रवीत् । अहो असाध्व् इदं सूत यद् रणान् मे ऽपसर्पणम् ॥
labdha-samjño muhūrtena kārṣṇiḥ sārathim abravīt / aho asādhv idaṃ sūta yad raṇān me 'pasarpaṇam //
न यदूनां कुले जातः श्रूयते रण-विच्युतः । विना मत् क्लीब-चित्तेन सूतेन प्राप्त-किल्बिषात् ॥
na yadūnāṃ kule jātaḥ śrūyate raṇa-vicyutaḥ / vinā mat klība-cittena sūtena prāpta-kilbiṣāt //
किं नु वक्ष्ये ऽभिसङ्गम्य पितरौ राम-केशवौ । युद्धात् सम्यग् अपक्रान्तः पृष्टस् तत्रात्मनः क्षमम् ॥
kiṃ nu vakṣye 'bhisaṅgamya pitarau rāma-keśavau / yuddhāt samyag apakrāntaḥ pṛṣṭas tatrātmanaḥ kṣamam //
व्यक्तं मे कथयिष्यन्ति हसन्त्यो भ्रातृ-जामयः । क्लैब्यं कथं कथं वीर तवान्यैः कथ्यतां मृधे ॥
vyaktaṃ me kathayiṣyanti hasantyo bhrātṛ-jāmayaḥ / klaibyaṃ kathaṃ kathaṃ vīra tavānyaiḥ kathyatāṃ mṛdhe //
सारथिर् उवाच धर्मं विजानतायुष्मन् कृतम् एतन् मया विभो । सूतः कृच्छ्र-गतं रक्षेद् रथिनं सारथिं रथी ॥
sārathir uvāca dharmaṃ vijānatāyuṣman kṛtam etan mayā vibho / sūtaḥ kṛcchra-gataṃ rakṣed rathinaṃ sārathiṃ rathī //
एतद् विदित्वा तु भवान् मयापोवाहितो रणात् । उपसृष्टः परेणेति मूर्च्छितो गदया हतः ॥
etad viditvā tu bhavān mayāpovāhito raṇāt / upasṛṣṭaḥ pareṇeti mūrcchito gadayā hataḥ //