श्री-शुक उवाच श्रुत्वा पृथा सुबल-पुत्र्य् अथ याज्ञसेनी माधव्य् अथ क्षितिप-पत्न्य उत स्व-गोप्यः श्रुत्वा पृथा सुबल-पुत्र्य् अथ याज्ञसेनी माधव्य् अथ क्षितिप-पत्न्य उत स्व-गोप्यः कृष्णे ऽखिलात्मनि हरौ प्रणयानुबन्धं सर्वा विसिस्म्युर् अलम् अश्रु-कलाकुलाक्ष्यः ॥
śrī-śuka uvāca śrutvā pṛthā subala-putry atha yājñasenī mādhavy atha kṣitipa-patnya uta sva-gopyaḥ śrutvā pṛthā subala-putry atha yājñasenī mādhavy atha kṣitipa-patnya uta sva-gopyaḥ kṛṣṇe 'khilātmani harau praṇayānubandhaṃ sarvā visismyur alam aśru-kalākulākṣyaḥ //
इति सम्भाषमाणासु स्त्रीभिः स्त्रीषु नृभिर् नृषु । आययुर् मुनयस् तत्र कृष्ण-राम-दिदृक्षया ॥
iti sambhāṣamāṇāsu strībhiḥ strīṣu nṛbhir nṛṣu / āyayur munayas tatra kṛṣṇa-rāma-didṛkṣayā //
द्वैपायनो नारदश् च च्यवनो देवलो ऽसितः । विश्वामित्रः शतानन्दो भरद्वाजो ऽथ गौतमः ॥
dvaipāyano nāradaś ca cyavano devalo 'sitaḥ / viśvāmitraḥ śatānando bharadvājo 'tha gautamaḥ //
रामः स-शिष्यो भगवान् वसिष्ठो गालवो भृगुः । पुलस्त्यः कश्यपो ऽत्रिश् च मार्कण्डेयो बृहस्पतिः ॥
rāmaḥ sa-śiṣyo bhagavān vasiṣṭho gālavo bhṛguḥ / pulastyaḥ kaśyapo 'triś ca mārkaṇḍeyo bṛhaspatiḥ //
द्वितस् त्रितश् चैकतश् च ब्रह्म-पुत्रास् तथाङ्गिराः । अगस्त्यो याज्ञवल्क्यश् च वामदेवादयो ऽपरे ॥
dvitas tritaś caikataś ca brahma-putrās tathāṅgirāḥ / agastyo yājñavalkyaś ca vāmadevādayo 'pare //
तान् दृष्ट्वा सहसोत्थाय प्राग् आसीना नृपादयः । पाण्डवाः कृष्ण-रामौ च प्रणेमुर् विश्व-वन्दितान् ॥
tān dṛṣṭvā sahasotthāya prāg āsīnā nṛpādayaḥ / pāṇḍavāḥ kṛṣṇa-rāmau ca praṇemur viśva-vanditān //
तान् आनर्चुर् यथा सर्वे सह-रामो ऽच्युतो ऽर्चयत् । स्वागतासन-पाद्यार्घ्य- माल्य-धूपानुलेपनैः ॥
tān ānarcur yathā sarve saha-rāmo 'cyuto 'rcayat / svāgatāsana-pādyārghya- mālya-dhūpānulepanaiḥ //
उवाच सुखम् आसीनान् भगवान् धर्म-गुप्-तनुः । सदसस् तस्य महतो यत-वाचो ऽनुशृण्वतः ॥
uvāca sukham āsīnān bhagavān dharma-gup-tanuḥ / sadasas tasya mahato yata-vāco 'nuśṛṇvataḥ //
श्री-भगवान् उवाच अहो वयं जन्म-भृतो लब्धं कार्त्स्न्येन तत्-फलम् । देवानाम् अपि दुष्प्रापं यद् योगेश्वर-दर्शनम् ॥
śrī-bhagavān uvāca aho vayaṃ janma-bhṛto labdhaṃ kārtsnyena tat-phalam / devānām api duṣprāpaṃ yad yogeśvara-darśanam //
किं स्वल्प-तपसां नॄणाम् अर्चायां देव-चक्षुषाम् । दर्शन-स्पर्शन-प्रश्न- प्रह्व-पादार्चनादिकम् ॥
kiṃ svalpa-tapasāṃ nṝṇām arcāyāṃ deva-cakṣuṣām / darśana-sparśana-praśna- prahva-pādārcanādikam //
न ह्य् अम्-मयानि तीर्थानि न देवा मृच्-छिला-मयाः । ते पुनन्त्य् उरु-कालेन दर्शनाद् एव साधवः ॥
na hy am-mayāni tīrthāni na devā mṛc-chilā-mayāḥ / te punanty uru-kālena darśanād eva sādhavaḥ //
नाग्निर् न सूर्यो न च चन्द्र-तारका न भूर् जलं खं श्वसनो ऽथ वाङ् मनः अम्प्; उपासिता भेद-कृतो हरन्त्य् अघं विपश्चितो घ्नन्ति मुहूर्त-सेवया ॥
nāgnir na sūryo na ca candra-tārakā na bhūr jalaṃ khaṃ śvasano 'tha vāṅ manaḥ amp; upāsitā bheda-kṛto haranty aghaṃ vipaścito ghnanti muhūrta-sevayā //
यस्यात्म-बुद्धिः कुणपे त्रि-धातुके स्व-धीः कलत्रादिषु भौम इज्य-धीः यस्यात्म-बुद्धिः कुणपे त्रि-धातुके स्व-धीः कलत्रादिषु भौम इज्य-धीः यत्-तीर्थ-बुद्धिः सलिले न कर्हिचिज् जनेष्व् अभिज्ञेषु स एव गो-खरः ॥
yasyātma-buddhiḥ kuṇape tri-dhātuke sva-dhīḥ kalatrādiṣu bhauma ijya-dhīḥ yasyātma-buddhiḥ kuṇape tri-dhātuke sva-dhīḥ kalatrādiṣu bhauma ijya-dhīḥ yat-tīrtha-buddhiḥ salile na karhicij janeṣv abhijñeṣu sa eva go-kharaḥ //
श्री-शुक उवाच निशम्येत्थं भगवतः कृष्णस्याकुण्थ-मेधसः । वचो दुरन्वयं विप्रास् तूष्णीम् आसन् भ्रमद्-धियः ॥
śrī-śuka uvāca niśamyetthaṃ bhagavataḥ kṛṣṇasyākuṇtha-medhasaḥ / vaco duranvayaṃ viprās tūṣṇīm āsan bhramad-dhiyaḥ //
चिरं विमृश्य मुनय ईश्वरस्येशितव्यताम् । जन-सङ्ग्रह इत्य् ऊचुः स्मयन्तस् तं जगद्-गुरुम् ॥
ciraṃ vimṛśya munaya īśvarasyeśitavyatām / jana-saṅgraha ity ūcuḥ smayantas taṃ jagad-gurum //
श्री-मुनय ऊचुः यन्-मायया तत्त्व-विद्-उत्तमा वयं विमोहिता विश्व-सृजाम् अधीश्वराः । यद् ईशितव्यायति गूढ ईहया अहो विचित्रम् भगवद्-विचेष्टितम् ॥
śrī-munaya ūcuḥ yan-māyayā tattva-vid-uttamā vayaṃ vimohitā viśva-sṛjām adhīśvarāḥ / yad īśitavyāyati gūḍha īhayā aho vicitram bhagavad-viceṣṭitam //
अनीह एतद् बहुधैक आत्मना सृजत्य् अवत्य् अत्ति न बध्यते यथा । भौमैर् हि भूमिर् बहु-नाम-रूपिणी अहो विभूम्नश् चरितं विडम्बनम् ॥
anīha etad bahudhaika ātmanā sṛjaty avaty atti na badhyate yathā / bhaumair hi bhūmir bahu-nāma-rūpiṇī aho vibhūmnaś caritaṃ viḍambanam //
अथापि काले स्व-जनाभिगुप्तये बिभर्षि सत्त्वं खल-निग्रहाय च । स्व-लीलया वेद-पथं सनातनं वर्णाश्रमात्मा पुरुषः परो भवान् ॥
athāpi kāle sva-janābhiguptaye bibharṣi sattvaṃ khala-nigrahāya ca / sva-līlayā veda-pathaṃ sanātanaṃ varṇāśramātmā puruṣaḥ paro bhavān //
ब्रह्म ते हृदयं शुक्लं तपः-स्वाध्याय-संयमैः । यत्रोपलब्धं सद् व्यक्तम् अव्यक्तं च ततः परम् ॥
brahma te hṛdayaṃ śuklaṃ tapaḥ-svādhyāya-saṃyamaiḥ / yatropalabdhaṃ sad vyaktam avyaktaṃ ca tataḥ param //
तस्माद् ब्रह्म-कुलं ब्रह्मन् शास्त्र-योनेस् त्वम् आत्मनः । सभाजयसि सद् धाम तद् ब्रह्मण्याग्रणीर् भवान् ॥
tasmād brahma-kulaṃ brahman śāstra-yones tvam ātmanaḥ / sabhājayasi sad dhāma tad brahmaṇyāgraṇīr bhavān //
अद्य नो जन्म-साफल्यं विद्यायास् तपसो दृशः । त्वया सङ्गम्य सद्-गत्या यद् अन्तः श्रेयसां परः ॥
adya no janma-sāphalyaṃ vidyāyās tapaso dṛśaḥ / tvayā saṅgamya sad-gatyā yad antaḥ śreyasāṃ paraḥ //
नमस् तस्मै भगवते कृष्णायाकुण्ठ-मेधसे । स्व-योगमाययाच्छन्न- महिम्ने परमात्मने ॥
namas tasmai bhagavate kṛṣṇāyākuṇṭha-medhase / sva-yogamāyayācchanna- mahimne paramātmane //
न यं विदन्त्य् अमी भू-पा एकारामाश् च वृष्णयः । माया-जवनिकाच्छन्नम् आत्मानं कालम् ईश्वरम् ॥
na yaṃ vidanty amī bhū-pā ekārāmāś ca vṛṣṇayaḥ / māyā-javanikācchannam ātmānaṃ kālam īśvaram //
यथा शयानः पुरुष आत्मानं गुण-तत्त्व-दृक् । नाम-मात्रेन्द्रियाभातं न वेद रहितं परम् ॥
yathā śayānaḥ puruṣa ātmānaṃ guṇa-tattva-dṛk / nāma-mātrendriyābhātaṃ na veda rahitaṃ param //
एवं त्वा नाम-मात्रेषु विषयेष्व् इन्द्रियेहया । मायया विभ्रमच्-चित्तो न वेद स्मृत्य्-उपप्लवात् ॥
evaṃ tvā nāma-mātreṣu viṣayeṣv indriyehayā / māyayā vibhramac-citto na veda smṛty-upaplavāt //
तस्याद्य ते ददृशिमाङ्घ्रिम् अघौघ-मर्ष- तीर्थास्पदं हृदि कृतं सु-विपक्व-योगैः अम्प्; उत्सिक्त-भक्त्य्-उपहताशय जीव-कोशा आपुर् भवद्-गतिम् अथानुगृहान भक्तान् ॥
tasyādya te dadṛśimāṅghrim aghaugha-marṣa- tīrthāspadaṃ hṛdi kṛtaṃ su-vipakva-yogaiḥ amp; utsikta-bhakty-upahatāśaya jīva-kośā āpur bhavad-gatim athānugṛhāna bhaktān //
श्री-शुक उवाच इत्य् अनुज्ञाप्य दाशार्हं धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरम् । राजर्षे स्वाश्रमान् गन्तुं मुनयो दधिरे मनः ॥
śrī-śuka uvāca ity anujñāpya dāśārhaṃ dhṛtarāṣṭraṃ yudhiṣṭhiram / rājarṣe svāśramān gantuṃ munayo dadhire manaḥ //
तद् वीक्ष्य तान् उपव्रज्य वसुदेवो महा-यशाः । प्रणम्य चोपसङ्गृह्य बभाषेदं सु-यन्त्रितः ॥
tad vīkṣya tān upavrajya vasudevo mahā-yaśāḥ / praṇamya copasaṅgṛhya babhāṣedaṃ su-yantritaḥ //
श्री-वसुदेव उवाच नमो वः सर्व-देवेभ्य ऋषयः श्रोतुम् अर्हथ । कर्मणा कर्म-निर्हारो यथा स्यान् नस् तद् उच्यताम् ॥
śrī-vasudeva uvāca namo vaḥ sarva-devebhya ṛṣayaḥ śrotum arhatha / karmaṇā karma-nirhāro yathā syān nas tad ucyatām //
श्री-नारद उवाच नाति-चित्रम् इदं विप्रा वसुदेवो बुभुत्सया । कृष्णम् मत्वार्भकं यन् नः पृच्छति श्रेय आत्मनः ॥
śrī-nārada uvāca nāti-citram idaṃ viprā vasudevo bubhutsayā / kṛṣṇam matvārbhakaṃ yan naḥ pṛcchati śreya ātmanaḥ //
सन्निकर्षो ऽत्र मर्त्यानाम् अनादरण-कारणम् । गाङ्गं हित्वा यथान्याम्भस् तत्रत्यो याति शुद्धये ॥
sannikarṣo 'tra martyānām anādaraṇa-kāraṇam / gāṅgaṃ hitvā yathānyāmbhas tatratyo yāti śuddhaye //
यस्यानुभूतिः कालेन लयोत्पत्त्य्-आदिनास्य वै । स्वतो ऽन्यस्माच् च गुणतो न कुतश्चन रिष्यति ॥
yasyānubhūtiḥ kālena layotpatty-ādināsya vai / svato 'nyasmāc ca guṇato na kutaścana riṣyati //
तं क्लेश-कर्म-परिपाक-गुण-प्रवाहैर् अव्याहतानुभवम् ईश्वरम् अद्वितीयम् । प्राणादिभिः स्व-विभवैर् उपगूढम् अन्यो मन्येत सूर्यम् इव मेघ-हिमोपरागैः ॥
taṃ kleśa-karma-paripāka-guṇa-pravāhair avyāhatānubhavam īśvaram advitīyam / prāṇādibhiḥ sva-vibhavair upagūḍham anyo manyeta sūryam iva megha-himoparāgaiḥ //
अथोचुर् मुनयो राजन्न् आभाष्यानल्सदुन्दभिम् । सर्वेषां शृण्वतां राज्ञां तथैवाच्युत-रामयोः ॥
athocur munayo rājann ābhāṣyānalsadundabhim / sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ rājñāṃ tathaivācyuta-rāmayoḥ //
कर्मणा कर्म-निर्हार एष साधु-निरूपितः । यच् छ्रद्धया यजेद् विष्णुं सर्व-यज्ञेश्वरं मखैः ॥
karmaṇā karma-nirhāra eṣa sādhu-nirūpitaḥ / yac chraddhayā yajed viṣṇuṃ sarva-yajñeśvaraṃ makhaiḥ //
चित्तस्योपशमो ऽयं वै कविभिः शास्त्र-चक्षुसा । दर्शितः सु-गमो योगो धर्मश् चात्म-मुद्-आवहः ॥
cittasyopaśamo 'yaṃ vai kavibhiḥ śāstra-cakṣusā / darśitaḥ su-gamo yogo dharmaś cātma-mud-āvahaḥ //
अयं स्वस्त्य्-अयनः पन्था द्वि-जातेर् गृह-मेधिनः । यच् छ्रद्धयाप्त-वित्तेन शुक्लेनेज्येत पूरुषः ॥
ayaṃ svasty-ayanaḥ panthā dvi-jāter gṛha-medhinaḥ / yac chraddhayāpta-vittena śuklenejyeta pūruṣaḥ //
वित्तैषणां यज्ञ-दानैर् गृहैर् दार-सुतैषणाम् । आत्म-लोकैषणां देव कालेन विसृजेद् बुधः । ग्रामे त्यक्तैषणाः सर्वे ययुर् धीरास् तपो-वनम् ॥
vittaiṣaṇāṃ yajña-dānair gṛhair dāra-sutaiṣaṇām / ātma-lokaiṣaṇāṃ deva kālena visṛjed budhaḥ / grāme tyaktaiṣaṇāḥ sarve yayur dhīrās tapo-vanam //
ऋणैस् त्रिभिर् द्विजो जातो देवर्षि-पितॄणां प्रभो । यज्ञाध्ययन-पुत्रैस् तान्य् अनिस्तीर्य त्यजन् पतेत् ॥
ṛṇais tribhir dvijo jāto devarṣi-pitṝṇāṃ prabho / yajñādhyayana-putrais tāny anistīrya tyajan patet //
त्वं त्व् अद्य मुक्तो द्वाभ्यां वै ऋषि-पित्रोर् महा-मते । यज्ञैर् देवर्णम् उन्मुच्य निरृणो ऽशरणो भव ॥
tvaṃ tv adya mukto dvābhyāṃ vai ṛṣi-pitror mahā-mate / yajñair devarṇam unmucya nirṛṇo 'śaraṇo bhava //
वसुदेव भवान् नूनं भक्त्या परमया हरिम् । जगताम् ईश्वरं प्रार्चः स यद् वां पुत्रतां गतः ॥
vasudeva bhavān nūnaṃ bhaktyā paramayā harim / jagatām īśvaraṃ prārcaḥ sa yad vāṃ putratāṃ gataḥ //
श्री-शुक उवाच इति तद्-वचनं श्रुत्वा वसुदेवो महा-मनाः । तान् ऋषीन् ऋत्विजो वव्रे मूर्ध्नानम्य प्रसाद्य च ॥
śrī-śuka uvāca iti tad-vacanaṃ śrutvā vasudevo mahā-manāḥ / tān ṛṣīn ṛtvijo vavre mūrdhnānamya prasādya ca //
त एनम् ऋषयो राजन् वृता धर्मेण धार्मिकम् । तस्मिन्न् अयाजयन् क्षेत्रे मखैर् उत्तम-कल्पकैः ॥
ta enam ṛṣayo rājan vṛtā dharmeṇa dhārmikam / tasminn ayājayan kṣetre makhair uttama-kalpakaiḥ //
तद्-दीक्षायां प्रवृत्तायां वृष्णयः पुष्कर-स्रजः । स्नाताः सु-वाससो राजन् राजानः सुष्ठ्व्-अलङ्कृताः ॥
tad-dīkṣāyāṃ pravṛttāyāṃ vṛṣṇayaḥ puṣkara-srajaḥ / snātāḥ su-vāsaso rājan rājānaḥ suṣṭhv-alaṅkṛtāḥ //
तन्-महिष्यश् च मुदिता निष्क-कण्ठ्यः सु-वाससः । दीक्षा-शालाम् उपाजग्मुर् आलिप्ता वस्तु-पाणयः ॥
tan-mahiṣyaś ca muditā niṣka-kaṇṭhyaḥ su-vāsasaḥ / dīkṣā-śālām upājagmur āliptā vastu-pāṇayaḥ //
नेदुर् मृदङ्ग-पटह- शङ्ख-भेर्य्-आनकादयः । ननृतुर् नट-नर्तक्यस् तुष्टुवुः सूत-मागधाः । जगुः सु-कण्ठ्यो गन्धर्व्यः सङ्गीतं सह-भर्तृकाः ॥
nedur mṛdaṅga-paṭaha- śaṅkha-bhery-ānakādayaḥ / nanṛtur naṭa-nartakyas tuṣṭuvuḥ sūta-māgadhāḥ / jaguḥ su-kaṇṭhyo gandharvyaḥ saṅgītaṃ saha-bhartṛkāḥ //
तम् अभ्यषिञ्चन् विधि-वद् अक्तम् अभ्यक्तम् ऋत्विजः । पत्नीभिर् अष्टा-दशभिः सोम-राजम् इवोडुभिः ॥
tam abhyaṣiñcan vidhi-vad aktam abhyaktam ṛtvijaḥ / patnībhir aṣṭā-daśabhiḥ soma-rājam ivoḍubhiḥ //
ताभिर् दुकूल-वलयैर् हार-नूपुर-कुण्डलैः । स्व्-अलङ्कृताभिर् विबभौ दीक्षितो ऽजिन-संवृतः ॥
tābhir dukūla-valayair hāra-nūpura-kuṇḍalaiḥ / sv-alaṅkṛtābhir vibabhau dīkṣito 'jina-saṃvṛtaḥ //
तस्यर्त्विजो महा-राज रत्न-कौशेय-वाससः । स-सदस्या विरेजुस् ते यथा वृत्र-हणो ऽध्वरे ॥
tasyartvijo mahā-rāja ratna-kauśeya-vāsasaḥ / sa-sadasyā virejus te yathā vṛtra-haṇo 'dhvare //
तदा रामश् च कृष्णश् च स्वैः स्वैर् बन्धुभिर् अन्वितौ । रेजतुः स्व-सुतैर् दारैर् जीवेशौ स्व-विभूतिभिः ॥
tadā rāmaś ca kṛṣṇaś ca svaiḥ svair bandhubhir anvitau / rejatuḥ sva-sutair dārair jīveśau sva-vibhūtibhiḥ //
ईजे ऽनु-यज्ञं विधिना अग्नि-होत्रादि-लक्षणैः । प्राकृतैर् वैकृतैर् यज्ञैर् द्रव्य-ज्ञान-क्रियेश्वरम् ॥
īje 'nu-yajñaṃ vidhinā agni-hotrādi-lakṣaṇaiḥ / prākṛtair vaikṛtair yajñair dravya-jñāna-kriyeśvaram //
अथर्त्विग्भ्यो ऽददात् काले यथाम्नातं स दक्षिणाः । स्व्-अलङ्कृतेभ्यो ऽलङ्कृत्य गो-भू-कन्या महा-धनाः ॥
athartvigbhyo 'dadāt kāle yathāmnātaṃ sa dakṣiṇāḥ / sv-alaṅkṛtebhyo 'laṅkṛtya go-bhū-kanyā mahā-dhanāḥ //
पत्नी-संयाजावभृथ्यैश् चरित्वा ते महर्षयः । सस्नू राम-ह्रदे विप्रा यजमान-पुरः-सराः ॥
patnī-saṃyājāvabhṛthyaiś caritvā te maharṣayaḥ / sasnū rāma-hrade viprā yajamāna-puraḥ-sarāḥ //
स्नातो ऽलङ्कार-वासांसि वन्दिभ्यो ऽदात् तथा स्त्रियः । ततः स्व्-अलङ्कृतो वर्णान् आ-श्वभ्यो ऽन्नेन पूजयत् ॥
snāto 'laṅkāra-vāsāṃsi vandibhyo 'dāt tathā striyaḥ / tataḥ sv-alaṅkṛto varṇān ā-śvabhyo 'nnena pūjayat //
बन्धून् स-दारान् स-सुतान् पारिबर्हेण भूयसा । विदर्भ-कोशल-कुरून् काशि-केकय-सृञ्जयान् ॥
bandhūn sa-dārān sa-sutān pāribarheṇa bhūyasā / vidarbha-kośala-kurūn kāśi-kekaya-sṛñjayān //
सदस्यर्त्विक्-सुर-गणान् नृ-भूत-पितृ-चारणान् । श्री-निकेतम् अनुज्ञाप्य शंसन्तः प्रययुः क्रतुम् ॥
sadasyartvik-sura-gaṇān nṛ-bhūta-pitṛ-cāraṇān / śrī-niketam anujñāpya śaṃsantaḥ prayayuḥ kratum //
धृतराष्ट्रो ऽनुजः पार्था भीष्मो द्रोणः पृथा यमौ । नारदो भगवान् व्यासः सुहृत्-सम्बन्धि-बान्धवाः ॥
dhṛtarāṣṭro 'nujaḥ pārthā bhīṣmo droṇaḥ pṛthā yamau / nārado bhagavān vyāsaḥ suhṛt-sambandhi-bāndhavāḥ //
बन्धून् परिष्वज्य यदून् सौहृदाक्लिन्न-चेतसः । ययुर् विरह-कृच्छ्रेण स्व-देशांश् चापरे जनाः ॥
bandhūn pariṣvajya yadūn sauhṛdāklinna-cetasaḥ / yayur viraha-kṛcchreṇa sva-deśāṃś cāpare janāḥ //
नन्दस् तु सह गोपालैर् बृहत्या पूजयार्चितः । कृष्ण-रामोग्रसेनाद्यैर् न्यवात्सीद् बन्धु-वत्सलः ॥
nandas tu saha gopālair bṛhatyā pūjayārcitaḥ / kṛṣṇa-rāmograsenādyair nyavātsīd bandhu-vatsalaḥ //
वसुदेवो ऽञ्जसोत्तीर्य मनोरथ-महार्णवम् । सुहृद्-वृतः प्रीत-मना नन्दम् आह करे स्पृशन् ॥
vasudevo 'ñjasottīrya manoratha-mahārṇavam / suhṛd-vṛtaḥ prīta-manā nandam āha kare spṛśan //
श्री-वसुदेव उवाच भ्रातर् ईश-कृतः पाशो नृनां यः स्नेह-संज्ञितः । तं दुस्त्यजम् अहं मन्ये शूराणाम् अपि योगिनाम् ॥
śrī-vasudeva uvāca bhrātar īśa-kṛtaḥ pāśo nṛnāṃ yaḥ sneha-saṃjñitaḥ / taṃ dustyajam ahaṃ manye śūrāṇām api yoginām //
अस्मास्व् अप्रतिकल्पेयं यत् कृताज्ञेषु सत्तमैः । मैत्र्य् अर्पिताफला चापि न निवर्तेत कर्हिचित् ॥
asmāsv apratikalpeyaṃ yat kṛtājñeṣu sattamaiḥ / maitry arpitāphalā cāpi na nivarteta karhicit //
प्राग् अकल्पाच् च कुशलं भ्रातर् वो नाचराम हि । अधुना श्री-मदान्धाक्षा न पश्यामः पुरः सतः ॥
prāg akalpāc ca kuśalaṃ bhrātar vo nācarāma hi / adhunā śrī-madāndhākṣā na paśyāmaḥ puraḥ sataḥ //
मा राज्य-श्रीर् अभूत् पुंसः श्रेयस्-कामस्य मान-द । स्व-जनान् उत बन्धून् वा न पश्यति ययान्ध-दृक् ॥
mā rājya-śrīr abhūt puṃsaḥ śreyas-kāmasya māna-da / sva-janān uta bandhūn vā na paśyati yayāndha-dṛk //
श्री-शुक उवाच एवं सौहृद-शैथिल्य- चित्त आनकदुन्दुभिः । रुरोद तत्-कृतां मैत्रीं स्मरन्न् अश्रु-विलोचनः ॥
śrī-śuka uvāca evaṃ sauhṛda-śaithilya- citta ānakadundubhiḥ / ruroda tat-kṛtāṃ maitrīṃ smarann aśru-vilocanaḥ //
नन्दस् तु सख्युः प्रिय-कृत् प्रेम्णा गोविन्द-रामयोः । अद्य श्व इति मासांस् त्रीन् यदुभिर् मानितो ऽवसत् ॥
nandas tu sakhyuḥ priya-kṛt premṇā govinda-rāmayoḥ / adya śva iti māsāṃs trīn yadubhir mānito 'vasat //
ततः कामैः पूर्यमाणः स-व्रजः सह-बान्धवः । परार्ध्याभरण-क्षौम- नानानर्घ्य-परिच्छदैः ॥
tataḥ kāmaiḥ pūryamāṇaḥ sa-vrajaḥ saha-bāndhavaḥ / parārdhyābharaṇa-kṣauma- nānānarghya-paricchadaiḥ //
वसुदेवोग्रसेनाभ्यां कृष्णोद्धव-बलादिभिः । दत्तम् आदाय पारिबर्हं यापितो यदुभिर् ययौ ॥
vasudevograsenābhyāṃ kṛṣṇoddhava-balādibhiḥ / dattam ādāya pāribarhaṃ yāpito yadubhir yayau //
नन्दो गोपाश् च गोप्यश् च गोविन्द-चरणाम्बुजे । मनः क्षिप्तं पुनर् हर्तुम् अनीशा मथुरां ययुः ॥
nando gopāś ca gopyaś ca govinda-caraṇāmbuje / manaḥ kṣiptaṃ punar hartum anīśā mathurāṃ yayuḥ //
बन्धुषु प्रतियातेषु वृष्णयः कृष्ण-देवताः । वीक्ष्य प्रावृषम् आसन्नाद् ययुर् द्वारवतीं पुनः ॥
bandhuṣu pratiyāteṣu vṛṣṇayaḥ kṛṣṇa-devatāḥ / vīkṣya prāvṛṣam āsannād yayur dvāravatīṃ punaḥ //
जनेभ्यः कथयां चक्रुर् यदु-देव-महोत्सवम् । यद् आसीत् तीर्थ-यात्रायां सुहृत्-सन्दर्शनादिकम् ॥
janebhyaḥ kathayāṃ cakrur yadu-deva-mahotsavam / yad āsīt tīrtha-yātrāyāṃ suhṛt-sandarśanādikam //