सूत उवाच वैयासकेरिति वचस्तत्त्वनिश्चयम् आत्मनः । उपधार्य मतिं कृष्णे औत्तरेयः सतीं व्यधात् ॥
sūta uvāca vaiyāsakeriti vacastattvaniścayam ātmanaḥ / upadhārya matiṃ kṛṣṇe auttareyaḥ satīṃ vyadhāt //
आत्मजायासुतागार पशुद्रविणबन्धुषु । राज्ये चाविकले नित्यं विरूढां ममतां जहौ ॥
ātmajāyāsutāgāra paśudraviṇabandhuṣu / rājye cāvikale nityaṃ virūḍhāṃ mamatāṃ jahau //
पप्रच्छ चेमम् एवार्थं यन् मां पृच्छथ सत्तमाः । कृष्णानुभावश्रवणे श्रद्दधानो महामनाः ॥
papraccha cemam evārthaṃ yan māṃ pṛcchatha sattamāḥ / kṛṣṇānubhāvaśravaṇe śraddadhāno mahāmanāḥ //
संस्थां विज्ञाय सन्न्यस्य कर्म त्रैवर्गिकं च यत् । वासुदेवे भगवति आत्मभावं दृढं गतः ॥
saṃsthāṃ vijñāya sannyasya karma traivargikaṃ ca yat / vāsudeve bhagavati ātmabhāvaṃ dṛḍhaṃ gataḥ //
राजोवाच समीचीनं वचो ब्रह्मन् सर्वज्ञस्य तवानघ । तमो विशीर्यते मह्यं हरेः कथयतः कथाम् ॥
rājovāca samīcīnaṃ vaco brahman sarvajñasya tavānagha / tamo viśīryate mahyaṃ hareḥ kathayataḥ kathām //
भूय एव विवित्सामि भगवान् आत्ममायया । यथेदं सृजते विश्वं दुर्विभाव्यम् अधीश्वरैः ॥
bhūya eva vivitsāmi bhagavān ātmamāyayā / yathedaṃ sṛjate viśvaṃ durvibhāvyam adhīśvaraiḥ //
यथा गोपायति विभुर्यथा संयच्छते पुनः । यां यां शक्तिम् उपाश्रित्य पुरुशक्तिः परः पुमान् । आत्मानं क्रीडयन् क्रीडन् करोति विकरोति च ॥
yathā gopāyati vibhuryathā saṃyacchate punaḥ / yāṃ yāṃ śaktim upāśritya puruśaktiḥ paraḥ pumān / ātmānaṃ krīḍayan krīḍan karoti vikaroti ca //
नूनं भगवतो ब्रह्मन् हरेरद्भुतकर्मणः । दुर्विभाव्यम् इवाभाति कविभिश्चापि चेष्टितम् ॥
nūnaṃ bhagavato brahman hareradbhutakarmaṇaḥ / durvibhāvyam ivābhāti kavibhiścāpi ceṣṭitam //
यथा गुणांस्तु प्रकृतेर्युगपत् क्रमशो ऽपि वा । बिभर्ति भूरिशस्त्वेकः कुर्वन् कर्माणि जन्मभिः ॥
yathā guṇāṃstu prakṛteryugapat kramaśo 'pi vā / bibharti bhūriśastvekaḥ kurvan karmāṇi janmabhiḥ //
विचिकित्सितम् एतन् मे ब्रवीतु भगवान् यथा । शाब्दे ब्रह्मणि निष्णातः परस्मिंश्च भवान् खलु ॥
vicikitsitam etan me bravītu bhagavān yathā / śābde brahmaṇi niṣṇātaḥ parasmiṃśca bhavān khalu //
सूत उवाच इत्युपामन्त्रितो राज्ञा गुणानुकथने हरेः । हृषीकेशम् अनुस्मृत्य प्रतिवक्तुं प्रचक्रमे ॥
sūta uvāca ityupāmantrito rājñā guṇānukathane hareḥ / hṛṣīkeśam anusmṛtya prativaktuṃ pracakrame //
श्रीशुक उवाच नमः परस्मै पुरुषाय भूयसे सदुद्भवस्थाननिरोधलीलया । गृहीतशक्तित्रितयाय देहिनाम् अन्तर्भवायानुपलक्ष्यवर्त्मने ॥
śrīśuka uvāca namaḥ parasmai puruṣāya bhūyase sadudbhavasthānanirodhalīlayā / gṛhītaśaktitritayāya dehinām antarbhavāyānupalakṣyavartmane //
भूयो नमः सद्वृजिनच्छिदे ऽसताम् असम्भवायाखिलसत्त्वमूर्तये । पुंसां पुनः पारमहंस्य आश्रमे व्यवस्थितानाम् अनुमृग्यदाशुषे ॥
bhūyo namaḥ sadvṛjinacchide 'satām asambhavāyākhilasattvamūrtaye / puṃsāṃ punaḥ pāramahaṃsya āśrame vyavasthitānām anumṛgyadāśuṣe //
नमो नमस्ते ऽस्त्वृषभाय सात्वतां विदूरकाष्ठाय मुहुः कुयोगिनाम् । निरस्तसाम्यातिशयेन राधसा स्वधामनि ब्रह्मणि रंस्यते नमः ॥
namo namaste 'stvṛṣabhāya sātvatāṃ vidūrakāṣṭhāya muhuḥ kuyoginām / nirastasāmyātiśayena rādhasā svadhāmani brahmaṇi raṃsyate namaḥ //
यत्कीर्तनं यत्स्मरणं यदीक्षणं यद्वन्दनं यच्छ्रवणं यदर्हणम् । लोकस्य सद्यो विधुनोति कल्मषं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः ॥
yatkīrtanaṃ yatsmaraṇaṃ yadīkṣaṇaṃ yadvandanaṃ yacchravaṇaṃ yadarhaṇam / lokasya sadyo vidhunoti kalmaṣaṃ tasmai subhadraśravase namo namaḥ //
विचक्षणा यच्चरणोपसादनात् सङ्गं व्युदस्योभयतो ऽन्तरात्मनः । विन्दन्ति हि ब्रह्मगतिं गतक्लमास्तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः ॥
vicakṣaṇā yaccaraṇopasādanāt saṅgaṃ vyudasyobhayato 'ntarātmanaḥ / vindanti hi brahmagatiṃ gataklamāstasmai subhadraśravase namo namaḥ //
तपस्विनो दानपरा यशस्विनो मनस्विनो मन्त्रविदः सुमङ्गलाः । क्षेमं न विन्दन्ति विना यदर्पणं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः ॥
tapasvino dānaparā yaśasvino manasvino mantravidaḥ sumaṅgalāḥ / kṣemaṃ na vindanti vinā yadarpaṇaṃ tasmai subhadraśravase namo namaḥ //
किरातहूणान्ध्रपुलिन्दपुल्कशा आभीरशुम्भा यवनाः खसादयः । ये ऽन्ये च पापा यदपाश्रयाश्रयाः शुध्यन्ति तस्मै प्रभविष्णवे नमः ॥
kirātahūṇāndhrapulindapulkaśā ābhīraśumbhā yavanāḥ khasādayaḥ / ye 'nye ca pāpā yadapāśrayāśrayāḥ śudhyanti tasmai prabhaviṣṇave namaḥ //
स एष आत्मात्मवताम् अधीश्वरस्त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमयः । गतव्यलीकैरजशङ्करादिभिर्वितर्क्यलिङ्गो भगवान् प्रसीदताम् ॥
sa eṣa ātmātmavatām adhīśvarastrayīmayo dharmamayastapomayaḥ / gatavyalīkairajaśaṅkarādibhirvitarkyaliṅgo bhagavān prasīdatām //
श्रियः पतिर्यज्ञपतिः प्रजापतिर्धियां पतिर्लोकपतिर्धरापतिः । पतिर्गतिश्चान्धकवृष्णिसात्वतां प्रसीदतां मे भगवान् सतां पतिः ॥
śriyaḥ patiryajñapatiḥ prajāpatirdhiyāṃ patirlokapatirdharāpatiḥ / patirgatiścāndhakavṛṣṇisātvatāṃ prasīdatāṃ me bhagavān satāṃ patiḥ //
यदङ्घ्र्यभिध्यानसमाधिधौतया धियानुपश्यन्ति हि तत्त्वम् आत्मनः । वदन्ति चैतत् कवयो यथारुचं स मे मुकुन्दो भगवान् प्रसीदताम् ॥
yadaṅghryabhidhyānasamādhidhautayā dhiyānupaśyanti hi tattvam ātmanaḥ / vadanti caitat kavayo yathārucaṃ sa me mukundo bhagavān prasīdatām //
प्रचोदिता येन पुरा सरस्वती वितन्वताजस्य सतीं स्मृतिं हृदि । स्वलक्षणा प्रादुरभूत् किलास्यतः स मे ऋषीणाम् ऋषभः प्रसीदताम् ॥
pracoditā yena purā sarasvatī vitanvatājasya satīṃ smṛtiṃ hṛdi / svalakṣaṇā prādurabhūt kilāsyataḥ sa me ṛṣīṇām ṛṣabhaḥ prasīdatām //
भूतैर्महद्भिर्य इमाः पुरो विभुर्निर्माय शेते यदमूषु पूरुषः । भुङ्क्ते गुणान् षोडश षोडशात्मकः सो ऽलङ्कृषीष्ट भगवान् वचांसि मे ॥
bhūtairmahadbhirya imāḥ puro vibhurnirmāya śete yadamūṣu pūruṣaḥ / bhuṅkte guṇān ṣoḍaśa ṣoḍaśātmakaḥ so 'laṅkṛṣīṣṭa bhagavān vacāṃsi me //
नमस्तस्मै भगवते वासुदेवाय वेधसे । पपुर्ज्ञानम् अयं सौम्या यन्मुखाम्बुरुहासवम् ॥
namastasmai bhagavate vāsudevāya vedhase / papurjñānam ayaṃ saumyā yanmukhāmburuhāsavam //
एतदेवात्मभू राजन् नारदाय विपृच्छते । वेदगर्भो ऽभ्यधात् साक्षाद्यदाह हरिरात्मनः ॥
etadevātmabhū rājan nāradāya vipṛcchate / vedagarbho 'bhyadhāt sākṣādyadāha harirātmanaḥ //