उद्धव उवाच ततः स आगत्य पुरं स्व-पित्रोश् चिकीर्षया शं बलदेव-संयुतः । निपात्य तुङ्गाद् रिपु-यूथ-नाथं हतं व्यकर्षद् व्यसुम् ओजसोर्व्याम् ॥
uddhava uvāca tataḥ sa āgatya puraṃ sva-pitroś cikīrṣayā śaṃ baladeva-saṃyutaḥ / nipātya tuṅgād ripu-yūtha-nāthaṃ hataṃ vyakarṣad vyasum ojasorvyām //
सान्दीपनेः सकृत् प्रोक्तं ब्रह्माधीत्य स-विस्तरम् । तस्मै प्रादाद् वरं पुत्रं मृतं पञ्च-जनोदरात् ॥
sāndīpaneḥ sakṛt proktaṃ brahmādhītya sa-vistaram / tasmai prādād varaṃ putraṃ mṛtaṃ pañca-janodarāt //
समाहुता भीष्मक-कन्यया ये श्रियः सवर्णेन बुभूषयैषाम् । गान्धर्व-वृत्त्या मिषतां स्व-भागं जह्रे पदं मूर्ध्नि दधत् सुपर्णः ॥
samāhutā bhīṣmaka-kanyayā ye śriyaḥ savarṇena bubhūṣayaiṣām / gāndharva-vṛttyā miṣatāṃ sva-bhāgaṃ jahre padaṃ mūrdhni dadhat suparṇaḥ //
ककुद्मिनो ऽविद्ध-नसो दमित्वा स्वयंवरे नाग्नजितीम् उवाह । तद्-भग्नमानान् अपि गृध्यतो ऽज्ञाञ् जघ्ने ऽक्षतः शस्त्र-भृतः स्व-शस्त्रैः ॥
kakudmino 'viddha-naso damitvā svayaṃvare nāgnajitīm uvāha / tad-bhagnamānān api gṛdhyato 'jñāñ jaghne 'kṣataḥ śastra-bhṛtaḥ sva-śastraiḥ //
प्रियं प्रभुर् ग्राम्य इव प्रियाया विधित्सुर् आर्च्छद् द्युतरुं यद्-अर्थे । वज्र्य् आद्रवत् तं स-गणो रुषान्धः क्रीडा-मृगो नूनम् अयं वधूनाम् ॥
priyaṃ prabhur grāmya iva priyāyā vidhitsur ārcchad dyutaruṃ yad-arthe / vajry ādravat taṃ sa-gaṇo ruṣāndhaḥ krīḍā-mṛgo nūnam ayaṃ vadhūnām //
सुतं मृधे खं वपुषा ग्रसन्तं दृष्ट्वा सुनाभोन्मथितं धरित्र्या । आमन्त्रितस् तत्-तनयाय शेषं दत्त्वा तद्-अन्तः-पुरम् आविवेश ॥
sutaṃ mṛdhe khaṃ vapuṣā grasantaṃ dṛṣṭvā sunābhonmathitaṃ dharitryā / āmantritas tat-tanayāya śeṣaṃ dattvā tad-antaḥ-puram āviveśa //
तत्राहृतास् ता नर-देव-कन्याः कुजेन दृष्ट्वा हरिम् आर्त-बन्धुम् । उत्थाय सद्यो जगृहुः प्रहर्ष- व्रीडानुराग-प्रहितावलोकैः ॥
tatrāhṛtās tā nara-deva-kanyāḥ kujena dṛṣṭvā harim ārta-bandhum / utthāya sadyo jagṛhuḥ praharṣa- vrīḍānurāga-prahitāvalokaiḥ //
आसां मुहूर्त एकस्मिन् नानागारेषु योषिताम् । स-विधं जगृहे पाणीन् अनुरूपः स्व-मायया ॥
āsāṃ muhūrta ekasmin nānāgāreṣu yoṣitām / sa-vidhaṃ jagṛhe pāṇīn anurūpaḥ sva-māyayā //
तास्व् अपत्यान्य् अजनयद् आत्म-तुल्यानि सर्वतः । एकैकस्यां दश दश प्रकृतेर् विबुभूषया ॥
tāsv apatyāny ajanayad ātma-tulyāni sarvataḥ / ekaikasyāṃ daśa daśa prakṛter vibubhūṣayā //
काल-मागध-शाल्वादीन् अनीकै रुन्धतः पुरम् । अजीघनत् स्वयं दिव्यं स्व-पुंसां तेज आदिशत् ॥
kāla-māgadha-śālvādīn anīkai rundhataḥ puram / ajīghanat svayaṃ divyaṃ sva-puṃsāṃ teja ādiśat //
शम्बरं द्विविदं बाणं मुरं बल्वलम् एव च । अन्यांश् च दन्तवक्रादीन् अवधीत् कांश् च घातयत् ॥
śambaraṃ dvividaṃ bāṇaṃ muraṃ balvalam eva ca / anyāṃś ca dantavakrādīn avadhīt kāṃś ca ghātayat //
अथ ते भ्रातृ-पुत्राणां पक्षयोः पतितान् नृपान् । चचाल भूः कुरुक्षेत्रं येषाम् आपततां बलैः ॥
atha te bhrātṛ-putrāṇāṃ pakṣayoḥ patitān nṛpān / cacāla bhūḥ kurukṣetraṃ yeṣām āpatatāṃ balaiḥ //
स कर्ण-दुःशासन-सौबलानां कुमन्त्र-पाकेन हत-श्रियायुषम् । सुयोधनं सानुचरं शयानं भग्नोरुम् ऊर्व्यां न ननन्द पश्यन् ॥
sa karṇa-duḥśāsana-saubalānāṃ kumantra-pākena hata-śriyāyuṣam / suyodhanaṃ sānucaraṃ śayānaṃ bhagnorum ūrvyāṃ na nananda paśyan //
कियान् भुवो ऽयं क्षपितोरु-भारो यद् द्रोण-भीष्मार्जुन-भीम-मूलैः । अष्टादशाक्षौहिणिको मद्-अंशैर् आस्ते बलं दुर्विषहं यदूनाम् ॥
kiyān bhuvo 'yaṃ kṣapitoru-bhāro yad droṇa-bhīṣmārjuna-bhīma-mūlaiḥ / aṣṭādaśākṣauhiṇiko mad-aṃśair āste balaṃ durviṣahaṃ yadūnām //
मिथो यदैषां भविता विवादो मध्व्-आमदाताम्र-विलोचनानाम् । नैषां वधोपाय इयान् अतो ऽन्यो मय्य् उद्यते ऽन्तर्दधते स्वयं स्म ॥
mitho yadaiṣāṃ bhavitā vivādo madhv-āmadātāmra-vilocanānām / naiṣāṃ vadhopāya iyān ato 'nyo mayy udyate 'ntardadhate svayaṃ sma //
एवं सञ्चिन्त्य भगवान् स्व-राज्ये स्थाप्य धर्मजम् । नन्दयाम् आस सुहृदः साधूनां वर्त्म दर्शयन् ॥
evaṃ sañcintya bhagavān sva-rājye sthāpya dharmajam / nandayām āsa suhṛdaḥ sādhūnāṃ vartma darśayan //
उत्तरायां धृतः पूरोर् वंशः साध्व्-अभिमन्युना । स वै द्रौण्य्-अस्त्र-सम्प्लुष्टः पुनर् भगवता धृतः ॥
uttarāyāṃ dhṛtaḥ pūror vaṃśaḥ sādhv-abhimanyunā / sa vai drauṇy-astra-sampluṣṭaḥ punar bhagavatā dhṛtaḥ //
अयाजयद् धर्म-सुतम् अश्वमेधैस् त्रिभिर् विभुः । सो ऽपि क्ष्माम् अनुजै रक्षन् रेमे कृष्णम् अनुव्रतः ॥
ayājayad dharma-sutam aśvamedhais tribhir vibhuḥ / so 'pi kṣmām anujai rakṣan reme kṛṣṇam anuvrataḥ //
भगवान् अपि विश्वात्मा लोक-वेद-पथानुगः । कामान् सिषेवे द्वार्वत्याम् असक्तः साङ्ख्यम् आस्थितः ॥
bhagavān api viśvātmā loka-veda-pathānugaḥ / kāmān siṣeve dvārvatyām asaktaḥ sāṅkhyam āsthitaḥ //
स्निग्ध-स्मितावलोकेन वाचा पीयूष-कल्पया । चरित्रेणानवद्येन श्री-निकेतेन चात्मना ॥
snigdha-smitāvalokena vācā pīyūṣa-kalpayā / caritreṇānavadyena śrī-niketena cātmanā //
इमं लोकम् अमुं चैव रमयन् सुतरां यदून् । रेमे क्षणदया दत्त- क्षण-स्त्री-क्षण-सौहृदः ॥
imaṃ lokam amuṃ caiva ramayan sutarāṃ yadūn / reme kṣaṇadayā datta- kṣaṇa-strī-kṣaṇa-sauhṛdaḥ //
तस्यैवं रममाणस्य संवत्सर-गणान् बहून् । गृहमेधेषु योगेषु विरागः समजायत ॥
tasyaivaṃ ramamāṇasya saṃvatsara-gaṇān bahūn / gṛhamedheṣu yogeṣu virāgaḥ samajāyata //
दैवाधीनेषु कामेषु दैवाधीनः स्वयं पुमान् । को विश्रम्भेत योगेन योगेश्वरम् अनुव्रतः ॥
daivādhīneṣu kāmeṣu daivādhīnaḥ svayaṃ pumān / ko viśrambheta yogena yogeśvaram anuvrataḥ //
पुर्यां कदाचित् क्रीडद्भिर् यदु-भोज-कुमारकैः । कोपिता मुनयः शेपुर् भगवन्-मत-कोविदाः ॥
puryāṃ kadācit krīḍadbhir yadu-bhoja-kumārakaiḥ / kopitā munayaḥ śepur bhagavan-mata-kovidāḥ //
ततः कतिपयैर् मासैर् वृष्णि-भोजान्धकादयः । ययुः प्रभासं संहृष्टा रथैर् देव-विमोहिताः ॥
tataḥ katipayair māsair vṛṣṇi-bhojāndhakādayaḥ / yayuḥ prabhāsaṃ saṃhṛṣṭā rathair deva-vimohitāḥ //
तत्र स्नात्वा पित्-न् देवान् ऋषींश् चैव तद्-अम्भसा । तर्पयित्वाथ विप्रेभ्यो गावो बहु-गुणा ददुः ॥
tatra snātvā pit-n devān ṛṣīṃś caiva tad-ambhasā / tarpayitvātha viprebhyo gāvo bahu-guṇā daduḥ //
हिरण्यं रजतं शय्यां वासांस्य् अजिन-कम्बलान् । यानं रथान् इभान् कन्या धरां वृत्ति-करीम् अपि ॥
hiraṇyaṃ rajataṃ śayyāṃ vāsāṃsy ajina-kambalān / yānaṃ rathān ibhān kanyā dharāṃ vṛtti-karīm api //
अन्नं चोरु-रसं तेभ्यो दत्त्वा भगवद्-अर्पणम् । गो-विप्रार्थासवः शूराः प्रणेमुर् भुवि मूर्धभिः ॥
annaṃ coru-rasaṃ tebhyo dattvā bhagavad-arpaṇam / go-viprārthāsavaḥ śūrāḥ praṇemur bhuvi mūrdhabhiḥ //