मैत्रेय उवाच सदा विद्विषतोर् एवं कालो वै ध्रियमाणयोः । जामातुः श्वशुरस्यापि सुमहान् अतिचक्रमे ॥
maitreya uvāca sadā vidviṣator evaṃ kālo vai dhriyamāṇayoḥ / jāmātuḥ śvaśurasyāpi sumahān aticakrame //
यदाभिषिक्तो दक्षस् तु ब्रह्मणा परमेष्ठिना । प्रजापतीनां सर्वेषाम् आधिपत्ये स्मयो ऽभवत् ॥
yadābhiṣikto dakṣas tu brahmaṇā parameṣṭhinā / prajāpatīnāṃ sarveṣām ādhipatye smayo 'bhavat //
इष्ट्वा स वाजपेयेन ब्रह्मिष्ठान् अभिभूय च । बृहस्पति-सवं नाम समारेभे क्रतूत्तमम् ॥
iṣṭvā sa vājapeyena brahmiṣṭhān abhibhūya ca / bṛhaspati-savaṃ nāma samārebhe kratūttamam //
तस्मिन् ब्रह्मर्षयः सर्वे देवर्षि-पितृ-देवताः । आसन् कृत-स्वस्त्ययनास् तत्-पत्न्यश् च स-भर्तृकाः ॥
tasmin brahmarṣayaḥ sarve devarṣi-pitṛ-devatāḥ / āsan kṛta-svastyayanās tat-patnyaś ca sa-bhartṛkāḥ //
तद् उपश्रुत्य नभसि खे-चराणां प्रजल्पताम् । सती दाक्षायणी देवी पितृ-यज्ञ-महोत्सवम् ॥
tad upaśrutya nabhasi khe-carāṇāṃ prajalpatām / satī dākṣāyaṇī devī pitṛ-yajña-mahotsavam //
व्रजन्तीः सर्वतो दिग्भ्य उपदेव-वर-स्त्रियः । विमान-यानाः स-प्रेष्ठा निष्क-कण्ठीः सुवाससः ॥
vrajantīḥ sarvato digbhya upadeva-vara-striyaḥ / vimāna-yānāḥ sa-preṣṭhā niṣka-kaṇṭhīḥ suvāsasaḥ //
दृष्ट्वा स्व-निलयाभ्याशे लोलाक्षीर् मृष्ट-कुण्डलाः । पतिं भूत-पतिं देवम् औत्सुक्याद् अभ्यभाषत ॥
dṛṣṭvā sva-nilayābhyāśe lolākṣīr mṛṣṭa-kuṇḍalāḥ / patiṃ bhūta-patiṃ devam autsukyād abhyabhāṣata //
सत्य् उवाच प्रजापतेस् ते श्वशुरस्य साम्प्रतं निर्यापितो यज्ञ-महोत्सवः किल । वयं च तत्राभिसराम वाम ते यद्य् अर्थितामी विबुधा व्रजन्ति हि ॥
saty uvāca prajāpates te śvaśurasya sāmprataṃ niryāpito yajña-mahotsavaḥ kila / vayaṃ ca tatrābhisarāma vāma te yady arthitāmī vibudhā vrajanti hi //
तस्मिन् भगिन्यो मम भर्तृभिः स्वकैर् ध्रुवं गमिष्यन्ति सुहृद्-दिदृक्षवः । अहं च तस्मिन् भवताभिकामये सहोपनीतं परिबर्हम् अर्हितुम् ॥
tasmin bhaginyo mama bhartṛbhiḥ svakair dhruvaṃ gamiṣyanti suhṛd-didṛkṣavaḥ / ahaṃ ca tasmin bhavatābhikāmaye sahopanītaṃ paribarham arhitum //
तत्र स्वसॄर् मे ननु भर्तृ-सम्मिता मातृ-ष्वसॄः क्लिन्न-धियं च मातरम् । द्रक्ष्ये चिरोत्कण्ठ-मना महर्षिभिर् उन्नीयमानं च मृडाध्वर-ध्वजम् ॥
tatra svasṝr me nanu bhartṛ-sammitā mātṛ-ṣvasṝḥ klinna-dhiyaṃ ca mātaram / drakṣye cirotkaṇṭha-manā maharṣibhir unnīyamānaṃ ca mṛḍādhvara-dhvajam //
त्वय्य् एतद् आश्चर्यम् अजात्म-मायया विनिर्मितं भाति गुण-त्रयात्मकम् । तथाप्य् अहं योषिद् अतत्त्व-विच् च ते दीना दिदृक्षे भव मे भव-क्षितिम् ॥
tvayy etad āścaryam ajātma-māyayā vinirmitaṃ bhāti guṇa-trayātmakam / tathāpy ahaṃ yoṣid atattva-vic ca te dīnā didṛkṣe bhava me bhava-kṣitim //
पश्य प्रयान्तीर् अभवान्य-योषितो ऽप्य् अलङ्कृताः कान्त-सखा वरूथशः । यासां व्रजद्भिः शिति-कण्ठ मण्डितं नभो विमानैः कल-हंस-पाण्डुभिः ॥
paśya prayāntīr abhavānya-yoṣito 'py alaṅkṛtāḥ kānta-sakhā varūthaśaḥ / yāsāṃ vrajadbhiḥ śiti-kaṇṭha maṇḍitaṃ nabho vimānaiḥ kala-haṃsa-pāṇḍubhiḥ //
कथं सुतायाः पितृ-गेह-कौतुकं निशम्य देहः सुर-वर्य नेङ्गते । अनाहुता अप्य् अभियन्ति सौहृदं भर्तुर् गुरोर् देह-कृतश् च केतनम् ॥
kathaṃ sutāyāḥ pitṛ-geha-kautukaṃ niśamya dehaḥ sura-varya neṅgate / anāhutā apy abhiyanti sauhṛdaṃ bhartur guror deha-kṛtaś ca ketanam //
तन् मे प्रसीदेदम् अमर्त्य वाञ्छितं कर्तुं भवान् कारुणिको बतार्हति । त्वयात्मनो ऽर्धे ऽहम् अदभ्र-चक्षुषा निरूपिता मानुगृहाण याचितः ॥
tan me prasīdedam amartya vāñchitaṃ kartuṃ bhavān kāruṇiko batārhati / tvayātmano 'rdhe 'ham adabhra-cakṣuṣā nirūpitā mānugṛhāṇa yācitaḥ //
ऋषिर् उवाच एवं गिरित्रः प्रिययाभिभाषितः प्रत्यभ्यधत्त प्रहसन् सुहृत्-प्रियः । संस्मारितो मर्म-भिदः कुवाग्-इषून् यान् आह को विश्व-सृजां समक्षतः ॥
ṛṣir uvāca evaṃ giritraḥ priyayābhibhāṣitaḥ pratyabhyadhatta prahasan suhṛt-priyaḥ / saṃsmārito marma-bhidaḥ kuvāg-iṣūn yān āha ko viśva-sṛjāṃ samakṣataḥ //
श्री-भगवान् उवाच त्वयोदितं शोभनम् एव शोभने अनाहुता अप्य् अभियन्ति बन्धुषु । ते यद्य् अनुत्पादित-दोष-दृष्टयो बलीयसानात्म्य-मदेन मन्युना ॥
śrī-bhagavān uvāca tvayoditaṃ śobhanam eva śobhane anāhutā apy abhiyanti bandhuṣu / te yady anutpādita-doṣa-dṛṣṭayo balīyasānātmya-madena manyunā //
विद्या-तपो-वित्त-वपुर्-वयः-कुलैः सतां गुणैः षड्भिर् असत्तमेतरैः । स्मृतौ हतायां भृत-मान-दुर्दृशः स्तब्धा न पश्यन्ति हि धाम भूयसाम् ॥
vidyā-tapo-vitta-vapur-vayaḥ-kulaiḥ satāṃ guṇaiḥ ṣaḍbhir asattametaraiḥ / smṛtau hatāyāṃ bhṛta-māna-durdṛśaḥ stabdhā na paśyanti hi dhāma bhūyasām //
नैतादृशानां स्व-जन-व्यपेक्षया गृहान् प्रतीयाद् अनवस्थितात्मनाम् । ये ऽभ्यागतान् वक्र-धियाभिचक्षते आरोपित-भ्रूभिर् अमर्षणाक्षिभिः ॥
naitādṛśānāṃ sva-jana-vyapekṣayā gṛhān pratīyād anavasthitātmanām / ye 'bhyāgatān vakra-dhiyābhicakṣate āropita-bhrūbhir amarṣaṇākṣibhiḥ //
तथारिभिर् न व्यथते शिलीमुखैः शेते ऽर्दिताङ्गो हृदयेन दूयता । स्वानां यथा वक्र-धियां दुरुक्तिभिर् दिवा-निशं तप्यति मर्म-ताडितः ॥
tathāribhir na vyathate śilīmukhaiḥ śete 'rditāṅgo hṛdayena dūyatā / svānāṃ yathā vakra-dhiyāṃ duruktibhir divā-niśaṃ tapyati marma-tāḍitaḥ //
व्यक्तं त्वम् उत्कृष्ट-गतेः प्रजापतेः प्रियात्मजानाम् असि सुभ्रु मे मता । तथापि मानं न पितुः प्रपत्स्यसे मद्-आश्रयात् कः परितप्यते यतः ॥
vyaktaṃ tvam utkṛṣṭa-gateḥ prajāpateḥ priyātmajānām asi subhru me matā / tathāpi mānaṃ na pituḥ prapatsyase mad-āśrayāt kaḥ paritapyate yataḥ //
पापच्यमानेन हृदातुरेन्द्रियः समृद्धिभिः पूरुष-बुद्धि-साक्षिणाम् । अकल्प एषाम् अधिरोढुम् अञ्जसा परं पदं द्वेष्टि यथासुरा हरिम् ॥
pāpacyamānena hṛdāturendriyaḥ samṛddhibhiḥ pūruṣa-buddhi-sākṣiṇām / akalpa eṣām adhiroḍhum añjasā paraṃ padaṃ dveṣṭi yathāsurā harim //
प्रत्युद्गम-प्रश्रयणाभिवादनं विधीयते साधु मिथः सुमध्यमे । प्राज्ञैः परस्मै पुरुषाय चेतसा गुहा-शयायैव न देह-मानिने ॥
pratyudgama-praśrayaṇābhivādanaṃ vidhīyate sādhu mithaḥ sumadhyame / prājñaiḥ parasmai puruṣāya cetasā guhā-śayāyaiva na deha-mānine //
सत्त्वं विशुद्धं वसुदेव-शब्दितं यद् ईयते तत्र पुमान् अपावृतः । सत्त्वे च तस्मिन् भगवान् वासुदेवो ह्य् अधोक्षजो मे नमसा विधीयते ॥
sattvaṃ viśuddhaṃ vasudeva-śabditaṃ yad īyate tatra pumān apāvṛtaḥ / sattve ca tasmin bhagavān vāsudevo hy adhokṣajo me namasā vidhīyate //
तत् ते निरीक्ष्यो न पितापि देह-कृद् दक्षो मम द्विट् तद्-अनुव्रताश् च ये । यो विश्वसृग्-यज्ञ-गतं वरोरु माम् अनागसं दुर्वचसाकरोत् तिरः ॥
tat te nirīkṣyo na pitāpi deha-kṛd dakṣo mama dviṭ tad-anuvratāś ca ye / yo viśvasṛg-yajña-gataṃ varoru mām anāgasaṃ durvacasākarot tiraḥ //
यदि व्रजिष्यस्य् अतिहाय मद्-वचो भद्रं भवत्या न ततो भविष्यति । सम्भावितस्य स्व-जनात् पराभवो यदा स सद्यो मरणाय कल्पते ॥
yadi vrajiṣyasy atihāya mad-vaco bhadraṃ bhavatyā na tato bhaviṣyati / sambhāvitasya sva-janāt parābhavo yadā sa sadyo maraṇāya kalpate //