श्रीशुक उवाच मान्धातुः पुत्रप्रवरो यो ऽम्बरीषः प्रकीर्तितः । पितामहेन प्रवृतो यौवनाश्वस्तु तत्सुतः । हारीतस्तस्य पुत्रो ऽभून् मान्धातृप्रवरा इमे ॥
śrīśuka uvāca māndhātuḥ putrapravaro yo 'mbarīṣaḥ prakīrtitaḥ / pitāmahena pravṛto yauvanāśvastu tatsutaḥ / hārītastasya putro 'bhūn māndhātṛpravarā ime //
नर्मदा भ्रातृभिर्दत्ता पुरुकुत्साय योरगैः । तया रसातलं नीतो भुजगेन्द्रप्रयुक्तया ॥
narmadā bhrātṛbhirdattā purukutsāya yoragaiḥ / tayā rasātalaṃ nīto bhujagendraprayuktayā //
गन्धर्वान् अवधीत् तत्र वध्यान् वै विष्णुशक्तिधृक् । नागाल् लब्धवरः सर्पादभयं स्मरतामिदम् ॥
gandharvān avadhīt tatra vadhyān vai viṣṇuśaktidhṛk / nāgāl labdhavaraḥ sarpādabhayaṃ smaratāmidam //
त्रसद्दस्युः पौरुकुत्सो यो ऽनरण्यस्य देहकृत् । हर्यश्वस्तत्सुतस्तस्मात् प्रारुणो ऽथ त्रिबन्धनः ॥
trasaddasyuḥ paurukutso yo 'naraṇyasya dehakṛt / haryaśvastatsutastasmāt prāruṇo 'tha tribandhanaḥ //
तस्य सत्यव्रतः पुत्रस्त्रिशङ्कुरिति विश्रुतः । प्राप्तश्चाण्डालतां शापाद्गुरोः कौशिकतेजसा ॥
tasya satyavrataḥ putrastriśaṅkuriti viśrutaḥ / prāptaścāṇḍālatāṃ śāpādguroḥ kauśikatejasā //
सशरीरो गतः स्वर्गमद्यापि दिवि दृश्यते । पातितो ऽवाक्शिरा देवैस्तेनैव स्तम्भितो बलात् ॥
saśarīro gataḥ svargamadyāpi divi dṛśyate / pātito 'vākśirā devaistenaiva stambhito balāt //
त्रैशङ्कवो हरिश्चन्द्रो विश्वामित्रवसिष्ठयोः । यन्निमित्तमभूद्युद्धं पक्षिणोर्बहुवार्षिकम् ॥
traiśaṅkavo hariścandro viśvāmitravasiṣṭhayoḥ / yannimittamabhūdyuddhaṃ pakṣiṇorbahuvārṣikam //
सो ऽनपत्यो विषण्णात्मा नारदस्योपदेशतः । वरुणं शरणं यातः पुत्रो मे जायतां प्रभो ॥
so 'napatyo viṣaṇṇātmā nāradasyopadeśataḥ / varuṇaṃ śaraṇaṃ yātaḥ putro me jāyatāṃ prabho //
यदि वीरो महाराज तेनैव त्वां यजे इति । तथेति वरुणेनास्य पुत्रो जातस्तु रोहितः ॥
yadi vīro mahārāja tenaiva tvāṃ yaje iti / tatheti varuṇenāsya putro jātastu rohitaḥ //
जातः सुतो ह्यनेनाङ्ग मां यजस्वेति सो ऽब्रवीत् । यदा पशुर्निर्दशः स्यादथ मेध्यो भवेदिति ॥
jātaḥ suto hyanenāṅga māṃ yajasveti so 'bravīt / yadā paśurnirdaśaḥ syādatha medhyo bhavediti //
निर्दशे च स आगत्य यजस्वेत्याह सो ऽब्रवीत् । दन्ताः पशोर्यज् जायेरन्नथ मेध्यो भवेदिति ॥
nirdaśe ca sa āgatya yajasvetyāha so 'bravīt / dantāḥ paśoryaj jāyerannatha medhyo bhavediti //
दन्ता जाता यजस्वेति स प्रत्याहाथ सो ऽब्रवीत् । यदा पतन्त्यस्य दन्ता अथ मेध्यो भवेदिति ॥
dantā jātā yajasveti sa pratyāhātha so 'bravīt / yadā patantyasya dantā atha medhyo bhavediti //
पशोर्निपतिता दन्ता यजस्वेत्याह सो ऽब्रवीत् । यदा पशोः पुनर्दन्ता जायन्ते ऽथ पशुः शुचिः ॥
paśornipatitā dantā yajasvetyāha so 'bravīt / yadā paśoḥ punardantā jāyante 'tha paśuḥ śuciḥ //
पुनर्जाता यजस्वेति स प्रत्याहाथ सो ऽब्रवीत् । सान्नाहिको यदा राजन् राजन्यो ऽथ पशुः शुचिः ॥
punarjātā yajasveti sa pratyāhātha so 'bravīt / sānnāhiko yadā rājan rājanyo 'tha paśuḥ śuciḥ //
इति पुत्रानुरागेण स्नेहयन्त्रितचेतसा । कालं वञ्चयता तं तमुक्तो देवस्तमैक्षत ॥
iti putrānurāgeṇa snehayantritacetasā / kālaṃ vañcayatā taṃ tamukto devastamaikṣata //
रोहितस्तदभिज्ञाय पितुः कर्म चिकीर्षितम् । प्राणप्रेप्सुर्धनुष्पाणिररण्यं प्रत्यपद्यत ॥
rohitastadabhijñāya pituḥ karma cikīrṣitam / prāṇaprepsurdhanuṣpāṇiraraṇyaṃ pratyapadyata //
पितरं वरुणग्रस्तं श्रुत्वा जातमहोदरम् । रोहितो ग्राममेयाय तमिन्द्रः प्रत्यषेधत ॥
pitaraṃ varuṇagrastaṃ śrutvā jātamahodaram / rohito grāmameyāya tamindraḥ pratyaṣedhata //
भूमेः पर्यटनं पुण्यं तीर्थक्षेत्रनिषेवणैः । रोहितायादिशच् छक्रः सो ऽप्यरण्ये ऽवसत् समाम् ॥
bhūmeḥ paryaṭanaṃ puṇyaṃ tīrthakṣetraniṣevaṇaiḥ / rohitāyādiśac chakraḥ so 'pyaraṇye 'vasat samām //
एवं द्वितीये तृतीये चतुर्थे पञ्चमे तथा । अभ्येत्याभ्येत्य स्थविरो विप्रो भूत्वाह वृत्रहा ॥
evaṃ dvitīye tṛtīye caturthe pañcame tathā / abhyetyābhyetya sthaviro vipro bhūtvāha vṛtrahā //
षष्ठं संवत्सरं तत्र चरित्वा रोहितः पुरीम् । उपव्रजन्नजीगर्तादक्रीणान् मध्यमं सुतम् ॥
ṣaṣṭhaṃ saṃvatsaraṃ tatra caritvā rohitaḥ purīm / upavrajannajīgartādakrīṇān madhyamaṃ sutam //
शुनःशेफं पशुं पित्रे प्रदाय समवन्दत । ततः पुरुषमेधेन हरिश्चन्द्रो महायशाः ॥
śunaḥśephaṃ paśuṃ pitre pradāya samavandata / tataḥ puruṣamedhena hariścandro mahāyaśāḥ //
मुक्तोदरो ऽयजद्देवान् वरुणादीन् महत्कथः । विश्वामित्रो ऽभवत् तस्मिन् होता चाध्वर्युरात्मवान् ॥
muktodaro 'yajaddevān varuṇādīn mahatkathaḥ / viśvāmitro 'bhavat tasmin hotā cādhvaryurātmavān //
जमदग्निरभूद्ब्रह्मा वसिष्ठो ऽयास्यः सामगः । तस्मै तुष्टो ददाव् इन्द्रः शातकौम्भमयं रथम् ॥
jamadagnirabhūdbrahmā vasiṣṭho 'yāsyaḥ sāmagaḥ / tasmai tuṣṭo dadāv indraḥ śātakaumbhamayaṃ ratham //
शुनःशेफस्य माहात्म्यमुपरिष्टात् प्रचक्ष्यते । सत्यं सारं धृतिं दृष्ट्वा सभार्यस्य च भूपतेः ॥
śunaḥśephasya māhātmyamupariṣṭāt pracakṣyate / satyaṃ sāraṃ dhṛtiṃ dṛṣṭvā sabhāryasya ca bhūpateḥ //
विश्वामित्रो भृशं प्रीतो ददाव् अविहतां गतिम् । मनः पृथिव्यां तामद्भिस्तेजसापो ऽनिलेन तत् ॥
viśvāmitro bhṛśaṃ prīto dadāv avihatāṃ gatim / manaḥ pṛthivyāṃ tāmadbhistejasāpo 'nilena tat //
खे वायुं धारयंस्तच् च भूतादौ तं महात्मनि । तस्मिन् ज्ञानकलां ध्यात्वा तयाज्ञानं विनिर्दहन् ॥
khe vāyuṃ dhārayaṃstac ca bhūtādau taṃ mahātmani / tasmin jñānakalāṃ dhyātvā tayājñānaṃ vinirdahan //
हित्वा तां स्वेन भावेन निर्वाणसुखसंविदा । अनिर्देश्याप्रतर्क्येण तस्थौ विध्वस्तबन्धनः ॥
hitvā tāṃ svena bhāvena nirvāṇasukhasaṃvidā / anirdeśyāpratarkyeṇa tasthau vidhvastabandhanaḥ //