नागतीर्थम् इति ख्यातं सर्वकामप्रदं शुभम् यत्र नागेश्वरो देवः शृणु तस्यापि विस्तरम् ॥
nāgatīrtham iti khyātaṃ sarvakāmapradaṃ śubham yatra nāgeśvaro devaḥ śṛṇu tasyāpi vistaram //
प्रतिष्ठानपुरे राजा शूरसेन इति श्रुतः सोमवंशभवः श्रीमान् मतिमान् गुणसागरः ॥
pratiṣṭhānapure rājā śūrasena iti śrutaḥ somavaṃśabhavaḥ śrīmān matimān guṇasāgaraḥ //
पुत्रार्थं स महायत्नम् अकरोत् प्रियया सह तस्य पुत्रश् चिराद् आसीत् सर्पो वै भीषणाकृतिः ॥
putrārthaṃ sa mahāyatnam akarot priyayā saha tasya putraś cirād āsīt sarpo vai bhīṣaṇākṛtiḥ //
पुत्रं तं गोपयाम् आस शूरसेनो महीपतिः राज्ञः पुत्रः सर्प इति न कश्चिद् विन्दते जनः ॥
putraṃ taṃ gopayām āsa śūraseno mahīpatiḥ rājñaḥ putraḥ sarpa iti na kaścid vindate janaḥ //
अन्तर्वर्ती परो वापि मातरं पितरं विना धात्रेय्य् अपि न जानाति नामात्यो न पुरोहितः ॥
antarvartī paro vāpi mātaraṃ pitaraṃ vinā dhātreyy api na jānāti nāmātyo na purohitaḥ //
तं दृष्ट्वा भीषणं सर्पं सभार्यो नृपसत्तमः संतापं नित्यम् आप्नोति सर्पाद् वरम् अपुत्रता ॥
taṃ dṛṣṭvā bhīṣaṇaṃ sarpaṃ sabhāryo nṛpasattamaḥ saṃtāpaṃ nityam āpnoti sarpād varam aputratā //
एतद् अस्ति महासर्पो वक्ति नित्यं मनुष्यवत् स सर्पः पितरं प्राह कुरु चूडाम् अपि क्रियाम् ॥
etad asti mahāsarpo vakti nityaṃ manuṣyavat sa sarpaḥ pitaraṃ prāha kuru cūḍām api kriyām //
तथोपनयनं चापि वेदाध्ययनम् एव च यावद् वेदं न चाधीते तावच् छूद्रसमो द्विजः ॥
tathopanayanaṃ cāpi vedādhyayanam eva ca yāvad vedaṃ na cādhīte tāvac chūdrasamo dvijaḥ //
एतच् छ्रुत्वा पुत्रवचः शूरसेनो ऽतिदुःखितः ब्राह्मणं कंचनानीय संस्कारादि तदाकरोत् अधीतवेदः सर्पो ऽपि पितरं चाब्रवीद् इदम् ॥
etac chrutvā putravacaḥ śūraseno 'tiduḥkhitaḥ brāhmaṇaṃ kaṃcanānīya saṃskārādi tadākarot adhītavedaḥ sarpo 'pi pitaraṃ cābravīd idam //
विवाहं कुरु मे राजन् स्त्रीकामो ऽहं नृपोत्तम अन्यथापि च कृत्यं ते न सिध्येद् इति मे मतिः ॥
vivāhaṃ kuru me rājan strīkāmo 'haṃ nṛpottama anyathāpi ca kṛtyaṃ te na sidhyed iti me matiḥ //
जनयित्वात्मजान् वेदविधिनाखिलसंस्कृतीः न कुर्याद् यः पिता तस्य नरकान् नास्ति निष्कृतिः ॥
janayitvātmajān vedavidhinākhilasaṃskṛtīḥ na kuryād yaḥ pitā tasya narakān nāsti niṣkṛtiḥ //
विस्मितः स पिता प्राह सुतं तम् उरगाकृतिम् ॥
vismitaḥ sa pitā prāha sutaṃ tam uragākṛtim //
यस्य शब्दाद् अपि त्रासं यान्ति शूराश् च पूरुषाः तस्मै कन्यां तु को दद्याद् वद पुत्र करोमि किम् ॥
yasya śabdād api trāsaṃ yānti śūrāś ca pūruṣāḥ tasmai kanyāṃ tu ko dadyād vada putra karomi kim //
तत् पितुर् वचनं श्रुत्वा सर्पः प्राह विचक्षणः ॥
tat pitur vacanaṃ śrutvā sarpaḥ prāha vicakṣaṇaḥ //
विवाहा बहवो राजन् राज्ञां सन्ति जनेश्वर प्रसह्याहरणं चापि शस्त्रैर् वैवाह एव च ॥
vivāhā bahavo rājan rājñāṃ santi janeśvara prasahyāharaṇaṃ cāpi śastrair vaivāha eva ca //
जाते विवाहे पुत्रस्य पितासौ कृतकृद् भवेत् नो चेद् अत्रैव गङ्गायां मरिष्ये नात्र संशयः ॥
jāte vivāhe putrasya pitāsau kṛtakṛd bhavet no ced atraiva gaṅgāyāṃ mariṣye nātra saṃśayaḥ //
तत् पुत्रनिश्चयं ज्ञात्वा अपुत्रो नृपसत्तमः विवाहार्थम् अमात्यांस् तान् आहूयेदं वचो ऽब्रवीत् ॥
tat putraniścayaṃ jñātvā aputro nṛpasattamaḥ vivāhārtham amātyāṃs tān āhūyedaṃ vaco 'bravīt //
नागेश्वरो मम सुतो युवराजो गुणाकरः गुणवान् मतिमाञ् शूरो दुर्जयः शत्रुतापनः ॥
nāgeśvaro mama suto yuvarājo guṇākaraḥ guṇavān matimāñ śūro durjayaḥ śatrutāpanaḥ //
रथे नागे स धनुषि पृथिव्यां नोपमीयते विवाहस् तस्य कर्तव्यो ह्य् अहं वृद्धस् तथैव च ॥
rathe nāge sa dhanuṣi pṛthivyāṃ nopamīyate vivāhas tasya kartavyo hy ahaṃ vṛddhas tathaiva ca //
राज्यभारं सुते न्यस्य निश्चिन्तो ऽहं भवाम्य् अतः न दारसंग्रहो यावत् तावत् पुत्रो मम प्रियः ॥
rājyabhāraṃ sute nyasya niścinto 'haṃ bhavāmy ataḥ na dārasaṃgraho yāvat tāvat putro mama priyaḥ //
बालभावं नो जहाति तस्मात् सर्वे ऽनुमन्य च विवाहायाथ कुर्वन्तु यत्नं मम हिते रताः ॥
bālabhāvaṃ no jahāti tasmāt sarve 'numanya ca vivāhāyātha kurvantu yatnaṃ mama hite ratāḥ //
न मे काचित् तदा चिन्ता कृतोद्वाहो यदात्मजः सुते न्यस्तभरा यान्ति कृतिनस् तपसे वनम् ॥
na me kācit tadā cintā kṛtodvāho yadātmajaḥ sute nyastabharā yānti kṛtinas tapase vanam //
अमात्या राजवचनं श्रुत्वा सर्वे विनीतवत् ऊचुः प्राञ्जलयो हर्षाद् राजानं भूरितेजसम् ॥
amātyā rājavacanaṃ śrutvā sarve vinītavat ūcuḥ prāñjalayo harṣād rājānaṃ bhūritejasam //
तव पुत्रो गुणज्येष्ठस् त्वं च सर्वत्र विश्रुतः विवाहे तव पुत्रस्य किं मन्त्र्यं किं तु चिन्त्यते ॥
tava putro guṇajyeṣṭhas tvaṃ ca sarvatra viśrutaḥ vivāhe tava putrasya kiṃ mantryaṃ kiṃ tu cintyate //
अमात्येषु तथोक्तेषु गम्भीरो नृपसत्तमः पुत्रं सर्पं त्व् अमात्यानां न चाख्याति न ते विदुः ॥
amātyeṣu tathokteṣu gambhīro nṛpasattamaḥ putraṃ sarpaṃ tv amātyānāṃ na cākhyāti na te viduḥ //
राजा पुनस् तान् उवाच का स्यात् कन्या गुणाधिका महावंशभवः श्रीमान् को राजा स्याद् गुणाश्रयः ॥
rājā punas tān uvāca kā syāt kanyā guṇādhikā mahāvaṃśabhavaḥ śrīmān ko rājā syād guṇāśrayaḥ //
संबन्धयोग्यः शूरश् च यत्संबन्धः प्रशस्यते तद् राजवचनं श्रुत्वा अमात्यानां महामतिः ॥
saṃbandhayogyaḥ śūraś ca yatsaṃbandhaḥ praśasyate tad rājavacanaṃ śrutvā amātyānāṃ mahāmatiḥ //
कुलीनः साधुर् अत्यन्तं राजकार्यहिते रतः राज्ञो मतिं विदित्वा तु इङ्गितज्ञो ऽब्रवीद् इदम् ॥
kulīnaḥ sādhur atyantaṃ rājakāryahite rataḥ rājño matiṃ viditvā tu iṅgitajño 'bravīd idam //
पूर्वदेशे महाराज विजयो नाम भूपतिः वाजिवारणरत्नानां यस्य संख्या न विद्यते ॥
pūrvadeśe mahārāja vijayo nāma bhūpatiḥ vājivāraṇaratnānāṃ yasya saṃkhyā na vidyate //
अष्टौ पुत्रा महेष्वासा महाराजस्य धीमतः तेषां स्वसा भोगवती साक्षाल् लक्ष्मीर् इवापरा तव पुत्रस्य योग्या सा भार्या राजन् मयोदिता ॥
aṣṭau putrā maheṣvāsā mahārājasya dhīmataḥ teṣāṃ svasā bhogavatī sākṣāl lakṣmīr ivāparā tava putrasya yogyā sā bhāryā rājan mayoditā //
वृद्धामात्यवचः श्रुत्वा राजा तं प्रत्यभाषत ॥
vṛddhāmātyavacaḥ śrutvā rājā taṃ pratyabhāṣata //
सुता तस्य कथं मे ऽस्य सुतस्य स्याद् वदस्व तत् ॥
sutā tasya kathaṃ me 'sya sutasya syād vadasva tat //
लक्षितो ऽसि महाराज यत् ते मनसि वर्तते यच् छूरसेन कृत्यं स्याद् अनुजानीहि मां ततः ॥
lakṣito 'si mahārāja yat te manasi vartate yac chūrasena kṛtyaṃ syād anujānīhi māṃ tataḥ //
वृद्धामात्यवचः श्रुत्वा भूषणाच्छादनोक्तिभिः संपूज्य प्रेषयाम् आस महत्या सेनया सह ॥
vṛddhāmātyavacaḥ śrutvā bhūṣaṇācchādanoktibhiḥ saṃpūjya preṣayām āsa mahatyā senayā saha //
स पूर्वदेशम् आगत्य महाराजं समेत्य च संपूज्य विविधैर् वाक्यैर् उपायैर् नीतिसंभवैः ॥
sa pūrvadeśam āgatya mahārājaṃ sametya ca saṃpūjya vividhair vākyair upāyair nītisaṃbhavaiḥ //
महाराजसुतायाश् च भोगवत्या महामतिः शूरसेनस्य नृपतेः सूनोर् नागस्य धीमतः ॥
mahārājasutāyāś ca bhogavatyā mahāmatiḥ śūrasenasya nṛpateḥ sūnor nāgasya dhīmataḥ //
विवाहायाकरोत् संधिं मिथ्यामिथ्यावचोउक्तिभिः पूजयाम् आस नृपतिं भूषणाच्छादनादिभिः ॥
vivāhāyākarot saṃdhiṃ mithyāmithyāvacouktibhiḥ pūjayām āsa nṛpatiṃ bhūṣaṇācchādanādibhiḥ //
अवाप्य पूजां नृपतिर् ददामीत्य् अवदत् तदा तत आगत्य राज्ञे ऽसौ वृद्धामात्यो महामतिः ॥
avāpya pūjāṃ nṛpatir dadāmīty avadat tadā tata āgatya rājñe 'sau vṛddhāmātyo mahāmatiḥ //
शूरसेनाय तद् वृत्तं वैवाहिकम् अवेदयत् ततो बहुतिथे काले वृद्धामात्यो महामतिः ॥
śūrasenāya tad vṛttaṃ vaivāhikam avedayat tato bahutithe kāle vṛddhāmātyo mahāmatiḥ //
पुनर् बलेन महता वस्त्रालंकारभूषितः जगाम तरसा सर्वैर् अन्यैश् च सचिवैर् वृतः ॥
punar balena mahatā vastrālaṃkārabhūṣitaḥ jagāma tarasā sarvair anyaiś ca sacivair vṛtaḥ //
विवाहाय महामात्यो महाराजाय बुद्धिमान् सर्वं प्रोवाच वृद्धो ऽसाव् अमात्यः सचिवैर् वृतः ॥
vivāhāya mahāmātyo mahārājāya buddhimān sarvaṃ provāca vṛddho 'sāv amātyaḥ sacivair vṛtaḥ //
अत्रागन्तुं न चायाति शूरसेनस्य भूपतेः पुत्रो नाग इति ख्यातो बुद्धिमान् गुणसागरः ॥
atrāgantuṃ na cāyāti śūrasenasya bhūpateḥ putro nāga iti khyāto buddhimān guṇasāgaraḥ //
क्षत्रियाणां विवाहाश् च भवेयुर् बहुधा नृप तस्माच् छस्त्रैर् अलंकारैर् विवाहः स्यान् महामते ॥
kṣatriyāṇāṃ vivāhāś ca bhaveyur bahudhā nṛpa tasmāc chastrair alaṃkārair vivāhaḥ syān mahāmate //
क्षत्रिया ब्राह्मणाश् चैव सत्यां वाचं वदन्ति हि तस्माच् छस्त्रैर् अलंकारैर् विवाहस् त्व् अनुमन्यताम् ॥
kṣatriyā brāhmaṇāś caiva satyāṃ vācaṃ vadanti hi tasmāc chastrair alaṃkārair vivāhas tv anumanyatām //
वृद्धामात्यवचः श्रुत्वा विजयो राजसत्तमः मेने वाक्यं तथा सत्यम् अमात्यं भूपतिं तदा ॥
vṛddhāmātyavacaḥ śrutvā vijayo rājasattamaḥ mene vākyaṃ tathā satyam amātyaṃ bhūpatiṃ tadā //
विवाहम् अकरोद् राजा भोगवत्याः सविस्तरम् शस्त्रेण च यथाशास्त्रं प्रेषयाम् आस तां पुनः ॥
vivāham akarod rājā bhogavatyāḥ savistaram śastreṇa ca yathāśāstraṃ preṣayām āsa tāṃ punaḥ //
स्वान् अमात्यांस् तथा गाश् च हिरण्यतुरगादिकम् बहु दत्त्वाथ विजयो हर्षेण महता युतः ॥
svān amātyāṃs tathā gāś ca hiraṇyaturagādikam bahu dattvātha vijayo harṣeṇa mahatā yutaḥ //
ताम् आदायाथ सचिवा वृद्धामात्यपुरोगमाः प्रतिष्ठानम् अथाभ्येत्य शूरसेनाय तां स्नुषाम् ॥
tām ādāyātha sacivā vṛddhāmātyapurogamāḥ pratiṣṭhānam athābhyetya śūrasenāya tāṃ snuṣām //
न्यवेदयंस् तथोचुस् ते विजयस्य वचो बहु भूषणानि विचित्राणि दास्यो वस्त्रादिकं च यत् ॥
nyavedayaṃs tathocus te vijayasya vaco bahu bhūṣaṇāni vicitrāṇi dāsyo vastrādikaṃ ca yat //
निवेद्य शूरसेनाय कृतकृत्या बभूविरे विजयस्य तु ये ऽमात्या भोगवत्या सहागताः ॥
nivedya śūrasenāya kṛtakṛtyā babhūvire vijayasya tu ye 'mātyā bhogavatyā sahāgatāḥ //
तान् पूजयित्वा राजासौ बहुमानपुरःसरम् विजयाय यथा प्रीतिस् तथा कृत्वा व्यसर्जयत् ॥
tān pūjayitvā rājāsau bahumānapuraḥsaram vijayāya yathā prītis tathā kṛtvā vyasarjayat //
विजयस्य सुता बाला रूपयौवनशालिनी श्वश्रूश्वशुरयोर् नित्यं शुश्रूषन्ती सुमध्यमा ॥
vijayasya sutā bālā rūpayauvanaśālinī śvaśrūśvaśurayor nityaṃ śuśrūṣantī sumadhyamā //
भोगवत्याश् च यो भर्ता महासर्पो ऽतिभीषणः एकान्तदेशे विजने गृहे रत्नसुशोभिते ॥
bhogavatyāś ca yo bhartā mahāsarpo 'tibhīṣaṇaḥ ekāntadeśe vijane gṛhe ratnasuśobhite //
सुगन्धकुसुमाकीर्णे तत्रास्ते सुखशीतले स सर्पो मातरं प्राह पितरं च पुनः पुनः ॥
sugandhakusumākīrṇe tatrāste sukhaśītale sa sarpo mātaraṃ prāha pitaraṃ ca punaḥ punaḥ //
मम भार्या राजपुत्री किं मां नैवोपसर्पति तत् पुत्रवचनं श्रुत्वा सर्पमातेदम् अब्रवीत् ॥
mama bhāryā rājaputrī kiṃ māṃ naivopasarpati tat putravacanaṃ śrutvā sarpamātedam abravīt //
धात्रिके गच्छ सुभगे शीघ्रं भोगवतीं वद तव भर्ता सर्प इति ततः सा किं वदिष्यति ॥
dhātrike gaccha subhage śīghraṃ bhogavatīṃ vada tava bhartā sarpa iti tataḥ sā kiṃ vadiṣyati //
धात्रिका च तथेत्य् उक्त्वा गत्वा भोगवतीं तदा रहोगता उवाचेदं विनीतवद् अपूर्ववत् ॥
dhātrikā ca tathety uktvā gatvā bhogavatīṃ tadā rahogatā uvācedaṃ vinītavad apūrvavat //
जाने ऽहं सुभगे भद्रे भर्तारं तव दैवतम् न चाख्येयं त्वया क्वापि सर्पो न पुरुषो ध्रुवम् ॥
jāne 'haṃ subhage bhadre bhartāraṃ tava daivatam na cākhyeyaṃ tvayā kvāpi sarpo na puruṣo dhruvam //
तस्यास् तद् वचनं श्रुत्वा भोगवत्य् अब्रवीद् इदम् ॥
tasyās tad vacanaṃ śrutvā bhogavaty abravīd idam //
मानुषीणां मनुष्यो हि भर्ता सामान्यतो भवेत् किं पुनर् देवजातिस् तु भर्ता पुण्येन लभ्यते ॥
mānuṣīṇāṃ manuṣyo hi bhartā sāmānyato bhavet kiṃ punar devajātis tu bhartā puṇyena labhyate //
भोगवत्यास् तु तद् वाक्यं सा च सर्वं न्यवेदयत् सर्पाय सर्पमात्रे च राज्ञे चैव यथाक्रमम् ॥
bhogavatyās tu tad vākyaṃ sā ca sarvaṃ nyavedayat sarpāya sarpamātre ca rājñe caiva yathākramam //
रुरोद राजा तद्वाक्यात् स्मृत्वा तां कर्मणो गतिम् भोगवत्य् अपि तां प्राह उक्तपूर्वां पुनः सखीम् ॥
ruroda rājā tadvākyāt smṛtvā tāṃ karmaṇo gatim bhogavaty api tāṃ prāha uktapūrvāṃ punaḥ sakhīm //
कान्तं दर्शय भद्रं ते वृथा याति वयो मम ॥
kāntaṃ darśaya bhadraṃ te vṛthā yāti vayo mama //
ततः सा दर्शयाम् आस सर्पं तम् अतिभीषणम् सुगन्धकुसुमाकीर्णे शयने सा रहोगता ॥
tataḥ sā darśayām āsa sarpaṃ tam atibhīṣaṇam sugandhakusumākīrṇe śayane sā rahogatā //
तं दृष्ट्वा भीषणं सर्पं भर्तारं रत्नभूषितम् कृताञ्जलिपुटा वाक्यम् अवदत् कान्तम् अञ्जसा ॥
taṃ dṛṣṭvā bhīṣaṇaṃ sarpaṃ bhartāraṃ ratnabhūṣitam kṛtāñjalipuṭā vākyam avadat kāntam añjasā //
धन्यास्म्य् अनुगृहीतास्मि यस्या मे दैवतं पतिः ॥
dhanyāsmy anugṛhītāsmi yasyā me daivataṃ patiḥ //
इत्य् उक्त्वा शयने स्थित्वा तं सर्पं सर्पभावनैः खेलयाम् आस तन्वङ्गी गीतैश् चैवाङ्गसंगमैः ॥
ity uktvā śayane sthitvā taṃ sarpaṃ sarpabhāvanaiḥ khelayām āsa tanvaṅgī gītaiś caivāṅgasaṃgamaiḥ //
सुगन्धकुसुमैः पानैस् तोषयाम् आस तं पतिम् तस्याश् चैव प्रसादेन सर्पस्याभूत् स्मृतिर् मुने स्मृत्वा सर्वं दैवकृतं रात्रौ सर्पो ऽब्रवीत् प्रियाम् ॥
sugandhakusumaiḥ pānais toṣayām āsa taṃ patim tasyāś caiva prasādena sarpasyābhūt smṛtir mune smṛtvā sarvaṃ daivakṛtaṃ rātrau sarpo 'bravīt priyām //
राजकन्यापि मां दृष्ट्वा न भीतासि कथं प्रिये सोवाच दैवविहितं को ऽतिक्रमितुम् ईश्वरः पतिर् एव गतिः स्त्रीणां सर्वदैव विशेषतः ॥
rājakanyāpi māṃ dṛṣṭvā na bhītāsi kathaṃ priye sovāca daivavihitaṃ ko 'tikramitum īśvaraḥ patir eva gatiḥ strīṇāṃ sarvadaiva viśeṣataḥ //
श्रुत्वेति हृष्टस् ताम् आह नागः प्रहसिताननः ॥
śrutveti hṛṣṭas tām āha nāgaḥ prahasitānanaḥ //
तुष्टो ऽस्मि तव भक्त्याहं किं ददामि तवेप्सितम् तव प्रसादाच् चार्वङ्गि सर्वस्मृतिर् अभूद् इयम् ॥
tuṣṭo 'smi tava bhaktyāhaṃ kiṃ dadāmi tavepsitam tava prasādāc cārvaṅgi sarvasmṛtir abhūd iyam //
शप्तो ऽहं देवदेवेन कुपितेन पिनाकिना महेश्वरकरे नागः शेषपुत्रो महाबलः ॥
śapto 'haṃ devadevena kupitena pinākinā maheśvarakare nāgaḥ śeṣaputro mahābalaḥ //
सो ऽहं पतिस् त्वं च भार्या नाम्ना भोगवती पुरा उमावाक्याज् जहासोच्चैः शंभुः प्रीतो रहोगतः ॥
so 'haṃ patis tvaṃ ca bhāryā nāmnā bhogavatī purā umāvākyāj jahāsoccaiḥ śaṃbhuḥ prīto rahogataḥ //
ममापि चागतं भद्रे हास्यं तद्देवसंनिधौ ततस् तु कुपितः शंभुः प्रादाच् छापं ममेदृशम् ॥
mamāpi cāgataṃ bhadre hāsyaṃ taddevasaṃnidhau tatas tu kupitaḥ śaṃbhuḥ prādāc chāpaṃ mamedṛśam //
मनुष्ययोनौ त्वं सर्पो भविता ज्ञानवान् इति ॥
manuṣyayonau tvaṃ sarpo bhavitā jñānavān iti //
ततः प्रसादितः शंभुस् त्वया भद्रे मया सह ततश् चोक्तं तेन भद्रे गौतम्यां मम पूजनम् ॥
tataḥ prasāditaḥ śaṃbhus tvayā bhadre mayā saha tataś coktaṃ tena bhadre gautamyāṃ mama pūjanam //
कुर्वतो ज्ञानम् आधास्ये यदा सर्पाकृतेस् तव तदा विशापो भविता भोगवत्याः प्रसादतः ॥
kurvato jñānam ādhāsye yadā sarpākṛtes tava tadā viśāpo bhavitā bhogavatyāḥ prasādataḥ //
तस्माद् इदं ममापन्नं तव चापि शुभानने तस्मान् नीत्वा गौतमीं मां पूजां कुरु मया सह ॥
tasmād idaṃ mamāpannaṃ tava cāpi śubhānane tasmān nītvā gautamīṃ māṃ pūjāṃ kuru mayā saha //
ततो विशापो भविता आवां यावः शिवं पुनः सर्वेषां सर्वदार्तानां शिव एव परा गतिः ॥
tato viśāpo bhavitā āvāṃ yāvaḥ śivaṃ punaḥ sarveṣāṃ sarvadārtānāṃ śiva eva parā gatiḥ //
तच् छ्रुत्वा भर्तृवचनं सा भर्त्रा गौतमीं ययौ ततः स्नात्वा तु गौतम्यां पूजां चक्रे शिवस्य तु ॥
tac chrutvā bhartṛvacanaṃ sā bhartrā gautamīṃ yayau tataḥ snātvā tu gautamyāṃ pūjāṃ cakre śivasya tu //
ततः प्रसन्नो भगवान् दिव्यरूपं ददौ मुने आपृच्छ्य पितरौ सर्पो भार्यया गन्तुम् उद्यतः शिवलोकं ततो ज्ञात्वा पिता प्राह महामतिः ॥
tataḥ prasanno bhagavān divyarūpaṃ dadau mune āpṛcchya pitarau sarpo bhāryayā gantum udyataḥ śivalokaṃ tato jñātvā pitā prāha mahāmatiḥ //
युवराज्यधरो ज्येष्ठः पुत्र एको भवान् इति तस्माद् राज्यम् अशेषेण कृत्वोत्पाद्य सुतान् बहून् याते मयि परं धाम ततो याहि शिवं पुरम् ॥
yuvarājyadharo jyeṣṭhaḥ putra eko bhavān iti tasmād rājyam aśeṣeṇa kṛtvotpādya sutān bahūn yāte mayi paraṃ dhāma tato yāhi śivaṃ puram //
एतच् छ्रुत्वा पितृवचस् तथेत्य् आह स नागराट् कामरूपम् अवाप्याथ भार्यया सह सुव्रतः ॥
etac chrutvā pitṛvacas tathety āha sa nāgarāṭ kāmarūpam avāpyātha bhāryayā saha suvrataḥ //
पित्रा मात्रा तथा पुत्रै राज्यं कृत्वा सुविस्तरम् याते पितरि स्वर्लोकं पुत्रान् स्थाप्य स्वके पदे ॥
pitrā mātrā tathā putrai rājyaṃ kṛtvā suvistaram yāte pitari svarlokaṃ putrān sthāpya svake pade //
भार्यामात्यादिसहितस् ततः शिवपुरं ययौ ततः प्रभृति तत् तीर्थं नागतीर्थम् इति श्रुतम् ॥
bhāryāmātyādisahitas tataḥ śivapuraṃ yayau tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ nāgatīrtham iti śrutam //
यत्र नागेश्वरो देवो भोगवत्या प्रतिष्ठितः तत्र स्नानं च दानं च सर्वक्रतुफलप्रदम् ॥
yatra nāgeśvaro devo bhogavatyā pratiṣṭhitaḥ tatra snānaṃ ca dānaṃ ca sarvakratuphalapradam //