अश्वत्थतीर्थम् आख्यातं पिप्पलं च ततः परम् उत्तरे मन्दतीर्थं तु तत्र व्युष्टिम् इतः शृणु ॥
aśvatthatīrtham ākhyātaṃ pippalaṃ ca tataḥ param uttare mandatīrthaṃ tu tatra vyuṣṭim itaḥ śṛṇu //
पुरा त्व् अगस्त्यो भगवान् दक्षिणाशापतिः प्रभुः देवैस् तु प्रेरितः पूर्वं विन्ध्यस्य प्रार्थनं प्रति ॥
purā tv agastyo bhagavān dakṣiṇāśāpatiḥ prabhuḥ devais tu preritaḥ pūrvaṃ vindhyasya prārthanaṃ prati //
स शनैर् विन्ध्यम् अभ्यागात् सहस्रमुनिभिर् वृतः तम् आगत्य नगश्रेष्ठं बहुवृक्षसमाकुलम् ॥
sa śanair vindhyam abhyāgāt sahasramunibhir vṛtaḥ tam āgatya nagaśreṣṭhaṃ bahuvṛkṣasamākulam //
स्पर्धिनं मेरुभानुभ्यां विन्ध्यं शृङ्गशतैर् वृतम् अत्युन्नतं नगं धीरो लोपामुद्रापतिर् मुनिः ॥
spardhinaṃ merubhānubhyāṃ vindhyaṃ śṛṅgaśatair vṛtam atyunnataṃ nagaṃ dhīro lopāmudrāpatir muniḥ //
कृतातिथ्यो द्विजैः सार्धं प्रशस्य च नगं पुनः इदम् आह मुनिश्रेष्ठो देवकार्यार्थसिद्धये ॥
kṛtātithyo dvijaiḥ sārdhaṃ praśasya ca nagaṃ punaḥ idam āha muniśreṣṭho devakāryārthasiddhaye //
अहं यामि नगश्रेष्ठ मुनिभिस् तत्त्वदर्शिभिः तीर्थयात्रां करोमीति दक्षिणाशां व्रजाम्य् अहम् ॥
ahaṃ yāmi nagaśreṣṭha munibhis tattvadarśibhiḥ tīrthayātrāṃ karomīti dakṣiṇāśāṃ vrajāmy aham //
देहि मार्गं नगपते आतिथ्यं देहि याचते यावद् आगमनं मे स्यात् स्थातव्यं तावद् एव हि ॥
dehi mārgaṃ nagapate ātithyaṃ dehi yācate yāvad āgamanaṃ me syāt sthātavyaṃ tāvad eva hi //
नान्यथा भवितव्यं ते तथेत्य् आह नगोत्तमः आक्रामन् दक्षिणाम् आशां तैर् वृतो मुनिभिर् मुनिः ॥
nānyathā bhavitavyaṃ te tathety āha nagottamaḥ ākrāman dakṣiṇām āśāṃ tair vṛto munibhir muniḥ //
शनैः स गौतमीम् आगात् सत्त्रयागाय दीक्षितः यावत् संवत्सरं सत्त्रम् अकरोद् ऋषिभिर् वृतः ॥
śanaiḥ sa gautamīm āgāt sattrayāgāya dīkṣitaḥ yāvat saṃvatsaraṃ sattram akarod ṛṣibhir vṛtaḥ //
कैटभस्य सुतौ पापौ राक्षसौ धर्मकण्टकौ अश्वत्थः पिप्पलश् चेति विख्यातौ त्रिदशालये ॥
kaiṭabhasya sutau pāpau rākṣasau dharmakaṇṭakau aśvatthaḥ pippalaś ceti vikhyātau tridaśālaye //
अश्वत्थो ऽश्वत्थरूपेण पिप्पलो ब्रह्मरूपधृक् ताव् उभाव् अन्तरं प्रेप्सू यज्ञविध्वंसनाय तु ॥
aśvattho 'śvattharūpeṇa pippalo brahmarūpadhṛk tāv ubhāv antaraṃ prepsū yajñavidhvaṃsanāya tu //
कुरुतां काङ्क्षितं रूपं दानवौ पापचेतसौ अश्वत्थो वृक्षरूपेण पिप्पलो ब्राह्मणाकृतिः ॥
kurutāṃ kāṅkṣitaṃ rūpaṃ dānavau pāpacetasau aśvattho vṛkṣarūpeṇa pippalo brāhmaṇākṛtiḥ //
उभौ तौ ब्राह्मणान् नित्यं पीडयेतां तपोधन आलभन्ते च ये ऽश्वत्थं तांस् तान् अश्नात्य् असौ तरुः ॥
ubhau tau brāhmaṇān nityaṃ pīḍayetāṃ tapodhana ālabhante ca ye 'śvatthaṃ tāṃs tān aśnāty asau taruḥ //
पिप्पलः सामगो भूत्वा शिष्यान् अश्नाति राक्षसः तस्माद् अद्यापि विप्रेषु सामगो ऽतीव निष्कृपः ॥
pippalaḥ sāmago bhūtvā śiṣyān aśnāti rākṣasaḥ tasmād adyāpi vipreṣu sāmago 'tīva niṣkṛpaḥ //
क्षीयमाणान् द्विजान् दृष्ट्वा मुनयो राक्षसाव् इमौ इति बुद्ध्वा महाप्राज्ञा दक्षिणं तीरम् आश्रितम् ॥
kṣīyamāṇān dvijān dṛṣṭvā munayo rākṣasāv imau iti buddhvā mahāprājñā dakṣiṇaṃ tīram āśritam //
सौरिं शनैश्चरं मन्दं तपस्यन्तं धृतव्रतम् गत्वा मुनिगणाः सर्वे रक्षःकर्म न्यवेदयन् ॥
sauriṃ śanaiścaraṃ mandaṃ tapasyantaṃ dhṛtavratam gatvā munigaṇāḥ sarve rakṣaḥkarma nyavedayan //
सौरिर् मुनिगणान् आह पूर्णे तपसि मे द्विजाः राक्षसौ हन्म्य् अपूर्णे तु तपस्य् अक्षम एव हि ॥
saurir munigaṇān āha pūrṇe tapasi me dvijāḥ rākṣasau hanmy apūrṇe tu tapasy akṣama eva hi //
पुनः प्रोचुर् मुनिगणा दास्यामस् ते तपो महत् इत्य् उक्तो ब्राह्मणैः सौरिः कृतम् इत्य् आह तान् अपि ॥
punaḥ procur munigaṇā dāsyāmas te tapo mahat ity ukto brāhmaṇaiḥ sauriḥ kṛtam ity āha tān api //
सौरिर् ब्राह्मणवेषेण प्रायाद् अश्वत्थरूपिणम् राक्षसं ब्राह्मणो भूत्वा प्रदक्षिणम् अथाकरोत् ॥
saurir brāhmaṇaveṣeṇa prāyād aśvattharūpiṇam rākṣasaṃ brāhmaṇo bhūtvā pradakṣiṇam athākarot //
प्रदक्षिणं तु कुर्वाणं मेने ब्राह्मणम् एव तम् नित्यवद् राक्षसः पापो भक्षयाम् आस मायया ॥
pradakṣiṇaṃ tu kurvāṇaṃ mene brāhmaṇam eva tam nityavad rākṣasaḥ pāpo bhakṣayām āsa māyayā //
तस्य कायं समाविश्य चक्षुषान्त्राण्य् अपश्यत दृष्टः स राक्षसः पापो मन्देन रविसूनुना ॥
tasya kāyaṃ samāviśya cakṣuṣāntrāṇy apaśyata dṛṣṭaḥ sa rākṣasaḥ pāpo mandena ravisūnunā //
भस्मीभूतः क्षणेनैव गिरिर् वज्रहतो यथा अश्वत्थं भस्मसात् कृत्वा अन्यं ब्राह्मणरूपिणम् ॥
bhasmībhūtaḥ kṣaṇenaiva girir vajrahato yathā aśvatthaṃ bhasmasāt kṛtvā anyaṃ brāhmaṇarūpiṇam //
राक्षसं पापनिलयम् एक एव तम् अभ्यगात् अधीयानो विप्र इव शिष्यरूपो विनीतवत् ॥
rākṣasaṃ pāpanilayam eka eva tam abhyagāt adhīyāno vipra iva śiṣyarūpo vinītavat //
पिप्पलः पूर्ववच् चापि भक्षयाम् आस भानुजम् स भक्षितः पूर्ववच् च कुक्षाव् अन्त्राण्य् अवैक्षत ॥
pippalaḥ pūrvavac cāpi bhakṣayām āsa bhānujam sa bhakṣitaḥ pūrvavac ca kukṣāv antrāṇy avaikṣata //
तेनालोकितमात्रो ऽसौ राक्षसो भस्मसाद् अभूत् उभौ हत्वा भानुसुतः किं कृत्यं मे वदन्त्व् अथ ॥
tenālokitamātro 'sau rākṣaso bhasmasād abhūt ubhau hatvā bhānusutaḥ kiṃ kṛtyaṃ me vadantv atha //
मुनयो जातसंहर्षाः सर्व एव तपस्विनः ततः प्रसन्ना ह्य् अभवन्न् ऋषयो ऽगस्त्यपूर्वकाः ॥
munayo jātasaṃharṣāḥ sarva eva tapasvinaḥ tataḥ prasannā hy abhavann ṛṣayo 'gastyapūrvakāḥ //
वरान् ददुर् यथाकामं सौरये मन्दगामिने स प्रीतो ब्राह्मणान् आह शनिः सूर्यसुतो बली ॥
varān dadur yathākāmaṃ sauraye mandagāmine sa prīto brāhmaṇān āha śaniḥ sūryasuto balī //
मद्द्वारे नियता ये च कुर्वन्त्य् अश्वत्थलम्भनम् तेषां सर्वाणि कार्याणि स्युः पीडा मद्भवा न च ॥
maddvāre niyatā ye ca kurvanty aśvatthalambhanam teṣāṃ sarvāṇi kāryāṇi syuḥ pīḍā madbhavā na ca //
तीर्थे चाश्वत्थसंज्ञे वै स्नानं कुर्वन्ति ये नराः तेषां सर्वाणि कार्याणि भवेयुर् अपरो वरः ॥
tīrthe cāśvatthasaṃjñe vai snānaṃ kurvanti ye narāḥ teṣāṃ sarvāṇi kāryāṇi bhaveyur aparo varaḥ //
मन्दवारे तु ये ऽश्वत्थं प्रातर् उत्थाय मानवाः आलभन्ते च तेषां वै ग्रहपीडा व्यपोहतु ॥
mandavāre tu ye 'śvatthaṃ prātar utthāya mānavāḥ ālabhante ca teṣāṃ vai grahapīḍā vyapohatu //
ततः प्रभृति तत् तीर्थम् अश्वत्थं पिप्पलं विदुः तीर्थं शनैश्चरं तत्र तत्रागस्त्यं च सात्त्रिकम् ॥
tataḥ prabhṛti tat tīrtham aśvatthaṃ pippalaṃ viduḥ tīrthaṃ śanaiścaraṃ tatra tatrāgastyaṃ ca sāttrikam //
याज्ञिकं चापि तत् तीर्थं सामगं तीर्थम् एव च इत्याद्यष्टोत्तराण्य् आसन् सहस्राण्य् अथ षोडश तेषु स्नानं च दानं च सत्त्रयागफलप्रदम् ॥
yājñikaṃ cāpi tat tīrthaṃ sāmagaṃ tīrtham eva ca ityādyaṣṭottarāṇy āsan sahasrāṇy atha ṣoḍaśa teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca sattrayāgaphalapradam //