विदर्भासंगमं पुण्यं रेवतीसंगमं तथा तत्र यद् वृत्तम् आख्यास्ये यत् पुराणविदो विदुः ॥
vidarbhāsaṃgamaṃ puṇyaṃ revatīsaṃgamaṃ tathā tatra yad vṛttam ākhyāsye yat purāṇavido viduḥ //
भरद्वाज इति ख्यात ऋषिर् आसीत् तपोधिकः तस्य स्वसा रेवतीति कुरूपा विकृतस्वरा ॥
bharadvāja iti khyāta ṛṣir āsīt tapodhikaḥ tasya svasā revatīti kurūpā vikṛtasvarā //
तां दृष्ट्वा विकृतां भ्राता भरद्वाजः प्रतापवान् चिन्तया परया युक्तो गङ्गाया दक्षिणे तटे ॥
tāṃ dṛṣṭvā vikṛtāṃ bhrātā bharadvājaḥ pratāpavān cintayā parayā yukto gaṅgāyā dakṣiṇe taṭe //
कस्मै दद्याम् इमां कन्यां स्वसारं भीषणाकृतिम् न कश्चित् प्रतिगृह्णाति दातव्या च स्वसा तथा ॥
kasmai dadyām imāṃ kanyāṃ svasāraṃ bhīṣaṇākṛtim na kaścit pratigṛhṇāti dātavyā ca svasā tathā //
अहो भूयान् न कस्यापि कन्या दुःखैककारणम् मरणं जीवतो ऽप्य् अस्य प्राणिनस् तु पदे पदे ॥
aho bhūyān na kasyāpi kanyā duḥkhaikakāraṇam maraṇaṃ jīvato 'py asya prāṇinas tu pade pade //
एवं विमृशतस् तस्य स्वाश्रमे चातिशोभने द्रष्टुं मुनिवरः प्रायाद् भरद्वाजं यतव्रतम् ॥
evaṃ vimṛśatas tasya svāśrame cātiśobhane draṣṭuṃ munivaraḥ prāyād bharadvājaṃ yatavratam //
द्व्यष्टवर्षः शुभवपुः शान्तो दान्तो गुणाकरः नाम्ना कठ इति ख्यातो भरद्वाजं ननाम सः ॥
dvyaṣṭavarṣaḥ śubhavapuḥ śānto dānto guṇākaraḥ nāmnā kaṭha iti khyāto bharadvājaṃ nanāma saḥ //
विधिवत् पूज्य तं विप्रं भरद्वाजः कठं तदा तस्यागमनकार्यं च पप्रच्छ पुरतः स्थितः ॥
vidhivat pūjya taṃ vipraṃ bharadvājaḥ kaṭhaṃ tadā tasyāgamanakāryaṃ ca papraccha purataḥ sthitaḥ //
कठो ऽप्य् आह भरद्वाजं विद्यार्थ्य् अहम् उपागतः तथा च दर्शनाकाङ्क्षी यद् युक्तं तद् विधीयताम् ॥
kaṭho 'py āha bharadvājaṃ vidyārthy aham upāgataḥ tathā ca darśanākāṅkṣī yad yuktaṃ tad vidhīyatām //
भरद्वाजः कठं प्राह अधीष्व यद् अभीप्सितम् पुराणं स्मृतयो वेदा धर्मस्थानान्य् अनेकशः ॥
bharadvājaḥ kaṭhaṃ prāha adhīṣva yad abhīpsitam purāṇaṃ smṛtayo vedā dharmasthānāny anekaśaḥ //
सर्वं वेद्मि महाप्राज्ञ रुचिरं वद मा चिरम् कुलीनो धर्मनिरतो गुरुशुश्रूषणे रतः अभिमानी श्रुतधरः शिष्यः पुण्यैर् अवाप्यते ॥
sarvaṃ vedmi mahāprājña ruciraṃ vada mā ciram kulīno dharmanirato guruśuśrūṣaṇe rataḥ abhimānī śrutadharaḥ śiṣyaḥ puṇyair avāpyate //
अध्यापयस्व भो ब्रह्मञ् शिष्यं मां वीतकल्मषम् शुश्रूषणरतं भक्तं कुलीनं सत्यवादिनम् ॥
adhyāpayasva bho brahmañ śiṣyaṃ māṃ vītakalmaṣam śuśrūṣaṇarataṃ bhaktaṃ kulīnaṃ satyavādinam //
तथेत्य् उक्त्वा भरद्वाजः प्रादाद् विद्याम् अशेषतः प्राप्तविद्यः कठः प्रीतो भरद्वाजम् अथाब्रवीत् ॥
tathety uktvā bharadvājaḥ prādād vidyām aśeṣataḥ prāptavidyaḥ kaṭhaḥ prīto bharadvājam athābravīt //
इच्छेयं दक्षिणां दातुं गुरो तव मनःप्रियाम् वदस्व दुर्लभं वापि गुरो तुभ्यं नमो ऽस्तु ते ॥
iccheyaṃ dakṣiṇāṃ dātuṃ guro tava manaḥpriyām vadasva durlabhaṃ vāpi guro tubhyaṃ namo 'stu te //
विद्यां प्राप्यापि ये मोहात् स्वगुरोः पारितोषिकम् न प्रयच्छन्ति निरयं ते यान्त्य् आचन्द्रतारकम् ॥
vidyāṃ prāpyāpi ye mohāt svaguroḥ pāritoṣikam na prayacchanti nirayaṃ te yānty ācandratārakam //
गृहाण कन्यां विधिवद् भार्यां कुरु मम स्वसाम् अस्यां प्रीत्या वर्तितव्यं याचेयं दक्षिणाम् इमाम् ॥
gṛhāṇa kanyāṃ vidhivad bhāryāṃ kuru mama svasām asyāṃ prītyā vartitavyaṃ yāceyaṃ dakṣiṇām imām //
भ्रातृवत् पुत्रवच् चापि शिष्यः स्यात् तु गुरोः सदा गुरुश् च पितृवच् च स्यात् संबन्धो ऽत्र कथं भवेत् ॥
bhrātṛvat putravac cāpi śiṣyaḥ syāt tu guroḥ sadā guruś ca pitṛvac ca syāt saṃbandho 'tra kathaṃ bhavet //
मद्वाक्यं कुरु सत्यं त्वं ममाज्ञा तव दक्षिणा सर्वं स्मृत्वा कठाद्य त्वं रेवतीं भर तन्मनाः ॥
madvākyaṃ kuru satyaṃ tvaṃ mamājñā tava dakṣiṇā sarvaṃ smṛtvā kaṭhādya tvaṃ revatīṃ bhara tanmanāḥ //
तथेत्य् उक्त्वा गुरोर् वाक्यात् कठो जग्राह पाणिना रेवतीं विधिवद् दत्तां तां समीक्ष्य कठस् त्व् अथ ॥
tathety uktvā guror vākyāt kaṭho jagrāha pāṇinā revatīṃ vidhivad dattāṃ tāṃ samīkṣya kaṭhas tv atha //
तत्रैव पूजयाम् आस देवेशं शंकरं तदा रेवत्या रूपसंपत्त्यै शिवप्रीत्यै च रेवती ॥
tatraiva pūjayām āsa deveśaṃ śaṃkaraṃ tadā revatyā rūpasaṃpattyai śivaprītyai ca revatī //
सुरूपा चारुसर्वाङ्गी न रूपेणोपमीयते अभिषेकोदकं तत्र रेवत्या यद् विनिःसृतम् ॥
surūpā cārusarvāṅgī na rūpeṇopamīyate abhiṣekodakaṃ tatra revatyā yad viniḥsṛtam //
साभवत् तत्र गङ्गायां तस्मात् तन्नामतो नदी रेवतीति समाख्याता रूपसौभाग्यदायिनी ॥
sābhavat tatra gaṅgāyāṃ tasmāt tannāmato nadī revatīti samākhyātā rūpasaubhāgyadāyinī //
पुनर् दर्भैश् च विविधैर् अभिषेकं चकार सः पुण्यरूपत्वसंसिद्ध्यै विदर्भा तद् अभून् नदी ॥
punar darbhaiś ca vividhair abhiṣekaṃ cakāra saḥ puṇyarūpatvasaṃsiddhyai vidarbhā tad abhūn nadī //
श्रद्धया संगमे स्नात्वा रेवतीगङ्गयोर् नरः सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते ॥
śraddhayā saṃgame snātvā revatīgaṅgayor naraḥ sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke mahīyate //
तथा विदर्भागौतम्योः संगमे श्रद्धया मुने स्नानं करोत्य् असौ याति भुक्तिं मुक्तिं च तत्क्षणात् ॥
tathā vidarbhāgautamyoḥ saṃgame śraddhayā mune snānaṃ karoty asau yāti bhuktiṃ muktiṃ ca tatkṣaṇāt //
उभयोस् तीरयोस् तत्र तीर्थानां शतम् उत्तमम् सर्वपापक्षयकरं सर्वसिद्धिप्रदायकम् ॥
ubhayos tīrayos tatra tīrthānāṃ śatam uttamam sarvapāpakṣayakaraṃ sarvasiddhipradāyakam //