तपोवनम् इति ख्यातं नन्दिनीसंगमं तथा सिद्धेश्वरं तत्र तीर्थं गौतम्या दक्षिणे तटे ॥
tapovanam iti khyātaṃ nandinīsaṃgamaṃ tathā siddheśvaraṃ tatra tīrthaṃ gautamyā dakṣiṇe taṭe //
शार्दूलं चेति विख्यातं तेषां वृत्तम् इदं शृणु यस्याकर्णनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥
śārdūlaṃ ceti vikhyātaṃ teṣāṃ vṛttam idaṃ śṛṇu yasyākarṇanamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate //
अग्निर् होता पुरा त्व् आसीद् देवानां हव्यवाहनः भार्यां प्राप्तो दक्षसुतां स्वाहानाम्नीं सुरूपिणीम् ॥
agnir hotā purā tv āsīd devānāṃ havyavāhanaḥ bhāryāṃ prāpto dakṣasutāṃ svāhānāmnīṃ surūpiṇīm //
सानपत्या पुरा चासीत् पुत्रार्थं तप आविशत् तपश् चरन्तीं विपुलं तोषयन्तीं हुताशनम् स भर्ता हुतभुक् प्राह भार्यां स्वाहाम् अनिन्दिताम् ॥
sānapatyā purā cāsīt putrārthaṃ tapa āviśat tapaś carantīṃ vipulaṃ toṣayantīṃ hutāśanam sa bhartā hutabhuk prāha bhāryāṃ svāhām aninditām //
अपत्यानि भविष्यन्ति मा तपः कुरु शोभने ॥
apatyāni bhaviṣyanti mā tapaḥ kuru śobhane //
एतच् छ्रुत्वा भर्तृवाक्यं निवृत्ता तपसो ऽभवत् स्त्रीणाम् अभीष्टदं नान्यद् भर्तृवाक्यं विना क्वचित् ॥
etac chrutvā bhartṛvākyaṃ nivṛttā tapaso 'bhavat strīṇām abhīṣṭadaṃ nānyad bhartṛvākyaṃ vinā kvacit //
ततः कतिपये काले तारकाद् भय आगते अनुत्पन्ने कार्त्तिकेये चिरकालरहोगते ॥
tataḥ katipaye kāle tārakād bhaya āgate anutpanne kārttikeye cirakālarahogate //
महेश्वरे भवान्या च त्रस्ता देवाः समागताः देवानां कार्यसिद्ध्यर्थम् अग्निं प्रोचुर् दिवौकसः ॥
maheśvare bhavānyā ca trastā devāḥ samāgatāḥ devānāṃ kāryasiddhyartham agniṃ procur divaukasaḥ //
देव गच्छ महाभाग शंभुं त्रैलोक्यपूजितम् तारकाद् भयम् उत्पन्नं शंभवे त्वं निवेदय ॥
deva gaccha mahābhāga śaṃbhuṃ trailokyapūjitam tārakād bhayam utpannaṃ śaṃbhave tvaṃ nivedaya //
न गन्तव्यं तत्र देशे दंपत्योः स्थितयो रहः सामान्यमात्रतो न्यायः किं पुनः शूलपाणिनि ॥
na gantavyaṃ tatra deśe daṃpatyoḥ sthitayo rahaḥ sāmānyamātrato nyāyaḥ kiṃ punaḥ śūlapāṇini //
एकान्तस्थितयोः स्वैरं जल्पतोर् यः सरागयोः दंपत्योः शृणुयाद् वाक्यं निरयात् तस्य नोद्धृतिः ॥
ekāntasthitayoḥ svairaṃ jalpator yaḥ sarāgayoḥ daṃpatyoḥ śṛṇuyād vākyaṃ nirayāt tasya noddhṛtiḥ //
स स्वाम्य् अखिललोकानां महाकालस् त्रिशूलवान् निरीक्षणीयः केन स्याद् भवान्या रहसि स्थितः ॥
sa svāmy akhilalokānāṃ mahākālas triśūlavān nirīkṣaṇīyaḥ kena syād bhavānyā rahasi sthitaḥ //
महाभये चानुगते न्यायः को ऽन्व् अत्र वर्ण्यते तारकाद् भय उत्पन्ने गच्छ त्वं तारको भवान् ॥
mahābhaye cānugate nyāyaḥ ko 'nv atra varṇyate tārakād bhaya utpanne gaccha tvaṃ tārako bhavān //
महाभयाब्धौ साधूनां यत् परार्थाय जीवितम् रूपेणान्येन वा गच्छ वाचं वद यथा तथा ॥
mahābhayābdhau sādhūnāṃ yat parārthāya jīvitam rūpeṇānyena vā gaccha vācaṃ vada yathā tathā //
विश्राव्य देववचनं शंभुम् आगच्छ सत्वरः ततो दास्यामहे पूजाम् उभयोर् लोकयोः कवे ॥
viśrāvya devavacanaṃ śaṃbhum āgaccha satvaraḥ tato dāsyāmahe pūjām ubhayor lokayoḥ kave //
शुको भूत्वा जगामाशु देववाक्याद् धुताशनः यत्रासीज् जगतां नाथो रममाणस् तदोमया ॥
śuko bhūtvā jagāmāśu devavākyād dhutāśanaḥ yatrāsīj jagatāṃ nātho ramamāṇas tadomayā //
स भीतवद् अथ प्रायाच् छुको भूत्वा तदानलः नाशकद् द्वारदेशे तु प्रवेष्टुं हव्यवाहनः ॥
sa bhītavad atha prāyāc chuko bhūtvā tadānalaḥ nāśakad dvāradeśe tu praveṣṭuṃ havyavāhanaḥ //
ततो गवाक्षदेशे तु तस्थौ धुन्वन्न् अधोमुखः तं दृष्ट्वा प्रहसञ् शंभुर् उमां प्राह रहोगतः ॥
tato gavākṣadeśe tu tasthau dhunvann adhomukhaḥ taṃ dṛṣṭvā prahasañ śaṃbhur umāṃ prāha rahogataḥ //
पश्य देवि शुकं प्राप्तं देववाक्याद् धुताशनम् ॥
paśya devi śukaṃ prāptaṃ devavākyād dhutāśanam //
लज्जिता चावदद् देवम् अलं देवेति पार्वती पुरश्चरन्तं देवेशो ह्य् अग्निं तं द्विजरूपिणम् ॥
lajjitā cāvadad devam alaṃ deveti pārvatī puraścarantaṃ deveśo hy agniṃ taṃ dvijarūpiṇam //
आहूय बहुशश् चापि ज्ञातो ऽस्य् अग्ने ऽत्र मा वद विदारयस्व स्वमुखं गृहाणेदं नयस्व तत् ॥
āhūya bahuśaś cāpi jñāto 'sy agne 'tra mā vada vidārayasva svamukhaṃ gṛhāṇedaṃ nayasva tat //
इत्य् उक्त्वा तस्य चास्ये ऽग्ने रेतः स प्राक्षिपद् बहु रेतोगर्भस् तदा चाग्निर् गन्तुं नैव च शक्तवान् ॥
ity uktvā tasya cāsye 'gne retaḥ sa prākṣipad bahu retogarbhas tadā cāgnir gantuṃ naiva ca śaktavān //
सुरनद्यास् ततस् तीरं श्रान्तो ऽग्निर् उपतस्थिवान् कृत्तिकासु च तद् रेतः प्रक्षेपात् कार्त्तिको ऽभवत् ॥
suranadyās tatas tīraṃ śrānto 'gnir upatasthivān kṛttikāsu ca tad retaḥ prakṣepāt kārttiko 'bhavat //
अवशिष्टं च यत् किंचिद् अग्नेर् देहे च शांभवम् तद् एव रेतो वह्निस् तु स्वभार्यायां द्विधाक्षिपत् ॥
avaśiṣṭaṃ ca yat kiṃcid agner dehe ca śāṃbhavam tad eva reto vahnis tu svabhāryāyāṃ dvidhākṣipat //
स्वाहायां प्रियभूतायां पुत्रार्थिन्यां विशेषतः पुरा साश्वासिता तेन संततिस् ते भविष्यति ॥
svāhāyāṃ priyabhūtāyāṃ putrārthinyāṃ viśeṣataḥ purā sāśvāsitā tena saṃtatis te bhaviṣyati //
तद् वह्निनाथ संस्मृत्य तत् क्षिप्तं शांभवं महः तद् अग्ने रेतसस् तस्यां जज्ञे मिथुनम् उत्तमम् ॥
tad vahninātha saṃsmṛtya tat kṣiptaṃ śāṃbhavaṃ mahaḥ tad agne retasas tasyāṃ jajñe mithunam uttamam //
सुवर्णश् च सुवर्णा च रूपेणाप्रतिमं भुवि अग्नेः प्रीतिकरं नित्यं लोकानां प्रीतिवर्धनम् ॥
suvarṇaś ca suvarṇā ca rūpeṇāpratimaṃ bhuvi agneḥ prītikaraṃ nityaṃ lokānāṃ prītivardhanam //
अग्निः प्रीत्या सुवर्णां तां प्रादाद् धर्माय धीमते सुवर्णस्याथ पुत्रस्य संकल्पाम् अकरोत् प्रियाम् एवं पुत्रस्य पुत्र्याश् च विवाहम् अकरोत् कविः ॥
agniḥ prītyā suvarṇāṃ tāṃ prādād dharmāya dhīmate suvarṇasyātha putrasya saṃkalpām akarot priyām evaṃ putrasya putryāś ca vivāham akarot kaviḥ //
अन्योन्यरेतोव्यतिषङ्गदोषाद् अग्नेर् अपत्यम् उभयं तथैव पुत्रः सुवर्णो बहुरूपरूपी रूपाणि कृत्वा सुरसत्तमानाम्
anyonyaretovyatiṣaṅgadoṣād agner apatyam ubhayaṃ tathaiva putraḥ suvarṇo bahurūparūpī rūpāṇi kṛtvā surasattamānām
इन्द्रस्य वायोर् धनदस्य भार्यां जलेश्वरस्यापि मुनीश्वराणाम् भार्यास् तु गच्छत्य् अनिशं सुवर्णो यस्याः प्रियं यच् च वपुः स कृत्वा
indrasya vāyor dhanadasya bhāryāṃ jaleśvarasyāpi munīśvarāṇām bhāryās tu gacchaty aniśaṃ suvarṇo yasyāḥ priyaṃ yac ca vapuḥ sa kṛtvā
याति क्वचिच् चापि कवेस् तनूजस् तद्भर्तृरूपं च पतिव्रतासु कृत्वानिशं ताभिर् उदारभावः कुर्वन् कृतार्थं मदनं स रेमे
yāti kvacic cāpi kaves tanūjas tadbhartṛrūpaṃ ca pativratāsu kṛtvāniśaṃ tābhir udārabhāvaḥ kurvan kṛtārthaṃ madanaṃ sa reme
कृत्वा गता क्वापि चैवं सुवर्णा धर्मस्य भार्यापि सुवर्णनाम्नी स्वाहासुता स्वैरिणी सा बभूव यस्यापि यस्यापि मनोगता या
kṛtvā gatā kvāpi caivaṃ suvarṇā dharmasya bhāryāpi suvarṇanāmnī svāhāsutā svairiṇī sā babhūva yasyāpi yasyāpi manogatā yā
भार्यास्वरूपा सैव भूत्वा सुवर्णा रेमे पतीन् मानुषान् आसुरांश् च देवान् ऋषीन् पितृरूपांस् तथान्यान् रूपौदार्यस्थैर्यगाम्भीर्ययुक्तान्
bhāryāsvarūpā saiva bhūtvā suvarṇā reme patīn mānuṣān āsurāṃś ca devān ṛṣīn pitṛrūpāṃs tathānyān rūpaudāryasthairyagāmbhīryayuktān
याभिप्रेता यस्य देवस्य भार्या तद्रूपा सा रमते तेन सार्धम् नानाभेदैः करणैश् चाप्य् अनेकैर् आकर्षन्ती तन्मनः कामसिद्धिम्
yābhipretā yasya devasya bhāryā tadrūpā sā ramate tena sārdham nānābhedaiḥ karaṇaiś cāpy anekair ākarṣantī tanmanaḥ kāmasiddhim
एवं सुवर्णस्य निरीक्ष्य चेष्टाम् अग्नेः सूनोः पुत्रिकायास् तथाग्नेः सर्वे च शेपुः कुपितास् तदाग्नेः पुत्रं च पुत्रीं च सुरासुरास् ते
evaṃ suvarṇasya nirīkṣya ceṣṭām agneḥ sūnoḥ putrikāyās tathāgneḥ sarve ca śepuḥ kupitās tadāgneḥ putraṃ ca putrīṃ ca surāsurās te
कृतं यद् एतद् व्यभिचाररूपं यच् छद्मना वर्तनं पापरूपम् तस्मात् सुतस् ते व्यभिचारवांश् च सर्वत्र गामी जायतां हव्यवाह
kṛtaṃ yad etad vyabhicārarūpaṃ yac chadmanā vartanaṃ pāparūpam tasmāt sutas te vyabhicāravāṃś ca sarvatra gāmī jāyatāṃ havyavāha
तथा सुवर्णापि न चैकनिष्ठा भूयाद् अग्ने नैकतृप्ता बहूंश् च नानाजातीन् निन्दितान् देहभाजो भजित्री स्याद् एष दोषश् च पुत्र्याः
tathā suvarṇāpi na caikaniṣṭhā bhūyād agne naikatṛptā bahūṃś ca nānājātīn ninditān dehabhājo bhajitrī syād eṣa doṣaś ca putryāḥ
इत्य् एतच् छापवचनं श्रुत्वाग्निर् अतिभीतवत् माम् अभ्येत्य तदोवाच निष्कृतिं वद पुत्रयोः ॥
ity etac chāpavacanaṃ śrutvāgnir atibhītavat mām abhyetya tadovāca niṣkṛtiṃ vada putrayoḥ //
तदाहम् अब्रवं वह्ने गौतमीं गच्छ शंकरम् स्तुत्वा तत्र महाबाहो निवेदय जगत्पतेः ॥
tadāham abravaṃ vahne gautamīṃ gaccha śaṃkaram stutvā tatra mahābāho nivedaya jagatpateḥ //
माहेश्वरेण वीर्येण तव देहस्थितेन च एवंविधं त्व् अपत्यं ते जातं वह्ने ततो भवान् ॥
māheśvareṇa vīryeṇa tava dehasthitena ca evaṃvidhaṃ tv apatyaṃ te jātaṃ vahne tato bhavān //
निवेदयस्व देवाय देवानां शापम् ईदृशम् स्वापत्यरक्षणायासौ शंभुः श्रेयः करिष्यति ॥
nivedayasva devāya devānāṃ śāpam īdṛśam svāpatyarakṣaṇāyāsau śaṃbhuḥ śreyaḥ kariṣyati //
स्तुहि देवं च देवीं च भक्त्या प्रीतो भवेच् छिवः ततस् त्व् अपत्यविषये प्रियान् कामान् अवाप्स्यसि ॥
stuhi devaṃ ca devīṃ ca bhaktyā prīto bhavec chivaḥ tatas tv apatyaviṣaye priyān kāmān avāpsyasi //
ततो मद्वचनाद् अग्निर् गङ्गां गत्वा महेश्वरम् तुष्टाव नियतो वाक्यैः स्तुतिभिर् वेदसंमितैः ॥
tato madvacanād agnir gaṅgāṃ gatvā maheśvaram tuṣṭāva niyato vākyaiḥ stutibhir vedasaṃmitaiḥ //
विश्वस्य जगतो धाता विश्वमूर्तिर् निरञ्जनः आदिकर्ता स्वयंभूश् च तं नमामि जगत्पतिम् ॥
viśvasya jagato dhātā viśvamūrtir nirañjanaḥ ādikartā svayaṃbhūś ca taṃ namāmi jagatpatim //
यो ऽग्निर् भूत्वा संहरति स्रष्टा वै जलरूपतः सूर्यरूपेण यः पाति तं नमामि च त्र्यम्बकम् ॥
yo 'gnir bhūtvā saṃharati sraṣṭā vai jalarūpataḥ sūryarūpeṇa yaḥ pāti taṃ namāmi ca tryambakam //
ततः प्रसन्नो भगवान् अनन्तः शंभुर् अव्ययः वरेण च्छन्दयाम् आस पावकं सुरपूजितम् ॥
tataḥ prasanno bhagavān anantaḥ śaṃbhur avyayaḥ vareṇa cchandayām āsa pāvakaṃ surapūjitam //
स विनीतः शिवं प्राह तव वीर्यं मयि स्थितम् तेन जातः सुतो रम्यः सुवर्णो लोकविश्रुतः ॥
sa vinītaḥ śivaṃ prāha tava vīryaṃ mayi sthitam tena jātaḥ suto ramyaḥ suvarṇo lokaviśrutaḥ //
तथा सुवर्णा पुत्री च तस्माद् एव जगत्प्रभो अन्योन्यवीर्यसङ्गाच् च तद्दोषाद् उभयं त्व् इदम् ॥
tathā suvarṇā putrī ca tasmād eva jagatprabho anyonyavīryasaṅgāc ca taddoṣād ubhayaṃ tv idam //
व्यभिचारात् सदोषं च अपत्यम् अभवच् छिव शापं ददुः सुराः सर्वे तयोः शान्तिं कुरु प्रभो ॥
vyabhicārāt sadoṣaṃ ca apatyam abhavac chiva śāpaṃ daduḥ surāḥ sarve tayoḥ śāntiṃ kuru prabho //
तदग्निवचनाच् छंभुः प्रोवाचेदं शुभोदयम् ॥
tadagnivacanāc chaṃbhuḥ provācedaṃ śubhodayam //
मद्वीर्याद् अभवत् त्वत्तः सुवर्णो भूरिविक्रमः समग्रा ऋद्धयः सर्वाः सुवर्णे ऽस्मिन् समाहिताः ॥
madvīryād abhavat tvattaḥ suvarṇo bhūrivikramaḥ samagrā ṛddhayaḥ sarvāḥ suvarṇe 'smin samāhitāḥ //
भविष्यन्ति न संदेहो वह्ने शृणु वचो मम त्रयाणाम् अपि लोकानां पावनः स भविष्यति ॥
bhaviṣyanti na saṃdeho vahne śṛṇu vaco mama trayāṇām api lokānāṃ pāvanaḥ sa bhaviṣyati //
स एव चामृतं लोके स एव सुरवल्लभः स एव भुक्तिमुक्ती च स एव मखदक्षिणा ॥
sa eva cāmṛtaṃ loke sa eva suravallabhaḥ sa eva bhuktimuktī ca sa eva makhadakṣiṇā //
स एव रूपं सर्वस्य गुरूणाम् अप्य् असौ गुरुः वीर्यं श्रेष्ठतमं विद्याद् वीर्यं मत्तो यद् उत्तमम् ॥
sa eva rūpaṃ sarvasya gurūṇām apy asau guruḥ vīryaṃ śreṣṭhatamaṃ vidyād vīryaṃ matto yad uttamam //
विशेषतस् त्वयि क्षिप्तं तस्य का स्याद् विचारणा हीनं तेन विना सर्वं संपूर्णास् तेन संपदः ॥
viśeṣatas tvayi kṣiptaṃ tasya kā syād vicāraṇā hīnaṃ tena vinā sarvaṃ saṃpūrṇās tena saṃpadaḥ //
जीवन्तो ऽपि मृताः सर्वे सुवर्णेन विना नराः निर्गुणो ऽपि धनी मान्यः सगुणो ऽप्य् अधनो नहि ॥
jīvanto 'pi mṛtāḥ sarve suvarṇena vinā narāḥ nirguṇo 'pi dhanī mānyaḥ saguṇo 'py adhano nahi //
तस्मान् नातः परं किंचित् सुवर्णाद् धि भविष्यति तथा चैषा सुवर्णापि स्याद् उत्कृष्टापि चञ्चला ॥
tasmān nātaḥ paraṃ kiṃcit suvarṇād dhi bhaviṣyati tathā caiṣā suvarṇāpi syād utkṛṣṭāpi cañcalā //
अनया वीक्षितं सर्वं न्यूनं पूर्णं भविष्यति तपसा जपहोमैश् च येयं प्राप्या जगत्त्रये ॥
anayā vīkṣitaṃ sarvaṃ nyūnaṃ pūrṇaṃ bhaviṣyati tapasā japahomaiś ca yeyaṃ prāpyā jagattraye //
तस्याः प्रभावं प्राशस्त्यम् अग्ने किंचिच् च कीर्त्यते सर्वत्र या तु संतिष्ठेद् आयातु विचरिष्यति ॥
tasyāḥ prabhāvaṃ prāśastyam agne kiṃcic ca kīrtyate sarvatra yā tu saṃtiṣṭhed āyātu vicariṣyati //
सुवर्णा कमला साक्षात् पवित्रा च भविष्यति अद्य प्रभृत्य् आत्मजयोस् तथा स्वैरं विचेष्टतोः ॥
suvarṇā kamalā sākṣāt pavitrā ca bhaviṣyati adya prabhṛty ātmajayos tathā svairaṃ viceṣṭatoḥ //
तथापि चैतयोः पुण्यं न भूतं न भविष्यति ॥
tathāpi caitayoḥ puṇyaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati //
एवम् उक्त्वा ततः शंभुः साक्षात् तत्राभवच् छिवः लिङ्गरूपेण सर्वेषां लोकानां हितकाम्यया ॥
evam uktvā tataḥ śaṃbhuḥ sākṣāt tatrābhavac chivaḥ liṅgarūpeṇa sarveṣāṃ lokānāṃ hitakāmyayā //
वरान् प्राप्य सुताभ्यां स अग्निस् तुष्टो ऽभवत् ततः स्वभर्त्रा च सुवर्णा सा धर्मेणाग्निसुता मुदा ॥
varān prāpya sutābhyāṃ sa agnis tuṣṭo 'bhavat tataḥ svabhartrā ca suvarṇā sā dharmeṇāgnisutā mudā //
वर्तयाम् आस पुत्रो ऽपि वह्नेः संकल्पया मुदा एतस्मिन्न् अन्तरे स्वर्णाम् अग्नेर् दुहितरं मुने ॥
vartayām āsa putro 'pi vahneḥ saṃkalpayā mudā etasminn antare svarṇām agner duhitaraṃ mune //
परिभूय च धर्मं तं शार्दूलो दानवेश्वरः अहरद् भाग्यसौभाग्यविलासवसतिं छलात् ॥
paribhūya ca dharmaṃ taṃ śārdūlo dānaveśvaraḥ aharad bhāgyasaubhāgyavilāsavasatiṃ chalāt //
नीता रसातलं तेन सुवर्णा लोकविश्रुता जामाताग्नेः स धर्मश् च अग्निश् चैव स हव्यवाट् ॥
nītā rasātalaṃ tena suvarṇā lokaviśrutā jāmātāgneḥ sa dharmaś ca agniś caiva sa havyavāṭ //
विष्णवे लोकनाथाय स्तुत्वा चैव पुनः पुनः कार्यविज्ञापनं चोभौ चक्रतुः प्रभविष्णवे ॥
viṣṇave lokanāthāya stutvā caiva punaḥ punaḥ kāryavijñāpanaṃ cobhau cakratuḥ prabhaviṣṇave //
ततश् चक्रेण चिच्छेद शार्दूलस्य शिरो हरिः सानीता विष्णुना देवी सुवर्णा लोकसुन्दरी ॥
tataś cakreṇa ciccheda śārdūlasya śiro hariḥ sānītā viṣṇunā devī suvarṇā lokasundarī //
महेश्वरसुता चैव अग्नेश् चैव तथा प्रिया महेश्वराय तां विष्णुर् दर्शयाम् आस नारद ॥
maheśvarasutā caiva agneś caiva tathā priyā maheśvarāya tāṃ viṣṇur darśayām āsa nārada //
प्रीतो ऽभवन् महेशो ऽपि सस्वजे तां पुनः पुनः चक्रं प्रक्षालितं यत्र शार्दूलच्छेदि दीप्तिमत् ॥
prīto 'bhavan maheśo 'pi sasvaje tāṃ punaḥ punaḥ cakraṃ prakṣālitaṃ yatra śārdūlacchedi dīptimat //
चक्रतीर्थं तु विख्यातं शार्दूलं चेति तद् विदुः यत्र नीता सुवर्णा सा विष्णुना शंकरान्तिकम् ॥
cakratīrthaṃ tu vikhyātaṃ śārdūlaṃ ceti tad viduḥ yatra nītā suvarṇā sā viṣṇunā śaṃkarāntikam //
तत् तीर्थं शांकरं ज्ञेयं वैष्णवं सिद्धम् एव तु यत्रानन्दम् अनुप्राप्तो ह्य् अग्निर् धर्मश् च शाश्वतः ॥
tat tīrthaṃ śāṃkaraṃ jñeyaṃ vaiṣṇavaṃ siddham eva tu yatrānandam anuprāpto hy agnir dharmaś ca śāśvataḥ //
आनन्दाश्रूणि न्यपतन् यत्राग्नेर् मुनिसत्तम आनन्देति नदी जाता तथा वै नन्दिनीति च ॥
ānandāśrūṇi nyapatan yatrāgner munisattama ānandeti nadī jātā tathā vai nandinīti ca //
तस्याश् च संगमः पुण्यो गङ्गायां तत्र वै शिवः तत्रैव संगमे साक्षात् सुवर्णाद्यापि संस्थिता ॥
tasyāś ca saṃgamaḥ puṇyo gaṅgāyāṃ tatra vai śivaḥ tatraiva saṃgame sākṣāt suvarṇādyāpi saṃsthitā //
दाक्षायणी सैव शिवा आग्नेयी चेति विश्रुता अम्बिका जगदाधारा शिवा कात्यायनीश्वरी ॥
dākṣāyaṇī saiva śivā āgneyī ceti viśrutā ambikā jagadādhārā śivā kātyāyanīśvarī //
भक्ताभीष्टप्रदा नित्यम् अलंकृत्योभयं तटम् तपस् तेपे यत्र चाग्निस् तत् तीर्थं तु तपोवनम् ॥
bhaktābhīṣṭapradā nityam alaṃkṛtyobhayaṃ taṭam tapas tepe yatra cāgnis tat tīrthaṃ tu tapovanam //
एवमादीनि तीर्थानि तीरयोर् उभयोर् मुने तेषु स्नानं च दानं च सर्वकामप्रदं शुभम् ॥
evamādīni tīrthāni tīrayor ubhayor mune teṣu snānaṃ ca dānaṃ ca sarvakāmapradaṃ śubham //
उत्तरे चैव पारे च सहस्राणि चतुर्दश दक्षिणे च तथा पारे सहस्राण्य् अथ षोडश ॥
uttare caiva pāre ca sahasrāṇi caturdaśa dakṣiṇe ca tathā pāre sahasrāṇy atha ṣoḍaśa //
तत्र तत्र च तीर्थानि साभिज्ञानानि सन्ति वै नामानि च पृथक् सन्ति संक्षेपात् तन् मयोच्यते ॥
tatra tatra ca tīrthāni sābhijñānāni santi vai nāmāni ca pṛthak santi saṃkṣepāt tan mayocyate //
एतानि यश् च शृणुयाद् यश् च वा पठति स्मरेत् सर्वेषु तत्र काम्येषु परिपूर्णो भवेन् नरः ॥
etāni yaś ca śṛṇuyād yaś ca vā paṭhati smaret sarveṣu tatra kāmyeṣu paripūrṇo bhaven naraḥ //
एतद् वृत्तं तु यो ज्ञात्वा तत्र स्नानादिकं चरेत् लक्ष्मीवाञ् जायते नित्यं धर्मवांश् च विशेषतः ॥
etad vṛttaṃ tu yo jñātvā tatra snānādikaṃ caret lakṣmīvāñ jāyate nityaṃ dharmavāṃś ca viśeṣataḥ //
अब्जकात् पश्चिमे तीर्थं तच् छार्दूलम् उदाहृतम् वाराणस्यादितीर्थेभ्यः सर्वेभ्यो ह्य् अधिकं भवेत् ॥
abjakāt paścime tīrthaṃ tac chārdūlam udāhṛtam vārāṇasyāditīrthebhyaḥ sarvebhyo hy adhikaṃ bhavet //
तत्र स्नात्वा पितॄन् देवान् वन्दते तर्पयत्य् अपि सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते ॥
tatra snātvā pitṝn devān vandate tarpayaty api sarvapāpavinirmukto viṣṇuloke mahīyate //
तपोवनाच् च शार्दूलान् मध्ये तीर्थान्य् अशेषतः तस्यैकैकस्य माहात्म्यं न केनाप्य् अत्र वर्ण्यते ॥
tapovanāc ca śārdūlān madhye tīrthāny aśeṣataḥ tasyaikaikasya māhātmyaṃ na kenāpy atra varṇyate //