मार्कण्डेयं नाम तीर्थं सर्वपापविमोचनम् सर्वक्रतुफलं पुण्यम् अघौघविनिवारणम् ॥
mārkaṇḍeyaṃ nāma tīrthaṃ sarvapāpavimocanam sarvakratuphalaṃ puṇyam aghaughavinivāraṇam //
तस्य प्रभावं वक्ष्यामि शृणु नारद यत्नतः मार्कण्डेयो भरद्वाजो वसिष्ठो ऽत्रिश् च गौतमः ॥
tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi śṛṇu nārada yatnataḥ mārkaṇḍeyo bharadvājo vasiṣṭho 'triś ca gautamaḥ //
याज्ञवल्क्यश् च जाबालिर् मुनयो ऽन्ये ऽपि नारद एते शास्त्रप्रणेतारो वेदवेदाङ्गपारगाः ॥
yājñavalkyaś ca jābālir munayo 'nye 'pi nārada ete śāstrapraṇetāro vedavedāṅgapāragāḥ //
पुराणन्यायमीमांसाकथासु परिनिष्ठिताः मिथः समूचुर् विद्वांसो मुक्तिं प्रति यथामति ॥
purāṇanyāyamīmāṃsākathāsu pariniṣṭhitāḥ mithaḥ samūcur vidvāṃso muktiṃ prati yathāmati //
केचिज् ज्ञानं प्रशंसन्ति केचित् कर्म तथोभयम् एवं विवदमानास् ते माम् ऊचुर् उभयं मतम् ॥
kecij jñānaṃ praśaṃsanti kecit karma tathobhayam evaṃ vivadamānās te mām ūcur ubhayaṃ matam //
मदीयं तु मतं ज्ञात्वा ययुश् चक्रगदाधरम् तस्य चापि मतं ज्ञात्वा ऋषयस् ते महौजसः ॥
madīyaṃ tu mataṃ jñātvā yayuś cakragadādharam tasya cāpi mataṃ jñātvā ṛṣayas te mahaujasaḥ //
पुनर् विवदमानास् ते शंकरं प्रष्टुम् उद्यताः गङ्गायां च भवं पूज्य तम् एवार्थं शशंसिरे ॥
punar vivadamānās te śaṃkaraṃ praṣṭum udyatāḥ gaṅgāyāṃ ca bhavaṃ pūjya tam evārthaṃ śaśaṃsire //
कर्मणस् तु प्रधानत्वम् उवाच त्रिपुरान्तकः क्रियारूपं च तज् ज्ञानं क्रिया सैव तद् उच्यते ॥
karmaṇas tu pradhānatvam uvāca tripurāntakaḥ kriyārūpaṃ ca taj jñānaṃ kriyā saiva tad ucyate //
तस्मात् सर्वाणि भूतानि कर्मणा सिद्धिम् आप्नुयुः कर्मैव विश्वतोव्यापि तदृते नास्ति किंचन ॥
tasmāt sarvāṇi bhūtāni karmaṇā siddhim āpnuyuḥ karmaiva viśvatovyāpi tadṛte nāsti kiṃcana //
विद्याभ्यासो यज्ञकृतिर् योगाभ्यासः शिवार्चनम् सर्वं कर्मैव नाकर्मी प्राणी क्वाप्य् अत्र विद्यते ॥
vidyābhyāso yajñakṛtir yogābhyāsaḥ śivārcanam sarvaṃ karmaiva nākarmī prāṇī kvāpy atra vidyate //
कर्मैव कारणं तस्माद् अन्यद् उन्मत्तचेष्टितम् ऋषीणां यत्र संवादो यत्र देवो महेश्वरः ॥
karmaiva kāraṇaṃ tasmād anyad unmattaceṣṭitam ṛṣīṇāṃ yatra saṃvādo yatra devo maheśvaraḥ //
चकार निर्णयं सर्वं कर्मणावाप्यते नृभिः मार्कण्डं मुख्यतः कृत्वा ततो मार्कण्डम् उच्यते ॥
cakāra nirṇayaṃ sarvaṃ karmaṇāvāpyate nṛbhiḥ mārkaṇḍaṃ mukhyataḥ kṛtvā tato mārkaṇḍam ucyate //
तीर्थम् ऋषिगणाकीर्णं गङ्गाया उत्तरे तटे पितॄणां पावनं पुण्यं स्मरणाद् अपि सर्वदा ॥
tīrtham ṛṣigaṇākīrṇaṃ gaṅgāyā uttare taṭe pitṝṇāṃ pāvanaṃ puṇyaṃ smaraṇād api sarvadā //
तत्राष्टौ नवतिस् तात तीर्थान्य् आह जगन्मयः वेदेन चापि तत् प्रोक्तम् ऋषयो मेनिरे च तत् ॥
tatrāṣṭau navatis tāta tīrthāny āha jaganmayaḥ vedena cāpi tat proktam ṛṣayo menire ca tat //