मन्युतीर्थम् इति ख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् सर्वकामप्रदं नॄणां स्मरणाद् अघनाशनम् ॥
manyutīrtham iti khyātaṃ sarvapāpapraṇāśanam sarvakāmapradaṃ nṝṇāṃ smaraṇād aghanāśanam //
तस्य प्रभावं वक्ष्यामि शृणुष्वावहितो मुने देवानां दानवानां च संगरो ऽभून् मिथः पुरा ॥
tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi śṛṇuṣvāvahito mune devānāṃ dānavānāṃ ca saṃgaro 'bhūn mithaḥ purā //
तत्राजयन् नैव सुरा दानवा जयिनो ऽभवन् पराङ्मुखाः सुरगणाः संगराद् गतचेतसः ॥
tatrājayan naiva surā dānavā jayino 'bhavan parāṅmukhāḥ suragaṇāḥ saṃgarād gatacetasaḥ //
माम् अभ्येत्य समूचुस् ते देहि नो ऽभयकारणम् तान् अहं प्रत्यवोचं वै गङ्गां गच्छत सर्वशः ॥
mām abhyetya samūcus te dehi no 'bhayakāraṇam tān ahaṃ pratyavocaṃ vai gaṅgāṃ gacchata sarvaśaḥ //
तत्र वै गौतमीतीरे स्तुत्वा देवं महेश्वरम् अनपायनिरायाससहजानन्दसुन्दरम् ॥
tatra vai gautamītīre stutvā devaṃ maheśvaram anapāyanirāyāsasahajānandasundaram //
लप्स्यते सर्वविबुधा जयहेतुर् महेश्वरात् तथेत्य् उक्त्वा सुरगणाः स्तुवन्ति स्म महेश्वरम् ॥
lapsyate sarvavibudhā jayahetur maheśvarāt tathety uktvā suragaṇāḥ stuvanti sma maheśvaram //
तपो ऽतप्यन्त केचिद् वै ननृतुश् च तथापरे अस्नापयंश् च केचिच् च ऽपूजयंश् च तथापरे ॥
tapo 'tapyanta kecid vai nanṛtuś ca tathāpare asnāpayaṃś ca kecic ca 'pūjayaṃś ca tathāpare //
ततः प्रसन्नो भगवाञ् शूलपाणिर् महेश्वरः देवान् अथाब्रवीत् तुष्टो व्रियतां यद् अभीप्सितम् ॥
tataḥ prasanno bhagavāñ śūlapāṇir maheśvaraḥ devān athābravīt tuṣṭo vriyatāṃ yad abhīpsitam //
देवा ऊचुः सुरपतिं विजयाय ददस्व नः पुरुषं परमश्लाघ्यं रणेषु पुरतः स्थितम् ॥
devā ūcuḥ surapatiṃ vijayāya dadasva naḥ puruṣaṃ paramaślāghyaṃ raṇeṣu purataḥ sthitam //
यद्बाहुबलम् आश्रित्य भवामः सुखिनो वयम् तथेत्य् उवाच भगवान् देवान् प्रति महेश्वरः ॥
yadbāhubalam āśritya bhavāmaḥ sukhino vayam tathety uvāca bhagavān devān prati maheśvaraḥ //
आत्मनस् तेजसा कश्चिन् निर्मितः परमेष्ठिना मन्युनामानम् अत्युग्रं देवसैन्यपुरोगमम् ॥
ātmanas tejasā kaścin nirmitaḥ parameṣṭhinā manyunāmānam atyugraṃ devasainyapurogamam //
तं नत्वा त्रिदशाः सर्वे शिवं नत्वा स्वम् आलयम् मन्युना सह चाभ्येत्य पुनर् युद्धाय तस्थिरे ॥
taṃ natvā tridaśāḥ sarve śivaṃ natvā svam ālayam manyunā saha cābhyetya punar yuddhāya tasthire //
युद्धे स्थित्वा तु दनुजैर् दैतेयैश् च महाबलैः विबुधा जातसंनद्धा मन्युम् ऊचुः पुरः स्थिताः ॥
yuddhe sthitvā tu danujair daiteyaiś ca mahābalaiḥ vibudhā jātasaṃnaddhā manyum ūcuḥ puraḥ sthitāḥ //
सामर्थ्यं तव पश्यामः पश्चाद् योत्स्यामहे परैः तस्माद् दर्शय चात्मानं मन्यो ऽस्माकं युयुत्सताम् ॥
sāmarthyaṃ tava paśyāmaḥ paścād yotsyāmahe paraiḥ tasmād darśaya cātmānaṃ manyo 'smākaṃ yuyutsatām //
तद् देववचनं श्रुत्वा मन्युर् आह स्मयन्न् इव ॥
tad devavacanaṃ śrutvā manyur āha smayann iva //
जनिता मम देवेशः सर्वज्ञः सर्वदृक् प्रभुः यः सर्वं वेत्ति सर्वेषां धामनाम मनःस्थितम् ॥
janitā mama deveśaḥ sarvajñaḥ sarvadṛk prabhuḥ yaḥ sarvaṃ vetti sarveṣāṃ dhāmanāma manaḥsthitam //
नैव कश्चिच् च तं वेत्ति यः सर्वं वेत्ति सर्वदा अमूर्तं मूर्तम् अप्य् एतद् वेत्ति कर्ता जगन्मयः ॥
naiva kaścic ca taṃ vetti yaḥ sarvaṃ vetti sarvadā amūrtaṃ mūrtam apy etad vetti kartā jaganmayaḥ //
परो ऽसौ भगवान् साक्षात् तथा दिव्य् अन्तरिक्षगः कस् तस्य रूपं यो वेद कस्य कर्ता जगन्मयः ॥
paro 'sau bhagavān sākṣāt tathā divy antarikṣagaḥ kas tasya rūpaṃ yo veda kasya kartā jaganmayaḥ //
एवंविधाद् अहं जातो मां कथं वेत्तुम् अर्हथ अथवा द्रष्टुकामा वै भवन्तो मानुपश्यत ॥
evaṃvidhād ahaṃ jāto māṃ kathaṃ vettum arhatha athavā draṣṭukāmā vai bhavanto mānupaśyata //
इत्य् उक्त्वा दर्शयाम् आस मन्यू रूपं स्वकं महत् तार्तीयचक्षुषोद्भूतं भवस्य परमेष्ठिनः ॥
ity uktvā darśayām āsa manyū rūpaṃ svakaṃ mahat tārtīyacakṣuṣodbhūtaṃ bhavasya parameṣṭhinaḥ //
तेजसा संभृतं रूपं यतः सर्वं तद् उच्यते पौरुषं पुरुषेष्व् एव अहंकारश् च जन्तुषु ॥
tejasā saṃbhṛtaṃ rūpaṃ yataḥ sarvaṃ tad ucyate pauruṣaṃ puruṣeṣv eva ahaṃkāraś ca jantuṣu //
क्रोधः सर्वस्य यो भीम उपसंहारकृद् भवेत् तं शंकरप्रतिनिधिं ज्वलन्तं निजतेजसा ॥
krodhaḥ sarvasya yo bhīma upasaṃhārakṛd bhavet taṃ śaṃkarapratinidhiṃ jvalantaṃ nijatejasā //
सर्वायुधधरं दृष्ट्वा प्रणेमुः सर्वदेवताः वित्रेसुर् दैत्यदनुजाः कृताञ्जलिपुटाः सुराः ॥
sarvāyudhadharaṃ dṛṣṭvā praṇemuḥ sarvadevatāḥ vitresur daityadanujāḥ kṛtāñjalipuṭāḥ surāḥ //
भूत्वा मन्युम् अथोचुस् ते त्वं सेनानीः प्रभो भव त्वया दत्तम् इदं राज्यं मन्यो भोक्ष्यामहे वयम् ॥
bhūtvā manyum athocus te tvaṃ senānīḥ prabho bhava tvayā dattam idaṃ rājyaṃ manyo bhokṣyāmahe vayam //
तस्मात् सर्वेषु कार्येषु जेता त्वं जयवर्धनः त्वम् इन्द्रस् त्वं च वरुणो लोकपालास् त्वम् एव च ॥
tasmāt sarveṣu kāryeṣu jetā tvaṃ jayavardhanaḥ tvam indras tvaṃ ca varuṇo lokapālās tvam eva ca //
अस्मासु सर्वदेवेषु प्रविश त्वं जयाय वै मन्युः प्रोवाच तान् सर्वान् विना मत्तो न किंचन ॥
asmāsu sarvadeveṣu praviśa tvaṃ jayāya vai manyuḥ provāca tān sarvān vinā matto na kiṃcana //
सर्वेष्व् अन्तः प्रविष्टो ऽहं न मां जानाति कश्चन स एव भगवान् मन्युस् ततो जातः पृथक् पृथक् ॥
sarveṣv antaḥ praviṣṭo 'haṃ na māṃ jānāti kaścana sa eva bhagavān manyus tato jātaḥ pṛthak pṛthak //
स एव रुद्ररूपी स्याद् रुद्रो मन्युः शिवो ऽभवत् स्थावरं जङ्गमं चैव सर्वं व्याप्तं हि मन्युना ॥
sa eva rudrarūpī syād rudro manyuḥ śivo 'bhavat sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva sarvaṃ vyāptaṃ hi manyunā //
तम् अवाप्य सुराः सर्वे जयम् आपुश् च संगरे जयो मन्युश् च शौर्यं च ईशतेजःसमुद्भवम् ॥
tam avāpya surāḥ sarve jayam āpuś ca saṃgare jayo manyuś ca śauryaṃ ca īśatejaḥsamudbhavam //
मन्युना जयम् आप्याथ कृत्वा दैत्यैश् च संगमम् यथागतं ययुः सर्वे मन्युना परिरक्षिताः ॥
manyunā jayam āpyātha kṛtvā daityaiś ca saṃgamam yathāgataṃ yayuḥ sarve manyunā parirakṣitāḥ //
यत्र वै गौतमीतीरे शिवम् आराध्य ते सुराः मन्युम् आपुर् जयं चैव मन्युतीर्थं तद् उच्यते ॥
yatra vai gautamītīre śivam ārādhya te surāḥ manyum āpur jayaṃ caiva manyutīrthaṃ tad ucyate //
उत्पत्तिं च तथा मन्योर् यो नरः प्रयतः स्मरेत् विजयो जायते तस्य न कैश्चित् परिभूयते ॥
utpattiṃ ca tathā manyor yo naraḥ prayataḥ smaret vijayo jāyate tasya na kaiścit paribhūyate //
न मन्युतीर्थसदृशं पावनं हि महामुने यत्र साक्षान् मन्युरूपी सर्वदा शंकरः स्थितः तत्र स्नानं च दानं च स्मरणं सर्वकामदम् ॥
na manyutīrthasadṛśaṃ pāvanaṃ hi mahāmune yatra sākṣān manyurūpī sarvadā śaṃkaraḥ sthitaḥ tatra snānaṃ ca dānaṃ ca smaraṇaṃ sarvakāmadam //