Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Brahma Purāṇa

Chapter 202

ब्रह्मपुराणम्

BrP_202.1

द्वारवत्यां ततः शौरिं शक्रस् त्रिभुवनेश्वरः आजगामाथ मुनयो मत्तैरावतपृष्ठगः ॥

dvāravatyāṃ tataḥ śauriṃ śakras tribhuvaneśvaraḥ ājagāmātha munayo mattairāvatapṛṣṭhagaḥ //

BrP_202.2

प्रविश्य द्वारकां सो ऽथ समीपे च हरेस् तदा कथयाम् आस दैत्यस्य नरकस्य विचेष्टितम् ॥

praviśya dvārakāṃ so 'tha samīpe ca hares tadā kathayām āsa daityasya narakasya viceṣṭitam //

BrP_202.3

त्वया नाथेन देवानां मनुष्यत्वे ऽपि तिष्ठता प्रशमं सर्वदुःखानि नीतानि मधुसूदन ॥

tvayā nāthena devānāṃ manuṣyatve 'pi tiṣṭhatā praśamaṃ sarvaduḥkhāni nītāni madhusūdana //

BrP_202.4

तपस्विजनरक्षायै सो ऽरिष्टो धेनुकस् तथा प्रलम्बाद्यास् तथा केशी ते सर्वे निहतास् त्वया ॥

tapasvijanarakṣāyai so 'riṣṭo dhenukas tathā pralambādyās tathā keśī te sarve nihatās tvayā //

BrP_202.5

कंसः कुवलयापीडः पूतना बालघातिनी नाशं नीतास् त्वया सर्वे ये ऽन्ये जगदुपद्रवाः ॥

kaṃsaḥ kuvalayāpīḍaḥ pūtanā bālaghātinī nāśaṃ nītās tvayā sarve ye 'nye jagadupadravāḥ //

BrP_202.6

युष्मद्दोर्दण्डसंबुद्धिपरित्राते जगत्त्रये यज्ञे यज्ञहविः प्राश्य तृप्तिं यान्ति दिवौकसः ॥

yuṣmaddordaṇḍasaṃbuddhiparitrāte jagattraye yajñe yajñahaviḥ prāśya tṛptiṃ yānti divaukasaḥ //

BrP_202.7

सो ऽहं सांप्रतम् आयातो यन्निमित्तं जनार्दन तच् छ्रुत्वा तत्प्रतीकारप्रयत्नं कर्तुम् अर्हसि ॥

so 'haṃ sāṃpratam āyāto yannimittaṃ janārdana tac chrutvā tatpratīkāraprayatnaṃ kartum arhasi //

BrP_202.8

भौमो ऽयं नरको नाम प्राग्ज्योतिषपुरेश्वरः करोति सर्वभूतानाम् अपघातम् अरिंदम ॥

bhaumo 'yaṃ narako nāma prāgjyotiṣapureśvaraḥ karoti sarvabhūtānām apaghātam ariṃdama //

BrP_202.9

देवसिद्धसुरादीनां नृपाणां च जनार्दन हत्वा तु सो ऽसुरः कन्या रुरोध निजमन्दिरे ॥

devasiddhasurādīnāṃ nṛpāṇāṃ ca janārdana hatvā tu so 'suraḥ kanyā rurodha nijamandire //

BrP_202.10

छत्त्रं यत् सलिलस्रावि तज् जहार प्रचेतसः मन्दरस्य तथा शृङ्गं हृतवान् मणिपर्वतम् ॥

chattraṃ yat salilasrāvi taj jahāra pracetasaḥ mandarasya tathā śṛṅgaṃ hṛtavān maṇiparvatam //

BrP_202.11

अमृतस्राविणी दिव्ये मातुर् मे ऽमृतकुण्डले जहार सो ऽसुरो ऽदित्या वाञ्छत्य् ऐरावतं द्विपम् ॥

amṛtasrāviṇī divye mātur me 'mṛtakuṇḍale jahāra so 'suro 'dityā vāñchaty airāvataṃ dvipam //

BrP_202.12

दुर्नीतम् एतद् गोविन्द मया तस्य तवोदितम् यद् अत्र प्रतिकर्तव्यं तत् स्वयं परिमृश्यताम् ॥

durnītam etad govinda mayā tasya tavoditam yad atra pratikartavyaṃ tat svayaṃ parimṛśyatām //

BrP_202.13

इति श्रुत्वा स्मितं कृत्वा भगवान् देवकीसुतः गृहीत्वा वासवं हस्ते समुत्तस्थौ वरासनात् ॥

iti śrutvā smitaṃ kṛtvā bhagavān devakīsutaḥ gṛhītvā vāsavaṃ haste samuttasthau varāsanāt //

BrP_202.14

संचिन्तितम् उपारुह्य गरुडं गगनेचरम् सत्यभामां समारोप्य ययौ प्राग्ज्योतिषं पुरम् ॥

saṃcintitam upāruhya garuḍaṃ gaganecaram satyabhāmāṃ samāropya yayau prāgjyotiṣaṃ puram //

BrP_202.15

आरुह्यैरावतं नागं शक्रो ऽपि त्रिदशालयम् ततो जगाम सुमनाः पश्यतां द्वारकौकसाम् ॥

āruhyairāvataṃ nāgaṃ śakro 'pi tridaśālayam tato jagāma sumanāḥ paśyatāṃ dvārakaukasām //

BrP_202.16

प्राग्ज्योतिषपुरस्यास्य समन्ताच् छतयोजनम् आचितं भैरवैः पाशैः परसैन्यनिवारणे ॥

prāgjyotiṣapurasyāsya samantāc chatayojanam ācitaṃ bhairavaiḥ pāśaiḥ parasainyanivāraṇe //

BrP_202.17

तांश् चिच्छेद हरिः पाशान् क्षिप्त्वा चक्रं सुदर्शनम् ततो मुरः समुत्तस्थौ तं जघान च केशवः ॥

tāṃś ciccheda hariḥ pāśān kṣiptvā cakraṃ sudarśanam tato muraḥ samuttasthau taṃ jaghāna ca keśavaḥ //

BrP_202.18

मुरोस् तु तनयान् सप्त सहस्रास् तांस् ततो हरिः चक्रधाराग्निनिर्दग्धांश् चकार शलभान् इव ॥

muros tu tanayān sapta sahasrās tāṃs tato hariḥ cakradhārāgninirdagdhāṃś cakāra śalabhān iva //

BrP_202.19

हत्वा मुरं हयग्रीवं तथा पञ्चजनं द्विजाः प्राग्ज्योतिषपुरं धीमांस् त्वरावान् समुपाद्रवत् ॥

hatvā muraṃ hayagrīvaṃ tathā pañcajanaṃ dvijāḥ prāgjyotiṣapuraṃ dhīmāṃs tvarāvān samupādravat //

BrP_202.20

नरकेनास्य तत्राभून् महासैन्येन संयुगः कृष्णस्य यत्र गोविन्दो जघ्ने दैत्यान् सहस्रशः ॥

narakenāsya tatrābhūn mahāsainyena saṃyugaḥ kṛṣṇasya yatra govindo jaghne daityān sahasraśaḥ //

BrP_202.21

शस्त्रास्त्रवर्षं मुञ्चन्तं स भौमं नरकं बली क्षिप्त्वा चक्रं द्विधा चक्रे चक्री दैतेयचक्रहा ॥

śastrāstravarṣaṃ muñcantaṃ sa bhaumaṃ narakaṃ balī kṣiptvā cakraṃ dvidhā cakre cakrī daiteyacakrahā //

BrP_202.22

हते तु नरके भूमिर् गृहीत्वादितिकुण्डले उपतस्थे जगन्नाथं वाक्यं चेदम् अथाब्रवीत् ॥

hate tu narake bhūmir gṛhītvāditikuṇḍale upatasthe jagannāthaṃ vākyaṃ cedam athābravīt //

BrP_202.23

यदाहम् उद्धृता नाथ त्वया शूकरमूर्तिना त्वत्संस्पर्शभवः पुत्रस् तदायं मय्य् अजायत ॥

yadāham uddhṛtā nātha tvayā śūkaramūrtinā tvatsaṃsparśabhavaḥ putras tadāyaṃ mayy ajāyata //

BrP_202.24

सो ऽयं त्वयैव दत्तो मे त्वयैव विनिपातितः गृहाण कुण्डले चेमे पालयास्य च संततिम् ॥

so 'yaṃ tvayaiva datto me tvayaiva vinipātitaḥ gṛhāṇa kuṇḍale ceme pālayāsya ca saṃtatim //

BrP_202.25

भारावतरणार्थाय ममैव भगवान् इमम् अंशेन लोकम् आयातः प्रसादसुमुख प्रभो ॥

bhārāvataraṇārthāya mamaiva bhagavān imam aṃśena lokam āyātaḥ prasādasumukha prabho //

BrP_202.26

त्वं कर्ता च विकर्ता च संहर्ता प्रभवो ऽव्ययः जगत्स्वरूपो यश् च त्वं स्तूयसे ऽच्युत किं मया ॥

tvaṃ kartā ca vikartā ca saṃhartā prabhavo 'vyayaḥ jagatsvarūpo yaś ca tvaṃ stūyase 'cyuta kiṃ mayā //

BrP_202.27

व्यापी व्याप्यः क्रिया कर्ता कार्यं च भगवान् सदा सर्वभूतात्मभूतात्मा स्तूयसे ऽच्युत किं मया ॥

vyāpī vyāpyaḥ kriyā kartā kāryaṃ ca bhagavān sadā sarvabhūtātmabhūtātmā stūyase 'cyuta kiṃ mayā //

BrP_202.28

परमात्मा त्वम् आत्मा च भूतात्मा चाव्ययो भवान् यदा तदा स्तुतिर् नास्ति किमर्थं ते प्रवर्तताम् ॥

paramātmā tvam ātmā ca bhūtātmā cāvyayo bhavān yadā tadā stutir nāsti kimarthaṃ te pravartatām //

BrP_202.29

प्रसीद सर्वभूतात्मन् नरकेन कृतं च यत् तत् क्षम्यताम् अदोषाय मत्सुतः स निपातितः ॥

prasīda sarvabhūtātman narakena kṛtaṃ ca yat tat kṣamyatām adoṣāya matsutaḥ sa nipātitaḥ //

BrP_202.30

तथेति चोक्त्वा धरणीं भगवान् भूतभावनः रत्नानि नरकावासाज् जग्राह मुनिसत्तमाः ॥

tatheti coktvā dharaṇīṃ bhagavān bhūtabhāvanaḥ ratnāni narakāvāsāj jagrāha munisattamāḥ //

BrP_202.31

कन्यापुरे स कन्यानां षोडशातुलविक्रमः शताधिकानि ददृशे सहस्राणि द्विजोत्तमाः ॥

kanyāpure sa kanyānāṃ ṣoḍaśātulavikramaḥ śatādhikāni dadṛśe sahasrāṇi dvijottamāḥ //

BrP_202.32

चतुर्दंष्ट्रान् गजांश् चोग्रान् षट् सहस्राणि दृष्टवान् काम्बोजानां तथाश्वानां नियुतान्य् एकविंशतिम् ॥

caturdaṃṣṭrān gajāṃś cogrān ṣaṭ sahasrāṇi dṛṣṭavān kāmbojānāṃ tathāśvānāṃ niyutāny ekaviṃśatim //

BrP_202.33

कन्यास् ताश् च तथा नागांस् तान् अश्वान् द्वारकां पुरीम् प्रापयाम् आस गोविन्दः सद्यो नरककिंकरैः ॥

kanyās tāś ca tathā nāgāṃs tān aśvān dvārakāṃ purīm prāpayām āsa govindaḥ sadyo narakakiṃkaraiḥ //

BrP_202.34

ददृशे वारुणं छत्त्रं तथैव मणिपर्वतम् आरोपयाम् आस हरिर् गरुडे पतगेश्वरे ॥

dadṛśe vāruṇaṃ chattraṃ tathaiva maṇiparvatam āropayām āsa harir garuḍe patageśvare //

BrP_202.35

आरुह्य च स्वयं कृष्णः सत्यभामासहायवान् अदित्याः कुण्डले दातुं जगाम त्रिदशालयम् ॥

āruhya ca svayaṃ kṛṣṇaḥ satyabhāmāsahāyavān adityāḥ kuṇḍale dātuṃ jagāma tridaśālayam //

Edition, source and reuse
Edition
Tübingen Purāṇa Project electronic text, chapters 1–246. Printed edition not identified in the GRETIL header.
Electronic text
Peter Schreiner and Renate Söhnen-Thieme · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

TEI chapter extraction, regularized readings, whitespace normalization, reference labels and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः