श्रुतं फलं गीतिकाया अस्माभिः सुप्रजागरे कृष्णस्य येन चाण्डालो गतो ऽसौ परमां गतिम् ॥
śrutaṃ phalaṃ gītikāyā asmābhiḥ suprajāgare kṛṣṇasya yena cāṇḍālo gato 'sau paramāṃ gatim //
यथा विष्णौ भवेद् भक्तिस् तन् नो ब्रूहि महामते तपसा कर्मणा येन श्रोतुम् इच्छाम सांप्रतम् ॥
yathā viṣṇau bhaved bhaktis tan no brūhi mahāmate tapasā karmaṇā yena śrotum icchāma sāṃpratam //
शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः प्रवक्ष्याम्य् अनुपूर्वशः यथा कृष्णे भवेद् भक्तिः पुरुषस्य महाफला ॥
śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ pravakṣyāmy anupūrvaśaḥ yathā kṛṣṇe bhaved bhaktiḥ puruṣasya mahāphalā //
संसारे ऽस्मिन् महाघोरे सर्वभूतभयावहे महामोहकरे नॄणां नानादुःखशताकुले ॥
saṃsāre 'smin mahāghore sarvabhūtabhayāvahe mahāmohakare nṝṇāṃ nānāduḥkhaśatākule //
तिर्यग्योनिसहस्रेषु जायमानः पुनः पुनः कथंचिल् लभते जन्म देही मानुष्यकं द्विजाः ॥
tiryagyonisahasreṣu jāyamānaḥ punaḥ punaḥ kathaṃcil labhate janma dehī mānuṣyakaṃ dvijāḥ //
मानुषत्वे ऽपि विप्रत्वं विप्रत्वे ऽपि विवेकिता विवेकाद् धर्मबुद्धिस् तु बुद्ध्या तु श्रेयसां ग्रहः ॥
mānuṣatve 'pi vipratvaṃ vipratve 'pi vivekitā vivekād dharmabuddhis tu buddhyā tu śreyasāṃ grahaḥ //
यावत् पापक्षयं पुंसां न भवेज् जन्म संचितम् तावन् न जायते भक्तिर् वासुदेवे जगन्मये ॥
yāvat pāpakṣayaṃ puṃsāṃ na bhavej janma saṃcitam tāvan na jāyate bhaktir vāsudeve jaganmaye //
तस्माद् वक्ष्यामि भो विप्रा भक्तिः कृष्णे यथा भवेत् अन्यदेवेषु या भक्तिः पुरुषस्येह जायते ॥
tasmād vakṣyāmi bho viprā bhaktiḥ kṛṣṇe yathā bhavet anyadeveṣu yā bhaktiḥ puruṣasyeha jāyate //
कर्मणा मनसा वाचा तद्गतेनान्तरात्मना तेन तस्य भवेद् भक्तिर् यजने मुनिसत्तमाः ॥
karmaṇā manasā vācā tadgatenāntarātmanā tena tasya bhaved bhaktir yajane munisattamāḥ //
स करोति ततो विप्रा भक्तिं चाग्नेः समाहितः तुष्टे हुताशने तस्य भक्तिर् भवति भास्करे ॥
sa karoti tato viprā bhaktiṃ cāgneḥ samāhitaḥ tuṣṭe hutāśane tasya bhaktir bhavati bhāskare //
पूजां करोति सततम् आदित्यस्य ततो द्विजाः प्रसन्ने भास्करे तस्य भक्तिर् भवति शंकरे ॥
pūjāṃ karoti satatam ādityasya tato dvijāḥ prasanne bhāskare tasya bhaktir bhavati śaṃkare //
पूजां करोति विधिवत् स तु शंभोः प्रयत्नतः तुष्टे त्रिलोचने तस्य भक्तिर् भवति केशवे ॥
pūjāṃ karoti vidhivat sa tu śaṃbhoḥ prayatnataḥ tuṣṭe trilocane tasya bhaktir bhavati keśave //
संपूज्य तं जगन्नाथं वासुदेवाख्यम् अव्ययम् ततो भुक्तिं च मुक्तिं च स प्राप्नोति द्विजोत्तमाः ॥
saṃpūjya taṃ jagannāthaṃ vāsudevākhyam avyayam tato bhuktiṃ ca muktiṃ ca sa prāpnoti dvijottamāḥ //
अवैष्णवा नरा ये तु दृश्यन्ते च महामुने किं ते विष्णुं नार्चयन्ति ब्रूहि तत्कारणं द्विज ॥
avaiṣṇavā narā ye tu dṛśyante ca mahāmune kiṃ te viṣṇuṃ nārcayanti brūhi tatkāraṇaṃ dvija //
द्वौ भूतसर्गौ विख्यातौ लोके ऽस्मिन् मुनिसत्तमाः आसुरश् च तथा दैवः पुरा सृष्टः स्वयंभुवा ॥
dvau bhūtasargau vikhyātau loke 'smin munisattamāḥ āsuraś ca tathā daivaḥ purā sṛṣṭaḥ svayaṃbhuvā //
दैवीं प्रकृतिम् आसाद्य पूजयन्ति ततो ऽच्युतम् आसुरीं योनिम् आपन्ना दूषयन्ति नरा हरिम् ॥
daivīṃ prakṛtim āsādya pūjayanti tato 'cyutam āsurīṃ yonim āpannā dūṣayanti narā harim //
मायया हतविज्ञाना विष्णोस् ते तु नराधमाः अप्राप्य तं हरिं विप्रास् ततो यान्त्य् अधमां गतिम् ॥
māyayā hatavijñānā viṣṇos te tu narādhamāḥ aprāpya taṃ hariṃ viprās tato yānty adhamāṃ gatim //
तस्य या गह्वरी माया दुर्विज्ञेया सुरासुरैः महामोहकरी नॄणां दुस्तरा चाकृतात्मभिः ॥
tasya yā gahvarī māyā durvijñeyā surāsuraiḥ mahāmohakarī nṝṇāṃ dustarā cākṛtātmabhiḥ //
इच्छामस् तां महामायां ज्ञातुं विष्णोः सुदुस्तराम् वक्तुम् अर्हसि धर्मज्ञ परं कौतूहलं हि नः ॥
icchāmas tāṃ mahāmāyāṃ jñātuṃ viṣṇoḥ sudustarām vaktum arhasi dharmajña paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ //
स्वप्नेन्द्रजालसंकाशा माया सा लोककर्षणी कः शक्नोति हरेर् मायां ज्ञातुं तां केशवाद् ऋते ॥
svapnendrajālasaṃkāśā māyā sā lokakarṣaṇī kaḥ śaknoti harer māyāṃ jñātuṃ tāṃ keśavād ṛte //
या वृत्ता ब्राह्मणस्यासीन् मायार्थे नारदस्य च विडम्बनां तु तां विप्राः शृणुध्वं गदतो मम ॥
yā vṛttā brāhmaṇasyāsīn māyārthe nāradasya ca viḍambanāṃ tu tāṃ viprāḥ śṛṇudhvaṃ gadato mama //
प्राग् आसीन् नृपतिः श्रीमान् आग्नीध्र इति विश्रुतः नगरे कामदमनस् तस्याथ तनयः शुचिः ॥
prāg āsīn nṛpatiḥ śrīmān āgnīdhra iti viśrutaḥ nagare kāmadamanas tasyātha tanayaḥ śuciḥ //
धर्मारामः क्षमाशीलः पितृशुश्रूषणे रतः प्रजानुरञ्जको दक्षः श्रुतिशास्त्रकृतश्रमः ॥
dharmārāmaḥ kṣamāśīlaḥ pitṛśuśrūṣaṇe rataḥ prajānurañjako dakṣaḥ śrutiśāstrakṛtaśramaḥ //
पितास्य त्व् अकरोद् यत्नं विवाहाय न चैच्छत तं पिता प्राह किम् इति नेच्छसे दारसंग्रहम् ॥
pitāsya tv akarod yatnaṃ vivāhāya na caicchata taṃ pitā prāha kim iti necchase dārasaṃgraham //
सर्वम् एतत् सुखार्थं हि वाञ्छन्ति मनुजाः किल सुखमूला हि दाराश् च तस्मात् तं त्वं समाचर ॥
sarvam etat sukhārthaṃ hi vāñchanti manujāḥ kila sukhamūlā hi dārāś ca tasmāt taṃ tvaṃ samācara //
स पितुर् वचनं श्रुत्वा तूष्णीम् आस्ते च गौरवात् मुहुर् मुहुस् तं च पिता चोदयाम् आस भो द्विजाः ॥
sa pitur vacanaṃ śrutvā tūṣṇīm āste ca gauravāt muhur muhus taṃ ca pitā codayām āsa bho dvijāḥ //
अथासौ पितरं प्राह तात नामानुरूपता मया समाश्रिता व्यक्ता वैष्णवी परिपालिनी ॥
athāsau pitaraṃ prāha tāta nāmānurūpatā mayā samāśritā vyaktā vaiṣṇavī paripālinī //
तं पिता प्राह संगम्य नैष धर्मो ऽस्ति पुत्रक न विधारयितव्या स्यात् पुरुषेण विपश्चिता ॥
taṃ pitā prāha saṃgamya naiṣa dharmo 'sti putraka na vidhārayitavyā syāt puruṣeṇa vipaścitā //
कुरु मद्वचनं पुत्र प्रभुर् अस्मि पिता तव मा निमज्ज कुलं मह्यं नरके संततिक्षयात् ॥
kuru madvacanaṃ putra prabhur asmi pitā tava mā nimajja kulaṃ mahyaṃ narake saṃtatikṣayāt //
स हि तं पितुर् आदेशं श्रुत्वा प्राह सुतो वशी प्रीतः संस्मृत्य पौराणीं संसारस्य विचित्रताम् ॥
sa hi taṃ pitur ādeśaṃ śrutvā prāha suto vaśī prītaḥ saṃsmṛtya paurāṇīṃ saṃsārasya vicitratām //
शृणु तात वचो मह्यं तत्त्ववाक्यं सहेतुकम् नामानुरूपं कर्तव्यं सत्यं भवति पार्थिव ॥
śṛṇu tāta vaco mahyaṃ tattvavākyaṃ sahetukam nāmānurūpaṃ kartavyaṃ satyaṃ bhavati pārthiva //
मया जन्मसहस्राणि जरामृत्युशतानि च प्राप्तानि दारसंयोगवियोगानि च सर्वशः ॥
mayā janmasahasrāṇi jarāmṛtyuśatāni ca prāptāni dārasaṃyogaviyogāni ca sarvaśaḥ //
तृणगुल्मलतावल्लीसरीसृपमृगद्विजाः पशुस्त्रीपुरुषाद्यानि प्राप्तानि शतशो मया ॥
tṛṇagulmalatāvallīsarīsṛpamṛgadvijāḥ paśustrīpuruṣādyāni prāptāni śataśo mayā //
गणकिंनरगन्धर्वविद्याधरमहोरगाः यक्षगुह्यकरक्षांसि दानवाप्सरसः सुराः ॥
gaṇakiṃnaragandharvavidyādharamahoragāḥ yakṣaguhyakarakṣāṃsi dānavāpsarasaḥ surāḥ //
नदीश्वरसहस्रं च प्राप्तं तात पुनः पुनः सृष्टस् तु बहुशः सृष्टौ संहारे चापि संहृतः ॥
nadīśvarasahasraṃ ca prāptaṃ tāta punaḥ punaḥ sṛṣṭas tu bahuśaḥ sṛṣṭau saṃhāre cāpi saṃhṛtaḥ //
दारसंयोगयुक्तस्य तातेदृङ् मे विडम्बना इतस् तृतीये यद् वृत्तं मम जन्मनि तच् छृणु कथयामि समासेन तीर्थमाहात्म्यसंभवम् ॥
dārasaṃyogayuktasya tātedṛṅ me viḍambanā itas tṛtīye yad vṛttaṃ mama janmani tac chṛṇu kathayāmi samāsena tīrthamāhātmyasaṃbhavam //
अतीत्य जन्मानि बहूनि तात नृदेवगन्धर्वमहोरगाणाम् विद्याधराणां खगकिंनराणां जातो हि वंशे सुतपा महर्षिः
atītya janmāni bahūni tāta nṛdevagandharvamahoragāṇām vidyādharāṇāṃ khagakiṃnarāṇāṃ jāto hi vaṃśe sutapā maharṣiḥ
ततो महाभूद् अचला हि भक्तिर् जनार्दने लोकपतौ मधुघ्ने व्रतोपवासैर् विविधैश् च भक्त्या संतोषितश् चक्रगदास्त्रधारी
tato mahābhūd acalā hi bhaktir janārdane lokapatau madhughne vratopavāsair vividhaiś ca bhaktyā saṃtoṣitaś cakragadāstradhārī
तुष्टो ऽभ्यगात् पक्षिपतिं महात्मा विष्णुः समारुह्य वरप्रदो मे प्राहोच्चशब्दं व्रियतां द्विजाते वरो हि यं वाञ्छसि तं प्रदास्ये
tuṣṭo 'bhyagāt pakṣipatiṃ mahātmā viṣṇuḥ samāruhya varaprado me prāhoccaśabdaṃ vriyatāṃ dvijāte varo hi yaṃ vāñchasi taṃ pradāsye
ततो ऽहम् ऊचे हरिम् ईशितारं तुष्टो ऽसि चेत् केशव तद् वृणोमि या सा त्वदीया परमा हि माया तां वेत्तुम् इच्छामि जनार्दनो ऽहम्
tato 'ham ūce harim īśitāraṃ tuṣṭo 'si cet keśava tad vṛṇomi yā sā tvadīyā paramā hi māyā tāṃ vettum icchāmi janārdano 'ham
अथाब्रवीन् मे मधुकैटभारिः किं ते तया ब्रह्मन् मायया वै धर्मार्थकामानि ददानि तुभ्यं पुत्राणि मुख्यानि निरामयत्वम्
athābravīn me madhukaiṭabhāriḥ kiṃ te tayā brahman māyayā vai dharmārthakāmāni dadāni tubhyaṃ putrāṇi mukhyāni nirāmayatvam
ततो मुरारिं पुनर् उक्तवान् अहं भूयो ऽर्थधर्मार्थजिगीषितैव यत् माया तवेमाम् इह वेत्तुम् इच्छे ममाद्य तां दर्शय पुष्कराक्ष
tato murāriṃ punar uktavān ahaṃ bhūyo 'rthadharmārthajigīṣitaiva yat māyā tavemām iha vettum icche mamādya tāṃ darśaya puṣkarākṣa
पूर्वं सुरर्षिर् द्विज नारदाख्यो ब्रह्मात्मजो ऽभून् मम भक्तियुक्तः तेनापि पूर्वं भवता यथैव संतोषितो भक्तिमता हि तद्वत्
pūrvaṃ surarṣir dvija nāradākhyo brahmātmajo 'bhūn mama bhaktiyuktaḥ tenāpi pūrvaṃ bhavatā yathaiva saṃtoṣito bhaktimatā hi tadvat
वरं च दत्तं गतवान् अहं च स चापि वव्रे वरम् एतद् एव निवारितो माम् अतिमूढभावाद् भवान् यथैवं वृतवान् वरं च
varaṃ ca dattaṃ gatavān ahaṃ ca sa cāpi vavre varam etad eva nivārito mām atimūḍhabhāvād bhavān yathaivaṃ vṛtavān varaṃ ca
ततो मयोक्तो ऽम्भसि नारद त्वं मायां हि मे वेत्स्यसि संनिमग्नः ततो निमग्नो ऽम्भसि नारदो ऽसौ कन्या बभौ काशिपतेः सुशीला
tato mayokto 'mbhasi nārada tvaṃ māyāṃ hi me vetsyasi saṃnimagnaḥ tato nimagno 'mbhasi nārado 'sau kanyā babhau kāśipateḥ suśīlā
तां यौवनाढ्याम् अथ चारुधर्मिणे विदर्भराज्ञस् तनयाय वै ददौ स्वधर्मणे सो ऽपि तया समेतः सिषेव कामान् अतुलान् महर्षिः
tāṃ yauvanāḍhyām atha cārudharmiṇe vidarbharājñas tanayāya vai dadau svadharmaṇe so 'pi tayā sametaḥ siṣeva kāmān atulān maharṣiḥ
स्वर्गे गते ऽसौ पितरि प्रतापवान् राज्यं क्रमायातम् अवाप्य हृष्टः विदर्भराष्ट्रं परिपालयानः पुत्रैः सपौत्रैर् बहुभिर् वृतो ऽभूत्
svarge gate 'sau pitari pratāpavān rājyaṃ kramāyātam avāpya hṛṣṭaḥ vidarbharāṣṭraṃ paripālayānaḥ putraiḥ sapautrair bahubhir vṛto 'bhūt
अथाभवद् भूमिपतेः सुधर्मणः काशीश्वरेणाथ समं सुयुद्धम् तत्र क्षयं प्राप्य सपुत्रपौत्रं विदर्भराट् काशिपतिश् च युद्धे
athābhavad bhūmipateḥ sudharmaṇaḥ kāśīśvareṇātha samaṃ suyuddham tatra kṣayaṃ prāpya saputrapautraṃ vidarbharāṭ kāśipatiś ca yuddhe
ततः सुशीला पितरं सपुत्रं ज्ञात्वा पतिं चापि सपुत्रपौत्रम् पुराद् विनिःसृत्य रणावनिं गता दृष्ट्वा सुशीला कदनं महान्तम्
tataḥ suśīlā pitaraṃ saputraṃ jñātvā patiṃ cāpi saputrapautram purād viniḥsṛtya raṇāvaniṃ gatā dṛṣṭvā suśīlā kadanaṃ mahāntam
भर्तुर् बले तत्र पितुर् बले च दुःखान्विता सा सुचिरं विलप्य जगाम सा मातरम् आर्तरूपा भ्रातॄन् सुतान् भ्रातृसुतान् सपौत्रान्
bhartur bale tatra pitur bale ca duḥkhānvitā sā suciraṃ vilapya jagāma sā mātaram ārtarūpā bhrātṝn sutān bhrātṛsutān sapautrān
भर्तारम् एषा पितरं च गृह्य महाश्मशाने च महाचितिं सा कृत्वा हुताशं प्रददौ स्वयं च यदा समिद्धो हुतभुग् बभूव
bhartāram eṣā pitaraṃ ca gṛhya mahāśmaśāne ca mahācitiṃ sā kṛtvā hutāśaṃ pradadau svayaṃ ca yadā samiddho hutabhug babhūva
तदा सुशीला प्रविवेश वेगाद् धा पुत्र हा पुत्र इति ब्रुवाणा तदा पुनः सा मुनिर् नारदो ऽभूत् स चापि वह्निः स्फटिकामलाभः
tadā suśīlā praviveśa vegād dhā putra hā putra iti bruvāṇā tadā punaḥ sā munir nārado 'bhūt sa cāpi vahniḥ sphaṭikāmalābhaḥ
कस् ते तु पुत्रो वद मे महर्षे मृतं च कं शोचसि नष्टबुद्धिः व्रीडान्वितो ऽभूद् अथ नारदो ऽसौ ततो ऽहम् एनं पुनर् एव चाह
kas te tu putro vada me maharṣe mṛtaṃ ca kaṃ śocasi naṣṭabuddhiḥ vrīḍānvito 'bhūd atha nārado 'sau tato 'ham enaṃ punar eva cāha
इतीदृशा नारद कष्टरूपा माया मदीया कमलासनाद्यैः शक्या न वेत्तुं समहेन्द्ररुद्रैः कथं भवान् वेत्स्यति दुर्विभाव्याम्
itīdṛśā nārada kaṣṭarūpā māyā madīyā kamalāsanādyaiḥ śakyā na vettuṃ samahendrarudraiḥ kathaṃ bhavān vetsyati durvibhāvyām
स वाक्यम् आकर्ण्य महामहर्षिर् उवाच भक्तिं मम देहि विष्णो प्राप्ते ऽथ काले स्मरणं तथैव सदा च संदर्शनम् ईश ते ऽस्तु
sa vākyam ākarṇya mahāmaharṣir uvāca bhaktiṃ mama dehi viṣṇo prāpte 'tha kāle smaraṇaṃ tathaiva sadā ca saṃdarśanam īśa te 'stu
यत्राहम् आर्तश् चितिम् अद्य रूढस् तत् तीर्थम् अस्त्व् अच्युतपापहन्त्रा अधिष्ठितं केशव नित्यम् एव त्वया सहासं कमलोद्भवेन
yatrāham ārtaś citim adya rūḍhas tat tīrtham astv acyutapāpahantrā adhiṣṭhitaṃ keśava nityam eva tvayā sahāsaṃ kamalodbhavena
ततो मयोक्तो द्विज नारदो ऽसौ तीर्थं सितोदे हि चितिस् तवास्तु स्थास्याम्य् अहं चात्र सदैव विष्णुर् महेश्वरः स्थास्यति चोत्तरेण
tato mayokto dvija nārado 'sau tīrthaṃ sitode hi citis tavāstu sthāsyāmy ahaṃ cātra sadaiva viṣṇur maheśvaraḥ sthāsyati cottareṇa
यदा विरञ्चेर् वदनं त्रिनेत्रः स च्छेत्स्यतेयं च ममोग्रवाचम् तदा कपालस्य तु मोचनाय समेष्यते तीर्थम् इदं त्वदीयम्
yadā virañcer vadanaṃ trinetraḥ sa cchetsyateyaṃ ca mamogravācam tadā kapālasya tu mocanāya sameṣyate tīrtham idaṃ tvadīyam
स्नातस्य तीर्थे त्रिपुरान्तकस्य पतिष्यते भूमितले कपालम् ततस् तु तीर्थेति कपालमोचनं ख्यातं पृथिव्यां च भविष्यते तत्
snātasya tīrthe tripurāntakasya patiṣyate bhūmitale kapālam tatas tu tīrtheti kapālamocanaṃ khyātaṃ pṛthivyāṃ ca bhaviṣyate tat
तदा प्रभृत्य् अम्बुदवाहनो ऽसौ न मोक्ष्यते तीर्थवरं सुपुण्यम् न चैव तस्मिन् द्विज संप्रचक्षते तत् क्षेत्रम् उग्रं त्व् अथ ब्रह्मवध्या
tadā prabhṛty ambudavāhano 'sau na mokṣyate tīrthavaraṃ supuṇyam na caiva tasmin dvija saṃpracakṣate tat kṣetram ugraṃ tv atha brahmavadhyā
यदा न मोक्षत्य् अमरारिहन्ता तत् क्षेत्रमुख्यं महद् आप्तपुण्यम् तदा विमुक्तेति सुरै रहस्यं तीर्थं स्तुतं पुण्यदम् अव्ययाख्यम्
yadā na mokṣaty amarārihantā tat kṣetramukhyaṃ mahad āptapuṇyam tadā vimukteti surai rahasyaṃ tīrthaṃ stutaṃ puṇyadam avyayākhyam
कृत्वा तु पापानि नरो महान्ति तस्मिन् प्रविष्टः शुचिर् अप्रमादी यदा तु मां चिन्तयते स शुद्धः प्रयाति मोक्षं भगवत्प्रसादात्
kṛtvā tu pāpāni naro mahānti tasmin praviṣṭaḥ śucir apramādī yadā tu māṃ cintayate sa śuddhaḥ prayāti mokṣaṃ bhagavatprasādāt
भूत्वा तस्मिन् रुद्रपिशाचसंज्ञो योन्यन्तरे दुःखम् उपाश्नुते ऽसौ विमुक्तपापो बहुवर्षपूगैर् उत्पत्तिम् आयास्यति विप्रगेहे
bhūtvā tasmin rudrapiśācasaṃjño yonyantare duḥkham upāśnute 'sau vimuktapāpo bahuvarṣapūgair utpattim āyāsyati vipragehe
शुचिर् यतात्मास्य ततो ऽन्तकाले रुद्रो हितं तारकम् अस्य कीर्तयेत् इत्य् एवम् उक्त्वा द्विजवर्य नारदं गतो ऽस्मि दुग्धार्णवम् आत्मगेहम्
śucir yatātmāsya tato 'ntakāle rudro hitaṃ tārakam asya kīrtayet ity evam uktvā dvijavarya nāradaṃ gato 'smi dugdhārṇavam ātmageham
स चापि विप्रस् त्रिदिवं चचार गन्धर्वराजेन समर्च्यमानः एतत् तवोक्तं ननु बोधनाय माया मदीया नहि शक्यते सा
sa cāpi vipras tridivaṃ cacāra gandharvarājena samarcyamānaḥ etat tavoktaṃ nanu bodhanāya māyā madīyā nahi śakyate sā
ज्ञातुं भवान् इच्छति चेत् ततो ऽद्य एवं विशस्वाप्सु च वेत्सि येन एवं द्विजातिर् हरिणा प्रबोधितो भाव्यर्थयोगान् निममज्ज तोये
jñātuṃ bhavān icchati cet tato 'dya evaṃ viśasvāpsu ca vetsi yena evaṃ dvijātir hariṇā prabodhito bhāvyarthayogān nimamajja toye
कोकामुखे तात ततो हि कन्या चाण्डालवेश्मन्य् अभवद् द्विजः सः रूपान्विता शीलगुणोपपन्ना अवाप सा यौवनम् आससाद
kokāmukhe tāta tato hi kanyā cāṇḍālaveśmany abhavad dvijaḥ saḥ rūpānvitā śīlaguṇopapannā avāpa sā yauvanam āsasāda
चाण्डालपुत्रेण सुबाहुनापि विवाहिता रूपविवर्जितेन पतिर् न तस्या हि मतो बभूव सा तस्य चैवाभिमता बभूव
cāṇḍālaputreṇa subāhunāpi vivāhitā rūpavivarjitena patir na tasyā hi mato babhūva sā tasya caivābhimatā babhūva
पुत्रद्वयं नेत्रहीनं बभूव कन्या च पश्चाद् बधिरा तथान्या पतिर् दरिद्रस् त्व् अथ सापि मुग्धा नदीगता रोदिति तत्र नित्यम्
putradvayaṃ netrahīnaṃ babhūva kanyā ca paścād badhirā tathānyā patir daridras tv atha sāpi mugdhā nadīgatā roditi tatra nityam
गता कदाचित् कलशं गृहीत्वा सान्तर् जलं स्नातुम् अथ प्रविष्टा यावद् द्विजो ऽसौ पुनर् एव तावज् जातः क्रियायोगरतः सुशीलः
gatā kadācit kalaśaṃ gṛhītvā sāntar jalaṃ snātum atha praviṣṭā yāvad dvijo 'sau punar eva tāvaj jātaḥ kriyāyogarataḥ suśīlaḥ
तस्याः स भर्ताथ चिरंगतेति द्रष्टुं जगामाथ नदीं सुपुण्याम् ददर्श कुम्भं न च तां तटस्थां ततो ऽतिदुःखात् प्ररुरोद नादयन्
tasyāḥ sa bhartātha ciraṃgateti draṣṭuṃ jagāmātha nadīṃ supuṇyām dadarśa kumbhaṃ na ca tāṃ taṭasthāṃ tato 'tiduḥkhāt praruroda nādayan
ततो ऽन्धयुग्मं बधिरा च कन्या दुःखान्वितासौ समुपाजगाम ते वै रुदन्तं पितरं च दृष्ट्वा दुःखान्विता वै रुरुदुर् भृशार्ताः
tato 'ndhayugmaṃ badhirā ca kanyā duḥkhānvitāsau samupājagāma te vai rudantaṃ pitaraṃ ca dṛṣṭvā duḥkhānvitā vai rurudur bhṛśārtāḥ
ततः स पप्रच्छ नदीतटस्थान् द्विजान् भवद्भिर् यदि योषिद् एका दृष्टा तु तोयार्थम् उपाद्रवन्ती आख्यात ते प्रोचुर् इमां प्रविष्टा
tataḥ sa papraccha nadītaṭasthān dvijān bhavadbhir yadi yoṣid ekā dṛṣṭā tu toyārtham upādravantī ākhyāta te procur imāṃ praviṣṭā
नदीं न भूयस् तु समुत्ततार एतावद् एवेह समीहितं नः स तद्वचो घोरतरं निशम्य रुरोद शोकाश्रुपरिप्लुताक्षः
nadīṃ na bhūyas tu samuttatāra etāvad eveha samīhitaṃ naḥ sa tadvaco ghorataraṃ niśamya ruroda śokāśrupariplutākṣaḥ
तं वै रुदन्तं ससुतं सकन्यं दृष्ट्वाहम् आर्तः सुतरां बभूव आर्तिश् च मे ऽभूद् अथ संस्मृतिश् च चाण्डालयोषाहम् इति क्षितीश
taṃ vai rudantaṃ sasutaṃ sakanyaṃ dṛṣṭvāham ārtaḥ sutarāṃ babhūva ārtiś ca me 'bhūd atha saṃsmṛtiś ca cāṇḍālayoṣāham iti kṣitīśa
ततो ऽब्रवं तं नृपते मतङ्गं किमर्थम् आर्तेन हि रुद्यते त्वया तस्या न लाभो भवितातिमौर्ख्याद् आक्रन्दितेनेह वृथा हि किं ते
tato 'bravaṃ taṃ nṛpate mataṅgaṃ kimartham ārtena hi rudyate tvayā tasyā na lābho bhavitātimaurkhyād ākranditeneha vṛthā hi kiṃ te
स माम् उवाचात्मजयुग्मम् अन्धं कन्या चैका बधिरेयं तथैव कथं द्विजाते अधुनार्तम् एतम् आश्वासयिष्ये ऽप्य् अथ पोषयिष्ये
sa mām uvācātmajayugmam andhaṃ kanyā caikā badhireyaṃ tathaiva kathaṃ dvijāte adhunārtam etam āśvāsayiṣye 'py atha poṣayiṣye
इत्य् एवम् उक्त्वा स सुतैश् च सार्धं फूत्कृत्य फूत्कृत्य च रोदिति स्म यथा यथा रोदिति स श्वपाकस् तथा तथा मे ह्य् अभवत् कृतापि
ity evam uktvā sa sutaiś ca sārdhaṃ phūtkṛtya phūtkṛtya ca roditi sma yathā yathā roditi sa śvapākas tathā tathā me hy abhavat kṛtāpi
ततो ऽहम् आर्तं तु निवार्य तं वै स्ववंशवृत्तान्तम् अथाचचक्षे ततः स दुःखात् सह पुत्रकैः संविवेश कोकामुखम् आर्तरूपः
tato 'ham ārtaṃ tu nivārya taṃ vai svavaṃśavṛttāntam athācacakṣe tataḥ sa duḥkhāt saha putrakaiḥ saṃviveśa kokāmukham ārtarūpaḥ
प्रविष्टमात्रे सलिले मतङ्गस् तीर्थप्रभावाच् च विमुक्तपापः विमानम् आरुह्य शशिप्रकाशं ययौ दिवं तात ममोपपश्यतः
praviṣṭamātre salile mataṅgas tīrthaprabhāvāc ca vimuktapāpaḥ vimānam āruhya śaśiprakāśaṃ yayau divaṃ tāta mamopapaśyataḥ
तस्मिन् प्रविष्टे सलिले मृते च ममार्तिर् आसीद् अतिमोहकर्त्री ततो ऽतिपुण्ये नृपवर्य कोका जले प्रविष्टस् त्रिदिवं गतश् च
tasmin praviṣṭe salile mṛte ca mamārtir āsīd atimohakartrī tato 'tipuṇye nṛpavarya kokā jale praviṣṭas tridivaṃ gataś ca
भूयो ऽभवं वैश्यकुले व्यथार्तो जातिस्मरस् तीर्थवरप्रसादात् ततो ऽतिनिर्विण्णमना गतो ऽहं कोकामुखं संयतवाक्यचित्तः
bhūyo 'bhavaṃ vaiśyakule vyathārto jātismaras tīrthavaraprasādāt tato 'tinirviṇṇamanā gato 'haṃ kokāmukhaṃ saṃyatavākyacittaḥ
व्रतं समास्थाय कलेवरं स्वं संशोषयित्वा दिवम् आरुरोह तस्माच् च्युतस् त्वद्भवने च जातो जातिस्मरस् तात हरिप्रसादात्
vrataṃ samāsthāya kalevaraṃ svaṃ saṃśoṣayitvā divam āruroha tasmāc cyutas tvadbhavane ca jāto jātismaras tāta hariprasādāt
सो ऽहं समाराध्य मुरारिदेवं कोकामुखे त्यक्तशुभाशुभेच्छः इत्य् एवम् उक्त्वा पितरं प्रणम्य गत्वा च कोकामुखम् अग्रतीर्थम्
so 'haṃ samārādhya murāridevaṃ kokāmukhe tyaktaśubhāśubhecchaḥ ity evam uktvā pitaraṃ praṇamya gatvā ca kokāmukham agratīrtham
इत्थं स कामदमनः सहपुत्रपौत्रः कोकामुखे तीर्थवरे सुपुण्ये त्यक्त्वा तनुं दोषमयीं ततस् तु गतो दिवं सूर्यसमैर् विमानैः
itthaṃ sa kāmadamanaḥ sahaputrapautraḥ kokāmukhe tīrthavare supuṇye tyaktvā tanuṃ doṣamayīṃ tatas tu gato divaṃ sūryasamair vimānaiḥ
एवं मयोक्ता परमेश्वरस्य माया सुराणाम् अपि दुर्विचिन्त्या स्वप्नेन्द्रजालप्रतिमा मुरारेर् यया जगन् मोहम् उपैति विप्राः
evaṃ mayoktā parameśvarasya māyā surāṇām api durvicintyā svapnendrajālapratimā murārer yayā jagan moham upaiti viprāḥ