तारामयं भगवतः शिशुमाराकृति प्रभोः दिवि रूपं हरेर् यत् तु तस्य पुच्छे स्थितो ध्रुवः ॥
tārāmayaṃ bhagavataḥ śiśumārākṛti prabhoḥ divi rūpaṃ harer yat tu tasya pucche sthito dhruvaḥ //
सएष भ्रमन् भ्रामयति चन्द्रादित्यादिकान् ग्रहान् भ्रमन्तम् अनु तं यान्ति नक्षत्राणि च चक्रवत् ॥
saeṣa bhraman bhrāmayati candrādityādikān grahān bhramantam anu taṃ yānti nakṣatrāṇi ca cakravat //
सूर्याचन्द्रमसौ तारा नक्षत्राणि ग्रहैः सह वातानीकमयैर् बन्धैर् ध्रुवे बद्धानि तानि वै ॥
sūryācandramasau tārā nakṣatrāṇi grahaiḥ saha vātānīkamayair bandhair dhruve baddhāni tāni vai //
शिशुमाराकृति प्रोक्तं यद् रूपं ज्योतिषां दिवि नारायणः परं धाम तस्याधारः स्वयं हृदि ॥
śiśumārākṛti proktaṃ yad rūpaṃ jyotiṣāṃ divi nārāyaṇaḥ paraṃ dhāma tasyādhāraḥ svayaṃ hṛdi //
उत्तानपादतनयस् तम् आराध्य प्रजापतिम् स ताराशिशुमारस्य ध्रुवः पुच्छे व्यवस्थितः ॥
uttānapādatanayas tam ārādhya prajāpatim sa tārāśiśumārasya dhruvaḥ pucche vyavasthitaḥ //
आधारः शिशुमारस्य सर्वाध्यक्षो जनार्दनः ध्रुवस्य शिशुमारश् च ध्रुवे भानुर् व्यवस्थितः ॥
ādhāraḥ śiśumārasya sarvādhyakṣo janārdanaḥ dhruvasya śiśumāraś ca dhruve bhānur vyavasthitaḥ //
तद् आधारं जगच् चेदं सदेवासुरमानुषम् येन विप्रा विधानेन तन् मे शृणुत सांप्रतम् ॥
tad ādhāraṃ jagac cedaṃ sadevāsuramānuṣam yena viprā vidhānena tan me śṛṇuta sāṃpratam //
विवस्वान् अष्टभिर् मासैर् ग्रसत्य् अपो रसात्मिकाः वर्षत्य् अम्बु ततश् चान्नम् अन्नादम् अखिलं जगत् ॥
vivasvān aṣṭabhir māsair grasaty apo rasātmikāḥ varṣaty ambu tataś cānnam annādam akhilaṃ jagat //
विवस्वान् अंशुभिस् तीक्ष्णैर् आदाय जगतो जलम् सोमं पुष्यत्य् अथेन्दुश् च वायुनाडीमयैर् दिवि ॥
vivasvān aṃśubhis tīkṣṇair ādāya jagato jalam somaṃ puṣyaty athenduś ca vāyunāḍīmayair divi //
जलैर् विक्षिप्यते ऽभ्रेषु धूमाग्न्यनिलमूर्तिषु न भ्रश्यन्ति यतस् तेभ्यो जलान्य् अभ्राणि तान्य् अतः ॥
jalair vikṣipyate 'bhreṣu dhūmāgnyanilamūrtiṣu na bhraśyanti yatas tebhyo jalāny abhrāṇi tāny ataḥ //
अभ्रस्थाः प्रपतन्त्य् आपो वायुना समुदीरिताः संस्कारं कालजनितं विप्राश् चासाद्य निर्मलाः ॥
abhrasthāḥ prapatanty āpo vāyunā samudīritāḥ saṃskāraṃ kālajanitaṃ viprāś cāsādya nirmalāḥ //
सरित्समुद्रा भौमास् तु तथापः प्राणिसंभवाः चतुष्प्रकारा भगवान् आदत्ते सविता द्विजाः ॥
saritsamudrā bhaumās tu tathāpaḥ prāṇisaṃbhavāḥ catuṣprakārā bhagavān ādatte savitā dvijāḥ //
आकाशगङ्गासलिलं तथाहृत्य गभस्तिमान् अनभ्रगतम् एवोर्व्यां सद्यः क्षिपति रश्मिभिः ॥
ākāśagaṅgāsalilaṃ tathāhṛtya gabhastimān anabhragatam evorvyāṃ sadyaḥ kṣipati raśmibhiḥ //
तस्य संस्पर्शनिर्धूतपापपङ्को द्विजोत्तमाः न याति नरकं मर्त्यो दिव्यं स्नानं हि तत् स्मृतम् ॥
tasya saṃsparśanirdhūtapāpapaṅko dvijottamāḥ na yāti narakaṃ martyo divyaṃ snānaṃ hi tat smṛtam //
दृष्टसूर्यं हि तद् वारि पतत्य् अभ्रैर् विना दिवः आकाशगङ्गासलिलं तद् गोभिः क्षिप्यते रवेः ॥
dṛṣṭasūryaṃ hi tad vāri pataty abhrair vinā divaḥ ākāśagaṅgāsalilaṃ tad gobhiḥ kṣipyate raveḥ //
कृत्तिकादिषु ऋक्षेषु विषमेष्व् अम्बु यद् दिवः दृष्ट्वार्कं पतितं ज्ञेयं तद् गाङ्गं दिग्गजोह्नितम् ॥
kṛttikādiṣu ṛkṣeṣu viṣameṣv ambu yad divaḥ dṛṣṭvārkaṃ patitaṃ jñeyaṃ tad gāṅgaṃ diggajohnitam //
युग्मर्क्षेषु तु यत् तोयं पतत्य् अर्कोद्गितं दिवः तत् सूर्यरश्मिभिः सद्यः समादाय निरस्यते ॥
yugmarkṣeṣu tu yat toyaṃ pataty arkodgitaṃ divaḥ tat sūryaraśmibhiḥ sadyaḥ samādāya nirasyate //
उभयं पुण्यम् अत्यर्थं नृणां पापहरं द्विजाः आकाशगङ्गासलिलं दिव्यं स्नानं द्विजोत्तमाः ॥
ubhayaṃ puṇyam atyarthaṃ nṛṇāṃ pāpaharaṃ dvijāḥ ākāśagaṅgāsalilaṃ divyaṃ snānaṃ dvijottamāḥ //
यत् तु मेघैः समुत्सृष्टं वारि तत् प्राणिनां द्विजाः पुष्णात्य् ओषधयः सर्वा जीवनायामृतं हि तत् ॥
yat tu meghaiḥ samutsṛṣṭaṃ vāri tat prāṇināṃ dvijāḥ puṣṇāty oṣadhayaḥ sarvā jīvanāyāmṛtaṃ hi tat //
तेन वृद्धिं परां नीतः सकलश् चौषधीगणः साधकः फलपाकान्तः प्रजानां तु प्रजायते ॥
tena vṛddhiṃ parāṃ nītaḥ sakalaś cauṣadhīgaṇaḥ sādhakaḥ phalapākāntaḥ prajānāṃ tu prajāyate //
तेन यज्ञान् यथाप्रोक्तान् मानवाः शास्त्रचक्षुषः कुर्वते ऽहरहश् चैव देवान् आप्याययन्ति ते ॥
tena yajñān yathāproktān mānavāḥ śāstracakṣuṣaḥ kurvate 'harahaś caiva devān āpyāyayanti te //
एवं यज्ञाश् च वेदाश् च वर्णाश् च द्विजपूर्वकाः सर्वदेवनिकायाश् च पशुभूतगणाश् च ये ॥
evaṃ yajñāś ca vedāś ca varṇāś ca dvijapūrvakāḥ sarvadevanikāyāś ca paśubhūtagaṇāś ca ye //
वृष्ट्या धृतम् इदं सर्वं जगत् स्थावरजङ्गमम् सापि निष्पाद्यते वृष्टिः सवित्रा मुनिसत्तमाः ॥
vṛṣṭyā dhṛtam idaṃ sarvaṃ jagat sthāvarajaṅgamam sāpi niṣpādyate vṛṣṭiḥ savitrā munisattamāḥ //
आधारभूतः सवितुर् ध्रुवो मुनिवरोत्तमाः ध्रुवस्य शिशुमारो ऽसौ सो ऽपि नारायणाश्रयः ॥
ādhārabhūtaḥ savitur dhruvo munivarottamāḥ dhruvasya śiśumāro 'sau so 'pi nārāyaṇāśrayaḥ //
हृदि नारायणस् तस्य शिशुमारस्य संस्थितः विभर्ता सर्वभूतानाम् आदिभूतः सनातनः ॥
hṛdi nārāyaṇas tasya śiśumārasya saṃsthitaḥ vibhartā sarvabhūtānām ādibhūtaḥ sanātanaḥ //
एवं मया मुनिश्रेष्ठा ब्रह्माण्डं समुदाहृतम् भूसमुद्रादिभिर् युक्तं किम् अन्यच् छ्रोतुम् इच्छथ ॥
evaṃ mayā muniśreṣṭhā brahmāṇḍaṃ samudāhṛtam bhūsamudrādibhir yuktaṃ kim anyac chrotum icchatha //