श्रुत्वैवं वै मुनिश्रेष्ठाः कथां पापप्रणाशिनीम् रुद्रक्रोधोद्भवां पुण्यां व्यासस्य वदतो द्विजाः ॥
śrutvaivaṃ vai muniśreṣṭhāḥ kathāṃ pāpapraṇāśinīm rudrakrodhodbhavāṃ puṇyāṃ vyāsasya vadato dvijāḥ //
पार्वत्याश् च तथा रोषं क्रोधं शंभोश् च दुःसहम् उत्पत्तिं वीरभद्रस्य भद्रकाल्याश् च संभवम् ॥
pārvatyāś ca tathā roṣaṃ krodhaṃ śaṃbhoś ca duḥsaham utpattiṃ vīrabhadrasya bhadrakālyāś ca saṃbhavam //
दक्षयज्ञविनाशं च वीर्यं शंभोस् तथाद्भुतम् पुनः प्रसादं देवस्य दक्षस्य सुमहात्मनः ॥
dakṣayajñavināśaṃ ca vīryaṃ śaṃbhos tathādbhutam punaḥ prasādaṃ devasya dakṣasya sumahātmanaḥ //
यज्ञभागं च रुद्रस्य दक्षस्य च फलं क्रतोः हृष्टा बभूवुः संप्रीता विस्मिताश् च पुनः पुनः ॥
yajñabhāgaṃ ca rudrasya dakṣasya ca phalaṃ kratoḥ hṛṣṭā babhūvuḥ saṃprītā vismitāś ca punaḥ punaḥ //
पप्रच्छुश् च पुनर् व्यासं कथाशेषं तथा द्विजाः पृष्टः प्रोवाच तान् व्यासः क्षेत्रम् एकाम्रकं पुनः ॥
papracchuś ca punar vyāsaṃ kathāśeṣaṃ tathā dvijāḥ pṛṣṭaḥ provāca tān vyāsaḥ kṣetram ekāmrakaṃ punaḥ //
ब्रह्मप्रोक्तां कथां पुण्यां श्रुत्वा तु ऋषिपुंगवाः प्रशशंसुस् तदा हृष्टा रोमाञ्चिततनूरुहाः ॥
brahmaproktāṃ kathāṃ puṇyāṃ śrutvā tu ṛṣipuṃgavāḥ praśaśaṃsus tadā hṛṣṭā romāñcitatanūruhāḥ //
अहो देवस्य माहात्म्यं त्वया शंभोः प्रकीर्तितम् दक्षस्य च सुरश्रेष्ठ यज्ञविध्वंसनं तथा ॥
aho devasya māhātmyaṃ tvayā śaṃbhoḥ prakīrtitam dakṣasya ca suraśreṣṭha yajñavidhvaṃsanaṃ tathā //
एकाम्रकं क्षेत्रवरं वक्तुम् अर्हसि सांप्रतम् श्रोतुम् इच्छामहे ब्रह्मन् परं कौतूहलं हि नः ॥
ekāmrakaṃ kṣetravaraṃ vaktum arhasi sāṃpratam śrotum icchāmahe brahman paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ //
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा लोकनाथश् चतुर्मुखः प्रोवाच शंभोस् तत् क्षेत्रं भूतले दुष्कृतच्छदम् ॥
teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā lokanāthaś caturmukhaḥ provāca śaṃbhos tat kṣetraṃ bhūtale duṣkṛtacchadam //
शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः प्रवक्ष्यामि समासतः सर्वपापहरं पुण्यं क्षेत्रं परमदुर्लभम् ॥
śṛṇudhvaṃ muniśārdūlāḥ pravakṣyāmi samāsataḥ sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ kṣetraṃ paramadurlabham //
लिङ्गकोटिसमायुक्तं वाराणसीसमं शुभम् एकाम्रकेति विख्यातं तीर्थाष्टकसमन्वितम् ॥
liṅgakoṭisamāyuktaṃ vārāṇasīsamaṃ śubham ekāmraketi vikhyātaṃ tīrthāṣṭakasamanvitam //
एकाम्रवृक्षस् तत्रासीत् पुरा कल्पे द्विजोत्तमाः नाम्ना तस्यैव तत् क्षेत्रम् एकाम्रकम् इति श्रुतम् ॥
ekāmravṛkṣas tatrāsīt purā kalpe dvijottamāḥ nāmnā tasyaiva tat kṣetram ekāmrakam iti śrutam //
हृष्टपुष्टजनाकीर्णं नरनारीसमन्वितम् विद्वांसगण भूयिष्ठं धनधान्यादिसंयुतम् ॥
hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇaṃ naranārīsamanvitam vidvāṃsagaṇa bhūyiṣṭhaṃ dhanadhānyādisaṃyutam //
गृहगोपुरसंबाधं त्रिकचाद्वारभूषितम् नानावणिक्समाकीर्णं नानारत्नोपशोभितम् ॥
gṛhagopurasaṃbādhaṃ trikacādvārabhūṣitam nānāvaṇiksamākīrṇaṃ nānāratnopaśobhitam //
पुराट्टालकसंयुक्तं रथिभिः समलंकृतम् राजहंसनिभैः शुभ्रैः प्रासादैर् उपशोभितम् ॥
purāṭṭālakasaṃyuktaṃ rathibhiḥ samalaṃkṛtam rājahaṃsanibhaiḥ śubhraiḥ prāsādair upaśobhitam //
मार्गगद्वारसंयुक्तं सितप्राकारशोभितम् रक्षितं शस्त्रसंघैश् च परिखाभिर् अलंकृतम् ॥
mārgagadvārasaṃyuktaṃ sitaprākāraśobhitam rakṣitaṃ śastrasaṃghaiś ca parikhābhir alaṃkṛtam //
सितरक्तैस् तथा पीतैः कृष्णश्यामैश् च वर्णकैः समीरणोद्धताभिश् च पताकाभिर् अलंकृतम् ॥
sitaraktais tathā pītaiḥ kṛṣṇaśyāmaiś ca varṇakaiḥ samīraṇoddhatābhiś ca patākābhir alaṃkṛtam //
नित्योत्सवप्रमुदितं नानावादित्रनिस्वनैः वीणावेणुमृदङ्गैश् च क्षेपणीभिर् अलंकृतम् ॥
nityotsavapramuditaṃ nānāvāditranisvanaiḥ vīṇāveṇumṛdaṅgaiś ca kṣepaṇībhir alaṃkṛtam //
देवतायतनैर् दिव्यैः प्राकारोद्यानमण्डितैः पूजाविचित्ररचितैः सर्वत्र समलंकृतम् ॥
devatāyatanair divyaiḥ prākārodyānamaṇḍitaiḥ pūjāvicitraracitaiḥ sarvatra samalaṃkṛtam //
स्त्रियः प्रमुदितास् तत्र दृश्यन्ते तनुमध्यमाः हारैर् अलंकृतग्रीवाः पद्मपत्त्रायतेक्षणाः ॥
striyaḥ pramuditās tatra dṛśyante tanumadhyamāḥ hārair alaṃkṛtagrīvāḥ padmapattrāyatekṣaṇāḥ //
पीनोन्नतकुचाः श्यामाः पूर्णचन्द्रनिभाननाः स्थिरालकाः सुकपोलाः काञ्चीनूपुरनादिताः ॥
pīnonnatakucāḥ śyāmāḥ pūrṇacandranibhānanāḥ sthirālakāḥ sukapolāḥ kāñcīnūpuranāditāḥ //
सुकेश्यश् चारुजघनाः कर्णान्तायतलोचनाः सर्वलक्षणसंपन्नाः सर्वाभरणभूषिताः ॥
sukeśyaś cārujaghanāḥ karṇāntāyatalocanāḥ sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ sarvābharaṇabhūṣitāḥ //
दिव्यवस्त्रधराः शुभ्राः काश्चित् काञ्चनसंनिभाः हंसवारणगामिन्यः कुचभारावनामिताः ॥
divyavastradharāḥ śubhrāḥ kāścit kāñcanasaṃnibhāḥ haṃsavāraṇagāminyaḥ kucabhārāvanāmitāḥ //
दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गाः कर्णाभरणभूषिताः मदालसाश् च सुश्रोण्यो नित्यं प्रहसिताननाः ॥
divyagandhānuliptāṅgāḥ karṇābharaṇabhūṣitāḥ madālasāś ca suśroṇyo nityaṃ prahasitānanāḥ //
ईषद्विस्पष्टदशना बिम्बौष्ठा मधुरस्वराः ताम्बूलरञ्जितमुखा विदग्धाः प्रियदर्शनाः ॥
īṣadvispaṣṭadaśanā bimbauṣṭhā madhurasvarāḥ tāmbūlarañjitamukhā vidagdhāḥ priyadarśanāḥ //
सुभगाः प्रियवादिन्यो नित्यं यौवनगर्विताः दिव्यवस्त्रधराः सर्वाः सदा चारित्रमण्डिताः ॥
subhagāḥ priyavādinyo nityaṃ yauvanagarvitāḥ divyavastradharāḥ sarvāḥ sadā cāritramaṇḍitāḥ //
क्रीडन्ति ताः सदा तत्र स्त्रियश् चाप्सरसोपमाः स्वे स्वे गृहे प्रमुदिता दिवा रात्रौ वराननाः ॥
krīḍanti tāḥ sadā tatra striyaś cāpsarasopamāḥ sve sve gṛhe pramuditā divā rātrau varānanāḥ //
पुरुषास् तत्र दृश्यन्ते रूपयौवनगर्विताः सर्वलक्षणसंपन्नाः सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥
puruṣās tatra dṛśyante rūpayauvanagarvitāḥ sarvalakṣaṇasaṃpannāḥ sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ //
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश् च मुनिसत्तमाः स्वधर्मनिरतास् तत्र निवसन्ति सुधार्मिकाः ॥
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś ca munisattamāḥ svadharmaniratās tatra nivasanti sudhārmikāḥ //
अन्याश् च तत्र तिष्ठन्ति वारमुख्याः सुलोचनाः घृताचीमेनकातुल्यास् तथा समतिलोत्तमाः ॥
anyāś ca tatra tiṣṭhanti vāramukhyāḥ sulocanāḥ ghṛtācīmenakātulyās tathā samatilottamāḥ //
उर्वशीसदृशाश् चैव विप्रचित्तिनिभास् तथा विश्वाचीसहजन्याभाः प्रम्लोचासदृशास् तथा ॥
urvaśīsadṛśāś caiva vipracittinibhās tathā viśvācīsahajanyābhāḥ pramlocāsadṛśās tathā //
सर्वास् ताः प्रियवादिन्यः सर्वा विहसिताननाः कलाकौशलसंयुक्ताः सर्वास् ता गुणसंयुताः ॥
sarvās tāḥ priyavādinyaḥ sarvā vihasitānanāḥ kalākauśalasaṃyuktāḥ sarvās tā guṇasaṃyutāḥ //
एवं पण्यस्त्रियस् तत्र नृत्यगीतविशारदाः निवसन्ति मुनिश्रेष्ठाः सर्वस्त्रीगुणगर्विताः ॥
evaṃ paṇyastriyas tatra nṛtyagītaviśāradāḥ nivasanti muniśreṣṭhāḥ sarvastrīguṇagarvitāḥ //
प्रेक्षणालापकुशलाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः न रूपहीना दुर्वृत्ता न परद्रोहकारिकाः ॥
prekṣaṇālāpakuśalāḥ sundaryaḥ priyadarśanāḥ na rūpahīnā durvṛttā na paradrohakārikāḥ //
यासां कटाक्षपातेन मोहं गच्छन्ति मानवाः न तत्र निर्धनाः सन्ति न मूर्खा न परद्विषः ॥
yāsāṃ kaṭākṣapātena mohaṃ gacchanti mānavāḥ na tatra nirdhanāḥ santi na mūrkhā na paradviṣaḥ //
न रोगिणो न मलिना न कदर्या न मायिनः न रूपहीना दुर्वृत्ता न परद्रोहकारिणः ॥
na rogiṇo na malinā na kadaryā na māyinaḥ na rūpahīnā durvṛttā na paradrohakāriṇaḥ //
तिष्ठन्ति मानवास् तत्र क्षेत्रे जगति विश्रुते सर्वत्र सुखसंचारं सर्वसत्त्वसुखावहम् ॥
tiṣṭhanti mānavās tatra kṣetre jagati viśrute sarvatra sukhasaṃcāraṃ sarvasattvasukhāvaham //
नानाजनसमाकीर्णं सर्वसस्यसमन्वितम् कर्णिकारैश् च पनसैश् चम्पकैर् नागकेसरैः ॥
nānājanasamākīrṇaṃ sarvasasyasamanvitam karṇikāraiś ca panasaiś campakair nāgakesaraiḥ //
पाटलाशोकबकुलैः कपित्थैर् बहुलैर् धवैः चूतनिम्बकदम्बैश् च तथान्यैः पुष्पजातिभिः ॥
pāṭalāśokabakulaiḥ kapitthair bahulair dhavaiḥ cūtanimbakadambaiś ca tathānyaiḥ puṣpajātibhiḥ //
नीपकैर् धवखदिरैर् लताभिश् च विराजितम् शालैस् तालैस् तमालैश् च नारिकेलैः शुभाञ्जनैः ॥
nīpakair dhavakhadirair latābhiś ca virājitam śālais tālais tamālaiś ca nārikelaiḥ śubhāñjanaiḥ //
अर्जुनैः समपर्णैश् च कोविदारैः सपिप्पलैः लकुचैः सरलैर् लोध्रैर् हिन्तालैर् देवदारुभिः ॥
arjunaiḥ samaparṇaiś ca kovidāraiḥ sapippalaiḥ lakucaiḥ saralair lodhrair hintālair devadārubhiḥ //
पलाशैर् मुचुकुन्दैश् च पारिजातैः सकुब्जकैः कदलीवनखण्डैश् च जम्बूपूगफलैस् तथा ॥
palāśair mucukundaiś ca pārijātaiḥ sakubjakaiḥ kadalīvanakhaṇḍaiś ca jambūpūgaphalais tathā //
केतकीकरवीरैश् च अतिमुक्तैश् च किंशुकैः मन्दारकुन्दपुष्पैश् च तथान्यैः पुष्पजातिभिः ॥
ketakīkaravīraiś ca atimuktaiś ca kiṃśukaiḥ mandārakundapuṣpaiś ca tathānyaiḥ puṣpajātibhiḥ //
नानापक्षिरुतैः सेव्यैर् उद्यानैर् नन्दनोपमैः फलभारानतैर् वृक्षैः सर्वर्तुकुसुमोत्करैः ॥
nānāpakṣirutaiḥ sevyair udyānair nandanopamaiḥ phalabhārānatair vṛkṣaiḥ sarvartukusumotkaraiḥ //
चकोरैः शतपत्त्रैश् च भृङ्गराजैश् च कोकिलैः कलविङ्कैर् मयूरैश् च प्रियपुत्रैः शुकैस् तथा ॥
cakoraiḥ śatapattraiś ca bhṛṅgarājaiś ca kokilaiḥ kalaviṅkair mayūraiś ca priyaputraiḥ śukais tathā //
जीवंजीवकहारीतैश् चातकैर् वनवेष्टितैः नानापक्षिगणैश् चान्यैः कूजद्भिर् मधुरस्वरैः ॥
jīvaṃjīvakahārītaiś cātakair vanaveṣṭitaiḥ nānāpakṣigaṇaiś cānyaiḥ kūjadbhir madhurasvaraiḥ //
दीर्घिकाभिस् तडागैश् च पुष्करिणीभिश् च वापिभिः नानाजलाशयैश् चान्यैः पद्मिनीखण्डमण्डितैः ॥
dīrghikābhis taḍāgaiś ca puṣkariṇībhiś ca vāpibhiḥ nānājalāśayaiś cānyaiḥ padminīkhaṇḍamaṇḍitaiḥ //
कुमुदैः पुण्डरीकैश् च तथा नीलोत्पलैः शुभैः कादम्बैश् चक्रवाकैश् च तथैव जलकुक्कुटैः ॥
kumudaiḥ puṇḍarīkaiś ca tathā nīlotpalaiḥ śubhaiḥ kādambaiś cakravākaiś ca tathaiva jalakukkuṭaiḥ //
कारण्डवैः प्लवैर् हंसैस् तथान्यैर् जलचारिभिः एवं नानाविधैर् वृक्षैः पुष्पैर् नानाविधैर् वरैः ॥
kāraṇḍavaiḥ plavair haṃsais tathānyair jalacāribhiḥ evaṃ nānāvidhair vṛkṣaiḥ puṣpair nānāvidhair varaiḥ //
नानाजलाशयैः पुण्यैः शोभितं तत् समन्ततः आस्ते तत्र स्वयं देवः कृत्तिवासा वृषध्वजः ॥
nānājalāśayaiḥ puṇyaiḥ śobhitaṃ tat samantataḥ āste tatra svayaṃ devaḥ kṛttivāsā vṛṣadhvajaḥ //
हिताय सर्वलोकस्य भुक्तिमुक्तिप्रदः शिवः पृथिव्यां यानि तीर्थानि सरितश् च सरांसि च ॥
hitāya sarvalokasya bhuktimuktipradaḥ śivaḥ pṛthivyāṃ yāni tīrthāni saritaś ca sarāṃsi ca //
पुष्करिण्यस् तडागानि वाप्यः कूपाश् च सागराः तेभ्यः पूर्वं समाहृत्य जलबिन्दून् पृथक् पृथक् ॥
puṣkariṇyas taḍāgāni vāpyaḥ kūpāś ca sāgarāḥ tebhyaḥ pūrvaṃ samāhṛtya jalabindūn pṛthak pṛthak //
सर्वलोकहितार्थाय रुद्रः सर्वसुरैः सह तीर्थं बिन्दुसरो नाम तस्मिन् क्षेत्रे द्विजोत्तमाः ॥
sarvalokahitārthāya rudraḥ sarvasuraiḥ saha tīrthaṃ bindusaro nāma tasmin kṣetre dvijottamāḥ //
चकार ऋषिभिः सार्धं तेन बिन्दुसरः स्मृतम् अष्टम्यां बहुले पक्षे मार्गशीर्षे द्विजोत्तमाः ॥
cakāra ṛṣibhiḥ sārdhaṃ tena bindusaraḥ smṛtam aṣṭamyāṃ bahule pakṣe mārgaśīrṣe dvijottamāḥ //
यस् तत्र यात्रां कुरुते विषुवे विजितेन्द्रियः विधिवद् बिन्दुसरसि स्नात्वा श्रद्धासमन्वितः ॥
yas tatra yātrāṃ kurute viṣuve vijitendriyaḥ vidhivad bindusarasi snātvā śraddhāsamanvitaḥ //
देवान् ऋषीन् मनुष्यांश् च पितॄन् संतर्प्य वाग्यतः तिलोदकेन विधिना नामगोत्रविधानवित् ॥
devān ṛṣīn manuṣyāṃś ca pitṝn saṃtarpya vāgyataḥ tilodakena vidhinā nāmagotravidhānavit //
स्नात्वैवं विधिवत् तत्र सो ऽश्वमेधफलं लभेत् ग्रहोपरागे विषुवे संक्रान्त्याम् अयने तथा ॥
snātvaivaṃ vidhivat tatra so 'śvamedhaphalaṃ labhet grahoparāge viṣuve saṃkrāntyām ayane tathā //
युगादिषु षडशीत्यां तथान्यत्र शुभे तिथौ ये तत्र दानं विप्रेभ्यः प्रयच्छन्ति धनादिकम् ॥
yugādiṣu ṣaḍaśītyāṃ tathānyatra śubhe tithau ye tatra dānaṃ viprebhyaḥ prayacchanti dhanādikam //
अन्यतीर्थाच् छतगुणं फलं ते प्राप्नुवन्ति वै पिण्डं ये संप्रयच्छन्ति पितृभ्यः सरसस् तटे ॥
anyatīrthāc chataguṇaṃ phalaṃ te prāpnuvanti vai piṇḍaṃ ye saṃprayacchanti pitṛbhyaḥ sarasas taṭe //
पितॄणाम् अक्षयां तृप्तिं ते कुर्वन्ति न संशयः ततः शंभोर् गृहं गत्वा वाग्यतः संयतेन्द्रियः ॥
pitṝṇām akṣayāṃ tṛptiṃ te kurvanti na saṃśayaḥ tataḥ śaṃbhor gṛhaṃ gatvā vāgyataḥ saṃyatendriyaḥ //
प्रविश्य पूजयेच् छर्वं कृत्वा तं त्रिः प्रदक्षिणम् घृतक्षीरादिभिः स्नानं कारयित्वा भवं शुचिः ॥
praviśya pūjayec charvaṃ kṛtvā taṃ triḥ pradakṣiṇam ghṛtakṣīrādibhiḥ snānaṃ kārayitvā bhavaṃ śuciḥ //
चन्दनेन सुगन्धेन विलिप्य कुङ्कुमेन च ततः संपूजयेद् देवं चन्द्रमौलिम् उमापतिम् ॥
candanena sugandhena vilipya kuṅkumena ca tataḥ saṃpūjayed devaṃ candramaulim umāpatim //
पुष्पैर् नानाविधैर् मेध्यैर् बिल्वार्ककमलादिभिः आगमोक्तेन मन्त्रेण वेदोक्तेन च शंकरम् ॥
puṣpair nānāvidhair medhyair bilvārkakamalādibhiḥ āgamoktena mantreṇa vedoktena ca śaṃkaram //
अदीक्षितस् तु नाम्नैव मूलमन्त्रेण चार्चयेत् एवं संपूज्य तं देवं गन्धपुष्पानुरागिभिः ॥
adīkṣitas tu nāmnaiva mūlamantreṇa cārcayet evaṃ saṃpūjya taṃ devaṃ gandhapuṣpānurāgibhiḥ //
धूपदीपैश् च नैवेद्यैर् उपहारैस् तथा स्तवैः दण्डवत्प्रणिपातैश् च गीतैर् वाद्यैर् मनोहरैः ॥
dhūpadīpaiś ca naivedyair upahārais tathā stavaiḥ daṇḍavatpraṇipātaiś ca gītair vādyair manoharaiḥ //
नृत्यजप्यनमस्कारैर् जयशब्दैः प्रदक्षिणैः एवं संपूज्य विधिवद् देवदेवम् उमापतिम् ॥
nṛtyajapyanamaskārair jayaśabdaiḥ pradakṣiṇaiḥ evaṃ saṃpūjya vidhivad devadevam umāpatim //
सर्वपापविनिर्मुक्तो रूपयौवनगर्वितः कुलैकविंशम् उद्धृत्य दिव्याभरणभूषिताः ॥
sarvapāpavinirmukto rūpayauvanagarvitaḥ kulaikaviṃśam uddhṛtya divyābharaṇabhūṣitāḥ //
सौवर्णेन विमानेन किङ्किणीजालमालिना उपगीयमानो गन्धर्वैर् अप्सरोभिर् अलंकृतः ॥
sauvarṇena vimānena kiṅkiṇījālamālinā upagīyamāno gandharvair apsarobhir alaṃkṛtaḥ //
उद्द्योतयन् दिशः सर्वाः शिवलोकं स गच्छति भुक्त्वा तत्र सुखं विप्रा मनसः प्रीतिदायकम् ॥
uddyotayan diśaḥ sarvāḥ śivalokaṃ sa gacchati bhuktvā tatra sukhaṃ viprā manasaḥ prītidāyakam //
तल्लोकवासिभिः सार्धं यावद् आभूतसंप्लवम् ततस् तस्माद् इहायातः पृथिव्यां पुण्यसंक्षये ॥
tallokavāsibhiḥ sārdhaṃ yāvad ābhūtasaṃplavam tatas tasmād ihāyātaḥ pṛthivyāṃ puṇyasaṃkṣaye //
जायते योगिनां गेहे चतुर्वेदी द्विजोत्तमाः योगं पाशुपतं प्राप्य ततो मोक्षम् अवाप्नुयात् ॥
jāyate yogināṃ gehe caturvedī dvijottamāḥ yogaṃ pāśupataṃ prāpya tato mokṣam avāpnuyāt //
शयनोत्थापने चैव संक्रान्त्याम् अयने तथा अशोकाख्यां तथाष्टम्यां पवित्रारोपणे तथा ॥
śayanotthāpane caiva saṃkrāntyām ayane tathā aśokākhyāṃ tathāṣṭamyāṃ pavitrāropaṇe tathā //
ये च पश्यन्ति तं देवं कृत्तिवाससम् उत्तमम् विमानेनार्कवर्णेन शिवलोकं व्रजन्ति ते ॥
ye ca paśyanti taṃ devaṃ kṛttivāsasam uttamam vimānenārkavarṇena śivalokaṃ vrajanti te //
सर्वकाले ऽपि तं देवं ये पश्यन्ति सुमेधसः ते ऽपि पापविनिर्मुक्ताः शिवलोकं व्रजन्ति वै ॥
sarvakāle 'pi taṃ devaṃ ye paśyanti sumedhasaḥ te 'pi pāpavinirmuktāḥ śivalokaṃ vrajanti vai //
देवस्य पश्चिमे पूर्वे दक्षिणे चोत्तरे तथा योजनद्वितयं सार्धं क्षेत्रं तद् भुक्तिमुक्तिदम् ॥
devasya paścime pūrve dakṣiṇe cottare tathā yojanadvitayaṃ sārdhaṃ kṣetraṃ tad bhuktimuktidam //
तस्मिन् क्षेत्रवरे लिङ्गं भास्करेश्वरसंज्ञितम् पश्यन्ति ये तु तं देवं स्नात्वा कुण्डे महेश्वरम् ॥
tasmin kṣetravare liṅgaṃ bhāskareśvarasaṃjñitam paśyanti ye tu taṃ devaṃ snātvā kuṇḍe maheśvaram //
आदित्येनार्चितं पूर्वं देवदेवं त्रिलोचनम् सर्वपापविनिर्मुक्ता विमानवरम् आस्थिताः ॥
ādityenārcitaṃ pūrvaṃ devadevaṃ trilocanam sarvapāpavinirmuktā vimānavaram āsthitāḥ //
उपगीयमाना गन्धर्वैः शिवलोकं व्रजन्ति ते तिष्ठन्ति तत्र मुदिताः कल्पम् एकं द्विजोत्तमाः ॥
upagīyamānā gandharvaiḥ śivalokaṃ vrajanti te tiṣṭhanti tatra muditāḥ kalpam ekaṃ dvijottamāḥ //
भुक्त्वा तु विपुलान् भोगाञ् शिवलोके मनोरमान् पुण्यक्षयाद् इहायाता जायन्ते प्रवरे कुले ॥
bhuktvā tu vipulān bhogāñ śivaloke manoramān puṇyakṣayād ihāyātā jāyante pravare kule //
अथवा योगिनां गेहे वेदवेदाङ्गपारगाः उत्पद्यन्ते द्विजवराः सर्वभूतहिते रताः ॥
athavā yogināṃ gehe vedavedāṅgapāragāḥ utpadyante dvijavarāḥ sarvabhūtahite ratāḥ //
मोक्षशास्त्रार्थकुशलाः सर्वत्र समबुद्धयः योगं शंभोर् वरं प्राप्य ततो मोक्षं व्रजन्ति ते ॥
mokṣaśāstrārthakuśalāḥ sarvatra samabuddhayaḥ yogaṃ śaṃbhor varaṃ prāpya tato mokṣaṃ vrajanti te //
तस्मिन् क्षेत्रवरे पुण्ये लिङ्गं यद् दृश्यते द्विजाः पूज्यापूज्यं च सर्वत्र वने रथ्यान्तरे ऽपि वा ॥
tasmin kṣetravare puṇye liṅgaṃ yad dṛśyate dvijāḥ pūjyāpūjyaṃ ca sarvatra vane rathyāntare 'pi vā //
चतुष्पथे श्मशाने वा यत्र कुत्र च तिष्ठति दृष्ट्वा तल् लिङ्गम् अव्यग्रः श्रद्धया सुसमाहितः ॥
catuṣpathe śmaśāne vā yatra kutra ca tiṣṭhati dṛṣṭvā tal liṅgam avyagraḥ śraddhayā susamāhitaḥ //
स्नापयित्वा तु तं भक्त्या गन्धैः पुष्पैर् मनोहरैः धूपैर् दीपैः सनैवेद्यैर् नमस्कारैस् तथा स्तवैः ॥
snāpayitvā tu taṃ bhaktyā gandhaiḥ puṣpair manoharaiḥ dhūpair dīpaiḥ sanaivedyair namaskārais tathā stavaiḥ //
दण्डवत्प्रणिपातैश् च नृत्यगीतादिभिस् तथा संपूज्यैवं विधानेन शिवलोकं व्रजेन् नरः ॥
daṇḍavatpraṇipātaiś ca nṛtyagītādibhis tathā saṃpūjyaivaṃ vidhānena śivalokaṃ vrajen naraḥ //
नारी वा द्विजशार्दूलाः संपूज्य श्रद्धयान्विता पूर्वोक्तं फलम् आप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥
nārī vā dvijaśārdūlāḥ saṃpūjya śraddhayānvitā pūrvoktaṃ phalam āpnoti nātra kāryā vicāraṇā //
कः शक्नोति गुणान् वक्तुं समग्रान् मुनिसत्तमाः तस्य क्षेत्रवरस्याथ ऋते देवान् महेश्वरात् ॥
kaḥ śaknoti guṇān vaktuṃ samagrān munisattamāḥ tasya kṣetravarasyātha ṛte devān maheśvarāt //
तस्मिन् क्षेत्रोत्तमे गत्वा श्रद्धयाश्रद्धयापि वा माधवादिषु मासेषु नरो वा यदि वाङ्गना ॥
tasmin kṣetrottame gatvā śraddhayāśraddhayāpi vā mādhavādiṣu māseṣu naro vā yadi vāṅganā //
यस्मिन् यस्मिंस् तिथौ विप्राः स्नात्वा बिन्दुसरोम्भसि पश्येद् देवं विरूपाक्षं देवीं च वरदां शिवाम् ॥
yasmin yasmiṃs tithau viprāḥ snātvā bindusarombhasi paśyed devaṃ virūpākṣaṃ devīṃ ca varadāṃ śivām //
गणं चण्डं कार्त्तिकेयं गणेशं वृषभं तथा कल्पद्रुमं च सावित्रीं शिवलोकं स गच्छति ॥
gaṇaṃ caṇḍaṃ kārttikeyaṃ gaṇeśaṃ vṛṣabhaṃ tathā kalpadrumaṃ ca sāvitrīṃ śivalokaṃ sa gacchati //
स्नात्वा च कापिले तीर्थे विधिवत् पापनाशने प्राप्नोत्य् अभिमतान् कामाञ् शिवलोकं स गच्छति ॥
snātvā ca kāpile tīrthe vidhivat pāpanāśane prāpnoty abhimatān kāmāñ śivalokaṃ sa gacchati //
यः स्तम्भ्यं तत्र विधिवत् करोति नियतेन्द्रियः कुलैकविंशम् उद्धृत्य शिवलोकं स गच्छति ॥
yaḥ stambhyaṃ tatra vidhivat karoti niyatendriyaḥ kulaikaviṃśam uddhṛtya śivalokaṃ sa gacchati //
एकाम्रके शिवक्षेत्रे वाराणसीसमे शुभे स्नानं करोति यस् तत्र मोक्षं स लभते ध्रुवम् ॥
ekāmrake śivakṣetre vārāṇasīsame śubhe snānaṃ karoti yas tatra mokṣaṃ sa labhate dhruvam //