नाहं देवो न यक्षो वा न दैत्यो न च देवराट् न ब्रह्मा न च रुद्रो ऽहं विद्धि मां पुरुषोत्तमम् ॥
nāhaṃ devo na yakṣo vā na daityo na ca devarāṭ na brahmā na ca rudro 'haṃ viddhi māṃ puruṣottamam //
अर्तिहा सर्वलोकानाम् अनन्तबलपौरुषः आराधनीयो भूतानाम् अन्तो यस्य न विद्यते ॥
artihā sarvalokānām anantabalapauruṣaḥ ārādhanīyo bhūtānām anto yasya na vidyate //
पठ्यते सर्वशास्त्रेषु वेदान्तेषु निगद्यते यम् आहुर् ज्ञानगम्येति वासुदेवेति योगिनः ॥
paṭhyate sarvaśāstreṣu vedānteṣu nigadyate yam āhur jñānagamyeti vāsudeveti yoginaḥ //
अहम् एव स्वयं ब्रह्मा अहं विष्णुः शिवो ऽप्य् अहम् इन्द्रो ऽहं देवराजश् च जगत्संयमनो यमः ॥
aham eva svayaṃ brahmā ahaṃ viṣṇuḥ śivo 'py aham indro 'haṃ devarājaś ca jagatsaṃyamano yamaḥ //
पृथिव्यादीनि भूतानि त्रेताग्निर् हुतभुङ् नृप वरुणो ऽपां पतिश् चाहं धरित्री च महीधरः ॥
pṛthivyādīni bhūtāni tretāgnir hutabhuṅ nṛpa varuṇo 'pāṃ patiś cāhaṃ dharitrī ca mahīdharaḥ //
यत् किंचिद् वाङ्मयं लोके जगत् स्थावरजङ्गमम् चराचरं च यद् विश्वं मदन्यन् नास्ति किंचन ॥
yat kiṃcid vāṅmayaṃ loke jagat sthāvarajaṅgamam carācaraṃ ca yad viśvaṃ madanyan nāsti kiṃcana //
प्रीतो ऽहं ते नृपश्रेष्ठ वरं वरय सुव्रत यद् इष्टं तत् प्रयच्छामि हृदि यत् ते व्यवस्थितम् ॥
prīto 'haṃ te nṛpaśreṣṭha varaṃ varaya suvrata yad iṣṭaṃ tat prayacchāmi hṛdi yat te vyavasthitam //
मद्दर्शनम् अपुण्यानां स्वप्नान्ते ऽपि न जायते त्वं पुनर् दृढभक्तित्वात् प्रत्यक्षं दृष्टवान् असि ॥
maddarśanam apuṇyānāṃ svapnānte 'pi na jāyate tvaṃ punar dṛḍhabhaktitvāt pratyakṣaṃ dṛṣṭavān asi //
श्रुत्वैवं वासुदेवस्य वचनं तस्य भो द्विजाः रोमाञ्चिततनुर् भूत्वा इदं स्तोत्रं जगौ नृपः ॥
śrutvaivaṃ vāsudevasya vacanaṃ tasya bho dvijāḥ romāñcitatanur bhūtvā idaṃ stotraṃ jagau nṛpaḥ //
श्रियः कान्त नमस् ते ऽस्तु श्रीपते पीतवाससे श्रीद श्रीश श्रीनिवास नमस् ते श्रीनिकेतन ॥
śriyaḥ kānta namas te 'stu śrīpate pītavāsase śrīda śrīśa śrīnivāsa namas te śrīniketana //
आद्यं पुरुषम् ईशानं सर्वेशं सर्वतोमुखम् निष्कलं परमं देवं प्रणतो ऽस्मि सनातनम् ॥
ādyaṃ puruṣam īśānaṃ sarveśaṃ sarvatomukham niṣkalaṃ paramaṃ devaṃ praṇato 'smi sanātanam //
शब्दातीतं गुणातीतं भावाभावविवर्जितम् निर्लेपं निर्गुणं सूक्ष्मं सर्वज्ञं सर्वभावनम् ॥
śabdātītaṃ guṇātītaṃ bhāvābhāvavivarjitam nirlepaṃ nirguṇaṃ sūkṣmaṃ sarvajñaṃ sarvabhāvanam //
प्रावृण्मेघप्रतीकाशं गोब्राह्मणहिते रतम् सर्वेषाम् एव गोप्तारं व्यापिनं सर्वभाविनम् ॥
prāvṛṇmeghapratīkāśaṃ gobrāhmaṇahite ratam sarveṣām eva goptāraṃ vyāpinaṃ sarvabhāvinam //
शङ्खचक्रधरं देवं गदामुशलधारिणम् नमस्ये वरदं देवं नीलोत्पलदलच्छविम् ॥
śaṅkhacakradharaṃ devaṃ gadāmuśaladhāriṇam namasye varadaṃ devaṃ nīlotpaladalacchavim //
नागपर्यङ्कशयनं क्षीरोदार्णवशायिनम् नमस्ये ऽहं हृषीकेशं सर्वपापहरं हरिम् ॥
nāgaparyaṅkaśayanaṃ kṣīrodārṇavaśāyinam namasye 'haṃ hṛṣīkeśaṃ sarvapāpaharaṃ harim //
पुनस् त्वां देवदेवेशं नमस्ये वरदं विभुम् सर्वलोकेश्वरं विष्णुं मोक्षकारणम् अव्ययम् ॥
punas tvāṃ devadeveśaṃ namasye varadaṃ vibhum sarvalokeśvaraṃ viṣṇuṃ mokṣakāraṇam avyayam //
एवं स्तुत्वा तु तं देवं प्रणिपत्य कृताञ्जलिः उवाच प्रणतो भूत्वा निपत्य धरणीतले ॥
evaṃ stutvā tu taṃ devaṃ praṇipatya kṛtāñjaliḥ uvāca praṇato bhūtvā nipatya dharaṇītale //
प्रीतो ऽसि यदि मे नाथ वृणोमि वरम् उत्तमम् देवासुराः सगन्धर्वा यक्षरक्षोमहोरगाः ॥
prīto 'si yadi me nātha vṛṇomi varam uttamam devāsurāḥ sagandharvā yakṣarakṣomahoragāḥ //
सिद्धविद्याधराः साध्याः किंनरा गुह्यकास् तथा ऋषयो ये महाभागा नानाशास्त्रविशारदाः ॥
siddhavidyādharāḥ sādhyāḥ kiṃnarā guhyakās tathā ṛṣayo ye mahābhāgā nānāśāstraviśāradāḥ //
परिव्राड्योगयुक्ताश् च वेदतत्त्वार्थचिन्तकाः मोक्षमार्गविदो ये ऽन्ये ध्यायन्ति परमं पदम् ॥
parivrāḍyogayuktāś ca vedatattvārthacintakāḥ mokṣamārgavido ye 'nye dhyāyanti paramaṃ padam //
निर्गुणं निर्मलं शान्तं यत् पश्यन्ति मनीषिनः तत् पदं गन्तुम् इच्छामि त्वत्प्रसादात् सुदुर्लभम् ॥
nirguṇaṃ nirmalaṃ śāntaṃ yat paśyanti manīṣinaḥ tat padaṃ gantum icchāmi tvatprasādāt sudurlabham //
सर्वं भवतु भद्रं ते यथेष्टं सर्वम् आप्नुहि भविष्यति यथाकामं मत्प्रसादान् न संशयः ॥
sarvaṃ bhavatu bhadraṃ te yatheṣṭaṃ sarvam āpnuhi bhaviṣyati yathākāmaṃ matprasādān na saṃśayaḥ //
दश वर्षसहस्राणि तथा नव शतानि च अविच्छिन्नं महाराज्यं कुरु त्वं नृपसत्तम ॥
daśa varṣasahasrāṇi tathā nava śatāni ca avicchinnaṃ mahārājyaṃ kuru tvaṃ nṛpasattama //
प्रयास्यसि पदं दिव्यं दुर्लभं यत् सुरासुरैः पूर्णमनोरथं शान्तं गुह्यम् अव्यक्तम् अव्ययम् ॥
prayāsyasi padaṃ divyaṃ durlabhaṃ yat surāsuraiḥ pūrṇamanorathaṃ śāntaṃ guhyam avyaktam avyayam //
परात् परतरं सूक्ष्मं निर्लेपं निष्कलं ध्रुवम् चिन्ताशोकविनिर्मुक्तं क्रियाकारणवर्जितम् ॥
parāt parataraṃ sūkṣmaṃ nirlepaṃ niṣkalaṃ dhruvam cintāśokavinirmuktaṃ kriyākāraṇavarjitam //
तद् अहं दर्शयिष्यामि ज्ञेयाख्यं परमं पदम् यं प्राप्य परमानन्दं प्राप्स्यसि परमां गतिम् ॥
tad ahaṃ darśayiṣyāmi jñeyākhyaṃ paramaṃ padam yaṃ prāpya paramānandaṃ prāpsyasi paramāṃ gatim //
कीर्तिश् च तव राजेन्द्र भवत्य् अत्र महीतले यावद् घना नभो यावद् यावच् चन्द्रार्कतारकम् ॥
kīrtiś ca tava rājendra bhavaty atra mahītale yāvad ghanā nabho yāvad yāvac candrārkatārakam //
यावत् समुद्राः सप्तैव यावन् मेर्वादिपर्वताः तिष्ठन्ति दिवि देवाश् च तावत् सर्वत्र चाव्यया ॥
yāvat samudrāḥ saptaiva yāvan mervādiparvatāḥ tiṣṭhanti divi devāś ca tāvat sarvatra cāvyayā //
इन्द्रद्युम्नसरो नाम तीर्थं यज्ञाङ्गसंभवम् यत्र स्नात्वा सकृल् लोकः शक्रलोकम् अवाप्नुयात् ॥
indradyumnasaro nāma tīrthaṃ yajñāṅgasaṃbhavam yatra snātvā sakṛl lokaḥ śakralokam avāpnuyāt //
दापयिष्यति यः पिण्डांस् तटे ऽस्मिन् सरसः शुभे कुलैकविंशम् उद्धृत्य शक्रलोकं गमिष्यति ॥
dāpayiṣyati yaḥ piṇḍāṃs taṭe 'smin sarasaḥ śubhe kulaikaviṃśam uddhṛtya śakralokaṃ gamiṣyati //
पूज्यमानो ऽप्सरोभिश् च गन्धर्वैर् गीतनिस्वनैः विमानेन वसेत् तत्र यावद् इन्द्राश् चतुर्दश ॥
pūjyamāno 'psarobhiś ca gandharvair gītanisvanaiḥ vimānena vaset tatra yāvad indrāś caturdaśa //
सरसो दक्षिणे भागे नैरृत्यां तु समाश्रिते न्यग्रोधस् तिष्ठते तत्र तत्समीपे तु मण्डपः ॥
saraso dakṣiṇe bhāge nairṛtyāṃ tu samāśrite nyagrodhas tiṣṭhate tatra tatsamīpe tu maṇḍapaḥ //
केतकीवनसंछन्नो नानापादपसंकुलः नारिकेलैर् असंख्येयैश् चम्पकैर् बकुलावृतैः ॥
ketakīvanasaṃchanno nānāpādapasaṃkulaḥ nārikelair asaṃkhyeyaiś campakair bakulāvṛtaiḥ //
अशोकैः कर्णिकारैश् च पुंनागैर् नागकेसरैः पाटलाम्रातसरलैश् चन्दनैर् देवदारुभिः ॥
aśokaiḥ karṇikāraiś ca puṃnāgair nāgakesaraiḥ pāṭalāmrātasaralaiś candanair devadārubhiḥ //
न्यग्रोधाश्वत्थखदिरैः पारिजातैः सहार्जुनैः हिन्तालैश् चैव तालैश् च शिंशपैर् बदरैस् तथा ॥
nyagrodhāśvatthakhadiraiḥ pārijātaiḥ sahārjunaiḥ hintālaiś caiva tālaiś ca śiṃśapair badarais tathā //
करञ्जैर् लकुचैः प्लक्षैः पनसैर् बिल्वधातुकैः अन्यैर् बहुविधैर् वृक्षैः शोभितः समलंकृतः ॥
karañjair lakucaiḥ plakṣaiḥ panasair bilvadhātukaiḥ anyair bahuvidhair vṛkṣaiḥ śobhitaḥ samalaṃkṛtaḥ //
आषाढस्य सिते पक्षे पञ्चम्यां पितृदैवते ऋक्षे नेष्यन्ति नस् तत्र नीत्वा सप्त दिनानि वै ॥
āṣāḍhasya site pakṣe pañcamyāṃ pitṛdaivate ṛkṣe neṣyanti nas tatra nītvā sapta dināni vai //
मण्डपे स्थापयिष्यन्ति सुवेश्याभिः सुशोभनैः क्रीडाविशेषबहुलैर् नृत्यगीतमनोहरैः ॥
maṇḍape sthāpayiṣyanti suveśyābhiḥ suśobhanaiḥ krīḍāviśeṣabahulair nṛtyagītamanoharaiḥ //
चामरैः स्वर्णदण्डैश् च व्यजनै रत्नभूषणैः वीजयन्तस् तथास्मभ्यं स्थापयिष्यन्ति मङ्गलाः ॥
cāmaraiḥ svarṇadaṇḍaiś ca vyajanai ratnabhūṣaṇaiḥ vījayantas tathāsmabhyaṃ sthāpayiṣyanti maṅgalāḥ //
ब्रह्मचारी यतिश् चैव स्नातकाश् च द्विजोत्तमाः वानप्रस्था गृहस्थाश् च सिद्धाश् चान्ये च ब्राह्मणाः ॥
brahmacārī yatiś caiva snātakāś ca dvijottamāḥ vānaprasthā gṛhasthāś ca siddhāś cānye ca brāhmaṇāḥ //
नानावर्णपदैः स्तोत्रैर् ऋग्यजुःसामनिस्वनैः करिष्यन्ति स्तुतिं राजन् रामकेशवयोः पुनः ॥
nānāvarṇapadaiḥ stotrair ṛgyajuḥsāmanisvanaiḥ kariṣyanti stutiṃ rājan rāmakeśavayoḥ punaḥ //
ततः स्तुत्वा च दृष्ट्वा च संप्रणम्य च भक्तितः नरो वर्षायुतं दिव्यं श्रीमद्धरिपुरे वसेत् ॥
tataḥ stutvā ca dṛṣṭvā ca saṃpraṇamya ca bhaktitaḥ naro varṣāyutaṃ divyaṃ śrīmaddharipure vaset //
पूज्यमानो ऽप्सरोभिश् च गन्धर्वैर् गीतनिस्वनैः हरेर् अनुचरस् तत्र क्रीडते केशवेन वै ॥
pūjyamāno 'psarobhiś ca gandharvair gītanisvanaiḥ harer anucaras tatra krīḍate keśavena vai //
विमानेनार्कवर्णेन रत्नहारेण भ्राजता सर्वकामैर् महाभोगैस् तिष्ठते भुवनोत्तमे ॥
vimānenārkavarṇena ratnahāreṇa bhrājatā sarvakāmair mahābhogais tiṣṭhate bhuvanottame //
तपःक्षयादिहागत्य मनुष्यो ब्राह्मणो भवेत् कोटीधनपतिः श्रीमांश् चतुर्वेदी भवेद् ध्रुवम् ॥
tapaḥkṣayādihāgatya manuṣyo brāhmaṇo bhavet koṭīdhanapatiḥ śrīmāṃś caturvedī bhaved dhruvam //
एवं तस्मै वरं दत्त्वा कृत्वा च समयं हरिः जगामादर्शनं विप्राः सहितो विश्वकर्मणा ॥
evaṃ tasmai varaṃ dattvā kṛtvā ca samayaṃ hariḥ jagāmādarśanaṃ viprāḥ sahito viśvakarmaṇā //
स तु राजा तदा हृष्टो रोमाञ्चिततनूरुहः कृतकृत्यम् इवात्मानं मेने संदर्शनाद् धरेः ॥
sa tu rājā tadā hṛṣṭo romāñcitatanūruhaḥ kṛtakṛtyam ivātmānaṃ mene saṃdarśanād dhareḥ //
ततः कृष्णं च रामं च सुभद्रां च वरप्रदाम् रथैर् विमानसंकाशैर् मणिकाञ्चनचित्रितैः ॥
tataḥ kṛṣṇaṃ ca rāmaṃ ca subhadrāṃ ca varapradām rathair vimānasaṃkāśair maṇikāñcanacitritaiḥ //
संवाह्य तास् तदा राजा महामङ्गलनिःस्वनैः आनयाम् आस मतिमान् सामात्यः सपुरोहितः ॥
saṃvāhya tās tadā rājā mahāmaṅgalaniḥsvanaiḥ ānayām āsa matimān sāmātyaḥ sapurohitaḥ //
नानावादित्रनिर्घोषैर् नानावेदस्वनैः शुभैः संस्थाप्य च शुभे देशे पवित्रे सुमनोहरे ॥
nānāvāditranirghoṣair nānāvedasvanaiḥ śubhaiḥ saṃsthāpya ca śubhe deśe pavitre sumanohare //
ततः शुभतिथौ काले नक्षत्रे शुभलक्षणे प्रतिष्ठां कारयाम् आस सुमुहूर्ते द्विजैः सह ॥
tataḥ śubhatithau kāle nakṣatre śubhalakṣaṇe pratiṣṭhāṃ kārayām āsa sumuhūrte dvijaiḥ saha //
यथोक्तेन विधानेन विधिदृष्टेन कर्मणा आचार्यानुमतेनैव सर्वं कृत्वा महीपतिः ॥
yathoktena vidhānena vidhidṛṣṭena karmaṇā ācāryānumatenaiva sarvaṃ kṛtvā mahīpatiḥ //
आचार्याय तदा दत्त्वा दक्षिणां विधिवत् प्रभुः ऋत्विग्भ्यश् च विधानेन तथान्येभ्यो धनं ददौ ॥
ācāryāya tadā dattvā dakṣiṇāṃ vidhivat prabhuḥ ṛtvigbhyaś ca vidhānena tathānyebhyo dhanaṃ dadau //
कृत्वा प्रतिष्ठां विधिवत् प्रासादे भवनोत्तमे स्थापयाम् आस तान् सर्वान् विधिदृष्टेन कर्मणा ॥
kṛtvā pratiṣṭhāṃ vidhivat prāsāde bhavanottame sthāpayām āsa tān sarvān vidhidṛṣṭena karmaṇā //
ततः संपूज्य विधिना नानापुष्पैः सुगन्धिभिः सुवर्णमणिमुक्ताद्यैर् नानावस्त्रैः सुशोभनैः ॥
tataḥ saṃpūjya vidhinā nānāpuṣpaiḥ sugandhibhiḥ suvarṇamaṇimuktādyair nānāvastraiḥ suśobhanaiḥ //
रत्नैश् च विविधैर् दिव्यैर् आसनैर् ग्रामपत्तनैः ददौ चान्यान् स विषयान् पुराणि नगराणि च ॥
ratnaiś ca vividhair divyair āsanair grāmapattanaiḥ dadau cānyān sa viṣayān purāṇi nagarāṇi ca //
एवं बहुविधं दत्त्वा राज्यं कृत्वा यथोचितम् इष्ट्वा च विविधैर् यज्ञैर् दत्त्वा दानान्य् अनेकशः ॥
evaṃ bahuvidhaṃ dattvā rājyaṃ kṛtvā yathocitam iṣṭvā ca vividhair yajñair dattvā dānāny anekaśaḥ //
कृतकृत्यस् ततो राजा त्यक्तसर्वपरिग्रहः जगाम परमं स्थानं तद् विष्णोः परमं पदम् ॥
kṛtakṛtyas tato rājā tyaktasarvaparigrahaḥ jagāma paramaṃ sthānaṃ tad viṣṇoḥ paramaṃ padam //
एवं मया मुनिश्रेष्ठाः कथितो वो नृपोत्तमः क्षेत्रस्य चैव माहात्म्यं किम् अन्यच् छ्रोतुम् इच्छथ ॥
evaṃ mayā muniśreṣṭhāḥ kathito vo nṛpottamaḥ kṣetrasya caiva māhātmyaṃ kim anyac chrotum icchatha //
श्रुत्वैवं वचनं तस्य ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः आश्चर्यं मेनिरे विप्राः पप्रच्छुश् च पुनर् मुदा ॥
śrutvaivaṃ vacanaṃ tasya brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ āścaryaṃ menire viprāḥ papracchuś ca punar mudā //
कस्मिन् काले सुरश्रेष्ठ गन्तव्यं पुरुषोत्तमम् विधिना केन कर्तव्यं पञ्चतीर्थम् इति प्रभो ॥
kasmin kāle suraśreṣṭha gantavyaṃ puruṣottamam vidhinā kena kartavyaṃ pañcatīrtham iti prabho //
एकैकस्य च तीर्थस्य स्नानदानस्य यत् फलम् देवताप्रेक्षणे चैव ब्रूहि सर्वं पृथक् पृथक् ॥
ekaikasya ca tīrthasya snānadānasya yat phalam devatāprekṣaṇe caiva brūhi sarvaṃ pṛthak pṛthak //
निराहारः कुरुक्षेत्रे पादेनैकेन यस् तपेत् जितेन्द्रियो जितक्रोधः सप्तसंवत्सरायुतम् ॥
nirāhāraḥ kurukṣetre pādenaikena yas tapet jitendriyo jitakrodhaḥ saptasaṃvatsarāyutam //
दृष्ट्वा सदा ज्येष्ठशुक्लद्वादश्यां पुरुषोत्तमम् कृतोपवासः प्राप्नोति ततो ऽधिकतरं फलम् ॥
dṛṣṭvā sadā jyeṣṭhaśukladvādaśyāṃ puruṣottamam kṛtopavāsaḥ prāpnoti tato 'dhikataraṃ phalam //
तस्माज् ज्येष्ठे मुनिश्रेष्ठाः प्रयत्नेन सुसंयतैः स्वर्गलोकेप्सुविप्राद्यैर् द्रष्टव्यः पुरुषोत्तमः ॥
tasmāj jyeṣṭhe muniśreṣṭhāḥ prayatnena susaṃyataiḥ svargalokepsuviprādyair draṣṭavyaḥ puruṣottamaḥ //
पञ्चतीर्थं तु विधिवत् कृत्वा ज्येष्ठे नरोत्तमः शुक्लपक्षस्य द्वादश्यां पश्येत् तं पुरुषोत्तमम् ॥
pañcatīrthaṃ tu vidhivat kṛtvā jyeṣṭhe narottamaḥ śuklapakṣasya dvādaśyāṃ paśyet taṃ puruṣottamam //
ये पश्यन्त्य् अव्ययं देवं द्वादश्यां पुरुषोत्तमम् ते विष्णुलोकम् आसाद्य न च्यवन्ते कदाचन ॥
ye paśyanty avyayaṃ devaṃ dvādaśyāṃ puruṣottamam te viṣṇulokam āsādya na cyavante kadācana //
तस्माज् ज्येष्ठे प्रयत्नेन गन्तव्यं भो द्विजोत्तमाः कृत्वा तस्मिन् पञ्चतीर्थं द्रष्टव्यः पुरुषोत्तमः ॥
tasmāj jyeṣṭhe prayatnena gantavyaṃ bho dvijottamāḥ kṛtvā tasmin pañcatīrthaṃ draṣṭavyaḥ puruṣottamaḥ //
सुदूरस्थो ऽपि यो भक्त्या कीर्तयेत् पुरुषोत्तमम् अहन्य् अहनि शुद्धात्मा सो ऽपि विष्णुपुरं व्रजेत् ॥
sudūrastho 'pi yo bhaktyā kīrtayet puruṣottamam ahany ahani śuddhātmā so 'pi viṣṇupuraṃ vrajet //
यात्रां करोति कृष्णस्य श्रद्धया यः समाहितः सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं व्रजेन् नरः ॥
yātrāṃ karoti kṛṣṇasya śraddhayā yaḥ samāhitaḥ sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ vrajen naraḥ //
चक्रं दृष्ट्वा हरेर् दूरात् प्रासादोपरि संस्थितम् सहसा मुच्यते पापान् नरो भक्त्या प्रणम्य तत् ॥
cakraṃ dṛṣṭvā harer dūrāt prāsādopari saṃsthitam sahasā mucyate pāpān naro bhaktyā praṇamya tat //