स प्रविश्योदरे तस्य बालस्य मुनिसत्तमः ददर्श पृथिवीं कृत्स्नां नानाजनपदैर् वृताम् ॥
sa praviśyodare tasya bālasya munisattamaḥ dadarśa pṛthivīṃ kṛtsnāṃ nānājanapadair vṛtām //
लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलोदधीन् ददर्श तान् समुद्रांश् च जम्बु प्लक्षं च शाल्मलम् ॥
lavaṇekṣusurāsarpirdadhidugdhajalodadhīn dadarśa tān samudrāṃś ca jambu plakṣaṃ ca śālmalam //
कुशं क्रौञ्चं च शाकं च पुष्करं च ददर्श सः भारतादीनि वर्षाणि तथा सर्वांश् च पर्वतान् ॥
kuśaṃ krauñcaṃ ca śākaṃ ca puṣkaraṃ ca dadarśa saḥ bhāratādīni varṣāṇi tathā sarvāṃś ca parvatān //
मेरुं च सर्वरत्नाढ्यं अपश्यत् कनकाचलम् नानारत्नान्वितैः शृङ्गैर् भूषितं बहुकन्दरम् ॥
meruṃ ca sarvaratnāḍhyaṃ apaśyat kanakācalam nānāratnānvitaiḥ śṛṅgair bhūṣitaṃ bahukandaram //
नानामुनिजनाकीर्णं नानावृक्षवनाकुलम् नानासत्त्वसमायुक्तं नानाश्चर्यसमन्वितम् ॥
nānāmunijanākīrṇaṃ nānāvṛkṣavanākulam nānāsattvasamāyuktaṃ nānāścaryasamanvitam //
व्याघ्रैः सिंहैर् वराहैश् च चामरैर् महिषैर् गजैः मृगैः शाखामृगैश् चान्यैर् भूषितं सुमनोहरम् ॥
vyāghraiḥ siṃhair varāhaiś ca cāmarair mahiṣair gajaiḥ mṛgaiḥ śākhāmṛgaiś cānyair bhūṣitaṃ sumanoharam //
शक्राद्यैर् विविधैर् देवैः सिद्धचारणपन्नगैः मुनियक्षाप्सरोभिश् च वृतैश् चान्यैः सुरालयैः ॥
śakrādyair vividhair devaiḥ siddhacāraṇapannagaiḥ muniyakṣāpsarobhiś ca vṛtaiś cānyaiḥ surālayaiḥ //
एवं सुमेरुं श्रीमन्तम् अपश्यन् मुनिसत्तमः पर्यटन् स तदा विप्रस् तस्य बालस्य चोदरे ॥
evaṃ sumeruṃ śrīmantam apaśyan munisattamaḥ paryaṭan sa tadā vipras tasya bālasya codare //
हिमवन्तं हेमकूटं निषधं गन्धमादनम् श्वेतं च दुर्धरं नीलं कैलासं मन्दरं गिरिम् ॥
himavantaṃ hemakūṭaṃ niṣadhaṃ gandhamādanam śvetaṃ ca durdharaṃ nīlaṃ kailāsaṃ mandaraṃ girim //
महेन्द्रं मलयं विन्ध्यं पारियात्रं तथार्बुदम् सह्यं च शुक्तिमन्तं च मैनाकं वक्रपर्वतम् ॥
mahendraṃ malayaṃ vindhyaṃ pāriyātraṃ tathārbudam sahyaṃ ca śuktimantaṃ ca mainākaṃ vakraparvatam //
एताश् चान्याश् च बहवो यावन्तः पृथिवीधराः ततस् तांस् तु मुनिश्रेष्ठाः सो ऽपश्यद् रत्नभूषितान् ॥
etāś cānyāś ca bahavo yāvantaḥ pṛthivīdharāḥ tatas tāṃs tu muniśreṣṭhāḥ so 'paśyad ratnabhūṣitān //
कुरुक्षेत्रं च पाञ्चालान् मत्स्यान् मद्रान् सकेकयान् बाह्लीकान् शूरसेनांश् च काश्मीरांस् तङ्गणान् खसान् ॥
kurukṣetraṃ ca pāñcālān matsyān madrān sakekayān bāhlīkān śūrasenāṃś ca kāśmīrāṃs taṅgaṇān khasān //
पार्वतीयान् किरातांश् च कर्णप्रावरणान् मरून् अन्त्यजान् अन्त्यजातींश् च सो ऽपश्यत् तस्य चोदरे ॥
pārvatīyān kirātāṃś ca karṇaprāvaraṇān marūn antyajān antyajātīṃś ca so 'paśyat tasya codare //
मृगाञ् शाखामृगान् सिंहान् वराहान् सृमराञ् शशान् गजांश् चान्यांस् तथा सत्त्वान् सो ऽपश्यत् तस्य चोदरे ॥
mṛgāñ śākhāmṛgān siṃhān varāhān sṛmarāñ śaśān gajāṃś cānyāṃs tathā sattvān so 'paśyat tasya codare //
पृथिव्यां यानि तीर्थानि ग्रामाश् च नगराणि च कृषिगोरक्षवाणिज्यं क्रयविक्रयणं तथा ॥
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni grāmāś ca nagarāṇi ca kṛṣigorakṣavāṇijyaṃ krayavikrayaṇaṃ tathā //
शक्रादीन् विबुधाञ् श्रेष्ठांस् तथान्यांश् च दिवौकसः गन्धर्वाप्सरसो यक्षान् ऋषींश् चैव सनातनान् ॥
śakrādīn vibudhāñ śreṣṭhāṃs tathānyāṃś ca divaukasaḥ gandharvāpsaraso yakṣān ṛṣīṃś caiva sanātanān //
दैत्यदानवसंघांश् च नागांश् च मुनिसत्तमाः सिंहिकातनयांश् चैव ये चान्ये सुरशत्रवः ॥
daityadānavasaṃghāṃś ca nāgāṃś ca munisattamāḥ siṃhikātanayāṃś caiva ye cānye suraśatravaḥ //
यत् किंचित् तेन लोके ऽस्मिन् दृष्टपूर्वं चराचरम् अपश्यत् स तदा सर्वं तस्य कुक्षौ द्विजोत्तमाः ॥
yat kiṃcit tena loke 'smin dṛṣṭapūrvaṃ carācaram apaśyat sa tadā sarvaṃ tasya kukṣau dvijottamāḥ //
अथवा किं बहूक्तेन कीर्तितेन पुनः पुनः ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं यत् किंचित् सचराचरम् ॥
athavā kiṃ bahūktena kīrtitena punaḥ punaḥ brahmādistambaparyantaṃ yat kiṃcit sacarācaram //
भूर्लोकं च भुवर्लोकं स्वर्लोकं च द्विजोत्तमाः महर् जनस् तपः सत्यम् अतलं वितलं तथा ॥
bhūrlokaṃ ca bhuvarlokaṃ svarlokaṃ ca dvijottamāḥ mahar janas tapaḥ satyam atalaṃ vitalaṃ tathā //
पातालं सुतलं चैव वितलं च रसातलम् महातलं च ब्रह्माण्डम् अपश्यत् तस्य चोदरे ॥
pātālaṃ sutalaṃ caiva vitalaṃ ca rasātalam mahātalaṃ ca brahmāṇḍam apaśyat tasya codare //
अव्याहता गतिस् तस्य तदाभूद् द्विजसत्तमाः प्रसादात् तस्य देवस्य स्मृतिलोपश् च नाभवत् ॥
avyāhatā gatis tasya tadābhūd dvijasattamāḥ prasādāt tasya devasya smṛtilopaś ca nābhavat //
भ्रममाणस् तदा कुक्षौ कृत्स्नं जगद् इदं द्विजाः नान्तं जगाम देहस्य तस्य विष्णोः कदाचन ॥
bhramamāṇas tadā kukṣau kṛtsnaṃ jagad idaṃ dvijāḥ nāntaṃ jagāma dehasya tasya viṣṇoḥ kadācana //
यदासौ नागतश् चान्तं तस्य देहस्य भो द्विजाः तदा तं वरदं देवं शरणं गतवान् मुनिः ॥
yadāsau nāgataś cāntaṃ tasya dehasya bho dvijāḥ tadā taṃ varadaṃ devaṃ śaraṇaṃ gatavān muniḥ //
ततो ऽसौ सहसा विप्रा वायुवेगेन निःसृतः महात्मनो मुखात् तस्य विवृतात् पुरुषस्य सः ॥
tato 'sau sahasā viprā vāyuvegena niḥsṛtaḥ mahātmano mukhāt tasya vivṛtāt puruṣasya saḥ //