कमण्डलुस्थिता देवी महेश्वरजटागता श्रुता देव यथा मर्त्यम् आगता तद् ब्रवीतु मे ॥
kamaṇḍalusthitā devī maheśvarajaṭāgatā śrutā deva yathā martyam āgatā tad bravītu me //
महेश्वरजटास्था या आपो देव्यो महामते तासां च द्विविधो भेद आहर्तुर् द्वयकारणात् ॥
maheśvarajaṭāsthā yā āpo devyo mahāmate tāsāṃ ca dvividho bheda āhartur dvayakāraṇāt //
एकांशो ब्राह्मणेनात्र व्रतदानसमाधिना गोतमेन शिवं पूज्य आहृतो लोकविश्रुतः ॥
ekāṃśo brāhmaṇenātra vratadānasamādhinā gotamena śivaṃ pūjya āhṛto lokaviśrutaḥ //
अपरस् तु महाप्राज्ञ क्षत्रियेण बलीयसा आराध्य शंकरं देवं तपोभिर् नियमैस् तथा ॥
aparas tu mahāprājña kṣatriyeṇa balīyasā ārādhya śaṃkaraṃ devaṃ tapobhir niyamais tathā //
भगीरथेन भूपेन आहृतो ऽंशो ऽपरस् तथा एवं द्वैरूप्यम् अभवद् गङ्गाया मुनिसत्तम ॥
bhagīrathena bhūpena āhṛto 'ṃśo 'paras tathā evaṃ dvairūpyam abhavad gaṅgāyā munisattama //
महेश्वरजटास्था या हेतुना केन गौतमः आहर्ता क्षत्रियेणापि आहृता केन तद् वद ॥
maheśvarajaṭāsthā yā hetunā kena gautamaḥ āhartā kṣatriyeṇāpi āhṛtā kena tad vada //
यथानीता पुरा वत्स ब्राह्मणेनेतरेण वा तत् सर्वं विस्तरेणाहं वदिष्ये प्रीतये तव ॥
yathānītā purā vatsa brāhmaṇenetareṇa vā tat sarvaṃ vistareṇāhaṃ vadiṣye prītaye tava //
यस्मिन् काले सुरेशस्य उमा पत्न्य् अभवत् प्रिया तस्मिन्न् एवाभवद् गङ्गा प्रिया शंभोर् महामते ॥
yasmin kāle sureśasya umā patny abhavat priyā tasminn evābhavad gaṅgā priyā śaṃbhor mahāmate //
मम दोषापनोदाय चिन्तयानः शिवस् तदा उमया सहितः श्रीमान् देवीं प्रेक्ष्य विशेषतः ॥
mama doṣāpanodāya cintayānaḥ śivas tadā umayā sahitaḥ śrīmān devīṃ prekṣya viśeṣataḥ //
रसवृत्तौ स्थितो यस्मान् निर्ममे रसम् उत्तमम् रसिकत्वात् प्रियत्वाच् च स्त्रैणत्वात् पावनत्वतः ॥
rasavṛttau sthito yasmān nirmame rasam uttamam rasikatvāt priyatvāc ca straiṇatvāt pāvanatvataḥ //
सर्वाभ्यो ह्य् अधिकप्रीतिर् गङ्गाभूद् द्विजसत्तम सैवोद्भूता जटामार्गात् कस्मिंश्चित् कारणान्तरे स तु संगोपयाम् आस गङ्गां शंभुर् जटागताम् ॥
sarvābhyo hy adhikaprītir gaṅgābhūd dvijasattama saivodbhūtā jaṭāmārgāt kasmiṃścit kāraṇāntare sa tu saṃgopayām āsa gaṅgāṃ śaṃbhur jaṭāgatām //
शिरसा च धृतां ज्ञात्वा न शशाक उमा तदा सोढुं ब्रह्मञ् जटाजूटे स्थितां दृष्ट्वा पुनः पुनः ॥
śirasā ca dhṛtāṃ jñātvā na śaśāka umā tadā soḍhuṃ brahmañ jaṭājūṭe sthitāṃ dṛṣṭvā punaḥ punaḥ //
अमर्षेण भवं गोरी प्रेरयस्वेत्य् अभाषत नैवासौ प्रैरयच् छंभू रसिको रसम् उत्तमम् ॥
amarṣeṇa bhavaṃ gorī prerayasvety abhāṣata naivāsau prairayac chaṃbhū rasiko rasam uttamam //
जटास्व् एव तदा देवीं गोपायन्तं विमृश्य सा विनायकं जयां स्कन्दं रहो वचनम् अब्रवीत् ॥
jaṭāsv eva tadā devīṃ gopāyantaṃ vimṛśya sā vināyakaṃ jayāṃ skandaṃ raho vacanam abravīt //
नैवायं त्रिदशेशानो गङ्गां त्यजति कामुकः सापि प्रिया शिवस्याद्य कथं त्यजति तां प्रियाम् ॥
naivāyaṃ tridaśeśāno gaṅgāṃ tyajati kāmukaḥ sāpi priyā śivasyādya kathaṃ tyajati tāṃ priyām //
एवं विमृश्य बहुशो गौरी चाह विनायकम् ॥
evaṃ vimṛśya bahuśo gaurī cāha vināyakam //
न देवैर् नासुरैर् यक्षैर् न सिद्धैर् भवतापि च न राजभिर् अथान्यैर् वा न गङ्गां त्यजति प्रभुः ॥
na devair nāsurair yakṣair na siddhair bhavatāpi ca na rājabhir athānyair vā na gaṅgāṃ tyajati prabhuḥ //
पुनस् तप्स्यामि वा गत्वा हिमवन्तं नगोत्तमम् अथवा ब्राह्मणैः पुण्यैस् तपोभिर् हतकल्मषैः ॥
punas tapsyāmi vā gatvā himavantaṃ nagottamam athavā brāhmaṇaiḥ puṇyais tapobhir hatakalmaṣaiḥ //
तैर् वा जटास्थिता गङ्गा प्रार्थिता भुवम् आप्नुयात् ॥
tair vā jaṭāsthitā gaṅgā prārthitā bhuvam āpnuyāt //
एतच् छ्रुत्वा मातृवाक्यं मातरं प्राह विघ्नराट् भ्रात्रा स्कन्देन जयया संमन्त्र्येह च युज्यते ॥
etac chrutvā mātṛvākyaṃ mātaraṃ prāha vighnarāṭ bhrātrā skandena jayayā saṃmantryeha ca yujyate //
तत् कुर्मो मस्तकाद् गङ्गां यथा त्यजति मे पिता एतस्मिन्न् अन्तरे ब्रह्मन्न् अनावृष्टिर् अजायत ॥
tat kurmo mastakād gaṅgāṃ yathā tyajati me pitā etasminn antare brahmann anāvṛṣṭir ajāyata //
द्विर् द्वादश समा मर्त्ये सर्वप्राणिभयावहा ततो विनष्टम् अभवज् जगत् स्थावरजङ्गमम् ॥
dvir dvādaśa samā martye sarvaprāṇibhayāvahā tato vinaṣṭam abhavaj jagat sthāvarajaṅgamam //
विना तु गौतमं पुण्यम् आश्रमं सर्वकामदम् स्रष्टुकामः पुरा पुत्र स्थावरं जङ्गमं तथा ॥
vinā tu gautamaṃ puṇyam āśramaṃ sarvakāmadam sraṣṭukāmaḥ purā putra sthāvaraṃ jaṅgamaṃ tathā //
कृतो यज्ञो मया पूर्वं स देवयजनो गिरिः मन्नामा तत्र विख्यातस् ततो ब्रह्मगिरिः सदा ॥
kṛto yajño mayā pūrvaṃ sa devayajano giriḥ mannāmā tatra vikhyātas tato brahmagiriḥ sadā //
तम् आश्रित्य नगश्रेष्ठं सर्वदास्ते स गौतमः तस्याश्रमे महापुण्ये श्रेष्ठे ब्रह्मगिरौ शुभे ॥
tam āśritya nagaśreṣṭhaṃ sarvadāste sa gautamaḥ tasyāśrame mahāpuṇye śreṣṭhe brahmagirau śubhe //
आधयो व्याधयो वापि दुर्भिक्षं वाप्य् अवर्षणम् भयशोकौ च दारिद्र्यं न श्रूयन्ते कदाचन ॥
ādhayo vyādhayo vāpi durbhikṣaṃ vāpy avarṣaṇam bhayaśokau ca dāridryaṃ na śrūyante kadācana //
तदाश्रमं विनान्यत्र हव्यं वा कव्यम् एव च नास्ति पुत्र तथा दाता होता यष्टा तथैव च ॥
tadāśramaṃ vinānyatra havyaṃ vā kavyam eva ca nāsti putra tathā dātā hotā yaṣṭā tathaiva ca //
यदैव गौतमो विप्रो ददाति च जुहोति च तदैवाप्य् अयनं स्वर्गे सुराणाम् अपि नान्यतः ॥
yadaiva gautamo vipro dadāti ca juhoti ca tadaivāpy ayanaṃ svarge surāṇām api nānyataḥ //
देवलोके ऽपि मर्त्ये वा श्रूयते गौतमो मुनिः होता दाता च भोक्ता च स एवेति जना विदुः ॥
devaloke 'pi martye vā śrūyate gautamo muniḥ hotā dātā ca bhoktā ca sa eveti janā viduḥ //
तच् छ्रुत्वा मुनयः सर्वे नानाश्रमनिवासिनः गौतमाश्रमम् आपृच्छन्न् आगच्छन्तस् तपोधनाः ॥
tac chrutvā munayaḥ sarve nānāśramanivāsinaḥ gautamāśramam āpṛcchann āgacchantas tapodhanāḥ //
तेषां मुनीनां सर्वेषाम् आगतानां स गौतमः शिष्यवत् पुत्रवद् भक्त्या पितृवत् पोषको ऽभवत् ॥
teṣāṃ munīnāṃ sarveṣām āgatānāṃ sa gautamaḥ śiṣyavat putravad bhaktyā pitṛvat poṣako 'bhavat //
यस्य यथेप्सितं कामं यथायोग्यं यथाक्रमम् यथानुरूपं सर्वेषां शुश्रूषाम् अकरोन् मुनिः ॥
yasya yathepsitaṃ kāmaṃ yathāyogyaṃ yathākramam yathānurūpaṃ sarveṣāṃ śuśrūṣām akaron muniḥ //
आज्ञया गौतमस्यासन्न् ओषध्यो लोकमातरः आराधिताः पुनस् तेन ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः ॥
ājñayā gautamasyāsann oṣadhyo lokamātaraḥ ārādhitāḥ punas tena brahmaviṣṇumaheśvarāḥ //
जायन्ते च तदौषध्यो लूयन्ते च तदैव हि संपत्स्यन्ते तदोप्यन्ते गौतमस्य तपोबलात् ॥
jāyante ca tadauṣadhyo lūyante ca tadaiva hi saṃpatsyante tadopyante gautamasya tapobalāt //
सर्वाः समृद्धयस् तस्य संसिध्यन्ते मनोगताः प्रत्यहं वक्ति विनयाद् गौतमस् त्व् आगतान् मुनीन् ॥
sarvāḥ samṛddhayas tasya saṃsidhyante manogatāḥ pratyahaṃ vakti vinayād gautamas tv āgatān munīn //
पुत्रवच् छिष्यवच् चैव प्रेष्यवत् करवाणि किम् पितृवत् पोषयाम् आस संवत्सरगणान् बहून् ॥
putravac chiṣyavac caiva preṣyavat karavāṇi kim pitṛvat poṣayām āsa saṃvatsaragaṇān bahūn //
एवं वसत्सु मुनिषु त्रैलोक्ये ख्यातिर् आश्रयात् ततो विनायकः प्राह मातरं भ्रातरं जयाम् ॥
evaṃ vasatsu muniṣu trailokye khyātir āśrayāt tato vināyakaḥ prāha mātaraṃ bhrātaraṃ jayām //
देवानां सदने मातर् गीयते गौतमो द्विजः यन् न साध्यं सुरगणैर् गौतमः कृतवान् इति ॥
devānāṃ sadane mātar gīyate gautamo dvijaḥ yan na sādhyaṃ suragaṇair gautamaḥ kṛtavān iti //
एवं श्रुतं मया देवि ब्राह्मणस्य तपोबलम् स विप्रश् चालयेद् एनां मातर् गङ्गां जटागताम् ॥
evaṃ śrutaṃ mayā devi brāhmaṇasya tapobalam sa vipraś cālayed enāṃ mātar gaṅgāṃ jaṭāgatām //
तपसा वान्यतो वापि पूजयित्वा त्रिलोचनम् स एव च्यावयेद् एनां जटास्थां मे पितृप्रियाम् ॥
tapasā vānyato vāpi pūjayitvā trilocanam sa eva cyāvayed enāṃ jaṭāsthāṃ me pitṛpriyām //
तत्र नीतिर् विधातव्या तां विप्रो याचयेद् यथा तत्प्रभावात् सरिच्छ्रेष्ठा शिरसो ऽवतरत्य् अपि ॥
tatra nītir vidhātavyā tāṃ vipro yācayed yathā tatprabhāvāt saricchreṣṭhā śiraso 'vataraty api //
इत्य् उक्त्वा मातरं भ्रात्रा जयया सह विघ्नराट् जगाम गौतमो यत्र ब्रह्मसूत्रधरः कृशः ॥
ity uktvā mātaraṃ bhrātrā jayayā saha vighnarāṭ jagāma gautamo yatra brahmasūtradharaḥ kṛśaḥ //
वसन् कतिपयाहःसु गौतमाश्रममण्डले उवाच ब्राह्मणान् सर्वांस् तत्र तत्र च विघ्नराट् ॥
vasan katipayāhaḥsu gautamāśramamaṇḍale uvāca brāhmaṇān sarvāṃs tatra tatra ca vighnarāṭ //
गच्छामः स्वम् अधिष्ठानम् आश्रमाणि शुचीनि च पुष्टाः स्म गौतमान्नेन पृच्छामो गौतमं मुनिम् ॥
gacchāmaḥ svam adhiṣṭhānam āśramāṇi śucīni ca puṣṭāḥ sma gautamānnena pṛcchāmo gautamaṃ munim //
इति संमन्त्र्य पृच्छन्ति मुनयो मुनिसत्तमाः स तान् निवारयाम् आस स्नेहबुद्ध्या मुनीन् पृथक् ॥
iti saṃmantrya pṛcchanti munayo munisattamāḥ sa tān nivārayām āsa snehabuddhyā munīn pṛthak //
कृताञ्जलिः सविनयम् आसध्वम् इह चैव हि युष्मच्चरणशुश्रूषां करोमि मुनिपुंगवाः ॥
kṛtāñjaliḥ savinayam āsadhvam iha caiva hi yuṣmaccaraṇaśuśrūṣāṃ karomi munipuṃgavāḥ //
शुश्रूषौ पुत्रवन् नित्यं मयि तिष्ठति नोचितम् भवतां भूमिदेवानाम् आश्रमान्तरसेवनम् ॥
śuśrūṣau putravan nityaṃ mayi tiṣṭhati nocitam bhavatāṃ bhūmidevānām āśramāntarasevanam //
इदम् एवाश्रमं पुण्यं सर्वेषाम् इति मे मतिः अलम् अन्येन मुनय आश्रमेण गतेन वा ॥
idam evāśramaṃ puṇyaṃ sarveṣām iti me matiḥ alam anyena munaya āśrameṇa gatena vā //
इति श्रुत्वा मुनेर् वाक्यं विघ्नकृत्यम् अनुस्मरन् उवाच प्राञ्जलिर् भूत्वा ब्राह्मणान् स गणाधिपः ॥
iti śrutvā muner vākyaṃ vighnakṛtyam anusmaran uvāca prāñjalir bhūtvā brāhmaṇān sa gaṇādhipaḥ //
अन्नक्रीता वयं किं नो निवारयत गौतमः साम्ना नैव वयं शक्ता गन्तुं स्वं स्वं निवेशनम् ॥
annakrītā vayaṃ kiṃ no nivārayata gautamaḥ sāmnā naiva vayaṃ śaktā gantuṃ svaṃ svaṃ niveśanam //
नायम् अर्हति दण्डं वा उपकारी द्विजोत्तमः तस्माद् बुद्ध्या व्यवस्यामि तत् सर्वैर् अनुमन्यताम् ॥
nāyam arhati daṇḍaṃ vā upakārī dvijottamaḥ tasmād buddhyā vyavasyāmi tat sarvair anumanyatām //
ततः सर्वे द्विजश्रेष्ठाः क्रियताम् इत्य् अनुब्रुवन् एतस्य तूपकाराय लोकानां हितकाम्यया ॥
tataḥ sarve dvijaśreṣṭhāḥ kriyatām ity anubruvan etasya tūpakārāya lokānāṃ hitakāmyayā //
ब्राह्मणानां च सर्वेषां श्रेयो यत् स्यात् तथा कुरु ब्राह्मणानां वचः श्रुत्वा मेने वाक्यं गणाधिपः ॥
brāhmaṇānāṃ ca sarveṣāṃ śreyo yat syāt tathā kuru brāhmaṇānāṃ vacaḥ śrutvā mene vākyaṃ gaṇādhipaḥ //
क्रियते गुणरूपं यद् गौतमस्य विशेषतः ॥
kriyate guṇarūpaṃ yad gautamasya viśeṣataḥ //
अनुमान्य द्विजान् सर्वान् पुनः पुनर् उदारधीः स्वयं च ब्राह्मणो भूत्वा प्रणम्य ब्राह्मणान् पुनः मातुर् मते स्थितो विद्वाञ् जयां प्राह गणेश्वरः ॥
anumānya dvijān sarvān punaḥ punar udāradhīḥ svayaṃ ca brāhmaṇo bhūtvā praṇamya brāhmaṇān punaḥ mātur mate sthito vidvāñ jayāṃ prāha gaṇeśvaraḥ //
यथा नान्यो विजानीते तथा कुरु शुभानने गोरूपधारिणी गच्छ गौतमो यत्र तिष्ठति ॥
yathā nānyo vijānīte tathā kuru śubhānane gorūpadhāriṇī gaccha gautamo yatra tiṣṭhati //
शालीन् खाद विनाश्याथ विकारं कुरु भामिनि कृते प्रहारे हुंकारे प्रेक्षिते चापि किंचन पत दीनं स्वनं कृत्वा न म्रियस्व न जीव च ॥
śālīn khāda vināśyātha vikāraṃ kuru bhāmini kṛte prahāre huṃkāre prekṣite cāpi kiṃcana pata dīnaṃ svanaṃ kṛtvā na mriyasva na jīva ca //
तथा चकार विजया विघ्नेश्वरमते स्थिता यत्रासीद् गौतमो विप्रो जया गोरूपधारिणी ॥
tathā cakāra vijayā vighneśvaramate sthitā yatrāsīd gautamo vipro jayā gorūpadhāriṇī //
जगाम शालीन् खादन्ती तां ददर्श स गौतमः गां दृष्ट्वा विकृतां विप्रस् तां तृणेन न्यवारयत् ॥
jagāma śālīn khādantī tāṃ dadarśa sa gautamaḥ gāṃ dṛṣṭvā vikṛtāṃ vipras tāṃ tṛṇena nyavārayat //
निवार्यमाणा सा तेन स्वनं कृत्वा पपात गौः तस्यां तु पतितायां च हाहाकारो महान् अभूत् ॥
nivāryamāṇā sā tena svanaṃ kṛtvā papāta gauḥ tasyāṃ tu patitāyāṃ ca hāhākāro mahān abhūt //
स्वनं श्रुत्वा च दृष्ट्वा च गौतमस्य विचेष्टितम् व्यथिता ब्राह्मणाः प्राहुर् विघ्नराजपुरस्कृताः ॥
svanaṃ śrutvā ca dṛṣṭvā ca gautamasya viceṣṭitam vyathitā brāhmaṇāḥ prāhur vighnarājapuraskṛtāḥ //
इतो गच्छामहे सर्वे न स्थातव्यं तवाश्रमे पुत्रवत् पोषिताः सर्वे पृष्टो ऽसि मुनिपुंगव ॥
ito gacchāmahe sarve na sthātavyaṃ tavāśrame putravat poṣitāḥ sarve pṛṣṭo 'si munipuṃgava //
इति श्रुत्वा मुनिर् वाक्यं विप्राणां गच्छतां तदा वज्राहत इवासीत् स विप्राणां पुरतो ऽपतत् ॥
iti śrutvā munir vākyaṃ viprāṇāṃ gacchatāṃ tadā vajrāhata ivāsīt sa viprāṇāṃ purato 'patat //
तम् ऊचुर् ब्राह्मणाः सर्वे पश्येमां पतितां भुवि रुद्राणां मातरं देवीं जगतां पावनीं प्रियाम् ॥
tam ūcur brāhmaṇāḥ sarve paśyemāṃ patitāṃ bhuvi rudrāṇāṃ mātaraṃ devīṃ jagatāṃ pāvanīṃ priyām //
तीर्थदेवस्वरूपिण्याम् अस्यां गवि विधेर् बलात् पतितायां मुनिश्रेष्ठ गन्तव्यम् अवशिष्यते ॥
tīrthadevasvarūpiṇyām asyāṃ gavi vidher balāt patitāyāṃ muniśreṣṭha gantavyam avaśiṣyate //
चीर्णं व्रतं क्षयं याति यथा वासस् त्वदाश्रमे वयं नान्यधना ब्रह्मन् केवलं तु तपोधनाः ॥
cīrṇaṃ vrataṃ kṣayaṃ yāti yathā vāsas tvadāśrame vayaṃ nānyadhanā brahman kevalaṃ tu tapodhanāḥ //
विप्राणां पुरतः स्थित्वा विनीतः प्राह गौतमः ॥
viprāṇāṃ purataḥ sthitvā vinītaḥ prāha gautamaḥ //
भवन्त एव शरणं पूतं मां कर्तुम् अर्हथ ॥
bhavanta eva śaraṇaṃ pūtaṃ māṃ kartum arhatha //
ततः प्रोवाच भगवान् विघ्नराड् ब्राह्मणैर् वृतः ॥
tataḥ provāca bhagavān vighnarāḍ brāhmaṇair vṛtaḥ //
नैवेयं म्रियते तत्र नैव जीवति तत्र किम् वदामो ऽस्मिन् सुसंदिग्धे निष्कृतिं गतिम् एव वा ॥
naiveyaṃ mriyate tatra naiva jīvati tatra kim vadāmo 'smin susaṃdigdhe niṣkṛtiṃ gatim eva vā //
कथम् उत्थास्यतीयं गौर् अथ चास्मिंश् च निष्कृतिम् वक्तुम् अर्हथ तत् सर्वं करिष्ये ऽहम् असंशयम् ॥
katham utthāsyatīyaṃ gaur atha cāsmiṃś ca niṣkṛtim vaktum arhatha tat sarvaṃ kariṣye 'ham asaṃśayam //
सर्वेषां च मतेनायं वदिष्यति च बुद्धिमान् एतद् वाक्यम् अथास्माकं प्रमाणं तव गौतम ॥
sarveṣāṃ ca matenāyaṃ vadiṣyati ca buddhimān etad vākyam athāsmākaṃ pramāṇaṃ tava gautama //
ब्राह्मणैः प्रेर्यमाणो ऽसौ गौतमेन बलीयसा विघ्नकृद् ब्रह्मवपुषा प्राह सर्वान् इदं वचः ॥
brāhmaṇaiḥ preryamāṇo 'sau gautamena balīyasā vighnakṛd brahmavapuṣā prāha sarvān idaṃ vacaḥ //
सर्वेषां च मतेनाहं वदिष्यामि यथार्थवत् अनुमन्यन्तु मुनयो मद्वाक्यं गौतमो ऽपि च ॥
sarveṣāṃ ca matenāhaṃ vadiṣyāmi yathārthavat anumanyantu munayo madvākyaṃ gautamo 'pi ca //
महेश्वरजटाजूटे ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः कमण्डलुस्थितं वारि तिष्ठतीति हि शुश्रुम ॥
maheśvarajaṭājūṭe brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ kamaṇḍalusthitaṃ vāri tiṣṭhatīti hi śuśruma //
तद् आनयस्व तरसा तपसा नियमेन च तेनाभिषिञ्च गाम् एतां भगवन् भुवम् आश्रिताम् ततो वत्स्यामहे सर्वे पूर्ववत् तव वेश्मनि ॥
tad ānayasva tarasā tapasā niyamena ca tenābhiṣiñca gām etāṃ bhagavan bhuvam āśritām tato vatsyāmahe sarve pūrvavat tava veśmani //
इत्य् उक्तवति विप्रेन्द्रे ब्राह्मणानां च संसदि तत्रापतत् पुष्पवृष्टिर् जयशब्दो व्यवर्धत ततः कृताञ्जलिर् नम्रो गौतमो वाक्यम् अब्रवीत् ॥
ity uktavati viprendre brāhmaṇānāṃ ca saṃsadi tatrāpatat puṣpavṛṣṭir jayaśabdo vyavardhata tataḥ kṛtāñjalir namro gautamo vākyam abravīt //
तपसाग्निप्रसादेन देवब्रह्मप्रसादतः भवतां च प्रसादेन मत्संकल्पो ऽनुसिध्यताम् ॥
tapasāgniprasādena devabrahmaprasādataḥ bhavatāṃ ca prasādena matsaṃkalpo 'nusidhyatām //
एवम् अस्त्व् इति तं विप्रा आपृच्छन् मुनिपुंगवम् स्वानि स्थानानि ते जग्मुः समृद्धान्य् अन्नवारिभिः ॥
evam astv iti taṃ viprā āpṛcchan munipuṃgavam svāni sthānāni te jagmuḥ samṛddhāny annavāribhiḥ //
यातेषु तेषु विप्रेषु भ्रात्रा सह गणेश्वरः जयया सह सुप्रीतः कृतकृत्यो न्यवर्तत ॥
yāteṣu teṣu vipreṣu bhrātrā saha gaṇeśvaraḥ jayayā saha suprītaḥ kṛtakṛtyo nyavartata //
गतेषु ब्रह्मवृन्देषु गणेशे च गते तथा गौतमो ऽपि मुनिश्रेष्ठस् तपसा हतकल्मषः ॥
gateṣu brahmavṛndeṣu gaṇeśe ca gate tathā gautamo 'pi muniśreṣṭhas tapasā hatakalmaṣaḥ //
ध्यायंस् तदर्थं स मुनिः किम् इदं मम संस्थितम् इत्य् एवं बहुशो ध्यायञ् ज्ञानेन ज्ञातवान् द्विज ॥
dhyāyaṃs tadarthaṃ sa muniḥ kim idaṃ mama saṃsthitam ity evaṃ bahuśo dhyāyañ jñānena jñātavān dvija //
निश्चित्य देवकार्यार्थम् आत्मनः किल्बिषां गतिम् लोकानाम् उपकारं च शंभोः प्रीणनम् एव च ॥
niścitya devakāryārtham ātmanaḥ kilbiṣāṃ gatim lokānām upakāraṃ ca śaṃbhoḥ prīṇanam eva ca //
उमायाः प्रीणनं चापि गङ्गानयनम् एव च सर्वं श्रेयस्करं मन्ये मयि नैव च किल्बिषम् ॥
umāyāḥ prīṇanaṃ cāpi gaṅgānayanam eva ca sarvaṃ śreyaskaraṃ manye mayi naiva ca kilbiṣam //
इत्य् एवं मनसा ध्यायन् सुप्रीतो ऽभूद् द्विजोत्तमः आराध्य जगताम् ईशं त्रिनेत्रं वृषभध्वजम् ॥
ity evaṃ manasā dhyāyan suprīto 'bhūd dvijottamaḥ ārādhya jagatām īśaṃ trinetraṃ vṛṣabhadhvajam //
आनयिष्ये सरिच्छ्रेष्ठां प्रीता ऽस्तु गिरिजा मम सपत्नी जगदम्बाया महेश्वरजटास्थिता ॥
ānayiṣye saricchreṣṭhāṃ prītā 'stu girijā mama sapatnī jagadambāyā maheśvarajaṭāsthitā //
एवं हि संकल्प्य मुनिप्रवीरः स गौतमो ब्रह्मगिरेर् जगाम कैलासम् आधिष्ठितम् उग्रधन्वना सुरार्चितं प्रियया ब्रह्मवृन्दैः
evaṃ hi saṃkalpya munipravīraḥ sa gautamo brahmagirer jagāma kailāsam ādhiṣṭhitam ugradhanvanā surārcitaṃ priyayā brahmavṛndaiḥ