क्षुधातीर्थम् इति ख्यातं शृणु नारद तन्मनाः कथ्यमानं महापुण्यं सर्वकामप्रदं नृणाम् ॥
kṣudhātīrtham iti khyātaṃ śṛṇu nārada tanmanāḥ kathyamānaṃ mahāpuṇyaṃ sarvakāmapradaṃ nṛṇām //
ऋषिर् आसीत् पुरा कण्वस् तपस्वी वेदवित्तमः परिभ्रमन्न् आश्रमाणि क्षुधया परिपीडितः ॥
ṛṣir āsīt purā kaṇvas tapasvī vedavittamaḥ paribhramann āśramāṇi kṣudhayā paripīḍitaḥ //
गौतमस्याश्रमं पुण्यं समृद्धं चान्नवारिणा आत्मानं च क्षुधायुक्तं समृद्धं चापि गौतमम् ॥
gautamasyāśramaṃ puṇyaṃ samṛddhaṃ cānnavāriṇā ātmānaṃ ca kṣudhāyuktaṃ samṛddhaṃ cāpi gautamam //
वीक्ष्य कण्वो ऽथ वैषम्यं वैराग्यम् अगमत् तदा गौतमो ऽपि द्विजश्रेष्ठो ह्य् अहं तपसि निष्ठितः ॥
vīkṣya kaṇvo 'tha vaiṣamyaṃ vairāgyam agamat tadā gautamo 'pi dvijaśreṣṭho hy ahaṃ tapasi niṣṭhitaḥ //
समेन याच्ञायुक्ता स्यात् तस्माद् गौतमवेश्मनि न भोक्ष्ये ऽहं क्षुधार्तो ऽपि पीडिते ऽपि कलेवरे ॥
samena yācñāyuktā syāt tasmād gautamaveśmani na bhokṣye 'haṃ kṣudhārto 'pi pīḍite 'pi kalevare //
गच्छेयं गौतमीं गङ्गाम् अर्जयेयं च संपदम् इति निश्चित्य मेधावी गत्वा गङ्गां च पावनीम् ॥
gaccheyaṃ gautamīṃ gaṅgām arjayeyaṃ ca saṃpadam iti niścitya medhāvī gatvā gaṅgāṃ ca pāvanīm //
स्नात्वा शुचिर् यतमना उपविश्य कुशासने तुष्टाव गौतमीं गङ्गां क्षुधां च परमापदम् ॥
snātvā śucir yatamanā upaviśya kuśāsane tuṣṭāva gautamīṃ gaṅgāṃ kṣudhāṃ ca paramāpadam //
नमो ऽस्तु गङ्गे परमार्तिहारिणि नमः क्षुधे सर्वजनार्तिकारिणि नमो महेशानजटोद्भवे शुभे नमो महामृत्युमुखाद् विनिसृते
namo 'stu gaṅge paramārtihāriṇi namaḥ kṣudhe sarvajanārtikāriṇi namo maheśānajaṭodbhave śubhe namo mahāmṛtyumukhād vinisṛte
पुण्यात्मनां शान्तरूपे क्रोधरूपे दुरात्मनाम् सरिद्रूपेण सर्वेषां तापपापापहारिणि ॥
puṇyātmanāṃ śāntarūpe krodharūpe durātmanām saridrūpeṇa sarveṣāṃ tāpapāpāpahāriṇi //
क्षुधारूपेण सर्वेषां तापपापप्रदे नमः नमः श्रेयस्करि देवि नमः पापप्रतर्दिनि नमः शान्तिकरि देवि नमो दारिद्र्यनाशिनि ॥
kṣudhārūpeṇa sarveṣāṃ tāpapāpaprade namaḥ namaḥ śreyaskari devi namaḥ pāpapratardini namaḥ śāntikari devi namo dāridryanāśini //
इत्य् एवं स्तुवतस् तस्य पुरस्ताद् अभवद् द्वयम् एकं गाङ्गं मनोहारि ह्य् अपरं भीषणाकृति पुनः कृताञ्जलिर् भूत्वा नमस्कृत्वा द्विजोत्तमः ॥
ity evaṃ stuvatas tasya purastād abhavad dvayam ekaṃ gāṅgaṃ manohāri hy aparaṃ bhīṣaṇākṛti punaḥ kṛtāñjalir bhūtvā namaskṛtvā dvijottamaḥ //
सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये ब्राह्मि माहेश्वरि शुभे वैष्णवि त्र्यम्बके देवि गोदावरि नमो ऽस्तु ते ॥
sarvamaṅgalamāṅgalye brāhmi māheśvari śubhe vaiṣṇavi tryambake devi godāvari namo 'stu te //
त्र्यम्बकस्य जटोद्भूते गौतमस्याघनाशिनि सप्तधा सागरं यान्ति गोदावरि नमो ऽस्तु ते ॥
tryambakasya jaṭodbhūte gautamasyāghanāśini saptadhā sāgaraṃ yānti godāvari namo 'stu te //
सर्वपापकृतां पापे धर्मकामार्थनाशिनि दुःखलोभमयि देवि क्षुधे तुभ्यं नमो नमः ॥
sarvapāpakṛtāṃ pāpe dharmakāmārthanāśini duḥkhalobhamayi devi kṣudhe tubhyaṃ namo namaḥ //
तत् कण्ववचनं श्रुत्वा सुप्रीते आहतुर् द्विजम् ॥
tat kaṇvavacanaṃ śrutvā suprīte āhatur dvijam //
अभीष्टं वद कल्याण वरान् वरय सुव्रत ॥
abhīṣṭaṃ vada kalyāṇa varān varaya suvrata //
प्रोवाच प्रणतो गङ्गां कण्वः क्षुधां यथाक्रमम् ॥
provāca praṇato gaṅgāṃ kaṇvaḥ kṣudhāṃ yathākramam //
देहि देवि मनोज्ञानि कामानि विभवं मम आयुर् वित्तं च भुक्तिं च मुक्तिं गङ्गे प्रयच्छ मे ॥
dehi devi manojñāni kāmāni vibhavaṃ mama āyur vittaṃ ca bhuktiṃ ca muktiṃ gaṅge prayaccha me //
इत्य् उक्त्वा गौतमीं गङ्गां क्षुधां चाह द्विजोत्तमः ॥
ity uktvā gautamīṃ gaṅgāṃ kṣudhāṃ cāha dvijottamaḥ //
मयि मद्वंशजे चापि क्षुधे तृष्णे दरिद्रिणि याहि पापतरे रूक्षे न भूयास् त्वं कदाचन ॥
mayi madvaṃśaje cāpi kṣudhe tṛṣṇe daridriṇi yāhi pāpatare rūkṣe na bhūyās tvaṃ kadācana //
अनेन स्तवेन ये वै त्वां स्तुवन्ति क्षुधातुराः तेषां दारिद्र्यदुःखानि न भवेयुर् वरो ऽपरः ॥
anena stavena ye vai tvāṃ stuvanti kṣudhāturāḥ teṣāṃ dāridryaduḥkhāni na bhaveyur varo 'paraḥ //
अस्मिंस् तीर्थे महापुण्ये स्नानदानजपादिकम् ये कुर्वन्ति नरा भक्त्या लक्ष्मीभाजो भवन्तु ते ॥
asmiṃs tīrthe mahāpuṇye snānadānajapādikam ye kurvanti narā bhaktyā lakṣmībhājo bhavantu te //
यस् त्व् इदं पठते स्तोत्रं तीर्थे वा यदि वा गृहे तस्य दारिद्र्यदुःखेभ्यो न भयं स्याद् वरो ऽपरः ॥
yas tv idaṃ paṭhate stotraṃ tīrthe vā yadi vā gṛhe tasya dāridryaduḥkhebhyo na bhayaṃ syād varo 'paraḥ //
एवम् अस्त्व् इति चोक्त्वा ते कण्वं याते स्वम् आलयम् ततः प्रभृति तत् तीर्थं काण्वं गाङ्गं क्षुधाभिधम् सर्वपापहरं वत्स पितॄणां प्रीतिवर्धनम् ॥
evam astv iti coktvā te kaṇvaṃ yāte svam ālayam tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ kāṇvaṃ gāṅgaṃ kṣudhābhidham sarvapāpaharaṃ vatsa pitṝṇāṃ prītivardhanam //