गारुडं नाम यत् तीर्थं सर्वविघ्नप्रशान्तिदम् तस्य प्रभावं वक्ष्यामि शृणु नारद यत्नतः ॥
gāruḍaṃ nāma yat tīrthaṃ sarvavighnapraśāntidam tasya prabhāvaṃ vakṣyāmi śṛṇu nārada yatnataḥ //
मणिनाग इति त्व् आसीच् छेषपुत्रो महाबलः गरुडस्य भयाद् भक्त्या तोषयाम् आस शंकरम् ॥
maṇināga iti tv āsīc cheṣaputro mahābalaḥ garuḍasya bhayād bhaktyā toṣayām āsa śaṃkaram //
ततः प्रसन्नो भगवान् परमेष्ठी महेश्वरः तम् उवाच महानागं वरं वरय पन्नग ॥
tataḥ prasanno bhagavān parameṣṭhī maheśvaraḥ tam uvāca mahānāgaṃ varaṃ varaya pannaga //
नागः प्राह प्रभो मह्यं देहि मे गरुडाभयम् तथेत्य् आह च तं शंभुर् गरुडाद् अभयं भवेत् ॥
nāgaḥ prāha prabho mahyaṃ dehi me garuḍābhayam tathety āha ca taṃ śaṃbhur garuḍād abhayaṃ bhavet //
निर्गतो निर्भयो नागो गरुडाद् अरुणानुजात् क्षीरोदशायी यत्रास्ते क्षीरार्णवसमीपतः ॥
nirgato nirbhayo nāgo garuḍād aruṇānujāt kṣīrodaśāyī yatrāste kṣīrārṇavasamīpataḥ //
इतश् चेतश् च चरति नागो ऽसौ सुखशीतले गरुडो ऽपि च यत्रास्ते तं देशम् अपि यात्य् असौ ॥
itaś cetaś ca carati nāgo 'sau sukhaśītale garuḍo 'pi ca yatrāste taṃ deśam api yāty asau //
गरुडः पन्नगं दृष्ट्वा चरन्तं निर्भयेन तु तं गृहीत्वा महानागं प्राक्षिपत् स्वस्य वेश्मनि ॥
garuḍaḥ pannagaṃ dṛṣṭvā carantaṃ nirbhayena tu taṃ gṛhītvā mahānāgaṃ prākṣipat svasya veśmani //
तं बद्ध्वा गारुडैः पाशैर् गरुडो नागसत्तमम् एतस्मिन्न् अन्तरे नन्दी प्रोवाचेशं जगत्प्रभुम् ॥
taṃ baddhvā gāruḍaiḥ pāśair garuḍo nāgasattamam etasminn antare nandī provāceśaṃ jagatprabhum //
नूनं नागो न चायाति भक्षितो बद्ध एव वा गरुडेन सुरेशान जीवन् नागो न संव्रजेत् ॥
nūnaṃ nāgo na cāyāti bhakṣito baddha eva vā garuḍena sureśāna jīvan nāgo na saṃvrajet //
नन्दिनो वचनं श्रुत्वा ज्ञात्वा शंभुर् अथाब्रवीत् ॥
nandino vacanaṃ śrutvā jñātvā śaṃbhur athābravīt //
गरुडस्य गृहे नागो बद्धस् तिष्ठति सत्वरम् गत्वा तं जगताम् ईशं विष्णुं स्तुहि जनार्दनम् ॥
garuḍasya gṛhe nāgo baddhas tiṣṭhati satvaram gatvā taṃ jagatām īśaṃ viṣṇuṃ stuhi janārdanam //
बद्धं नागं काश्यपेन मद्वाक्याद् आनय स्वयम् तत् प्रभोर् वचनं श्रुत्वा नन्दी गत्वा श्रियः पतिम् ॥
baddhaṃ nāgaṃ kāśyapena madvākyād ānaya svayam tat prabhor vacanaṃ śrutvā nandī gatvā śriyaḥ patim //
व्यज्ञापयत् स्वयं वाक्यं विष्णुं लोकपरायणम् नारायणः प्रीतमना गरुडं वाक्यम् अब्रवीत् ॥
vyajñāpayat svayaṃ vākyaṃ viṣṇuṃ lokaparāyaṇam nārāyaṇaḥ prītamanā garuḍaṃ vākyam abravīt //
विनतात्मज मे वाक्यान् नन्दिने देहि पन्नगम् कम्पमानस् तद् आकर्ण्य नेत्य् उवाच विहंगमः विष्णुम् अप्य् अब्रवीत् कोपात् सुपर्णो नन्दिनो ऽन्तिके ॥
vinatātmaja me vākyān nandine dehi pannagam kampamānas tad ākarṇya nety uvāca vihaṃgamaḥ viṣṇum apy abravīt kopāt suparṇo nandino 'ntike //
यद् यत् प्रियतमं किंचिद् भृत्येभ्यः प्रभविष्णवः दास्यन्त्य् अन्ये भवान् नैव मयानीतं हरिष्यति ॥
yad yat priyatamaṃ kiṃcid bhṛtyebhyaḥ prabhaviṣṇavaḥ dāsyanty anye bhavān naiva mayānītaṃ hariṣyati //
पश्य देवं त्रिनयनं नागं मोक्ष्यति नन्दिना मयोपपादितं नागं त्वं तु दास्यसि नन्दिने ॥
paśya devaṃ trinayanaṃ nāgaṃ mokṣyati nandinā mayopapāditaṃ nāgaṃ tvaṃ tu dāsyasi nandine //
त्वां वहामि सदा स्वामिन् मम देयं सदा त्वया मयोपपादितं नागं वक्तुं देहीति नोचितम् ॥
tvāṃ vahāmi sadā svāmin mama deyaṃ sadā tvayā mayopapāditaṃ nāgaṃ vaktuṃ dehīti nocitam //
सतां प्रभूणां नेयं स्याद् वृत्तिः सद्वृत्तिकारिणाम् सन्तो दास्यन्ति भृत्येभ्यो मदुपात्तहरो भवान् ॥
satāṃ prabhūṇāṃ neyaṃ syād vṛttiḥ sadvṛttikāriṇām santo dāsyanti bhṛtyebhyo madupāttaharo bhavān //
दैत्याञ् जयसि संग्रामे मद्बलेनैव केशव अहं महाबलीत्य् एवं मुधैव श्लाघते भवान् ॥
daityāñ jayasi saṃgrāme madbalenaiva keśava ahaṃ mahābalīty evaṃ mudhaiva ślāghate bhavān //
गरुडस्येति तद् वाक्यं श्रुत्वा चक्रगदाधरः विहस्य नन्दिनः पार्श्वे पश्यद्भिर् लोकपालकैः ॥
garuḍasyeti tad vākyaṃ śrutvā cakragadādharaḥ vihasya nandinaḥ pārśve paśyadbhir lokapālakaiḥ //
इदम् आह महाबुद्धिर् मां समुह्य कृशो भवान् त्वद्बलाद् असुरान् सर्वाञ् जेष्ये ऽहं खगसत्तम ॥
idam āha mahābuddhir māṃ samuhya kṛśo bhavān tvadbalād asurān sarvāñ jeṣye 'haṃ khagasattama //
इत्य् उक्त्वा श्रीपतिर् ब्रह्मञ् शान्तकोपो ऽब्रवीद् इदम् वहाङ्गुलिं करस्याशु कनिष्ठां नन्दिनो ऽन्तिके ॥
ity uktvā śrīpatir brahmañ śāntakopo 'bravīd idam vahāṅguliṃ karasyāśu kaniṣṭhāṃ nandino 'ntike //
गरुडस्य ततो मूर्ध्नि न्यस्येदं पुनर् अब्रवीत् सत्यं मां वहसे नित्यं पश्य धर्मं विहंगम ॥
garuḍasya tato mūrdhni nyasyedaṃ punar abravīt satyaṃ māṃ vahase nityaṃ paśya dharmaṃ vihaṃgama //
न्यस्तायां च ततो ऽङ्गुल्यां शिरः कुक्षौ समाविशत् कुक्षिश् च चरणस्यान्तः प्राविशच् चूर्णितो ऽभवत् ततः कृताञ्जलिर् दीनो व्यथितो लज्जयान्वितः ॥
nyastāyāṃ ca tato 'ṅgulyāṃ śiraḥ kukṣau samāviśat kukṣiś ca caraṇasyāntaḥ prāviśac cūrṇito 'bhavat tataḥ kṛtāñjalir dīno vyathito lajjayānvitaḥ //
त्राहि त्राहि जगन्नाथ भृत्यं माम् अपराधिनम् त्वं प्रभुः सर्वलोकानां धर्ता धार्यस् त्वम् एव च ॥
trāhi trāhi jagannātha bhṛtyaṃ mām aparādhinam tvaṃ prabhuḥ sarvalokānāṃ dhartā dhāryas tvam eva ca //
अपराधसहस्राणि क्षमन्ते प्रभविष्णवः कृतापराधे ऽपि जने महती यस्य वै कृपा ॥
aparādhasahasrāṇi kṣamante prabhaviṣṇavaḥ kṛtāparādhe 'pi jane mahatī yasya vai kṛpā //
वदन्ति मुनयः सर्वे त्वाम् एव करुणाकरम् रक्षस्वार्तं जगन्मातर् माम् अम्बुजनिवासिनि कमले बालकं दीनम् आर्तं तनयवत्सले ॥
vadanti munayaḥ sarve tvām eva karuṇākaram rakṣasvārtaṃ jaganmātar mām ambujanivāsini kamale bālakaṃ dīnam ārtaṃ tanayavatsale //
ततः कृपान्विता देवी श्रीर् अप्य् आह जनार्दनम् ॥
tataḥ kṛpānvitā devī śrīr apy āha janārdanam //
रक्ष नाथ स्वकं भृत्यं गरुडं विपदं गतम् जनार्दन उवाचेदं नन्दिनं शंभुवाहनम् ॥
rakṣa nātha svakaṃ bhṛtyaṃ garuḍaṃ vipadaṃ gatam janārdana uvācedaṃ nandinaṃ śaṃbhuvāhanam //
नय नागं सगरुडं शंभोर् अन्तिकम् एव च तत्प्रसादाच् च गरुडो महेश्वरनिरीक्षितः आत्मीयं च पुना रूपं गरुडः समवाप्स्यति ॥
naya nāgaṃ sagaruḍaṃ śaṃbhor antikam eva ca tatprasādāc ca garuḍo maheśvaranirīkṣitaḥ ātmīyaṃ ca punā rūpaṃ garuḍaḥ samavāpsyati //
तथेत्य् उक्त्वा च वृषभो नागेन गरुडेन च शनैः स शंकरं गत्वा सर्वं तस्मै न्यवेदयत् शंकरो ऽपि गरुत्मन्तं प्रोवाच शशिशेखरः ॥
tathety uktvā ca vṛṣabho nāgena garuḍena ca śanaiḥ sa śaṃkaraṃ gatvā sarvaṃ tasmai nyavedayat śaṃkaro 'pi garutmantaṃ provāca śaśiśekharaḥ //
याहि गङ्गां महाबाहो गौतमीं लोकपावनीम् सर्वकामप्रदां शान्तां ताम् आप्लुत्य पुनर् वपुः ॥
yāhi gaṅgāṃ mahābāho gautamīṃ lokapāvanīm sarvakāmapradāṃ śāntāṃ tām āplutya punar vapuḥ //
प्राप्स्यसे सर्वकामांश् च शतधाथ सहस्रधा सर्वपापोपतप्ता ये दुर्दैवोन्मूलितोद्यमाः प्राणिनो ऽभीष्टदा तेषां शरणं खग गौतमी ॥
prāpsyase sarvakāmāṃś ca śatadhātha sahasradhā sarvapāpopataptā ye durdaivonmūlitodyamāḥ prāṇino 'bhīṣṭadā teṣāṃ śaraṇaṃ khaga gautamī //
तद्वाक्यं प्रणतो भूत्वा श्रुत्वा तु गरुडो ऽभ्यगात् गङ्गाम् आप्लुत्य गरुडः शिवं विष्णुं ननाम सः ॥
tadvākyaṃ praṇato bhūtvā śrutvā tu garuḍo 'bhyagāt gaṅgām āplutya garuḍaḥ śivaṃ viṣṇuṃ nanāma saḥ //
ततः स्वर्णमयः पक्षी वज्रदेहो महाबलः वेगी भवन् मुनिश्रेष्ठ पुनर् विष्णुम् इयात् सुधीः ॥
tataḥ svarṇamayaḥ pakṣī vajradeho mahābalaḥ vegī bhavan muniśreṣṭha punar viṣṇum iyāt sudhīḥ //
ततः प्रभृति तत् तीर्थं गारुडं सर्वकामदम् तत्र स्नानादि यत् किंचित् करोति प्रयतो नरः सर्वं तद् अक्षयं वत्स शिवविष्णुप्रियावहम् ॥
tataḥ prabhṛti tat tīrthaṃ gāruḍaṃ sarvakāmadam tatra snānādi yat kiṃcit karoti prayato naraḥ sarvaṃ tad akṣayaṃ vatsa śivaviṣṇupriyāvaham //