81 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे त्रयोविंशतितमो ऽध्यायः वसिष्ठ उवाच इत्युक्तस्तेन भूपाल रामो मतिमतां वरः । निरूप्य मनसा भूयस्तमुवाचाभिविस्मितम्
81 // iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde trayoviṃśatitamo 'dhyāyaḥ vasiṣṭha uvāca ityuktastena bhūpāla rāmo matimatāṃ varaḥ / nirūpya manasā bhūyastamuvācābhivismitam
1 ॥ राम उवाच कस्त्वं ब्रूहि महाभाग न वै प्राकृतपूरुषः । इन्द्रस्येवानुभावेन वपुरालक्ष्यते तव
1 // rāma uvāca kastvaṃ brūhi mahābhāga na vai prākṛtapūruṣaḥ / indrasyevānubhāvena vapurālakṣyate tava
2 ॥ विचित्रार्थपदौदार्यगुणगांभीर्यजातिभिः । सर्वज्ञस्यैव ते वाणी श्रूयते ऽतिमनोहरा
2 // vicitrārthapadaudāryaguṇagāṃbhīryajātibhiḥ / sarvajñasyaiva te vāṇī śrūyate 'timanoharā
3 ॥ इन्द्रो वह्निर्यमो धाता वरुणो वा धनाधिपः । ईशानस्तपनो ब्रह्मा वायुः सोमो गुरुर्गुहः
3 // indro vahniryamo dhātā varuṇo vā dhanādhipaḥ / īśānastapano brahmā vāyuḥ somo gururguhaḥ
4 ॥ एषामन्यतमः प्रायो भवान्भवितुमर्हति । अनुभावेन जातिस्ते हृदिशङ्कां तनोति मे
4 // eṣāmanyatamaḥ prāyo bhavānbhavitumarhati / anubhāvena jātiste hṛdiśaṅkāṃ tanoti me
5 ॥ मायावी भगवान्विष्णुः श्रूयते पुरुषोत्तमः । को वा त्वं वपुषानेन ब्रूहि मां समुपागतः
5 // māyāvī bhagavānviṣṇuḥ śrūyate puruṣottamaḥ / ko vā tvaṃ vapuṣānena brūhi māṃ samupāgataḥ
6 ॥ अथ वा जगतां नाथः सर्वज्ञः परमेश्वरः । परमात्मात्मसंभूतिरात्मारामः सनातनः
6 // atha vā jagatāṃ nāthaḥ sarvajñaḥ parameśvaraḥ / paramātmātmasaṃbhūtirātmārāmaḥ sanātanaḥ
7 ॥ स्वच्छन्दचारी भगवाञ्छिवः सर्वजगन्मयः । वपुषानेन संयुक्ते भवान्भवितुमर्हति
7 // svacchandacārī bhagavāñchivaḥ sarvajaganmayaḥ / vapuṣānena saṃyukte bhavānbhavitumarhati
8 ॥ नान्यस्येदृग्भवेल्लोके प्रभावानुगतं वपुः । जात्यर्थसौष्ठवोपेता वाणी चौदार्यशालिनी
8 // nānyasyedṛgbhavelloke prabhāvānugataṃ vapuḥ / jātyarthasauṣṭhavopetā vāṇī caudāryaśālinī
9 ॥ मन्ये ऽहं भक्तवात्सल्याद्वानेन वपुषाहरः । प्रत्यक्षतामुपगतो संदेहो ऽस्मत्परीक्षया
9 // manye 'haṃ bhaktavātsalyādvānena vapuṣāharaḥ / pratyakṣatāmupagato saṃdeho 'smatparīkṣayā
10 ॥ न केवलं भवान् व्याधस्तेषां नेदृग्विधाकृतिः । तस्मात्तुभ्यं नमस्तस्मै सुरुपं संप्रदर्शय
10 // na kevalaṃ bhavān vyādhasteṣāṃ nedṛgvidhākṛtiḥ / tasmāttubhyaṃ namastasmai surupaṃ saṃpradarśaya
11 ॥ आविष्कुर्वन्प्रसीदात्ममहिमानुगुणं वपुः । ममानेकविधा शङ्कामुच्येत येन मानसी
11 // āviṣkurvanprasīdātmamahimānuguṇaṃ vapuḥ / mamānekavidhā śaṅkāmucyeta yena mānasī
12 ॥ प्रसीद सर्वभावेन बुद्धिमोहौ ममाधुना । प्रणाशय स्वरूपस्य ग्रहणादेव केवलम्
12 // prasīda sarvabhāvena buddhimohau mamādhunā / praṇāśaya svarūpasya grahaṇādeva kevalam
13 ॥ प्रार्थयेत्वां महाभाग प्रणम्य शिरसासकृत् । कस्त्वं मे दर्शयात्मानं बद्धो ऽयं ते मयाञ्जलिः
13 // prārthayetvāṃ mahābhāga praṇamya śirasāsakṛt / kastvaṃ me darśayātmānaṃ baddho 'yaṃ te mayāñjaliḥ
14 ॥ इत्युक्त्वा तं महाभाग ज्ञातुमिच्छन्भृगूद्वहः । उपविश्य ततो भूमौ ध्यानमास्ते समाहितः
14 // ityuktvā taṃ mahābhāga jñātumicchanbhṛgūdvahaḥ / upaviśya tato bhūmau dhyānamāste samāhitaḥ
15 ॥ बद्धपद्मासनो मौनी यतवाक्कायमानसः । निरुद्धप्राणसंचारो दध्यौ चिरमुदारधीः
15 // baddhapadmāsano maunī yatavākkāyamānasaḥ / niruddhaprāṇasaṃcāro dadhyau ciramudāradhīḥ
16 ॥ सन्नियम्येन्द्रियग्रामं मनो हृदि निरुध्य च । चिन्तयामास देवेशं ध्यानदृष्ट्या जगद्गुरुम्
16 // sanniyamyendriyagrāmaṃ mano hṛdi nirudhya ca / cintayāmāsa deveśaṃ dhyānadṛṣṭyā jagadgurum
17 ॥ अपश्यच्च जगन्नाथमात्मसंधानचक्षुषा । स्वभक्तानुग्रहकरं मृगव्याधस्वरूपिणम्
17 // apaśyacca jagannāthamātmasaṃdhānacakṣuṣā / svabhaktānugrahakaraṃ mṛgavyādhasvarūpiṇam
18 ॥ तत उन्मील्य नयने शीघ्रमुत्थाय भार्गवः । ददर्श देवं तेनैव वपुषा पुरतः स्थितम्
18 // tata unmīlya nayane śīghramutthāya bhārgavaḥ / dadarśa devaṃ tenaiva vapuṣā purataḥ sthitam
19 ॥ आत्मनो ऽनुग्रहार्थाय शरण्यं भक्तवत्सलम् । आविर्भूतं महाराज दृष्ट्वा रामः ससंभ्रमम्
19 // ātmano 'nugrahārthāya śaraṇyaṃ bhaktavatsalam / āvirbhūtaṃ mahārāja dṛṣṭvā rāmaḥ sasaṃbhramam
20 ॥ रोमाञ्छोद्भिन्नसर्वाङ्गो हर्षाश्रुप्लुतलोचनः । पपात पादयोर्भूमौ भक्त्या तस्य महामतिः
20 // romāñchodbhinnasarvāṅgo harṣāśruplutalocanaḥ / papāta pādayorbhūmau bhaktyā tasya mahāmatiḥ
21 ॥ स गद्गदमुवाचैनं संभ्रमाकुलया गिरा । शरणं भव शर्वेति शङ्करेत्यसकृन्नृप
21 // sa gadgadamuvācainaṃ saṃbhramākulayā girā / śaraṇaṃ bhava śarveti śaṅkaretyasakṛnnṛpa
22 ॥ ततः स्वरुपधृक् शंभुस्तद्भक्तिपरितोषितः । राममुत्थापयामास प्रणा मावनतं भुवि
22 // tataḥ svarupadhṛk śaṃbhustadbhaktiparitoṣitaḥ / rāmamutthāpayāmāsa praṇā māvanataṃ bhuvi
23 ॥ उत्थापितो जगद्धात्रा स्वहस्ताभ्यां भृगूद्वहः । तुष्टाव देवदेवेशं पुरः स्थित्वा कृताजलिः
23 // utthāpito jagaddhātrā svahastābhyāṃ bhṛgūdvahaḥ / tuṣṭāva devadeveśaṃ puraḥ sthitvā kṛtājaliḥ
24 ॥ राम उवाच नमस्ते देवदेवाय शङ्करायादिमूर्त्तये । नमः शर्वाय शान्ताय शाश्वताय नमोनमः
24 // rāma uvāca namaste devadevāya śaṅkarāyādimūrttaye / namaḥ śarvāya śāntāya śāśvatāya namonamaḥ
25 ॥ नमस्ते नीलकण्ठाय नीललोहितमूर्त्तये । नमस्ते भूतनाथाय भूतवासाय ते नमः
25 // namaste nīlakaṇṭhāya nīlalohitamūrttaye / namaste bhūtanāthāya bhūtavāsāya te namaḥ
26 ॥ व्यक्ताव्यक्तस्वरूपाय महादेवाय मीढुषे । शिवाय बहुरूपाय त्रिनेत्राय नमोनमः
26 // vyaktāvyaktasvarūpāya mahādevāya mīḍhuṣe / śivāya bahurūpāya trinetrāya namonamaḥ
27 ॥ शरणं भव मे शर्व त्वद्भक्तस्य जगत्पते । भूयो ऽनन्याश्रयाणां तु त्वमेव हि परायणम्
27 // śaraṇaṃ bhava me śarva tvadbhaktasya jagatpate / bhūyo 'nanyāśrayāṇāṃ tu tvameva hi parāyaṇam
28 ॥ यन्मयापकृतं देव दुरुक्तं वापि शङ्कर । अजानता त्वां भगवन्मम तत्क्षन्तुमर्हसि
28 // yanmayāpakṛtaṃ deva duruktaṃ vāpi śaṅkara / ajānatā tvāṃ bhagavanmama tatkṣantumarhasi
29 ॥ अनन्यवेद्यरुपस्य सद्भावमिहकः पुमान् । त्वामृते तव सर्वेश सम्यक् शक्रोति वेदितुम्
29 // ananyavedyarupasya sadbhāvamihakaḥ pumān / tvāmṛte tava sarveśa samyak śakroti veditum
30 ॥ तस्मात्त्वं सर्वभावेन प्रसीद मम शङ्कर । नान्यास्ति मे गतिस्तुभ्यं नमो भूयो नमो नमः
30 // tasmāttvaṃ sarvabhāvena prasīda mama śaṅkara / nānyāsti me gatistubhyaṃ namo bhūyo namo namaḥ
31 ॥ वसिष्ठ उवाच इति संस्तूयमानस्तु कृताञ्जलिपुटं पुरः । तिष्ठन्तमाह भगवान्प्रसन्नात्मा जगन्मयः
31 // vasiṣṭha uvāca iti saṃstūyamānastu kṛtāñjalipuṭaṃ puraḥ / tiṣṭhantamāha bhagavānprasannātmā jaganmayaḥ
32 ॥ भगवानुवाच प्रीतो ऽस्मि भवते तात तपसानेन सांप्रतम् । भक्त्या चैवानपायिन्या ह्यपि भार्गवसत्तम
32 // bhagavānuvāca prīto 'smi bhavate tāta tapasānena sāṃpratam / bhaktyā caivānapāyinyā hyapi bhārgavasattama
33 ॥ दास्ये चाभि मतं सवे भवते ऽहं त्वया वृतम् । भक्तो हि मे त्वमत्यर्थं नात्र कार्या विचारणा
33 // dāsye cābhi mataṃ save bhavate 'haṃ tvayā vṛtam / bhakto hi me tvamatyarthaṃ nātra kāryā vicāraṇā
34 ॥ मयैवावगतं सर्वं त्दृदि वत्ते ऽद्यवर्त्तते । तस्माद्ब्रवीमि यत्त्वाहं तत्कुरुष्वाविशङ्कितम्
34 // mayaivāvagataṃ sarvaṃ tdṛdi vatte 'dyavarttate / tasmādbravīmi yattvāhaṃ tatkuruṣvāviśaṅkitam
35 ॥ नास्त्राणां धारणे वत्स विद्यते शक्तिरद्य ते । रौद्राणां तेन भूयो ऽपि तपो घोरं समाचर
35 // nāstrāṇāṃ dhāraṇe vatsa vidyate śaktiradya te / raudrāṇāṃ tena bhūyo 'pi tapo ghoraṃ samācara
36 ॥ परीत्य पृथिवीं सर्वां सर्वतीर्थेषु च क्रमात् । स्रात्वा पवित्रदेहस्त्तवं सर्वाण्यस्त्राण्यवाप्स्यसि
36 // parītya pṛthivīṃ sarvāṃ sarvatīrtheṣu ca kramāt / srātvā pavitradehasttavaṃ sarvāṇyastrāṇyavāpsyasi
37 ॥ इत्युक्त्वान्तर्दधे देवस्तेनैव वपुषा विभुः । रामस्य पश्यतो राजन्क्षणेन भवभागकृत्
37 // ityuktvāntardadhe devastenaiva vapuṣā vibhuḥ / rāmasya paśyato rājankṣaṇena bhavabhāgakṛt
38 ॥ अन्तर्हिते जगन्नाथे रामो नत्वा तु शङ्करम् । परीत्यवसुधां सर्वां तीर्थस्नाने ऽकरोन्मनः
38 // antarhite jagannāthe rāmo natvā tu śaṅkaram / parītyavasudhāṃ sarvāṃ tīrthasnāne 'karonmanaḥ
39 ॥ ततः स पृथिवीं सर्वां परिक्रम्य यथाक्रमम् । चकार सर्वतीर्थेषु स्नानं विधिवदात्मवान्
39 // tataḥ sa pṛthivīṃ sarvāṃ parikramya yathākramam / cakāra sarvatīrtheṣu snānaṃ vidhivadātmavān
40 ॥ तीर्थेषु क्षेत्रमुख्येषु तथा देवालयेषु च । पितॄन्देवांश्च विधिवदतर्पयदतन्द्रितः
40 // tīrtheṣu kṣetramukhyeṣu tathā devālayeṣu ca / pitṝndevāṃśca vidhivadatarpayadatandritaḥ
41 ॥ उपवासतपोहोमजपस्नानादिसुक्रियाः । तीर्थेषु विधिवत्कुर्वन्परिचक्राम मेदिनीम्
41 // upavāsatapohomajapasnānādisukriyāḥ / tīrtheṣu vidhivatkurvanparicakrāma medinīm
42 ॥ एवं क्रमेण तीर्थेषु स्नात्वा चैव वसुंधराम् । प्रदक्षिणीकृत्य शनैः शुद्धदेहो ऽभवन्नृप
42 // evaṃ krameṇa tīrtheṣu snātvā caiva vasuṃdharām / pradakṣiṇīkṛtya śanaiḥ śuddhadeho 'bhavannṛpa
43 ॥ परीत्यैवं वसुमतीं भार्गवः शंभुशासनात् । जगाम् भूयस्तं देशं यत्र पूर्वमुवास सः
43 // parītyaivaṃ vasumatīṃ bhārgavaḥ śaṃbhuśāsanāt / jagām bhūyastaṃ deśaṃ yatra pūrvamuvāsa saḥ
44 ॥ गत्वा राजन्सतत्रैव स्थित्वा देवमुमापतिम् । भक्त्या संपूजयामास तपोभिर्न्नियमैरपि
44 // gatvā rājansatatraiva sthitvā devamumāpatim / bhaktyā saṃpūjayāmāsa tapobhirnniyamairapi
45 ॥ एतस्मिन्नेव काले तु देवानामसुरैः सह । बभूव सुचिरं राजन्संग्रामो रोमहर्षणः
45 // etasminneva kāle tu devānāmasuraiḥ saha / babhūva suciraṃ rājansaṃgrāmo romaharṣaṇaḥ
46 ॥ ततो देवान्पराजित्य युद्धे ऽतिबलिनो ऽसुराः । अवापुरमरैश्वर्यमशेषमकुतोभयाः
46 // tato devānparājitya yuddhe 'tibalino 'surāḥ / avāpuramaraiśvaryamaśeṣamakutobhayāḥ
47 ॥ युद्धे पराजिता देवाः सकला वासवादयः । शङ्करं शरणं चग्मुर्हतैश्वर्या ह्यरातिभिः
47 // yuddhe parājitā devāḥ sakalā vāsavādayaḥ / śaṅkaraṃ śaraṇaṃ cagmurhataiśvaryā hyarātibhiḥ
48 ॥ तोषयित्वा जगन्नाथं प्रणामजय संस्तवैः । प्रार्थयामासुरसुरान्हन्तुं देवाः पिनाकिनम्
48 // toṣayitvā jagannāthaṃ praṇāmajaya saṃstavaiḥ / prārthayāmāsurasurānhantuṃ devāḥ pinākinam
49 ॥ ततस्तेषां प्रतिश्रुत्य दानवानां वधं नृप । देवानां वरदः शंभुर्महो दरमुवाच ह
49 // tatasteṣāṃ pratiśrutya dānavānāṃ vadhaṃ nṛpa / devānāṃ varadaḥ śaṃbhurmaho daramuvāca ha
50 ॥ हिमद्रेर्दक्षिणे भागे रामो नाम महातपाः । मुनिपुत्रो ऽतितेजस्वी मामुद्दिश्य तपस्यति
50 // himadrerdakṣiṇe bhāge rāmo nāma mahātapāḥ / muniputro 'titejasvī māmuddiśya tapasyati
51 ॥ तत्र गत्वात्वमद्यैव निवेद्य मम शासनम् । महोदर तपस्यन्तं तमिहानय माचिरम्
51 // tatra gatvātvamadyaiva nivedya mama śāsanam / mahodara tapasyantaṃ tamihānaya māciram
52 ॥ इत्याज्ञप्रस्तथेत्युक्त्वा प्रणभ्येशं महोदरः । जगाम वायुवेगेन यत्र रामो व्यवस्थितः
52 // ityājñaprastathetyuktvā praṇabhyeśaṃ mahodaraḥ / jagāma vāyuvegena yatra rāmo vyavasthitaḥ
53 ॥ समासाद्य स तं देशं दृष्ट्वा रामं महामुनिम् । तपस्यन्तमिदं वाक्यमुवाच विनयान्वितः
53 // samāsādya sa taṃ deśaṃ dṛṣṭvā rāmaṃ mahāmunim / tapasyantamidaṃ vākyamuvāca vinayānvitaḥ
54 ॥ द्रष्टुमिच्छति शम्भुस्त्वां भृगुवर्यं तदाज्ञया । आगतो ऽहं तदागच्छ तत्पादांबुजसन्निधिम्
54 // draṣṭumicchati śambhustvāṃ bhṛguvaryaṃ tadājñayā / āgato 'haṃ tadāgaccha tatpādāṃbujasannidhim
55 ॥ तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शीघ्रमुत्थाय भार्गवः । तदाज्ञां शिरसानन्द्य तथेति प्रत्यभाषत
55 // tacchrutvā vacanaṃ tasya śīghramutthāya bhārgavaḥ / tadājñāṃ śirasānandya tatheti pratyabhāṣata
56 ॥ ततो रामं त्वरोपेतः शंभुपार्श्वं महोदरः । प्रापयामास सहसा कैलासे नागसत्तमे
56 // tato rāmaṃ tvaropetaḥ śaṃbhupārśvaṃ mahodaraḥ / prāpayāmāsa sahasā kailāse nāgasattame
57 ॥ सहितं सकलैर्भूतैरिन्द्राद्यैश्च सहामरैः । ददर्श भार्गवश्रेष्ठः शङ्करं भक्तवत्सलम्
57 // sahitaṃ sakalairbhūtairindrādyaiśca sahāmaraiḥ / dadarśa bhārgavaśreṣṭhaḥ śaṅkaraṃ bhaktavatsalam
58 ॥ संस्तूयमानं मुनिभिर्नारदाद्यैस्तपोधनैः । गन्धर्वैरुपगायद्भिर्नृत्यद्भिश्चाप्सरोगणैः
58 // saṃstūyamānaṃ munibhirnāradādyaistapodhanaiḥ / gandharvairupagāyadbhirnṛtyadbhiścāpsarogaṇaiḥ
59 ॥ उपास्यमानं देवेशं गजचर्मधृताम्बरम् । भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्
59 // upāsyamānaṃ deveśaṃ gajacarmadhṛtāmbaram / bhasmoddhūlitasarvāṅgaṃ trinetraṃ candraśekharam
60 ॥ धृतपिङ्गजटाभारं नागाभरमभूषितम् । प्रलम्बोष्ठभुजं सौम्यं प्रसन्नमुखपङ्कजम्
60 // dhṛtapiṅgajaṭābhāraṃ nāgābharamabhūṣitam / pralamboṣṭhabhujaṃ saumyaṃ prasannamukhapaṅkajam
61 ॥ आस्थितं काञ्चने पट्टे गीर्वाणसमितौ नृप । उपासर्पत्तु देवेशं भृगुवर्यः कृताञ्जलिः
61 // āsthitaṃ kāñcane paṭṭe gīrvāṇasamitau nṛpa / upāsarpattu deveśaṃ bhṛguvaryaḥ kṛtāñjaliḥ
62 ॥ श्रीकण्ठदर्शनोद्वत्तरोमाञ्चाञ्चितविग्रहः । बाष्पत्तु सिक्तकायेन स तु गत्वा हरान्तिकम्
62 // śrīkaṇṭhadarśanodvattaromāñcāñcitavigrahaḥ / bāṣpattu siktakāyena sa tu gatvā harāntikam
63 ॥ भक्त्या ससंभ्रमं वाचा हर्षगद्गदयासकृत् । नमस्ते देवदेवेति व्यालपन्नाकुलाक्षरम्
63 // bhaktyā sasaṃbhramaṃ vācā harṣagadgadayāsakṛt / namaste devadeveti vyālapannākulākṣaram
64 ॥ पपात संस्पृशन्मूर्ध्ना चरणौ पुरविद्विषः । पश्यतां देववृन्दानां मध्ये भृगुकुलोद्वहम्
64 // papāta saṃspṛśanmūrdhnā caraṇau puravidviṣaḥ / paśyatāṃ devavṛndānāṃ madhye bhṛgukulodvaham
65 ॥ तमुत्थाप्य शिवः प्रीतः प्रसन्नमुखपङ्कजम् । रामं मधुरया वाचा प्रहसन्नाह सादरम्
65 // tamutthāpya śivaḥ prītaḥ prasannamukhapaṅkajam / rāmaṃ madhurayā vācā prahasannāha sādaram
66 ॥ इमे दैत्यगणैः क्रान्ताः स्वाधिष्ठानात्परिच्युताः । अशक्रुवन्तस्तान्हन्तुं गीर्वाणा मामुपागताः
66 // ime daityagaṇaiḥ krāntāḥ svādhiṣṭhānātparicyutāḥ / aśakruvantastānhantuṃ gīrvāṇā māmupāgatāḥ
67 ॥ तस्मान्ममाज्ञया राम देवानां च प्रियेप्सया । जहि दैत्यगणान्सर्वान्समर्थस्त्वं हि मे मतः
67 // tasmānmamājñayā rāma devānāṃ ca priyepsayā / jahi daityagaṇānsarvānsamarthastvaṃ hi me mataḥ
68 ॥ ततो रामो ऽब्रवीच्छर्वं प्रणिपत्य कृताञ्जलिः । शृण्वतां सर्वदेवानां सप्रश्रयमिदं वचः
68 // tato rāmo 'bravīccharvaṃ praṇipatya kṛtāñjaliḥ / śṛṇvatāṃ sarvadevānāṃ sapraśrayamidaṃ vacaḥ
69 ॥ स्वामिन्न विदितं किं ते सर्वज्ञस्याखिलात्मनः । तथापि विज्ञापयतो वचनं मे ऽवधारय
69 // svāminna viditaṃ kiṃ te sarvajñasyākhilātmanaḥ / tathāpi vijñāpayato vacanaṃ me 'vadhāraya
70 ॥ यदि शक्रादिभिर्देवैरखिलैरमरारयः । न शक्या हन्तुमेकस्य शक्याः स्यस्ते कथं मम
70 // yadi śakrādibhirdevairakhilairamarārayaḥ / na śakyā hantumekasya śakyāḥ syaste kathaṃ mama
71 ॥ अनस्त्रज्ञो ऽस्मि देवेश युद्धानामप्यकोविदः । कथं हनिष्ये सकलान्सुरशत्रूननायुधः
71 // anastrajño 'smi deveśa yuddhānāmapyakovidaḥ / kathaṃ haniṣye sakalānsuraśatrūnanāyudhaḥ
72 ॥ इत्युक्तस्तेन देवेशः सितं कालाग्निसप्रभम् । शैवमस्त्रमयं तेजो ददौ तस्मै महात्मने
72 // ityuktastena deveśaḥ sitaṃ kālāgnisaprabham / śaivamastramayaṃ tejo dadau tasmai mahātmane
73 ॥ आत्मीयं परशुं दत्वा सर्वशस्त्राभिभावकम् । रामपाह प्रसन्नात्मा गीर्वाणानां तु शृण्वतम्
73 // ātmīyaṃ paraśuṃ datvā sarvaśastrābhibhāvakam / rāmapāha prasannātmā gīrvāṇānāṃ tu śṛṇvatam
74 ॥ मत्प्रसादेन सकलान्सुरशत्रून्विनिघ्नतः । शक्तिर्भवतु ते सौम्य समस्तारिदुरासदा
74 // matprasādena sakalānsuraśatrūnvinighnataḥ / śaktirbhavatu te saumya samastāridurāsadā
75 ॥ अनेनैवायुधेन त्वं गच्छ युध्यस्व शत्रुभिः । स्वयमेव च वेत्सि त्वं यथावद्युद्धकौशलम्
75 // anenaivāyudhena tvaṃ gaccha yudhyasva śatrubhiḥ / svayameva ca vetsi tvaṃ yathāvadyuddhakauśalam
76 ॥ वसिष्ठ उवाच एवमुक्तस्ततो रामः शंभुना तं प्रणम्य च । जग्राह परशुं शैव विबुधारिवधोद्यतः
76 // vasiṣṭha uvāca evamuktastato rāmaḥ śaṃbhunā taṃ praṇamya ca / jagrāha paraśuṃ śaiva vibudhārivadhodyataḥ
77 ॥ ततः स शुशुभे रामो विष्णुतेर्ञ्जो ऽशसंभवः । रुद्रभक्त्या समायुक्तो द्युत्येव सवितुर्महः
77 // tataḥ sa śuśubhe rāmo viṣṇuterñjo 'śasaṃbhavaḥ / rudrabhaktyā samāyukto dyutyeva saviturmahaḥ
78 ॥ सो ऽनुज्ञातस्त्रिनेत्रेण देवैः सर्वैः समन्वितः । जगाम हन्तुमसुरान्युद्धाय कृतनिश्चयः
78 // so 'nujñātastrinetreṇa devaiḥ sarvaiḥ samanvitaḥ / jagāma hantumasurānyuddhāya kṛtaniścayaḥ
79 ॥ ततो ऽभवत्पुनर्युद्धं देवानामसुरैः सह । त्रैलोक्यविजयोद्युक्तै राजन्नतिभयङ्करम्
79 // tato 'bhavatpunaryuddhaṃ devānāmasuraiḥ saha / trailokyavijayodyuktai rājannatibhayaṅkaram
80 ॥ अथ रामो महाबाहुस्तस्मिन्युद्धे सुदारुणे । कुद्धः परशुना तेन निजघान महासुरान्
80 // atha rāmo mahābāhustasminyuddhe sudāruṇe / kuddhaḥ paraśunā tena nijaghāna mahāsurān
81 ॥ प्रहारैरशनिप्रख्यैर्निघ्नन्दैत्यान्सहस्रशः । चचार समरे रामः क्रुद्धः काल इवापरः
81 // prahārairaśaniprakhyairnighnandaityānsahasraśaḥ / cacāra samare rāmaḥ kruddhaḥ kāla ivāparaḥ
82 ॥ हत्वा तु सकलान्दैत्यान्देवान्सर्वानहर्षयत् । क्षणेन नाशयामास रामः प्रहरतां वरः
82 // hatvā tu sakalāndaityāndevānsarvānaharṣayat / kṣaṇena nāśayāmāsa rāmaḥ praharatāṃ varaḥ
83 ॥ रामेण हन्यमा नास्तु समस्ता दैत्यदानवाः । ददृशुः सर्वतो रामं हतशेषा भयान्विताः
83 // rāmeṇa hanyamā nāstu samastā daityadānavāḥ / dadṛśuḥ sarvato rāmaṃ hataśeṣā bhayānvitāḥ
84 ॥ हतेष्वसुरसंघेषु विद्रुतेषु च कृत्स्नशः । राममामन्त्र्य विबुधाः प्रययुस्त्रिदिवं पुनः
84 // hateṣvasurasaṃgheṣu vidruteṣu ca kṛtsnaśaḥ / rāmamāmantrya vibudhāḥ prayayustridivaṃ punaḥ
85 ॥ रामो ऽपि हत्वा दितिजानभ्यनुज्ञाप्य चामरान् । स्वमाश्रमं समापेदे तपस्यासक्तमानसः
85 // rāmo 'pi hatvā ditijānabhyanujñāpya cāmarān / svamāśramaṃ samāpede tapasyāsaktamānasaḥ
86 ॥ मृगव्याधप्रतिकृतिं कृत्वा शम्भोर्महामतिः । भक्त्या संपूजयामास स तस्मिन्नाश्रमेवशी
86 // mṛgavyādhapratikṛtiṃ kṛtvā śambhormahāmatiḥ / bhaktyā saṃpūjayāmāsa sa tasminnāśramevaśī
87 ॥ गन्धैः पुष्पैस्तथा हृद्यैर्नैवेद्यैरभिवन्दनैः । स्तोत्रैश्च विधिवद्भक्त्या परां प्रीतिमुपानयत्
87 // gandhaiḥ puṣpaistathā hṛdyairnaivedyairabhivandanaiḥ / stotraiśca vidhivadbhaktyā parāṃ prītimupānayat