32 ॥ इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते त्रिचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः ॥ 43॥ वसिष्ठ उवाच राजन्नेवं भृगुर्विद्वान्पश्यञ्जनपदान्बहून् । समाजगाम धर्मात्माकृतव्रणसमन्वितः
32 // iti śrī brahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamābhāge tṛtīya upoddhātapāde bhārgavacarite tricatvāriṃśattamo 'dhyāyaḥ // 43// vasiṣṭha uvāca rājannevaṃ bhṛgurvidvānpaśyañjanapadānbahūn / samājagāma dharmātmākṛtavraṇasamanvitaḥ
1 ॥ निलिल्युः क्षत्त्रियाः सर्वे यत्र तत्र निरीक्ष्य तम् । व्रजन्तं भार्गवं मार्गे प्राणरक्षणतत्पराः
1 // nililyuḥ kṣattriyāḥ sarve yatra tatra nirīkṣya tam / vrajantaṃ bhārgavaṃ mārge prāṇarakṣaṇatatparāḥ
2 ॥ अथाससाद राजेन्द्र रामः स्वपितुराश्रमम् । शान्तसत्त्वसमाकीर्णं वेदध्त्रनिनिनादितम्
2 // athāsasāda rājendra rāmaḥ svapiturāśramam / śāntasattvasamākīrṇaṃ vedadhtraninināditam
3 ॥ यत्र सिंहा मृगा गावो नागमार्ज्जारमूषकाः । समं च रन्ति संहृष्टा भयं त्यक्त्वा सुदूरतः
3 // yatra siṃhā mṛgā gāvo nāgamārjjāramūṣakāḥ / samaṃ ca ranti saṃhṛṣṭā bhayaṃ tyaktvā sudūrataḥ
4 ॥ यत्र धूमं समीक्ष्यैव ह्यग्निहोत्रसमुद्भवम् । उन्नदन्ति मयूराश्च नृत्यन्ति च महीपने
4 // yatra dhūmaṃ samīkṣyaiva hyagnihotrasamudbhavam / unnadanti mayūrāśca nṛtyanti ca mahīpane
5 ॥ यत्र सायन्तने काले सूर्यस्याभिमुखं द्विजैः । जलाञ्जलीन्प्रक्षिपद्भिः क्रियते भूर्चलाविला
5 // yatra sāyantane kāle sūryasyābhimukhaṃ dvijaiḥ / jalāñjalīnprakṣipadbhiḥ kriyate bhūrcalāvilā
6 ॥ यत्रान्तेवासिभिर्नित्यं वेदाः शास्त्राणि संहिताः । अभ्यस्यन्ते मुदा युक्तैर्ब्रह्मचर्यव्रते स्थितैः
6 // yatrāntevāsibhirnityaṃ vedāḥ śāstrāṇi saṃhitāḥ / abhyasyante mudā yuktairbrahmacaryavrate sthitaiḥ
7 ॥ अथ रामः प्रसन्नात्मा पश्यन्नाश्रमसंपदम् । प्रविवेश शनै राजन्नकृतव्रणसंयुतः
7 // atha rāmaḥ prasannātmā paśyannāśramasaṃpadam / praviveśa śanai rājannakṛtavraṇasaṃyutaḥ
8 ॥ जयशब्दं नमःशब्दं प्रोच्चरद्भिर्द्विजात्मजैः । द्विजैश्च सत्कृतो रामः परं हर्षमुपागतः
8 // jayaśabdaṃ namaḥśabdaṃ proccaradbhirdvijātmajaiḥ / dvijaiśca satkṛto rāmaḥ paraṃ harṣamupāgataḥ
9 ॥ आश्रमाभ्यन्तरे तत्र संप्रविश्य निजं गृहम् । ददर्श पितरं रामो जमदग्निं तपोनिधिम्
9 // āśramābhyantare tatra saṃpraviśya nijaṃ gṛham / dadarśa pitaraṃ rāmo jamadagniṃ taponidhim
10 ॥ साक्षाद्भृगुमिवासीनं निग्रहानुग्रहक्षमम् । पपात चरणोपान्ते ह्यष्टाङ्गालिङ्गितावनिः
10 // sākṣādbhṛgumivāsīnaṃ nigrahānugrahakṣamam / papāta caraṇopānte hyaṣṭāṅgāliṅgitāvaniḥ
11 ॥ रामो ऽहं तवा दासो ऽस्मि प्रोच्चरन्निति भूपते । जग्राह चरणौ चापि विधिवत्सज्जनाग्रणीः
11 // rāmo 'haṃ tavā dāso 'smi proccaranniti bhūpate / jagrāha caraṇau cāpi vidhivatsajjanāgraṇīḥ
12 ॥ अथ मातुश्च चरणवभिवाद्य कृताञ्जलिः । उवाच प्रणतो वाक्यं तयोः संहर्षकारणम्
12 // atha mātuśca caraṇavabhivādya kṛtāñjaliḥ / uvāca praṇato vākyaṃ tayoḥ saṃharṣakāraṇam
13 ॥ राम उवाच पितस्तव प्रभावेण तपसो ऽतिदुरासदः । कार्त्तवीर्यो हतो युद्धे समुत्रबलवाहनः
13 // rāma uvāca pitastava prabhāveṇa tapaso 'tidurāsadaḥ / kārttavīryo hato yuddhe samutrabalavāhanaḥ
14 ॥ यस्ते ऽपराधं कृतवान्दुष्टमन्त्रिप्रचोदितः । तस्य दण्डो मया दत्तः प्रसह्य मुनिपुङ्गव
14 // yaste 'parādhaṃ kṛtavānduṣṭamantripracoditaḥ / tasya daṇḍo mayā dattaḥ prasahya munipuṅgava
15 ॥ भवन्तं तु नमस्कृत्य गतो ऽहं ब्रह्मणोंऽतिकम् । तं नमस्कृत्य विधिवत्स्वकार्यं प्रत्यवेदयम्
15 // bhavantaṃ tu namaskṛtya gato 'haṃ brahmaṇoṃ'tikam / taṃ namaskṛtya vidhivatsvakāryaṃ pratyavedayam
16 ॥ समामुवाच भगवाञ्छ्रुत्वा वृत्तान्तमादितः । व्रज स्वकार्यसिद्ध्यर्थं शिवलोकं सनातनम्
16 // samāmuvāca bhagavāñchrutvā vṛttāntamāditaḥ / vraja svakāryasiddhyarthaṃ śivalokaṃ sanātanam
17 ॥ श्रुत्वाहं तद्वयस्तात नमस्कृत्य पिता महम् । गतवाञ्छिवलोकं वै हरदर्शनकाङ्क्षया
17 // śrutvāhaṃ tadvayastāta namaskṛtya pitā maham / gatavāñchivalokaṃ vai haradarśanakāṅkṣayā
18 ॥ प्रविश्य तत्र भगवन्नुमया सहितः शिवः । नमस्कृतो मया देवो वाञ्छितार्थ प्रदायकः
18 // praviśya tatra bhagavannumayā sahitaḥ śivaḥ / namaskṛto mayā devo vāñchitārtha pradāyakaḥ
19 ॥ तदग्रे निखिलः स्वीयो वृत्तान्तो विनिवेदितः । मया समाहितधिया स सर्वं श्रुतवानपि
19 // tadagre nikhilaḥ svīyo vṛttānto viniveditaḥ / mayā samāhitadhiyā sa sarvaṃ śrutavānapi
20 ॥ श्रुत्वा विचार्य त त्सर्वं ददौ मह्यं कृपान्वितः । त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं सर्वसिद्धिदम्
20 // śrutvā vicārya ta tsarvaṃ dadau mahyaṃ kṛpānvitaḥ / trailokyavijayaṃ nāma kavacaṃ sarvasiddhidam
21 ॥ तल्लब्ध्वा तं नमस्कृत्य पुष्करं समुपागतः । तत्राहं साधयित्वा तु कवचं हृष्टमानसः
21 // tallabdhvā taṃ namaskṛtya puṣkaraṃ samupāgataḥ / tatrāhaṃ sādhayitvā tu kavacaṃ hṛṣṭamānasaḥ
22 ॥ कार्त्तवीर्यं निहत्याजौ शिवलोकं पुनर्गतः । तत्र तौ तु मया दृष्टौ द्वारे स्कन्दविनायकौ
22 // kārttavīryaṃ nihatyājau śivalokaṃ punargataḥ / tatra tau tu mayā dṛṣṭau dvāre skandavināyakau
23 ॥ तौनमस्कृत्य धर्मज्ञ प्रवेष्टुं चोद्यतो ऽभवम् । स मामवेक्ष्य गामपो विशन्तं त्वरयान्वितम्
23 // taunamaskṛtya dharmajña praveṣṭuṃ codyato 'bhavam / sa māmavekṣya gāmapo viśantaṃ tvarayānvitam
24 ॥ वारयामास सहसा नाद्यावसर इत्यथ । मम तेन पितस्तत्र वाग्युद्धं हस्तकर्षणम्
24 // vārayāmāsa sahasā nādyāvasara ityatha / mama tena pitastatra vāgyuddhaṃ hastakarṣaṇam
25 ॥ सञ्जातपरशुक्षेममतो ऽभूद्भृगुनन्दन । स तज्ज्ञात्वा समुद्गृह्य मामधश्चोर्द्ध्वमेव च
25 // sañjātaparaśukṣemamato 'bhūdbhṛgunandana / sa tajjñātvā samudgṛhya māmadhaścorddhvameva ca
26 ॥ करेण भ्रामयामास पुनश्चानीतवांस्ततः । तं दृष्ट्वातिक्रुधा क्षिप्तः कुठारो हि मया ततः
26 // kareṇa bhrāmayāmāsa punaścānītavāṃstataḥ / taṃ dṛṣṭvātikrudhā kṣiptaḥ kuṭhāro hi mayā tataḥ
27 ॥ दन्तो निपति,स्तस्य ततो देव उपागतः । पार्वती तत्र रुष्टाभूत्तदा कृष्णः समागतः
27 // danto nipati,stasya tato deva upāgataḥ / pārvatī tatra ruṣṭābhūttadā kṛṣṇaḥ samāgataḥ
28 ॥ राधया सहितस्तेन सानुनीता वरं ददौ । मह्यं कृष्मो जगामाथ तेन मैत्रीं विधाय च
28 // rādhayā sahitastena sānunītā varaṃ dadau / mahyaṃ kṛṣmo jagāmātha tena maitrīṃ vidhāya ca
29 ॥ ततः प्रणम्य देवेशौ पार्वतीपरमेश्वरौ । आगतस्तव सान्निध्यमकृतव्रणसंयुतः
29 // tataḥ praṇamya deveśau pārvatīparameśvarau / āgatastava sānnidhyamakṛtavraṇasaṃyutaḥ
30 ॥ वसिष्ठ उवाच इत्यक्त्वा भार्गवो रामो विरराम च भूपते । जमदग्निरुवाचेदं रामं शत्रुनिबर्हणम्
30 // vasiṣṭha uvāca ityaktvā bhārgavo rāmo virarāma ca bhūpate / jamadagniruvācedaṃ rāmaṃ śatrunibarhaṇam
31 ॥ जमदग्निरुवाच क्षत्रहत्याभिभूतस्त्वं तावद्दोषोपशान्तये । प्रयश्चित्तं ततस्तावद्यथावत्कर्तुमर्हसि
31 // jamadagniruvāca kṣatrahatyābhibhūtastvaṃ tāvaddoṣopaśāntaye / prayaścittaṃ tatastāvadyathāvatkartumarhasi
32 ॥ इत्युक्तः प्राह पितरं रामो मतिमतां वरः । प्रायश्चित्तं तु तद्योग्यं त्वं मे निर्देष्टुमर्हसि
32 // ityuktaḥ prāha pitaraṃ rāmo matimatāṃ varaḥ / prāyaścittaṃ tu tadyogyaṃ tvaṃ me nirdeṣṭumarhasi
33 ॥ जमदग्निरुवाच व्रतैश्च नियमैश्चैव कर्षयन्देहमात्मनः । शाकमूलफलाहारो द्वादशाब्दं तपश्चर
33 // jamadagniruvāca vrataiśca niyamaiścaiva karṣayandehamātmanaḥ / śākamūlaphalāhāro dvādaśābdaṃ tapaścara
34 ॥ वसिष्ठ उवाच इत्युक्तः प्रणिपत्यैनं मातरं च भृगूद्वहः । प्रययौ तपसे राजन्नकृतव्रणसंयुतः
34 // vasiṣṭha uvāca ityuktaḥ praṇipatyainaṃ mātaraṃ ca bhṛgūdvahaḥ / prayayau tapase rājannakṛtavraṇasaṃyutaḥ
35 ॥ स गत्वा पर्वत वरं महेन्द्रमरिकर्षणः । कृत्वाऽश्रमपदं तस्मिंस्तपस्तेपे सुदुश्चरम्
35 // sa gatvā parvata varaṃ mahendramarikarṣaṇaḥ / kṛtvā'śramapadaṃ tasmiṃstapastepe suduścaram
36 ॥ व्रतैस्तपोभिर्नियमैर्देवताराधनैरपि । निन्ये वर्षाणि कति चिद्रामस्तस्मिन्महामनाः
36 // vrataistapobhirniyamairdevatārādhanairapi / ninye varṣāṇi kati cidrāmastasminmahāmanāḥ