102 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे ऋषिवंशवर्णनं नामाष्टमो ऽध्यायः ॥ 8॥ ऋषय ऊचुः कथं द्विवारावुत्पन्ना भवानी प्राक्सती तु या । आसीद्दाक्षायणी पूर्वमुमा कथमजायत
102 // iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde ṛṣivaṃśavarṇanaṃ nāmāṣṭamo 'dhyāyaḥ // 8// ṛṣaya ūcuḥ kathaṃ dvivārāvutpannā bhavānī prāksatī tu yā / āsīddākṣāyaṇī pūrvamumā kathamajāyata
1 ॥ मेनायां पितृकन्यायां जनयञ्छैलराट् स्वयम् । के वै ते पितरो नाम येषां मेना तु मानसी
1 // menāyāṃ pitṛkanyāyāṃ janayañchailarāṭ svayam / ke vai te pitaro nāma yeṣāṃ menā tu mānasī
2 ॥ मैनाकश्चैव दोहित्रो दौहित्री च तथा ह्युमा । एकपर्णा तथा चैव तथा चैवैकपाटला
2 // mainākaścaiva dohitro dauhitrī ca tathā hyumā / ekaparṇā tathā caiva tathā caivaikapāṭalā
3 ॥ गङ्गा चापि सरिच्छ्रेष्ठा सर्वासां पूर्वजा तथा । सर्वमेतत्वयोद्दिष्टं निर्देशं तस्य नो वद
3 // gaṅgā cāpi saricchreṣṭhā sarvāsāṃ pūrvajā tathā / sarvametatvayoddiṣṭaṃ nirdeśaṃ tasya no vada
4 ॥ श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते श्राद्धस्य च विधिं परम् । पुत्राश्च के स्मृतास्तेषां कथं च पितरस्तु ते
4 // śrotumicchāmi bhadraṃ te śrāddhasya ca vidhiṃ param / putrāśca ke smṛtāsteṣāṃ kathaṃ ca pitarastu te
5 ॥ कथं वा ते समुत्पन्नाः किंना मानः किमात्मकाः । स्वर्गे वै पितरो ह्येते देवानामपि देवताः
5 // kathaṃ vā te samutpannāḥ kiṃnā mānaḥ kimātmakāḥ / svarge vai pitaro hyete devānāmapi devatāḥ
6 ॥ एवं वेदितुमिच्छामि पितॄणां सर्गमुत्तममा । यथा च दत्तमस्माभिः सार्द्धं प्रीणाति वै पितॄन्
6 // evaṃ veditumicchāmi pitṝṇāṃ sargamuttamamā / yathā ca dattamasmābhiḥ sārddhaṃ prīṇāti vai pitṝn
7 ॥ यदर्थं ते न दृश्यन्ते तत्र किं कारणं स्मृतम् । स्वर्गे तु के च वर्त्तन्ते पितरो नरके व के
7 // yadarthaṃ te na dṛśyante tatra kiṃ kāraṇaṃ smṛtam / svarge tu ke ca varttante pitaro narake va ke
8 ॥ अभिसंभाष्य पितरं पितुश्च पितरं तथा । प्रतितामहं तथा चैव त्रिषु पिण्डेषु नामतः
8 // abhisaṃbhāṣya pitaraṃ pituśca pitaraṃ tathā / pratitāmahaṃ tathā caiva triṣu piṇḍeṣu nāmataḥ
9 ॥ नाम्ना दत्तानि श्राद्धानि कथं गच्छन्ति वै पितॄन् । कथं च शक्तास्ते दातुं नरकस्थाः फलं पुनः
9 // nāmnā dattāni śrāddhāni kathaṃ gacchanti vai pitṝn / kathaṃ ca śaktāste dātuṃ narakasthāḥ phalaṃ punaḥ
10 ॥ के च ते पितरो नाम कान्यजामो वयं पुनः । देवा अपि पितॄन् स्वर्गे यजन्तीति हि नः श्रुतम्
10 // ke ca te pitaro nāma kānyajāmo vayaṃ punaḥ / devā api pitṝn svarge yajantīti hi naḥ śrutam
11 ॥ एतदिच्छामि वै श्रोतुं विस्तरेण बहुश्रुतम् । स्पष्टाभिधान मपि वै तद्भवान्वक्तुमर्हसि
11 // etadicchāmi vai śrotuṃ vistareṇa bahuśrutam / spaṣṭābhidhāna mapi vai tadbhavānvaktumarhasi
12 ॥ सूत उवाच अत्र वो कीर्तयिष्यामि यथाप्रज्ञं यथाश्रुतम् । मन्वन्तरेषु जायन्ते पितरो देवसूनवः
12 // sūta uvāca atra vo kīrtayiṣyāmi yathāprajñaṃ yathāśrutam / manvantareṣu jāyante pitaro devasūnavaḥ
13 ॥ अतीतानागताः श्रेष्ठाः कनिष्ठाः क्रमशस्तु वै । देवैः सार्द्धं पुरातीताः पितरो ऽन्येन्तरेषु वै
13 // atītānāgatāḥ śreṣṭhāḥ kaniṣṭhāḥ kramaśastu vai / devaiḥ sārddhaṃ purātītāḥ pitaro 'nyentareṣu vai
14 ॥ वर्तन्ते सांप्रतं चे तु तान्वै पक्ष्यामि निश्चयात् । श्राद्धक्रियां मनुश्चैषां श्राद्धदेवः प्रवर्त्तयेत्
14 // vartante sāṃprataṃ ce tu tānvai pakṣyāmi niścayāt / śrāddhakriyāṃ manuścaiṣāṃ śrāddhadevaḥ pravarttayet
15 ॥ देवान्सृजत ब्रह्मा मां यक्ष्यन्तीति च प्रभुः । तमुत्सृज्य तदात्मानमयजंस्ते फलार्थिनः
15 // devānsṛjata brahmā māṃ yakṣyantīti ca prabhuḥ / tamutsṛjya tadātmānamayajaṃste phalārthinaḥ
16 ॥ ते शप्ता ब्रह्मणा मूढा नष्टसंज्ञा भविष्यथ । तस्मात्किञ्चिन्न जानीत ततो लोकेषु मुह्यत
16 // te śaptā brahmaṇā mūḍhā naṣṭasaṃjñā bhaviṣyatha / tasmātkiñcinna jānīta tato lokeṣu muhyata
17 ॥ ते भूयः प्रणताः सर्वे याचन्ति स्म पितामहम् । अनुग्रहाय लोकानां पुनस्तानब्रवीत्प्रभुः
17 // te bhūyaḥ praṇatāḥ sarve yācanti sma pitāmaham / anugrahāya lokānāṃ punastānabravītprabhuḥ
18 ॥ प्रायश्चित्तं चरध्वं वै व्यभिचारो हि वः कृतः । पुत्रान्स्वान्परिपृच्छध्वं ततो ज्ञानमवाप्स्यथ
18 // prāyaścittaṃ caradhvaṃ vai vyabhicāro hi vaḥ kṛtaḥ / putrānsvānparipṛcchadhvaṃ tato jñānamavāpsyatha
19 ॥ ततस्त स्वसुतांश्चैव प्रयश्चित्तजि घृक्षवः । अपृच्छन्संयतात्मानो विधिवच्च मिथो मिथः
19 // tatasta svasutāṃścaiva prayaścittaji ghṛkṣavaḥ / apṛcchansaṃyatātmāno vidhivacca mitho mithaḥ
20 ॥ तेभ्यस्ते नियतात्मानः पुत्राः शंसुरनेकधा । प्रयश्चित्तानि धर्मज्ञावाङ्मनः कर्मजानि च
20 // tebhyaste niyatātmānaḥ putrāḥ śaṃsuranekadhā / prayaścittāni dharmajñāvāṅmanaḥ karmajāni ca
21 ॥ ते पुत्रानब्रुवन्प्रीता लब्धसंज्ञा दिवौकसः । यूयं वै पितरो ऽस्माकं यैर्वयं प्रतिबोधिताः
21 // te putrānabruvanprītā labdhasaṃjñā divaukasaḥ / yūyaṃ vai pitaro 'smākaṃ yairvayaṃ pratibodhitāḥ
22 ॥ धर्मं ज्ञानं च वैराग्यं को वरो वः प्रदीयताम् । पुस्तानब्रवीद्ब्रह्मा यूयं वै सत्यवादिनः
22 // dharmaṃ jñānaṃ ca vairāgyaṃ ko varo vaḥ pradīyatām / pustānabravīdbrahmā yūyaṃ vai satyavādinaḥ
23 ॥ तस्माद्यदुक्तं युष्माभिस्तत्तथा न तदन्यथा । उक्तं च पितरो ऽस्माकं चेति वै तनयाः स्वकाः
23 // tasmādyaduktaṃ yuṣmābhistattathā na tadanyathā / uktaṃ ca pitaro 'smākaṃ ceti vai tanayāḥ svakāḥ
24 ॥ पितरस्ते भविष्यन्ति तेभ्यो ऽयं दीयतां वरः । तेनैव वचसा ते वै ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
24 // pitaraste bhaviṣyanti tebhyo 'yaṃ dīyatāṃ varaḥ / tenaiva vacasā te vai brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ
25 ॥ पुत्राः पितृत्वमाजग्मुः पुत्रत्वं पितरः पुनः । तस्मात्ते पितरः पुत्राः पितृत्वं तेषु तत्स्मृतम्
25 // putrāḥ pitṛtvamājagmuḥ putratvaṃ pitaraḥ punaḥ / tasmātte pitaraḥ putrāḥ pitṛtvaṃ teṣu tatsmṛtam
26 ॥ एवं स्मृत्वा पितॄन्पुत्राः पुत्रांश्चैव पितॄंस्तथा । व्याजहार पुनर्ब्रह्मा वितॄनात्मविवृद्धये
26 // evaṃ smṛtvā pitṝnputrāḥ putrāṃścaiva pitṝṃstathā / vyājahāra punarbrahmā vitṝnātmavivṛddhaye
27 ॥ यो ह्य निष्टान्पितॄञ्श्राद्धि क्रियां काञ्चितकरिष्यति । राक्षसा दानवाश्बैव फलं प्राप्स्यन्ति तस्य तत्
27 // yo hya niṣṭānpitṝñśrāddhi kriyāṃ kāñcitakariṣyati / rākṣasā dānavāśbaiva phalaṃ prāpsyanti tasya tat
28 ॥ श्राद्धैराप्यायिताश्चैव पितरः सोममव्ययम् । आप्यायमाना युष्माभिर्वर्द्धयिष्यन्ति नित्यशः
28 // śrāddhairāpyāyitāścaiva pitaraḥ somamavyayam / āpyāyamānā yuṣmābhirvarddhayiṣyanti nityaśaḥ
29 ॥ श्राद्धैराप्यायितः सोमो लोकानाप्याययिष्यति । कृत्स्नं सपर्वतवनं जङ्गमाजङ्गमैर्वृतम्
29 // śrāddhairāpyāyitaḥ somo lokānāpyāyayiṣyati / kṛtsnaṃ saparvatavanaṃ jaṅgamājaṅgamairvṛtam
30 ॥ श्राद्धानि पुष्टिकामाश्च ये करिष्यन्ति मानवाः । तेभ्यः पुष्टिं प्रजाश्चैव दास्यन्ति पितरः सदा
30 // śrāddhāni puṣṭikāmāśca ye kariṣyanti mānavāḥ / tebhyaḥ puṣṭiṃ prajāścaiva dāsyanti pitaraḥ sadā
31 ॥ श्राद्धे येभ्यः प्रदास्यन्ति त्रीन्पिण्डान्नामगोत्रतः । सर्वत्र वर्तमानास्ते पितरः प्रपितामहाः
31 // śrāddhe yebhyaḥ pradāsyanti trīnpiṇḍānnāmagotrataḥ / sarvatra vartamānāste pitaraḥ prapitāmahāḥ
32 ॥ तेषामाप्याययिष्यन्ति श्राद्धदानेन वै प्रजाः । एवमाज्ञा कृता पूर्वं ब्रह्मणा परमेष्ठिना
32 // teṣāmāpyāyayiṣyanti śrāddhadānena vai prajāḥ / evamājñā kṛtā pūrvaṃ brahmaṇā parameṣṭhinā
33 ॥ तेनैतत्सर्वथा सिद्धं दानमध्ययनं तपः । ते तु ज्ञानप्रदातारः पितरो वो न संशयः
33 // tenaitatsarvathā siddhaṃ dānamadhyayanaṃ tapaḥ / te tu jñānapradātāraḥ pitaro vo na saṃśayaḥ
34 ॥ इत्येते पितरो देवा देवाश्च पितरः पुनः । अन्योन्यपितरो ह्येते देवाश्च पितरश्च ह
34 // ityete pitaro devā devāśca pitaraḥ punaḥ / anyonyapitaro hyete devāśca pitaraśca ha
35 ॥ एतद्ब्रह्मवचः श्रुत्वा सूतस्य विदितात्मनः । पप्रच्छुर्मुनयो भूयः सूतं तस्माद्यदुत्तरम्
35 // etadbrahmavacaḥ śrutvā sūtasya viditātmanaḥ / papracchurmunayo bhūyaḥ sūtaṃ tasmādyaduttaram
36 ॥ ऋषय ऊचुः कियन्तो वै मुनिगणाः कस्मिन्काले च ते गणाः । पूर्वे तु देवप्रवरा देवानां सोमवर्द्धनाः
36 // ṛṣaya ūcuḥ kiyanto vai munigaṇāḥ kasminkāle ca te gaṇāḥ / pūrve tu devapravarā devānāṃ somavarddhanāḥ
37 ॥ सूत उवाच एतद्वो ऽहं प्रवक्ष्यामि पितृसर्गमनुत्तमम् । शंयुः पप्रच्छ यत्पूर्वं पितरं वै बृहस्पतिम्
37 // sūta uvāca etadvo 'haṃ pravakṣyāmi pitṛsargamanuttamam / śaṃyuḥ papraccha yatpūrvaṃ pitaraṃ vai bṛhaspatim
38 ॥ बृहस्पतिमुपासीनं सर्वज्ञानार्थकोविदम् । पुत्रः शंयुरिमं प्रश्नं पप्रच्छ विनयान्वितः
38 // bṛhaspatimupāsīnaṃ sarvajñānārthakovidam / putraḥ śaṃyurimaṃ praśnaṃ papraccha vinayānvitaḥ
39 ॥ क एते पितरो नाम कियन्तः के च नामतः । समुद्भूताः कथं चैते पितृत्वं समुपागताः
39 // ka ete pitaro nāma kiyantaḥ ke ca nāmataḥ / samudbhūtāḥ kathaṃ caite pitṛtvaṃ samupāgatāḥ
40 ॥ कस्माच्च पितरः पूर्वं यज्ञं पुष्णन्ति नित्यशः । क्रियाश्च सर्वा वर्त्तन्ते श्राद्धपूर्वा महात्मनाम्
40 // kasmācca pitaraḥ pūrvaṃ yajñaṃ puṣṇanti nityaśaḥ / kriyāśca sarvā varttante śrāddhapūrvā mahātmanām
41 ॥ कस्मै श्राद्धानि देयानि किं च दत्ते महाफलम् । केषु चाप्यक्षयं श्राद्धं तीर्थेषु च नदीषु च
41 // kasmai śrāddhāni deyāni kiṃ ca datte mahāphalam / keṣu cāpyakṣayaṃ śrāddhaṃ tīrtheṣu ca nadīṣu ca
42 ॥ केषु वै सर्वमाप्तोति श्राद्धं कृत्वा द्विजोत्तमः । कश्च कालो भवेच्छ्राद्धे विधिः कश्चानुवर्त्तते
42 // keṣu vai sarvamāptoti śrāddhaṃ kṛtvā dvijottamaḥ / kaśca kālo bhavecchrāddhe vidhiḥ kaścānuvarttate
43 ॥ एतदिच्छामि भगवन्विस्तरेण यथा तथा । व्याख्यातमानुपूर्व्येण यत्र चोदाहृतं मया
43 // etadicchāmi bhagavanvistareṇa yathā tathā / vyākhyātamānupūrvyeṇa yatra codāhṛtaṃ mayā
44 ॥ बृहस्पतिरिदं सम्यगेवं पृष्टो महामतिः । व्याजहारानुपूर्व्येण प्रश्नं प्रश्नविदां वरः
44 // bṛhaspatiridaṃ samyagevaṃ pṛṣṭo mahāmatiḥ / vyājahārānupūrvyeṇa praśnaṃ praśnavidāṃ varaḥ
45 ॥ बृहस्पतिरुवाच कथ यिष्यामि ते तात यन्मां त्वं परिपृच्छसि । विनयेन यथान्यायं गम्भीरं प्रश्नमुत्तमम्
45 // bṛhaspatiruvāca katha yiṣyāmi te tāta yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi / vinayena yathānyāyaṃ gambhīraṃ praśnamuttamam
46 ॥ द्यौरंरिक्षं पृथिवी नक्षत्राणि दिशस्त था । सूर्याचन्द्रमसौ चैव तथाहोरात्रमेव च
46 // dyauraṃrikṣaṃ pṛthivī nakṣatrāṇi diśasta thā / sūryācandramasau caiva tathāhorātrameva ca
47 ॥ न बभूवुस्तदा तात तमोभूतमभूज्जगत् । ब्रह्मैको दुश्चरं तत्र तताप परमं तपः
47 // na babhūvustadā tāta tamobhūtamabhūjjagat / brahmaiko duścaraṃ tatra tatāpa paramaṃ tapaḥ
48 ॥ शंयुस्तमब्रवीद्भूयः पितरं ब्रह्मवित्तमम् । सर्ववेदव्रतस्नातः सर्वज्ञानविदां वरः । कीदृशं सर्वभूतेशस्तपस्तेपे प्रजा पतिः
48 // śaṃyustamabravīdbhūyaḥ pitaraṃ brahmavittamam / sarvavedavratasnātaḥ sarvajñānavidāṃ varaḥ / kīdṛśaṃ sarvabhūteśastapastepe prajā patiḥ
49 ॥ बृहस्पतिरुवाच सर्वेषां तपसां यत्तत्तपो योगमनुत्तमम् । ध्यायंस्तदा स भगवांस्तेन लोकानवासृजत्
49 // bṛhaspatiruvāca sarveṣāṃ tapasāṃ yattattapo yogamanuttamam / dhyāyaṃstadā sa bhagavāṃstena lokānavāsṛjat
50 ॥ ज्ञानानि भूतभव्यानि लोका वेदाश्च सर्वशः । योगामृतास्तदा सृष्टा ब्रह्मणा लोकचक्षुषा
50 // jñānāni bhūtabhavyāni lokā vedāśca sarvaśaḥ / yogāmṛtāstadā sṛṣṭā brahmaṇā lokacakṣuṣā
51 ॥ लोकाः संतानका नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः । वैराजा इति विख्याता देवानां दिवि देवता। ॥ 52॥ योगेन तपसा युक्तः पूर्वमेव तदा प्रभुः । देवानसृजत ब्रह्मा योगयुक्तान्सनातनान्
51 // lokāḥ saṃtānakā nāma yatra tiṣṭhanti bhāsvarāḥ / vairājā iti vikhyātā devānāṃ divi devatā/ // 52// yogena tapasā yuktaḥ pūrvameva tadā prabhuḥ / devānasṛjata brahmā yogayuktānsanātanān
53 ॥ आदिदेवा इति ख्याता महासत्त्वा महौजसः । सर्वकामप्रदाः पूज्या देवादानवमानवैः
53 // ādidevā iti khyātā mahāsattvā mahaujasaḥ / sarvakāmapradāḥ pūjyā devādānavamānavaiḥ
54 ॥ तेषां सप्त समाख्याता गणास्त्रैलोक्यपूजिताः । अमूर्त्तयस्त्रयस्तेषां चत्वारस्तु समूर्त्तयः
54 // teṣāṃ sapta samākhyātā gaṇāstrailokyapūjitāḥ / amūrttayastrayasteṣāṃ catvārastu samūrttayaḥ
55 ॥ उपरिष्टात् त्रयस्तेषां वर्त्तन्ते भावमूर्त्तयः । तेषामधस्ताद्वर्त्तन्ते चत्वारः सूक्ष्ममूर्त्तयः
55 // upariṣṭāt trayasteṣāṃ varttante bhāvamūrttayaḥ / teṣāmadhastādvarttante catvāraḥ sūkṣmamūrttayaḥ
56 ॥ ततो देवास्ततो भूमिरेषा लोकपरंपरा । लोके वर्षन्ति ते ह्यस्मिंस्तेभ्यः पर्जन्यसंभवः
56 // tato devāstato bhūmireṣā lokaparaṃparā / loke varṣanti te hyasmiṃstebhyaḥ parjanyasaṃbhavaḥ
57 ॥ अन्नं भवति वै वृष्ट्या लोकानां संभवस्ततः । आप्याययन्ति ते यस्मात्सोमं चान्नं च योगतः
57 // annaṃ bhavati vai vṛṣṭyā lokānāṃ saṃbhavastataḥ / āpyāyayanti te yasmātsomaṃ cānnaṃ ca yogataḥ
58 ॥ ऊचुस्तान्वै पितॄंस्त स्माल्लोकानां लोकसत्तमाः । मनोजवाः स्वधाभक्ष्यः सर्वकामपरिष्कृताः
58 // ūcustānvai pitṝṃsta smāllokānāṃ lokasattamāḥ / manojavāḥ svadhābhakṣyaḥ sarvakāmapariṣkṛtāḥ
59 ॥ लोभमोहभयोपेता निश्चिन्ताः शोक वर्जिताः । एते योगं परित्यज्य प्राप्ता लोकान्सुदर्शनान्
59 // lobhamohabhayopetā niścintāḥ śoka varjitāḥ / ete yogaṃ parityajya prāptā lokānsudarśanān
60 ॥ दिव्याः पुण्या विपाप्मानो महात्मानो भवन्त्युत । ततो युगसहस्रान्ते जायन्ते ब्रह्मवादिनः
60 // divyāḥ puṇyā vipāpmāno mahātmāno bhavantyuta / tato yugasahasrānte jāyante brahmavādinaḥ
61 ॥ प्रतिलभ्य पुनर्योगं मोक्षं गच्छन्त्यमूर्त्तयः । व्यक्ताव्यक्तं परित्यज्य महायोगबलेन च
61 // pratilabhya punaryogaṃ mokṣaṃ gacchantyamūrttayaḥ / vyaktāvyaktaṃ parityajya mahāyogabalena ca
62 ॥ नश्यन्त्युल्केव गगने क्षणद्विद्युत्प्रभेव च । उत्सृज्य देहजालानि महायोगबलेन च
62 // naśyantyulkeva gagane kṣaṇadvidyutprabheva ca / utsṛjya dehajālāni mahāyogabalena ca
63 ॥ निराख्योपास्यता यान्ति सरितं सागरं यथा । क्रियया गुरुपूजाभिर्यागं कुर्वन्ति यत्नतः
63 // nirākhyopāsyatā yānti saritaṃ sāgaraṃ yathā / kriyayā gurupūjābhiryāgaṃ kurvanti yatnataḥ
64 ॥ श्राद्धे प्रीतास्ततः सोमं पितरो योगमास्थिताः । आप्याययन्ति योगेन त्रैलोक्यं येन जीवति
64 // śrāddhe prītāstataḥ somaṃ pitaro yogamāsthitāḥ / āpyāyayanti yogena trailokyaṃ yena jīvati
65 ॥ तस्माच्छ्राद्धानि देयानि योगानां यत्नतः सदा । पितॄणां हि बलं योगो योगात्सोमः प्रवर्त्तते
65 // tasmācchrāddhāni deyāni yogānāṃ yatnataḥ sadā / pitṝṇāṃ hi balaṃ yogo yogātsomaḥ pravarttate
66 ॥ सहस्रशतविप्रान्वै भोजयेद्यावदागतान् । एकस्तानपि मन्त्रज्ञः सर्वानर्हति तच्छृणु
66 // sahasraśataviprānvai bhojayedyāvadāgatān / ekastānapi mantrajñaḥ sarvānarhati tacchṛṇu
67 ॥ एतानेव च मन्त्रज्ञान्भोजयेद्यः समागतान् । एकस्तान्स्नातकः प्रितः सर्वानर्हति तच्छृणु
67 // etāneva ca mantrajñānbhojayedyaḥ samāgatān / ekastānsnātakaḥ pritaḥ sarvānarhati tacchṛṇu
68 ॥ मन्त्रज्ञानां सहस्रेण स्नातकानां शतेन च । योगाचार्येण यद्भुक्तं त्रायते महातो भयात्
68 // mantrajñānāṃ sahasreṇa snātakānāṃ śatena ca / yogācāryeṇa yadbhuktaṃ trāyate mahāto bhayāt
69 ॥ गृहस्थानां सहस्रेण वानप्रस्थशतेन च । ब्रह्मचारिसहस्रेण योग एव विशिष्यते
69 // gṛhasthānāṃ sahasreṇa vānaprasthaśatena ca / brahmacārisahasreṇa yoga eva viśiṣyate
70 ॥ नास्तिको वाप्यधर्मो वा संकीर्मस्तस्करो ऽपि वा । नान्यत्र तारणं दानं योगेष्वाह प्रजापतिः
70 // nāstiko vāpyadharmo vā saṃkīrmastaskaro 'pi vā / nānyatra tāraṇaṃ dānaṃ yogeṣvāha prajāpatiḥ
71 ॥ पितरस्तस्य तुष्यन्ति सुवृष्टेनैव कर्षकाः । पुत्रो वाप्यथ वा पौत्रो ध्यानिनं भोजयिष्यति
71 // pitarastasya tuṣyanti suvṛṣṭenaiva karṣakāḥ / putro vāpyatha vā pautro dhyāninaṃ bhojayiṣyati
72 ॥ अलाभे ध्याननिष्ठानां भोजयेद्ब्रह्मचारिणम् । तदलाभे उदसीनं गूहस्थमपि भोजयेत्
72 // alābhe dhyānaniṣṭhānāṃ bhojayedbrahmacāriṇam / tadalābhe udasīnaṃ gūhasthamapi bhojayet
73 ॥ यस्तिष्ठेदेकपादेन वायुभक्षः शतं समाः । ध्यानयोगी परस्तस्मादिति ब्रह्मानुशासनम्
73 // yastiṣṭhedekapādena vāyubhakṣaḥ śataṃ samāḥ / dhyānayogī parastasmāditi brahmānuśāsanam
74 ॥ आद्य एष गणः प्रोक्तः पितॄणाममितौजसाम् । भावयन्सर्वलोकान्वै स्थित एष गणः सदा
74 // ādya eṣa gaṇaḥ proktaḥ pitṝṇāmamitaujasām / bhāvayansarvalokānvai sthita eṣa gaṇaḥ sadā
75 ॥ अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि सर्वानपि गणान्पुनः । संततिं संस्थितिं चैव भावनां च यथाक्रमम्
75 // ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi sarvānapi gaṇānpunaḥ / saṃtatiṃ saṃsthitiṃ caiva bhāvanāṃ ca yathākramam