Living Bliss — Awakening Inner Bliss
Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः
Brahmāṇḍa Purāṇa

Parva 3 · Chapter 24

ब्रह्माण्डपुराणम्

BndP_3,24.

99 ॥ इति ब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे ललितोपाख्याने करङ्कादिपञ्चसेनापतिवधो नाम त्रयोविंशो ऽध्यायः हतेषु तेषु रोषान्धो निश्वसञ्छून्यकेश्वरः । कुजलाशमिति प्रोचे युयुत्साव्याकुलाशयः

99 // iti brahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge lalitopākhyāne karaṅkādipañcasenāpativadho nāma trayoviṃśo 'dhyāyaḥ hateṣu teṣu roṣāndho niśvasañchūnyakeśvaraḥ / kujalāśamiti proce yuyutsāvyākulāśayaḥ

BndP_3,24.

1 ॥ भद्र सेनापते ऽस्माकमभद्रं समुपागतम् । करङ्काद्यश्चमूनाथाः कन्दलद्भुजविक्रमाः

1 // bhadra senāpate 'smākamabhadraṃ samupāgatam / karaṅkādyaścamūnāthāḥ kandaladbhujavikramāḥ

BndP_3,24.

2 ॥ सर्पिणीमायया सर्वगीर्वाणमदभञ्जनाः । पापीयस्या तया गूढमायया विनिपातिताः

2 // sarpiṇīmāyayā sarvagīrvāṇamadabhañjanāḥ / pāpīyasyā tayā gūḍhamāyayā vinipātitāḥ

BndP_3,24.

3 ॥ बलाहकप्रभृतयः सप्त ये सैनिकाधिपाः । तानुदग्रभुजासत्त्वान्प्राहिणु प्रधनं प्रति

3 // balāhakaprabhṛtayaḥ sapta ye sainikādhipāḥ / tānudagrabhujāsattvānprāhiṇu pradhanaṃ prati

BndP_3,24.

4 ॥ त्रिशतं चाक्षौहिणीनां प्रस्थापय सहैव तैः । ते मर्दयित्वा ललितासैन्यं मायापरायणाः

4 // triśataṃ cākṣauhiṇīnāṃ prasthāpaya sahaiva taiḥ / te mardayitvā lalitāsainyaṃ māyāparāyaṇāḥ

BndP_3,24.

5 ॥ अये विजयमाहार्य संप्राप्स्यन्ति ममान्तिकम् । कीकसगर्भसंजातास्ते प्रचण्डपराक्रमाः

5 // aye vijayamāhārya saṃprāpsyanti mamāntikam / kīkasagarbhasaṃjātāste pracaṇḍaparākramāḥ

BndP_3,24.

6 ॥ बलाहकमुखाः सप्त भ्रातरो जयिनः सदा । तेषामवश्यं विजयो भविष्यति रणाङ्गणे

6 // balāhakamukhāḥ sapta bhrātaro jayinaḥ sadā / teṣāmavaśyaṃ vijayo bhaviṣyati raṇāṅgaṇe

BndP_3,24.

7 ॥ इति भण्डासुरेणोक्तः कुटिलाक्षः समाह्वयत् । बलाहकमुखान्सप्त सेनानाथान्मदोत्कटान्

7 // iti bhaṇḍāsureṇoktaḥ kuṭilākṣaḥ samāhvayat / balāhakamukhānsapta senānāthānmadotkaṭān

BndP_3,24.

8 ॥ बलाहकः प्रथमतस्तस्मा त्सूचीमुखो ऽपरः । अन्यः फालमुखश्चैव विकर्णो विकटाननः

8 // balāhakaḥ prathamatastasmā tsūcīmukho 'paraḥ / anyaḥ phālamukhaścaiva vikarṇo vikaṭānanaḥ

BndP_3,24.

9 ॥ करालायुः करटकः सप्तैते वीर्यशालिनः । भण्डासुरं नमस्कृत्य युद्धकौतूहलोल्वणाः

9 // karālāyuḥ karaṭakaḥ saptaite vīryaśālinaḥ / bhaṇḍāsuraṃ namaskṛtya yuddhakautūhalolvaṇāḥ

BndP_3,24.

10 ॥ कीकसासूनवः सर्वे भ्रातरो ऽन्योन्यमावृताः । अन्योन्यसुसहायाश्च निर्जगमुर्नगरान्तरात्

10 // kīkasāsūnavaḥ sarve bhrātaro 'nyonyamāvṛtāḥ / anyonyasusahāyāśca nirjagamurnagarāntarāt

BndP_3,24.

11 ॥ त्रिशाताक्षौहिणीसेनासेनान्यो ऽन्वगमंस्तदा । उल्लिखन्ति केतुजालैरंबरे घनमण्डलम्

11 // triśātākṣauhiṇīsenāsenānyo 'nvagamaṃstadā / ullikhanti ketujālairaṃbare ghanamaṇḍalam

BndP_3,24.

12 ॥ घोरसंग्रामिणीपादा घातैर्मर्दितभूतला । पिबन्ति धूलिकाजालैरशेषानपि सागरान्

12 // ghorasaṃgrāmiṇīpādā ghātairmarditabhūtalā / pibanti dhūlikājālairaśeṣānapi sāgarān

BndP_3,24.

13 ॥ भेरीनिः साणतंपोट्टपणवानकनिस्वनैः । नभोगुणमयं विश्वमादधानाः पदेपदे

13 // bherīniḥ sāṇataṃpoṭṭapaṇavānakanisvanaiḥ / nabhoguṇamayaṃ viśvamādadhānāḥ padepade

BndP_3,24.

14 ॥ त्रिशताक्षौहिणीसेनां तां गृहीत्वा मदेद्धताः । प्रवेष्टुमिव विश्वस्मिन्कैकसेयाः प्रतस्थिरे

14 // triśatākṣauhiṇīsenāṃ tāṃ gṛhītvā madeddhatāḥ / praveṣṭumiva viśvasminkaikaseyāḥ pratasthire

BndP_3,24.

15 ॥ धृतरोषारुणाः सूर्यमण्डलो द्दीप्तकङ्कटाः । उद्दीप्तशस्त्रभरणाश्चेलुर्द्दीप्तोर्ध्वकेशिनः

15 // dhṛtaroṣāruṇāḥ sūryamaṇḍalo ddīptakaṅkaṭāḥ / uddīptaśastrabharaṇāścelurddīptordhvakeśinaḥ

BndP_3,24.

16 ॥ सप्त लोकान्प्रमथितुं प्रोषिताः पूर्वमुद्धताः । भण्डासुरेण महता जगद्विजयकारिणा

16 // sapta lokānpramathituṃ proṣitāḥ pūrvamuddhatāḥ / bhaṇḍāsureṇa mahatā jagadvijayakāriṇā

BndP_3,24.

17 ॥ सप्तलोकविमर्देन तेन दृष्ट्वा महाबलाः । प्रोषिता ललितासैन्यं जेतुकामेन दुर्धिया

17 // saptalokavimardena tena dṛṣṭvā mahābalāḥ / proṣitā lalitāsainyaṃ jetukāmena durdhiyā

BndP_3,24.

18 ॥ ते पतन्तो रणतलमुच्चलच्छत्रपाणयः । शक्तिसेनामभिमुखं सक्रोधमभिदुद्रुवुः

18 // te patanto raṇatalamuccalacchatrapāṇayaḥ / śaktisenāmabhimukhaṃ sakrodhamabhidudruvuḥ

BndP_3,24.

19 ॥ मुहुः किलकिलाराबैर्घोषयन्तो दिशो दश । देव्यास्तु सैनिकं यत्र तत्र ते जगमुरुद्धताः

19 // muhuḥ kilakilārābairghoṣayanto diśo daśa / devyāstu sainikaṃ yatra tatra te jagamuruddhatāḥ

BndP_3,24.

20 ॥ सैन्यं च ललितादेव्याः सन्नद्धं शास्त्रभीषणम् । अभ्यमित्रीणमभवद्बद्धभ्रुकुटिनिष्ठुरम्

20 // sainyaṃ ca lalitādevyāḥ sannaddhaṃ śāstrabhīṣaṇam / abhyamitrīṇamabhavadbaddhabhrukuṭiniṣṭhuram

BndP_3,24.

21 ॥ पाशिन्यो मुसलिन्यश्च चक्रिण्यश्चापरा मुने । मुद्गरिण्यः पट्टिशिन्यः कोदण्डिन्यस्तथापराः

21 // pāśinyo musalinyaśca cakriṇyaścāparā mune / mudgariṇyaḥ paṭṭiśinyaḥ kodaṇḍinyastathāparāḥ

BndP_3,24.

22 ॥ अनेकाःशक्तयस्तीव्रा ललितासैन्यसंगताः । पिबन्त्य इव दैत्याब्धिं सान्निपेतुः सहस्रशः

22 // anekāḥśaktayastīvrā lalitāsainyasaṃgatāḥ / pibantya iva daityābdhiṃ sānnipetuḥ sahasraśaḥ

BndP_3,24.

23 ॥ आयातायात हे दुष्टाः पापिन्यो वनिताधमाः । मायापरिग्रहैर्दूरं मोहयन्त्यो जडाशयान्

23 // āyātāyāta he duṣṭāḥ pāpinyo vanitādhamāḥ / māyāparigrahairdūraṃ mohayantyo jaḍāśayān

BndP_3,24.

24 ॥ नेष्यामो भवतीरद्य प्रेतनाथनिकेतनम् । श्वसद्भुजगसंकाशैर्बाणैर त्यन्तभीषणैः । इति शक्तीर्भर्त्सयन्तो दानवाश्चक्रुराहवम्

24 // neṣyāmo bhavatīradya pretanāthaniketanam / śvasadbhujagasaṃkāśairbāṇaira tyantabhīṣaṇaiḥ / iti śaktīrbhartsayanto dānavāścakrurāhavam

BndP_3,24.

25 ॥ काचिच्चिच्छेद दैत्येन्द्रं कण्ठे पट्टिशपातनात् । तद्गलोद्गलितो रक्तपूर ऊर्ध्वमुखो ऽभवत्

25 // kācicciccheda daityendraṃ kaṇṭhe paṭṭiśapātanāt / tadgalodgalito raktapūra ūrdhvamukho 'bhavat

BndP_3,24.

26 ॥ तत्र लग्ना बहुतरा गृध्रा मण्डलतां गताः । तैरेव प्रेतनाथस्य च्छत्रच्छविरुदञ्चिता

26 // tatra lagnā bahutarā gṛdhrā maṇḍalatāṃ gatāḥ / taireva pretanāthasya cchatracchavirudañcitā

BndP_3,24.

27 ॥ काचिच्छक्तिः मुरारातिं मुक्तशक्त्यायुधं रणे । लूनतच्छक्तिनैकेन बाणेन व्यलुनीत च

27 // kācicchaktiḥ murārātiṃ muktaśaktyāyudhaṃ raṇe / lūnatacchaktinaikena bāṇena vyalunīta ca

BndP_3,24.

28 ॥ एका तु गजमारूढा कस्यचिद्दैत्यदुर्मतेः । उरःस्थले स्वकरिणा वप्राघातमशिक्षयत्

28 // ekā tu gajamārūḍhā kasyaciddaityadurmateḥ / uraḥsthale svakariṇā vaprāghātamaśikṣayat

BndP_3,24.

29 ॥ काचित्प्रतिभटारूढं दन्तिनं कुंभसीमनि । खड्गेन सहसा हत्वा गजस्य स्वप्रियं व्यधात्

29 // kācitpratibhaṭārūḍhaṃ dantinaṃ kuṃbhasīmani / khaḍgena sahasā hatvā gajasya svapriyaṃ vyadhāt

BndP_3,24.

30 ॥ करमुक्तेन चक्रेण कस्यचिद्देववैरिणः । धनुर्दण्डं द्विधा कृत्वा स्वभ्रुवोः प्रतिमां तनेत्

30 // karamuktena cakreṇa kasyaciddevavairiṇaḥ / dhanurdaṇḍaṃ dvidhā kṛtvā svabhruvoḥ pratimāṃ tanet

BndP_3,24.

31 ॥ शक्तिरन्या शरैः शातैः शातयित्वा विरोधिनः । कृपाणपद्मा रोमाल्यां स्वकीयायां मुदं व्यधात्

31 // śaktiranyā śaraiḥ śātaiḥ śātayitvā virodhinaḥ / kṛpāṇapadmā romālyāṃ svakīyāyāṃ mudaṃ vyadhāt

BndP_3,24.

32 ॥ काचिन्मुद्गरपातेन चूर्णयित्वा विरोधिनः । रथ्यक्रनितंबस्य स्वस्य तेनातनोन्मुदम्

32 // kācinmudgarapātena cūrṇayitvā virodhinaḥ / rathyakranitaṃbasya svasya tenātanonmudam

BndP_3,24.

33 ॥ रथकूबरमुग्रेण कस्यचिद्दानवप्रभोः । खड्गेन छिन्दती स्वस्य प्रियमुव्यास्ततान ह

33 // rathakūbaramugreṇa kasyaciddānavaprabhoḥ / khaḍgena chindatī svasya priyamuvyāstatāna ha

BndP_3,24.

34 ॥ अभ्यन्तरं शक्तिसेना दैत्यानां प्रविवेश ह । प्रविवेश च दैत्यानां सेना शक्तिबलान्तरम्

34 // abhyantaraṃ śaktisenā daityānāṃ praviveśa ha / praviveśa ca daityānāṃ senā śaktibalāntaram

BndP_3,24.

35 ॥ नीरक्षीरवदत्यन्ताश्लेषं शक्तिसुरद्विषाम् । संकुलाकारतां प्राप्तो युद्धकाले ऽभवत्तदा

35 // nīrakṣīravadatyantāśleṣaṃ śaktisuradviṣām / saṃkulākāratāṃ prāpto yuddhakāle 'bhavattadā

BndP_3,24.

36 ॥ शक्तीनां खड्गपातेन लूनशुण्डारदद्वयाः । दैत्यानां करिणो मत्ता महाक्रोडा इवाभवन्

36 // śaktīnāṃ khaḍgapātena lūnaśuṇḍāradadvayāḥ / daityānāṃ kariṇo mattā mahākroḍā ivābhavan

BndP_3,24.

37 ॥ एवं प्रवृत्ते समरे वीराणां च भयङ्करे । अशक्ये स्मर्तुमप्यन्तं कातरत्ववतां नृणाम् । भीषणानां भीषणे च शस्त्रव्यापारदुर्गमे

37 // evaṃ pravṛtte samare vīrāṇāṃ ca bhayaṅkare / aśakye smartumapyantaṃ kātaratvavatāṃ nṛṇām / bhīṣaṇānāṃ bhīṣaṇe ca śastravyāpāradurgame

BndP_3,24.

38 ॥ बलाहको महागृध्रं वज्रतीक्ष्णमुखादिकम् । कालदण्डोपमं जङ्घाकाण्डे चण्डपराक्रमम्

38 // balāhako mahāgṛdhraṃ vajratīkṣṇamukhādikam / kāladaṇḍopamaṃ jaṅghākāṇḍe caṇḍaparākramam

BndP_3,24.

39 ॥ संहारगुप्तनामानं पूर्वमग्रे समुत्थितम् । धूमवद्धूसराकारं पक्षक्षेपभयङ्करम्

39 // saṃhāraguptanāmānaṃ pūrvamagre samutthitam / dhūmavaddhūsarākāraṃ pakṣakṣepabhayaṅkaram

BndP_3,24.

40 ॥ आरुह्य विविधंयुद्धं कृतवान्युद्धदुर्मदः । पक्षौ वितत्य क्रोशार्धं स स्थितो भीमनिःस्वनैः । अङ्गारकुण्डवच्चञ्चुं विदार्याभक्षयच्चमूम्

40 // āruhya vividhaṃyuddhaṃ kṛtavānyuddhadurmadaḥ / pakṣau vitatya krośārdhaṃ sa sthito bhīmaniḥsvanaiḥ / aṅgārakuṇḍavaccañcuṃ vidāryābhakṣayaccamūm

BndP_3,24.

41 ॥ संहारगुप्तं स महागृध्रः क्रूरविलोचनः । बलाहकमुवाहोच्चैराकृष्टधनुषं रणे

41 // saṃhāraguptaṃ sa mahāgṛdhraḥ krūravilocanaḥ / balāhakamuvāhoccairākṛṣṭadhanuṣaṃ raṇe

BndP_3,24.

42 ॥ बलाहको वपुर्धुन्वन्गृध्रपृष्ठकृतस्थितिः । सपक्षकूटशैलस्थो बलाहक इवाभवत्

42 // balāhako vapurdhunvangṛdhrapṛṣṭhakṛtasthitiḥ / sapakṣakūṭaśailastho balāhaka ivābhavat

BndP_3,24.

43 ॥ सूचीमुखश्च दैत्येन्द्रः सूचीनिष्ठुरपक्षतिम् । काकवाहनमारुह्य कठिनं समरं व्यधात्

43 // sūcīmukhaśca daityendraḥ sūcīniṣṭhurapakṣatim / kākavāhanamāruhya kaṭhinaṃ samaraṃ vyadhāt

BndP_3,24.

44 ॥ मत्तः पर्वतशृङ्गाभश्चञ्चूदण्डं समुद्वहन् । कालदण्डप्रमाणेन जङ्घाकाण्डेन भीषणः

44 // mattaḥ parvataśṛṅgābhaścañcūdaṇḍaṃ samudvahan / kāladaṇḍapramāṇena jaṅghākāṇḍena bhīṣaṇaḥ

BndP_3,24.

45 ॥ पुष्कलावर्तकसमा जंबालसदृशद्यतिः । क्रोशमात्रायतौ पक्षावुभावपि समुद्वहन्

45 // puṣkalāvartakasamā jaṃbālasadṛśadyatiḥ / krośamātrāyatau pakṣāvubhāvapi samudvahan

BndP_3,24.

46 ॥ सूचीमुखाधिष्ठितो ऽसौ करटः कटुवासितः । मर्दयञ्चञ्चुघातेन शक्तीनां मण्डलं महत्

46 // sūcīmukhādhiṣṭhito 'sau karaṭaḥ kaṭuvāsitaḥ / mardayañcañcughātena śaktīnāṃ maṇḍalaṃ mahat

BndP_3,24.

47 ॥ अथो फलमुखः फालं गृहीत्वा निजमायुधम् । कङ्कमारुह्य समरे चकाशे गिरिसन्निभम्

47 // atho phalamukhaḥ phālaṃ gṛhītvā nijamāyudham / kaṅkamāruhya samare cakāśe girisannibham

BndP_3,24.

48 ॥ विकर्णाख्यश्च दैत्येन्द्रश्चमूभर्ता महाबलः । भेरुण्डपतनारूढः प्रचण्डयुद्धमातनोत्

48 // vikarṇākhyaśca daityendraścamūbhartā mahābalaḥ / bheruṇḍapatanārūḍhaḥ pracaṇḍayuddhamātanot

BndP_3,24.

49 ॥ विकटानननामानं विलसत्पट्टिशायुधम् । उवाह समरे चण्डः कुक्कुटो ऽतिभयङ्करः

49 // vikaṭānananāmānaṃ vilasatpaṭṭiśāyudham / uvāha samare caṇḍaḥ kukkuṭo 'tibhayaṅkaraḥ

BndP_3,24.

50 ॥ गर्जन्कण्ठस्थरोमाणि हर्षयञ्ज्वलदीक्षणः । पश्यन्पुरः शक्तिसैन्यं चचाल चरणायुधः

50 // garjankaṇṭhastharomāṇi harṣayañjvaladīkṣaṇaḥ / paśyanpuraḥ śaktisainyaṃ cacāla caraṇāyudhaḥ

BndP_3,24.

51 ॥ करालाक्षश्च भूभर्ता षष्ठो ऽत्यन्तगरिष्ठदः । वज्रनिष्ठुरघोषश्च प्राचलत्प्रेतवाहनः

51 // karālākṣaśca bhūbhartā ṣaṣṭho 'tyantagariṣṭhadaḥ / vajraniṣṭhuraghoṣaśca prācalatpretavāhanaḥ

BndP_3,24.

52 ॥ श्मशानमन्त्रशूरेणतेन संसाधितः पुरा । प्रेतो भूतसमाविष्टस्तमुवाह रणाजिरे

52 // śmaśānamantraśūreṇatena saṃsādhitaḥ purā / preto bhūtasamāviṣṭastamuvāha raṇājire

BndP_3,24.

53 ॥ अवाङ्मुखो दीर्घबाहुः प्रसारितपदद्वयः । प्रोतो वाहनतां प्राप्तःकरालाक्षमथावहत्

53 // avāṅmukho dīrghabāhuḥ prasāritapadadvayaḥ / proto vāhanatāṃ prāptaḥkarālākṣamathāvahat

BndP_3,24.

54 ॥ अन्यः करटको नाम दैत्यसेनाशिखामणिः । सर्दयामास शक्तीनां सैन्यं वेतालवाहनः

54 // anyaḥ karaṭako nāma daityasenāśikhāmaṇiḥ / sardayāmāsa śaktīnāṃ sainyaṃ vetālavāhanaḥ

BndP_3,24.

55 ॥ योजनायतमूर्तिः सन्वेतालः क्रूरलोचनः । श्मशानभूमौ वेतालो मन्त्रेणानेन साधितः

55 // yojanāyatamūrtiḥ sanvetālaḥ krūralocanaḥ / śmaśānabhūmau vetālo mantreṇānena sādhitaḥ

BndP_3,24.

56 ॥ मर्दयामास पृतनां शक्तीनां तेन देशितः । तस्य वेतालवर्यस्य वर्तमानोंससीमनि । बहुधायुध्यत तदा शक्तिभिः सह दानवः

56 // mardayāmāsa pṛtanāṃ śaktīnāṃ tena deśitaḥ / tasya vetālavaryasya vartamānoṃsasīmani / bahudhāyudhyata tadā śaktibhiḥ saha dānavaḥ

BndP_3,24.

57 ॥ एवमेते खलात्मानः सप्त सप्तार्णवोपमाः । शक्तीनां सैनिकं तत्र व्याकुलीचक्रुरुद्धताः

57 // evamete khalātmānaḥ sapta saptārṇavopamāḥ / śaktīnāṃ sainikaṃ tatra vyākulīcakruruddhatāḥ

BndP_3,24.

58 ॥ ते सप्त पूर्वं तपसा सवितारमतोषयन् । तेन दत्तो वरस्तेषां तपस्तुष्टेन भास्वता

58 // te sapta pūrvaṃ tapasā savitāramatoṣayan / tena datto varasteṣāṃ tapastuṣṭena bhāsvatā

BndP_3,24.

59 ॥ कैकसेया महाभागा भवतां तपसाधुना । परितुष्टो ऽस्मि भद्रं वो भवन्तो वृणतां वरम्

59 // kaikaseyā mahābhāgā bhavatāṃ tapasādhunā / parituṣṭo 'smi bhadraṃ vo bhavanto vṛṇatāṃ varam

BndP_3,24.

60 ॥ इत्युक्ते दिननाथेन कैकसेयास्तपः कृशाः । प्रार्थयामासुरत्यर्थं दुर्दान्तं वरमीदृशम्

60 // ityukte dinanāthena kaikaseyāstapaḥ kṛśāḥ / prārthayāmāsuratyarthaṃ durdāntaṃ varamīdṛśam

BndP_3,24.

61 ॥ रणेषु सन्निधातव्यमस्माकं नेत्रकुक्षिषु । भवता घोरतेजोभिर्दहता प्रतिरोधिनः

61 // raṇeṣu sannidhātavyamasmākaṃ netrakukṣiṣu / bhavatā ghoratejobhirdahatā pratirodhinaḥ

BndP_3,24.

62 ॥ त्वया यदा सन्निहितं तपनास्माकमक्षिषु । तदाक्षिविषयः सर्वो निश्चेष्टो भवतात्प्रभो

62 // tvayā yadā sannihitaṃ tapanāsmākamakṣiṣu / tadākṣiviṣayaḥ sarvo niśceṣṭo bhavatātprabho

BndP_3,24.

63 ॥ त्वत्सान्निध्यसमिद्धेन नेत्रेणास्माकमीक्षिताः । स्तब्धशस्त्रा भविष्यन्ति प्रतिरोधकसैनिकाः

63 // tvatsānnidhyasamiddhena netreṇāsmākamīkṣitāḥ / stabdhaśastrā bhaviṣyanti pratirodhakasainikāḥ

BndP_3,24.

64 ॥ ततः स्तब्धेषु शस्त्रेषु वीक्षणादेव नः प्रभो । निश्चेष्टा रिपवो ऽस्माभिर्हन्तव्याः सुकरत्वतः

64 // tataḥ stabdheṣu śastreṣu vīkṣaṇādeva naḥ prabho / niśceṣṭā ripavo 'smābhirhantavyāḥ sukaratvataḥ

BndP_3,24.

65 ॥ इति पूर्वं वरः प्राप्तः कैकसेयौर्दिवाकरात् । वरदानेन ते तत्र युद्धे चेरुर्मधोद्धताः

65 // iti pūrvaṃ varaḥ prāptaḥ kaikaseyaurdivākarāt / varadānena te tatra yuddhe cerurmadhoddhatāḥ

BndP_3,24.

66 ॥ अथ सूर्यसमाविष्टनेत्रैस्तेस्तु निरीक्षिताः । शक्तयः स्तब्धशस्त्रौघा विफलोत्सा हतां गताः

66 // atha sūryasamāviṣṭanetraistestu nirīkṣitāḥ / śaktayaḥ stabdhaśastraughā viphalotsā hatāṃ gatāḥ

BndP_3,24.

67 ॥ कीकसातनयैस्तैस्तु सप्तभिः सत्त्वशालिभिः । विष्टंभितास्त्रशस्त्राणां शक्तीनां नोद्यमो ऽभवत्

67 // kīkasātanayaistaistu saptabhiḥ sattvaśālibhiḥ / viṣṭaṃbhitāstraśastrāṇāṃ śaktīnāṃ nodyamo 'bhavat

BndP_3,24.

68 ॥ उद्यमे क्रियभाणे ऽपि शस्त्रस्तम्भेन भूयसा । अभिभूताः सनिश्वासं शक्तयो जोषमासत

68 // udyame kriyabhāṇe 'pi śastrastambhena bhūyasā / abhibhūtāḥ saniśvāsaṃ śaktayo joṣamāsata

BndP_3,24.

69 ॥ अथ ते वासरं प्राप्य नानाप्रहरणोद्यताः । व्यमर्दयञ्छक्तिसैन्यं दैत्याः स्वस्वामिदेशिताः

69 // atha te vāsaraṃ prāpya nānāpraharaṇodyatāḥ / vyamardayañchaktisainyaṃ daityāḥ svasvāmideśitāḥ

BndP_3,24.

70 ॥ शक्तयस्तास्तु सैन्येन निर्व्यापारा निरायुधाः । अक्षुभ्यन्त शरैस्तेषां वज्रकङ्कटभोदिभिः

70 // śaktayastāstu sainyena nirvyāpārā nirāyudhāḥ / akṣubhyanta śaraisteṣāṃ vajrakaṅkaṭabhodibhiḥ

BndP_3,24.

71 ॥ शक्तयो दैत्यशस्त्रौधैर्विद्धगात्राः सृतामृजः । सुपल्लवा रणे रेजुः कङ्कोललतिका इव

71 // śaktayo daityaśastraudhairviddhagātrāḥ sṛtāmṛjaḥ / supallavā raṇe rejuḥ kaṅkolalatikā iva

BndP_3,24.

72 ॥ हाहाकारं वितन्वत्यः प्रपन्ना ललितेश्वरीम् । चुक्रुशुः शक्तयः सर्वास्तैः स्तंभितनिजायुधाः

72 // hāhākāraṃ vitanvatyaḥ prapannā laliteśvarīm / cukruśuḥ śaktayaḥ sarvāstaiḥ staṃbhitanijāyudhāḥ

BndP_3,24.

73 ॥ अथ देव्याज्ञया दण्डनाथा प्रत्यङ्गरक्षिणी । तिरस्करणिका देवी समुत्तस्थौ रणाजिरे

73 // atha devyājñayā daṇḍanāthā pratyaṅgarakṣiṇī / tiraskaraṇikā devī samuttasthau raṇājire

BndP_3,24.

74 ॥ तमोलिप्ताह्वयं नाम विमानं सर्वतोमुखम् । महामाया समारुह्य शक्तीनामभयं व्यधात्

74 // tamoliptāhvayaṃ nāma vimānaṃ sarvatomukham / mahāmāyā samāruhya śaktīnāmabhayaṃ vyadhāt

BndP_3,24.

75 ॥ तमालश्यामलाकारा श्यामकञ्चुकधारिणी । श्यामच्छाये तमोलिप्ते श्यामयुक्ततुरङ्गमे

75 // tamālaśyāmalākārā śyāmakañcukadhāriṇī / śyāmacchāye tamolipte śyāmayuktaturaṅgame

BndP_3,24.

76 ॥ वासन्ती मोहनाभिख्यं धनुरादाय सस्वनम् । सिंहनादं विनद्येषूनवर्षत्सर्पसन्निभान्

76 // vāsantī mohanābhikhyaṃ dhanurādāya sasvanam / siṃhanādaṃ vinadyeṣūnavarṣatsarpasannibhān

BndP_3,24.

77 ॥ कृष्णरूपभुजङ्ग भानधोमुसलसंनिभान् । मोहनास्त्रविनिष्ठ्यूतान्बाणान्दैत्या न सेहिरे

77 // kṛṣṇarūpabhujaṅga bhānadhomusalasaṃnibhān / mohanāstraviniṣṭhyūtānbāṇāndaityā na sehire

BndP_3,24.

78 ॥ इतस्ततो मर्द्यमाना महामायाशिलीमुखैः । प्रकोपं परमं प्राप्ता बलाहकमुखाः खलाः

78 // itastato mardyamānā mahāmāyāśilīmukhaiḥ / prakopaṃ paramaṃ prāptā balāhakamukhāḥ khalāḥ

BndP_3,24.

79 ॥ अथो तिरस्करण्यंबा दण्डनाथानिदेशतः । अन्धाभिधं महास्त्रं सा मुमोच द्विषतां गणे

79 // atho tiraskaraṇyaṃbā daṇḍanāthānideśataḥ / andhābhidhaṃ mahāstraṃ sā mumoca dviṣatāṃ gaṇe

BndP_3,24.

80 ॥ बलाहकाद्यास्ते सप्त दिननाथवरोद्धताः । अन्धास्त्रेण निजं नेत्रं दधिरे च्छादितं यथा

80 // balāhakādyāste sapta dinanāthavaroddhatāḥ / andhāstreṇa nijaṃ netraṃ dadhire cchāditaṃ yathā

BndP_3,24.

81 ॥ तिरस्करणिकादेव्या महामोहनधन्वनः । उद्गतेनान्धबाणेन चक्षुस्तेषां व्यधीयत

81 // tiraskaraṇikādevyā mahāmohanadhanvanaḥ / udgatenāndhabāṇena cakṣusteṣāṃ vyadhīyata

BndP_3,24.

82 ॥ अन्धीकृताश्च ते सप्त न तु प्रैक्षन्त किञ्चन । तद्वीक्षणस्य विरहाच्छस्त्रस्तम्भः क्षयं गतः

82 // andhīkṛtāśca te sapta na tu praikṣanta kiñcana / tadvīkṣaṇasya virahācchastrastambhaḥ kṣayaṃ gataḥ

BndP_3,24.

83 ॥ पुनः ससिंहनादं ताः प्रोद्यतायुधपाणयः । चक्रुः समरसन्नाहं दैत्यानां प्रजिघांसया

83 // punaḥ sasiṃhanādaṃ tāḥ prodyatāyudhapāṇayaḥ / cakruḥ samarasannāhaṃ daityānāṃ prajighāṃsayā

BndP_3,24.

84 ॥ तिरस्करणिकां देवीमग्रे कृत्वा महाबलाम् । सदुपायप्रसङ्गेन भृशं तुष्टा रणं व्यधुः

84 // tiraskaraṇikāṃ devīmagre kṛtvā mahābalām / sadupāyaprasaṅgena bhṛśaṃ tuṣṭā raṇaṃ vyadhuḥ

BndP_3,24.

85 ॥ साधुसाधु महाभागे तिरस्करणिकांबिके । स्थाने कृततिरस्कारा द्विपामेषां दुरात्मनाम्

85 // sādhusādhu mahābhāge tiraskaraṇikāṃbike / sthāne kṛtatiraskārā dvipāmeṣāṃ durātmanām

BndP_3,24.

86 ॥ त्वं हि दुर्जननेत्राणां तिरस्कारमहौषधी । त्वया बद्धदृशानेन दैत्यचक्रेण भूयते

86 // tvaṃ hi durjananetrāṇāṃ tiraskāramahauṣadhī / tvayā baddhadṛśānena daityacakreṇa bhūyate

BndP_3,24.

87 ॥ देवकार्यमिदं देवि त्वया सम्यगनुष्टितम् । अस्मादृशामजय्येषु यदेषु व्यसनं कृतम्

87 // devakāryamidaṃ devi tvayā samyaganuṣṭitam / asmādṛśāmajayyeṣu yadeṣu vyasanaṃ kṛtam

BndP_3,24.

88 ॥ तत्त्वयैव दुराचारानेतान्सप्त महासुरान् । निहतांल्ललिता श्रुत्वा सन्तोषं परमाप्स्यति

88 // tattvayaiva durācārānetānsapta mahāsurān / nihatāṃllalitā śrutvā santoṣaṃ paramāpsyati

BndP_3,24.

89 ॥ एवं त्वया विरचिते दण्डिनीप्रीति माप्स्यति । मन्त्रिण्यपि महाभागायास्यत्येव परां मुदम्

89 // evaṃ tvayā viracite daṇḍinīprīti māpsyati / mantriṇyapi mahābhāgāyāsyatyeva parāṃ mudam

BndP_3,24.

90 ॥ तस्मात्त्वमेव सप्तैतान्निगृहण रणाजिरे । एषां सैन्यं तु निखिलं नाशयाम उदायुधाः

90 // tasmāttvameva saptaitānnigṛhaṇa raṇājire / eṣāṃ sainyaṃ tu nikhilaṃ nāśayāma udāyudhāḥ

BndP_3,24.

91 ॥ इत्युक्त्वा प्रेरिता ताभिः शक्तिभियुर्द्धकौतुकान् । तमोलिप्तेन यानेन बलाहकबलं ययौ

91 // ityuktvā preritā tābhiḥ śaktibhiyurddhakautukān / tamoliptena yānena balāhakabalaṃ yayau

BndP_3,24.

92 ॥ तामायान्तीं समावेक्ष्य ते सप्ताथ सुराधमाः । पुनरेव च सावित्रं वरं सस्मरुरञ्जसा

92 // tāmāyāntīṃ samāvekṣya te saptātha surādhamāḥ / punareva ca sāvitraṃ varaṃ sasmarurañjasā

BndP_3,24.

93 ॥ प्रविष्टमपि सावित्रं नाशकं तन्निरोधने । तिरस्कृतं तु नेत्रस्थं तिरस्करणितेजसा

93 // praviṣṭamapi sāvitraṃ nāśakaṃ tannirodhane / tiraskṛtaṃ tu netrasthaṃ tiraskaraṇitejasā

BndP_3,24.

94 ॥ वरदानास्त्ररोषान्धं महाबलपराक्रमम् । अस्त्रेण च रुषा चान्धं बलाहकमहासुरम् । आकृष्य केशेष्वसिना चकर्तान्तर्धिदेवता

94 // varadānāstraroṣāndhaṃ mahābalaparākramam / astreṇa ca ruṣā cāndhaṃ balāhakamahāsuram / ākṛṣya keśeṣvasinā cakartāntardhidevatā

BndP_3,24.

95 ॥ तस्य वाहनगृध्रस्य लुनाना पत्रिणा शिरः । सूचीमुखस्याभिमुखं तिरस्करणिका व्रजत्

95 // tasya vāhanagṛdhrasya lunānā patriṇā śiraḥ / sūcīmukhasyābhimukhaṃ tiraskaraṇikā vrajat

BndP_3,24.

96 ॥ तस्य पट्टिशपातेन विलूय कठिनं शिरः । अन्येषामपि पञ्चानां पञ्चत्वमकरोच्छनैः

96 // tasya paṭṭiśapātena vilūya kaṭhinaṃ śiraḥ / anyeṣāmapi pañcānāṃ pañcatvamakarocchanaiḥ

BndP_3,24.

97 ॥ तैः सप्तदैत्यमुण्डैश्चग्रथितान्योन्यकेशकैः । हारदाम गले कृत्वा ननादान्तर्धिदेवता

97 // taiḥ saptadaityamuṇḍaiścagrathitānyonyakeśakaiḥ / hāradāma gale kṛtvā nanādāntardhidevatā

BndP_3,24.

98 ॥ समस्तमपि तत्सैन्यं शक्तयः क्रोधसूर्च्छिताः । हत्वा तद्रक्तसलिलैर्बह्वीः प्रावाहयन्नदीः

98 // samastamapi tatsainyaṃ śaktayaḥ krodhasūrcchitāḥ / hatvā tadraktasalilairbahvīḥ prāvāhayannadīḥ

BndP_3,24.

99 ॥ तत्राश्चर्यमभूद्भूरि माहामायांबिकाकृतम् । बलाहकादिसेनान्यां दृष्टिरोधनवैभवात्

99 // tatrāścaryamabhūdbhūri māhāmāyāṃbikākṛtam / balāhakādisenānyāṃ dṛṣṭirodhanavaibhavāt

BndP_3,24.

100 ॥ हतशिष्टाः कतिपया बहुवित्राससङ्कुलाः । शरणं जग्मुरत्यार्त्ताः क्रन्दन्तं शून्यकेश्वरम्

100 // hataśiṣṭāḥ katipayā bahuvitrāsasaṅkulāḥ / śaraṇaṃ jagmuratyārttāḥ krandantaṃ śūnyakeśvaram

BndP_3,24.

101 ॥ दण्डिनीं च महामायां प्रशंसन्ति मुहुर्मुहुः । प्रसादमपरं चक्षुस्तस्या आदायपिप्रियुः

101 // daṇḍinīṃ ca mahāmāyāṃ praśaṃsanti muhurmuhuḥ / prasādamaparaṃ cakṣustasyā ādāyapipriyuḥ

BndP_3,24.

102 ॥ साधुसाध्विति तत्रस्थाः शक्तयः कम्पमौलयः । तिरस्करणिकां देवीमश्लाघन्त पदेपदे

102 // sādhusādhviti tatrasthāḥ śaktayaḥ kampamaulayaḥ / tiraskaraṇikāṃ devīmaślāghanta padepade

Edition, source and reuse
Edition
Brahmāṇḍa Purāṇa electronic text in GRETIL; printed edition is not identified in the header.
Electronic text
Members of the Sansknet Project · GRETIL, SUB Göttingen · 2020-07-31
Review status
Source imported; scholarly proofreading pending

The IAST Sanskrit is preserved from the source. Devanāgarī is generated from IAST and awaits proofreading. Source variants and edition notes are shown separately. Unusual numbering and repeated source lines are retained.

Inline GRETIL reference extraction, whitespace normalization and mechanical IAST-to-Devanāgarī conversion. Original XML preserved. No translation or commentary added.

This text and our script conversion are available under CC BY-NC-SA 4.0, including attribution, noncommercial use and share-alike requirements. This licence applies to the text, independently of the site design.

Hindu Digital Library
ॐ श्री गुरुभ्यो नमःॐ श्री परमात्मने नमः