142 ॥ इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने चत्वारिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच कीदृशं यन्त्रमेतस्या मन्त्रोवा कीदृशो वरः । उपदेष्टा च कीदृक्स्याच्छिष्यो वा कीदृशः स्मृतः
142 // iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne catvāriṃśo 'dhyāyaḥ agastya uvāca kīdṛśaṃ yantrametasyā mantrovā kīdṛśo varaḥ / upadeṣṭā ca kīdṛksyācchiṣyo vā kīdṛśaḥ smṛtaḥ
1 ॥ सर्वज्ञस्त्वं हयग्रीव साक्षात्परमपूरुषः । स्वामिन्मयि कृपादृष्ट्या सर्वमेतन्निवेदय
1 // sarvajñastvaṃ hayagrīva sākṣātparamapūruṣaḥ / svāminmayi kṛpādṛṣṭyā sarvametannivedaya
2 ॥ हयग्रीव उवाच मन्त्रं श्रीचक्रगेवास्याः सेयं हि त्रिपुरांबिका । सैषैव हि महालक्ष्मीः स्फुरच्चैवात्मनः पुरा
2 // hayagrīva uvāca mantraṃ śrīcakragevāsyāḥ seyaṃ hi tripurāṃbikā / saiṣaiva hi mahālakṣmīḥ sphuraccaivātmanaḥ purā
3 ॥ पस्यति स्म तदा चक्रं ज्योतिर्मयविजृंभितम् । अस्य चक्रस्य माहात्म्यमपरिज्ञेयमेव हि
3 // pasyati sma tadā cakraṃ jyotirmayavijṛṃbhitam / asya cakrasya māhātmyamaparijñeyameva hi
4 ॥ साक्षात्सैव महालक्ष्मीः श्रीचक्रमिति तत्त्वतः । यदभ्यर्च्य महाविष्णुः सर्वलोकविमोहनम् । कामसंमोहिनीरूपं भेजे राजीवलोचनः
4 // sākṣātsaiva mahālakṣmīḥ śrīcakramiti tattvataḥ / yadabhyarcya mahāviṣṇuḥ sarvalokavimohanam / kāmasaṃmohinīrūpaṃ bheje rājīvalocanaḥ
5 ॥ अर्चयित्वा तदीशानः सर्वविद्येश्वरो ऽभवत् । तदाराध्य विशेषेण ब्रह्मा ब्रह्माण्डसूरभूत् । मुनीनां मोहनश्चासीत्स्मरो यद्वरिवस्यया
5 // arcayitvā tadīśānaḥ sarvavidyeśvaro 'bhavat / tadārādhya viśeṣeṇa brahmā brahmāṇḍasūrabhūt / munīnāṃ mohanaścāsītsmaro yadvarivasyayā
6 ॥ श्रीदेव्याः पुरतश्चक्रं हेमरौप्यादिनिर्मितम् । निधाय गन्धैरभ्यर्च्य षोडशाक्षरविद्यया
6 // śrīdevyāḥ purataścakraṃ hemaraupyādinirmitam / nidhāya gandhairabhyarcya ṣoḍaśākṣaravidyayā
7 ॥ प्रत्यहं तुलसीपत्रैः पवित्रैर्मङ्गलाकृतिः । सहस्रैर्मूलमन्त्रेण श्रीदेवीध्यानसंयुतः
7 // pratyahaṃ tulasīpatraiḥ pavitrairmaṅgalākṛtiḥ / sahasrairmūlamantreṇa śrīdevīdhyānasaṃyutaḥ
8 ॥ अर्चयित्वा च मध्वाज्यशर्करापायसैः शुभैः । अनवद्यैश्च नैवेद्यैर्माषापूपैर्मनोहरैः
8 // arcayitvā ca madhvājyaśarkarāpāyasaiḥ śubhaiḥ / anavadyaiśca naivedyairmāṣāpūpairmanoharaiḥ
9 ॥ यः प्रीणति महालक्ष्मीं मतिमान्मण्डलत्रये । महसा तस्य सांनिध्यमाधत्ते परमेश्वरी
9 // yaḥ prīṇati mahālakṣmīṃ matimānmaṇḍalatraye / mahasā tasya sāṃnidhyamādhatte parameśvarī
10 ॥ मनसा वाञ्छितं यच्च प्रसन्ना तत्प्रपूरयेत् । धवलै कुसुमैश्चक्रमुक्तरीत्या तु योर्ऽचयेत्
10 // manasā vāñchitaṃ yacca prasannā tatprapūrayet / dhavalai kusumaiścakramuktarītyā tu yor'cayet
11 ॥ तस्यैव रसनाभागे नित्यं नृत्यति भारती । पाटलैः कुसुमैश्चक्रं योर्ऽचयेदुक्तमार्गतः । सार्वभौमं च राजानं दासवद्वशयेदसौ
11 // tasyaiva rasanābhāge nityaṃ nṛtyati bhāratī / pāṭalaiḥ kusumaiścakraṃ yor'cayeduktamārgataḥ / sārvabhaumaṃ ca rājānaṃ dāsavadvaśayedasau
12 ॥ पीतवर्णैः शुभैः पुष्पैः पूर्ववत्पूजयेच्च यः । तस्य वक्षस्थले नित्यं साक्षाच्छ्रीर्वसति ध्रुवम्
12 // pītavarṇaiḥ śubhaiḥ puṣpaiḥ pūrvavatpūjayecca yaḥ / tasya vakṣasthale nityaṃ sākṣācchrīrvasati dhruvam
13 ॥ दुर्गन्धैर्गन्धहीनैश्च सुवर्णैरपि नार्चयेत् । सुगन्धैरेव कुसुमैः पुष्पैश्चाभ्यर्चर्योच्छवाम्
13 // durgandhairgandhahīnaiśca suvarṇairapi nārcayet / sugandhaireva kusumaiḥ puṣpaiścābhyarcaryocchavām
14 ॥ कामाक्ष्यैव महालक्ष्मीश्चक्रं श्रीचक्रमेव हि । श्रीविद्यैषा परा विद्या नायिका गुरुनायिका
14 // kāmākṣyaiva mahālakṣmīścakraṃ śrīcakrameva hi / śrīvidyaiṣā parā vidyā nāyikā gurunāyikā
15 ॥ एतस्या मन्त्रराजस्तु श्रीविद्यैव तपोधन । कामराजान्तमन्त्रान्ते श्रीबीजेन समन्वितः
15 // etasyā mantrarājastu śrīvidyaiva tapodhana / kāmarājāntamantrānte śrībījena samanvitaḥ
16 ॥ षोडशाक्षरविद्येयं श्रीविद्येति प्रकीर्तिता । इत्थं रहस्यमाख्यातं गोपनीयं प्रयत्नतः
16 // ṣoḍaśākṣaravidyeyaṃ śrīvidyeti prakīrtitā / itthaṃ rahasyamākhyātaṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ
17 ॥ तिसृणामपि मूर्तीनां शक्तिर्विद्येयमीरिता । सर्वेषा मपि मन्त्राणां विद्यैषा प्राणरूपिणी
17 // tisṛṇāmapi mūrtīnāṃ śaktirvidyeyamīritā / sarveṣā mapi mantrāṇāṃ vidyaiṣā prāṇarūpiṇī
18 ॥ पारंपर्येण विज्ञाता विद्येयं बन्धमोचिनी । संस्मृता पापहरणी जरामृत्युविनाशिनी
18 // pāraṃparyeṇa vijñātā vidyeyaṃ bandhamocinī / saṃsmṛtā pāpaharaṇī jarāmṛtyuvināśinī
19 ॥ पूजिता दुःखदौर्भाग्यव्याधिदारिद्रयनाशिनी । स्तुता विघ्नौघशमिनी ध्याता सर्वार्थसिद्धिदा
19 // pūjitā duḥkhadaurbhāgyavyādhidāridrayanāśinī / stutā vighnaughaśaminī dhyātā sarvārthasiddhidā
20 ॥ मुद्राविशेषतत्त्वज्ञो दीक्षाक्षपितकल्मषः । भजेद्यः परमेशानीमभीष्टफलमाप्नुयात्
20 // mudrāviśeṣatattvajño dīkṣākṣapitakalmaṣaḥ / bhajedyaḥ parameśānīmabhīṣṭaphalamāpnuyāt
21 ॥ धवलांबरसंवीतां धवलावासमध्यगाम् । पूजयेद्धवलैः पुष्पैर्ब्रह्मचर्ययुतो नरः
21 // dhavalāṃbarasaṃvītāṃ dhavalāvāsamadhyagām / pūjayeddhavalaiḥ puṣpairbrahmacaryayuto naraḥ
22 ॥ धवलैश्चैव नैवेद्यैर्दधिक्षीरौदनादिभिः । संकल्पधवलैर्वापि पूजयेत्परमेश्वरीम्
22 // dhavalaiścaiva naivedyairdadhikṣīraudanādibhiḥ / saṃkalpadhavalairvāpi pūjayetparameśvarīm
23 ॥ श्रीर्वालन्त्र्यक्षीबीजैः क्रमात्खण्डेषु योजिताम् । षोडशाक्षरविद्यां तामर्चयेच्छुद्धमानसः
23 // śrīrvālantryakṣībījaiḥ kramātkhaṇḍeṣu yojitām / ṣoḍaśākṣaravidyāṃ tāmarcayecchuddhamānasaḥ
24 ॥ अनुलोमविलोमेन प्रजपन्मात्रिकाक्षरैः
24 // anulomavilomena prajapanmātrikākṣaraiḥ
25 ॥ भावयन्नेव देवाग्रे श्रीदेवीं दीपरूपिणीम् । मनसोपांशुना वापि निगदेनापि तापस
25 // bhāvayanneva devāgre śrīdevīṃ dīparūpiṇīm / manasopāṃśunā vāpi nigadenāpi tāpasa
26 ॥ श्रीदेवीन्याससहितः श्रीदेवीकृतविग्रहः । एकलक्षजपेनैव महापापैः प्रमुच्यते
26 // śrīdevīnyāsasahitaḥ śrīdevīkṛtavigrahaḥ / ekalakṣajapenaiva mahāpāpaiḥ pramucyate
27 ॥ लक्षद्वयेन देवर्षे सप्तजन्मकृतान्यपि । पापानि नाशयत्येव साधकस्य परा कला
27 // lakṣadvayena devarṣe saptajanmakṛtānyapi / pāpāni nāśayatyeva sādhakasya parā kalā
28 ॥ लक्षत्रितयजापेन सहस्रजनिपातकैः । मुच्यते नात्र संदेहो निर्मलो नितरां मुने । क्रमात्षोडशलक्षेण देवीसांनिध्यमाप्नुयात्
28 // lakṣatritayajāpena sahasrajanipātakaiḥ / mucyate nātra saṃdeho nirmalo nitarāṃ mune / kramātṣoḍaśalakṣeṇa devīsāṃnidhyamāpnuyāt
29 ॥ पूजा त्रैकालिकी नित्यं जपस्तर्पणमेव च । होमो ब्राह्मणभुक्तिश्च पुरश्चरणमुच्यते
29 // pūjā traikālikī nityaṃ japastarpaṇameva ca / homo brāhmaṇabhuktiśca puraścaraṇamucyate
30 ॥ होमतर्पणयोः स्वाहा न्यासपूजनयोर्नमः । मन्त्रान्ते पूजयेद्देवीं जपकाले यथोचितम्
30 // homatarpaṇayoḥ svāhā nyāsapūjanayornamaḥ / mantrānte pūjayeddevīṃ japakāle yathocitam
31 ॥ जपाद्दशांशो होमः स्यात्तद्दशांशं तु तर्पणम् । तद्दशांशं ब्राह्मणानां भोजनं विन्ध्यमर्दन
31 // japāddaśāṃśo homaḥ syāttaddaśāṃśaṃ tu tarpaṇam / taddaśāṃśaṃ brāhmaṇānāṃ bhojanaṃ vindhyamardana
32 ॥ देशकालोपघाते तु यद्यदङ्गं विहीयते । तत्संख्याद्विगुणं जप्त्वा पुरश्चर्यां समापयेत्
32 // deśakālopaghāte tu yadyadaṅgaṃ vihīyate / tatsaṃkhyādviguṇaṃ japtvā puraścaryāṃ samāpayet
33 ॥ ततः काम्यप्रयोगार्थं पुनर्लक्षत्रयं जपेत् । व्रतस्थो निर्विकारश्च त्रिकालं पूजनेरतः । पश्चाद्वश्यादिकर्माणि कुर्वन्सिद्धिमवाप्स्यति
33 // tataḥ kāmyaprayogārthaṃ punarlakṣatrayaṃ japet / vratastho nirvikāraśca trikālaṃ pūjanerataḥ / paścādvaśyādikarmāṇi kurvansiddhimavāpsyati
34 ॥ अभ्यर्च्य चक्रमध्यस्थो मन्त्री चिन्तयते यदा । सर्वमात्मानमरुणं साध्यमप्यरुणीकृतम्
34 // abhyarcya cakramadhyastho mantrī cintayate yadā / sarvamātmānamaruṇaṃ sādhyamapyaruṇīkṛtam
35 ॥ ततो भवति विन्ध्यारे सर्वसौभाग्यसुन्दरः । वल्लभः सर्वलोकानां वशयेन्नात्रसंशयः
35 // tato bhavati vindhyāre sarvasaubhāgyasundaraḥ / vallabhaḥ sarvalokānāṃ vaśayennātrasaṃśayaḥ
36 ॥ रोचनाकुङ्कुमाभ्यां तु समभागं तु चन्दनम् । शतमष्टोत्तरं जप्त्वा तिलकं कारयेद् बुधः
36 // rocanākuṅkumābhyāṃ tu samabhāgaṃ tu candanam / śatamaṣṭottaraṃ japtvā tilakaṃ kārayed budhaḥ
37 ॥ ततो यमीक्षते वक्ति स्पृशते चिन्तयेच्च यम् । अर्धेन च शरीरेण स वशं याति दासवत्
37 // tato yamīkṣate vakti spṛśate cintayecca yam / ardhena ca śarīreṇa sa vaśaṃ yāti dāsavat
38 ॥ तथा पुष्पं फलं गन्धं पानं वस्त्रं तपोधन । शतमष्टोत्तरं जप्त्वा यस्यै संप्रोष्यते स्त्रियै । सद्य आकृष्यते सा तु विमूढहृदया सती
38 // tathā puṣpaṃ phalaṃ gandhaṃ pānaṃ vastraṃ tapodhana / śatamaṣṭottaraṃ japtvā yasyai saṃproṣyate striyai / sadya ākṛṣyate sā tu vimūḍhahṛdayā satī
39 ॥ लिखेद्रोचन यैकान्ते प्रतिमामवनीतले । सुरूपां च सशृङ्गारवेषाभरणमण्डिताम्
39 // likhedrocana yaikānte pratimāmavanītale / surūpāṃ ca saśṛṅgāraveṣābharaṇamaṇḍitām
40 ॥ तद्भालगलहृन्नाभिजानुमण्डलयोजितम् । जन्मनाममहाविद्यामङ्कुशान्तर्विदर्भितम्
40 // tadbhālagalahṛnnābhijānumaṇḍalayojitam / janmanāmamahāvidyāmaṅkuśāntarvidarbhitam
41 ॥ सर्वाङ्गसंधिसंलीनामालिख्य मदनाक्षरैः । तदाशाभिमुखो भूत्वा त्रिपुरीकृतविग्रहः
41 // sarvāṅgasaṃdhisaṃlīnāmālikhya madanākṣaraiḥ / tadāśābhimukho bhūtvā tripurīkṛtavigrahaḥ
42 ॥ बद्ध्वा तु क्षोभिणीं मुद्रां विद्यामष्टशतं जपेत् । संयोज्य दहनागारे चन्द्रसूर्यप्रभाकुले
42 // baddhvā tu kṣobhiṇīṃ mudrāṃ vidyāmaṣṭaśataṃ japet / saṃyojya dahanāgāre candrasūryaprabhākule
43 ॥ ततो विह्वलितापाङ्गीमनङ्गशरपीडिताम् । प्रज्वलन्मदनोन्मेषप्रस्फुरज्जघनस्थलाम्
43 // tato vihvalitāpāṅgīmanaṅgaśarapīḍitām / prajvalanmadanonmeṣaprasphurajjaghanasthalām
44 ॥ शक्तिचक्रे लसद्रश्मिवलनाकवलीकृताम् । दूरीकृतसुचारित्रां विशालनयनाम्बुजाम्
44 // śakticakre lasadraśmivalanākavalīkṛtām / dūrīkṛtasucāritrāṃ viśālanayanāmbujām
45 ॥ आकृष्टनयनां नष्टधैर्यसंलीनव्रीडनाम् । मन्त्रयन्त्रौषधमहामुद्रानिगडबन्धनाम् । दूरीकृतसुचारित्रां विशालनयनाम्बुजाम्
45 // ākṛṣṭanayanāṃ naṣṭadhairyasaṃlīnavrīḍanām / mantrayantrauṣadhamahāmudrānigaḍabandhanām / dūrīkṛtasucāritrāṃ viśālanayanāmbujām
46 ॥ मनो ऽधिकमहामन्त्रजपमानां हृतांशुकाम् । विमूढामिव विक्षुब्धामिव प्लुष्टामिवाद्भुताम्
46 // mano 'dhikamahāmantrajapamānāṃ hṛtāṃśukām / vimūḍhāmiva vikṣubdhāmiva pluṣṭāmivādbhutām
47 ॥ लिखितामिव निःसंज्ञामिव प्रमथितामिव । निलीनामिव निश्चेष्टामिवान्यत्वं गतामिव
47 // likhitāmiva niḥsaṃjñāmiva pramathitāmiva / nilīnāmiva niśceṣṭāmivānyatvaṃ gatāmiva
48 ॥ भ्रमन्मन्त्रानिलोद्धूतवेणुपत्राकृतिं च खे । भ्रमन्तीं भावयेन्नारीं योजनानां शतादपि
48 // bhramanmantrāniloddhūtaveṇupatrākṛtiṃ ca khe / bhramantīṃ bhāvayennārīṃ yojanānāṃ śatādapi
49 ॥ चक्रमध्यगतां पृथ्वीं सशैलवनकाननाम् । चतुःसमुद्रपर्यन्तं ज्वलन्तीं चिन्तयेत्ततः
49 // cakramadhyagatāṃ pṛthvīṃ saśailavanakānanām / catuḥsamudraparyantaṃ jvalantīṃ cintayettataḥ
50 ॥ षण्मासाभ्यासयोगेन जायते मदनोपमः । दृष्ट्वा कर्षयते लोकं दृष्ट्वैव कुरुते वशम्
50 // ṣaṇmāsābhyāsayogena jāyate madanopamaḥ / dṛṣṭvā karṣayate lokaṃ dṛṣṭvaiva kurute vaśam
51 ॥ दृष्ट्वा संक्षोभयेन्नारीं दृष्ट्वैव हरते विषम् । दृष्ट्वा करीति वागीशं दृष्ट्वा सर्वं विमोहयेत् । दृष्ट्वा चातुर्थिकादींश्च ज्वरान्नाशयते क्षणात्
51 // dṛṣṭvā saṃkṣobhayennārīṃ dṛṣṭvaiva harate viṣam / dṛṣṭvā karīti vāgīśaṃ dṛṣṭvā sarvaṃ vimohayet / dṛṣṭvā cāturthikādīṃśca jvarānnāśayate kṣaṇāt
52 ॥ पीतद्रव्येण लिखितं चक्रं गूढं तु धारयेत् । वाक्स्तंभं वादिनां क्षिप्रं कुरुते नात्र संशयः
52 // pītadravyeṇa likhitaṃ cakraṃ gūḍhaṃ tu dhārayet / vākstaṃbhaṃ vādināṃ kṣipraṃ kurute nātra saṃśayaḥ
53 ॥ महानीलीरसेनापि शत्रुनामयुतं लिखेत् । दक्षिणाभिमुखो वह्नौ दग्ध्वा मारयते रिपून्
53 // mahānīlīrasenāpi śatrunāmayutaṃ likhet / dakṣiṇābhimukho vahnau dagdhvā mārayate ripūn
54 ॥ महिषाश्वपुरीषाभ्यां गोमूत्रैर्नाम टङ्कितम् । आरनालस्थितं चक्रं विद्वेषं कुरुते द्विषाम्
54 // mahiṣāśvapurīṣābhyāṃ gomūtrairnāma ṭaṅkitam / āranālasthitaṃ cakraṃ vidveṣaṃ kurute dviṣām
55 ॥ युक्त्वा रोचनया नाम काकपक्षेण मध्यगम् । लंबमानस्तदाकारो उच्चाटनकरं परम्
55 // yuktvā rocanayā nāma kākapakṣeṇa madhyagam / laṃbamānastadākāro uccāṭanakaraṃ param
56 ॥ दुग्धलाक्षारोचनाभिर्महानीलीरसेन च । लिखित्वा धारयंश्चक्रं चातुर्वर्ण्यं वशं नयेत्
56 // dugdhalākṣārocanābhirmahānīlīrasena ca / likhitvā dhārayaṃścakraṃ cāturvarṇyaṃ vaśaṃ nayet
57 ॥ अनेनैव विधानेन जलमध्ये यदि क्षिपेत् । सौभाग्यमतुलं तस्य स्नानपानान्न संशयः
57 // anenaiva vidhānena jalamadhye yadi kṣipet / saubhāgyamatulaṃ tasya snānapānānna saṃśayaḥ
58 ॥ चक्रमध्यगतं देशं नगरीं वा वराङ्गनाम् । ज्वलन्तीं चिन्तयेन्नित्यं सप्ताहात्क्षोभयेन्मुने
58 // cakramadhyagataṃ deśaṃ nagarīṃ vā varāṅganām / jvalantīṃ cintayennityaṃ saptāhātkṣobhayenmune
59 ॥ लिखित्वा पीतवर्णं तु चक्रमेतद्यदाचरेत् । पूर्वाशाभिमुखो भूत्वा स्तंभयेत्सर्ववादिनः
59 // likhitvā pītavarṇaṃ tu cakrametadyadācaret / pūrvāśābhimukho bhūtvā staṃbhayetsarvavādinaḥ
60 ॥ सिंदूरवर्णलिखितं पूजयेदुत्तरामुखः । यदा तदा स्ववशगो लोको भवति नान्यथा
60 // siṃdūravarṇalikhitaṃ pūjayeduttarāmukhaḥ / yadā tadā svavaśago loko bhavati nānyathā
61 ॥ चक्रं गौरिकयालिख्यपूजयेत्पश्चिमामुखः । यः ससर्वाङ्गनाकर्षवश्यक्षोभकरो भवेत्
61 // cakraṃ gaurikayālikhyapūjayetpaścimāmukhaḥ / yaḥ sasarvāṅganākarṣavaśyakṣobhakaro bhavet
62 ॥ पूजयेद्विन्ध्यदर्पारे रहस्येकचरो गिरौ । अजरामरतां मन्त्री लभते नात्र संशयः
62 // pūjayedvindhyadarpāre rahasyekacaro girau / ajarāmaratāṃ mantrī labhate nātra saṃśayaḥ
63 ॥ रहस्यमेतत्कथितं गोपितव्यं महामुने । गोपनात्सर्वसिद्धिः स्याद्भ्रंश एव प्रकाशनात्
63 // rahasyametatkathitaṃ gopitavyaṃ mahāmune / gopanātsarvasiddhiḥ syādbhraṃśa eva prakāśanāt
64 ॥ अविधाय पुरश्चर्यां यः कर्म कुरुते मुने । देवताशापमाप्नोति न च सिद्धिं स विन्दति
64 // avidhāya puraścaryāṃ yaḥ karma kurute mune / devatāśāpamāpnoti na ca siddhiṃ sa vindati
65 ॥ प्रयोगदोषशान्त्यर्थं पुनर्लक्षं जपेद्बुधः । कुर्याच्च विधिवत्पूजां पुनर्योग्यो भवेन्नरः
65 // prayogadoṣaśāntyarthaṃ punarlakṣaṃ japedbudhaḥ / kuryācca vidhivatpūjāṃ punaryogyo bhavennaraḥ
66 ॥ निष्कामो देवतां नित्यं योर्ऽचयेद्भक्तिनिर्भरः
66 // niṣkāmo devatāṃ nityaṃ yor'cayedbhaktinirbharaḥ
67 ॥ तामेव चिन्तयन्नास्ते यथाशक्ति मनुं जपन्
67 // tāmeva cintayannāste yathāśakti manuṃ japan
68 ॥ सैव तस्यैहिकं भारं वहेन्मुक्तिं च साधयेत् । सदा संनिहिता तस्य सर्वं च कथयेत सा
68 // saiva tasyaihikaṃ bhāraṃ vahenmuktiṃ ca sādhayet / sadā saṃnihitā tasya sarvaṃ ca kathayeta sā
69 ॥ वात्सल्यसहिता धेनु यथा वत्समनुव्रजेत् । तथानुगच्छेत्सा देवी स्वभक्तं शरणागतम्
69 // vātsalyasahitā dhenu yathā vatsamanuvrajet / tathānugacchetsā devī svabhaktaṃ śaraṇāgatam
70 ॥ अगस्त्य उवाच शरणागतशब्दस्य कोर्ऽथो वद हया नन । वत्सं गौरिव यं गौरी धावन्तमनुधावति
70 // agastya uvāca śaraṇāgataśabdasya kor'tho vada hayā nana / vatsaṃ gauriva yaṃ gaurī dhāvantamanudhāvati
71 ॥ हयग्रीव उवाच यः पुमानखिलं भारमैहिकामुष्मिकात्मकम् । श्रीदेवतायां निक्षिप्य सदा तद्गतमानसः
71 // hayagrīva uvāca yaḥ pumānakhilaṃ bhāramaihikāmuṣmikātmakam / śrīdevatāyāṃ nikṣipya sadā tadgatamānasaḥ
72 ॥ सर्वानुकूलः सर्वत्र प्रतिकूलविवर्जितः । अनन्यशरणो गौरीं दृढं सम्प्रार्थ्य रक्षणे
72 // sarvānukūlaḥ sarvatra pratikūlavivarjitaḥ / ananyaśaraṇo gaurīṃ dṛḍhaṃ samprārthya rakṣaṇe
73 ॥ रक्षिष्यतीति विश्वासस्तत्सेवैकप्रयोजनः । वरिवस्यातत्परः स्यात्सा एव शरणागतिः
73 // rakṣiṣyatīti viśvāsastatsevaikaprayojanaḥ / varivasyātatparaḥ syātsā eva śaraṇāgatiḥ
74 ॥ यदा कदाचित्स्तुतिनिन्दनादौ निन्दन्तु लोकाः स्तुवतां जनो वा । इति स्वरूपं सुधिया समीक्ष्य विषादखेदौ न भजेत्प्रपन्नः
74 // yadā kadācitstutinindanādau nindantu lokāḥ stuvatāṃ jano vā / iti svarūpaṃ sudhiyā samīkṣya viṣādakhedau na bhajetprapannaḥ
75 ॥ अनुकूलस्य संकल्पः प्रतिकूलस्य वर्जनम् । रक्षिष्यतीति विश्वासो गोप्तृत्ववरणं तथा
75 // anukūlasya saṃkalpaḥ pratikūlasya varjanam / rakṣiṣyatīti viśvāso goptṛtvavaraṇaṃ tathā
76 ॥ आत्मनिक्षेपकार्पण्ये षड्विधा शरणागतिः । अङ्गीकृत्यात्मनिक्षेपं पञ्चाङ्गानि समर्पयेत् । न ह्यस्य सदृशं किञ्चिद्भुक्तिमुक्त्योस्तु साधनम्
76 // ātmanikṣepakārpaṇye ṣaḍvidhā śaraṇāgatiḥ / aṅgīkṛtyātmanikṣepaṃ pañcāṅgāni samarpayet / na hyasya sadṛśaṃ kiñcidbhuktimuktyostu sādhanam
77 ॥ अमानित्वमदंभित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम् । आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः
77 // amānitvamadaṃbhitvamahiṃsā kṣāntirārjavam / ācāryopāsanaṃ śaucaṃ sthairyamātmavinigrahaḥ
78 ॥ इन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च । जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम् । असक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु
78 // indriyārtheṣu vairāgyamanahaṅkāra eva ca / janmamṛtyujarāvyādhiduḥkhadoṣānudarśanam / asaktiranabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣu
79 ॥ नित्यं च समचित्तत्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु । मयि चानन्यभावेन भक्तिख्यभिचारिणी
79 // nityaṃ ca samacittatvamiṣṭāniṣṭopapattiṣu / mayi cānanyabhāvena bhaktikhyabhicāriṇī
80 ॥ विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि । अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् । एतानि सर्वदा ज्ञानसाधनानि समभ्यसेत्
80 // viviktadeśasevitvamaratirjanasaṃsadi / adhyātmajñānanityatvaṃ tattvajñānārthadarśanam / etāni sarvadā jñānasādhanāni samabhyaset
81 ॥ तत्कर्मकृत्तत्परमस्तद्भक्तः संगवर्जितः । निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स याति परां श्रियम्
81 // tatkarmakṛttatparamastadbhaktaḥ saṃgavarjitaḥ / nirvairaḥ sarvabhūteṣu yaḥ sa yāti parāṃ śriyam
82 ॥ गुरुस्तु मादृशो धीमान्ख्यातो वातापितापन । शिष्यो ऽपि त्वादृशः प्रोक्तो रहस्याम्नायदेशिकः
82 // gurustu mādṛśo dhīmānkhyāto vātāpitāpana / śiṣyo 'pi tvādṛśaḥ prokto rahasyāmnāyadeśikaḥ